III SO/Lu 8/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata P. M. o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w sprawie z wniosku J. H. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OSK 757/05 p o s t a n a w i a odmówić adwokatowi P. M. przyznania wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Adwokat P. M. wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w L. pełnomocnikiem z urzędu skarżącego wniósł o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Wniosek powyższy zawiera oświadczenie z treści, którego wynika, że wynagrodzenie nie zostało zapłacone w całości ani w części. Do wniosku dołączono opinię o braku podstaw do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Referendarz sądowy stwierdził, że: W przedmiotowej sprawie Okręgowa Rada Adwokacka w L. w związku z przyznaniem skarżącemu postanowieniem z dnia 22 września 2009 r. prawa pomocy między innymi poprzez ustanowienie adwokata wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika z urzędu adwokata P. J., któremu postanowieniem z dnia 4 marca 2010 r. przyznano wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Następnie Okręgowa Rada Adwokacka w L. na wniosek skarżącego, już po złożeniu przez adwokata P. J. opinii o braku podstaw do wniesienia skargi o wznowienie postępowania i przyznaniu mu stosownego wynagrodzenia, wyznaczyła drugiego adwokata P. M. Tenże pełnomocnik przedłożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi o wznowienie postępowania i wniósł o przyznanie stosowanego wynagrodzenia za jej sporządzenie. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Tym samym przewidziana w art. 243 i nast. p.p.s.a. instytucja pomocy prawnej stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanic ponieść, między innymi, kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Stosownie do unormowania art. 243 §1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania zaś stosowanie do art. 244 § 1 p.p.s.a. obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Tak więc w toku postępowania sądowoadministracyjnego prawo pomocy, stanowiące wyłom od zasady ponoszenia przez strony postępowania kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowoadministracyjnym, może być przyznane tylko jedno i może ono obejmować zwolnienie od kosztów sądowych i między innymi ustanowienie adwokata. Ponadto art. 253 p.p.s.a. przewiduje, że w przypadku przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej o wyznaczenie adwokata. Do inicjatywy sądu należy więc występowanie do właściwej korporacji prawniczej o wyznaczenie profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Reasumując wyznaczenie na wniosek sądu adwokata z urzędu przez korporację prawniczą i podjęcie przez niego czynności np. sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, stanowi wykonanie wydanego w danej sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W powyższej sytuacji strona nie może skutecznie domagać się wyznaczenia kolejnego adwokata z urzędu, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało skonsumowane (por. postanowienie NSA z dnia 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 262/05 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ponadto dokonanie w niniejszej sprawie tej samej czynności w ramach pomocy prawnej świadczonej z urzędu, którą wykonał już wcześniej ustanowiony w sprawie na zasadach prawa pomocy pełnomocnik stanowi sytuację działania w tej samej sprawie dwóch pełnomocników z urzędu tylko, dlatego że wydana opinia nie zadowalała skarżącego. W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest zaś przepisu, który uprawniałby stronę do żądania ustanowienia kolejnego adwokata czy radcy prawnego wówczas, gdy dotychczas wyznaczony adwokat czy radca prawny nie spełnia oczekiwań strony. Sytuacja działania w tej samej sprawie dwóch profesjonalnych pełnomocników procesowych ustanowionych dla tej samej strony w ramach prawa pomocy i wykonujących te same czynności jest niedopuszczalna nie tylko, dlatego że nie przewidują tego przepisy p.p.s.a. ale i ze względu na to, iż pełnomocnicy ustanawiani z urzędu wynagradzani są ze środków publicznych pochodzących od wszystkich podatników. Dobrodziejstwo uzyskania w ramach prawa pomocy pomocy procesowej profesjonalnego pełnomocnika opłacanego przez całe społeczeństwo nie może być nadużywana. Nadużywanie tego dobrodziejstwa oznaczałoby bowiem nieuzasadnione i nadmierne obciążenie Skarbu Państwa. Również z tych powodów wyznaczenie w niniejszej sprawie przez okręgową radę adwokacką następnego pełnomocnika z urzędu, który wydaje tożsame w stosunku do jego poprzednika stanowisko o braku podstaw do wniesienia skargi o wznowienie postępowania nie uzasadnia przyznania mu wynagrodzenia z tytułu zastępstwa procesowego (por. postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn. akt II OZ 1287/07 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. rozporządzenia należało postanowić jak na wstępie.