I SA/Ol 10/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki postanawia: odmówić zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego WSA/post.1 - sentencja postanowienia Skarżący, M.S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu tego żądania podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Wyjaśnił, że wspólnie z żoną jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni "[...]" o wartości "[...]", nieruchomości rolnej o powierzchni "[...]"". Nadto wnioskodawca oświadczył, że dzierżawi grunty o powierzchni "[...]" w tym i budynki. Posiada maszyny rolnicze oraz ciągnik rolniczy. Z prowadzonej działalności rolniczej uzyskuje dochód w wysokości ok. "[...]" miesięcznie. Dodatkowo z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w kwocie "[...]"miesięcznie. Współmałżonka z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w wysokości "[...]" miesięcznie. Łącznie małżonkowie uzyskują dochody w wysokości "[...]" miesięcznie. Spłacają raty kredytów w wysokości "[...]" miesięcznie, zaś z tytułu opłat za mieszkanie ponoszą wydatki w kwocie ok. "[...]". Skarżący oświadczył, że pełnił funkcję prezesa zarządu w przedsiębiorstwie budowlanym, jednakże majątek firmy został zlicytowany, on zaś nie odzyskał wynagrodzenia za pracę za ponad 10 lat. Zasądzone przez sąd powszechny zobowiązanie wobec Spółki sfinansował z prowadzonej działalności rolniczej, w związku z czym popadł w kłopoty finansowe. Posiadane rachunki bankowe zostały zajęte, podobnie posiadane wierzytelności z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Z osiąganych dochodów nie jest w stanie na bieżąco regulować zobowiązań z prowadzonej działalności gospodarczej i rolniczej, a także spłacać zaciągniętych kredytów. Na utrzymanie własne zaciąga pożyczki od rodziny. Do wniosku załączył trzy potwierdzenia zajęcia wierzytelności. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Oznacza to nic innego jak to, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jak się podkreśla w orzecznictwie instytucja prawa pomocy wprawdzie stanowi konstytucyjną gwarancję ochrony praw strony, to jednak ze względu na to, że jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa powinna być stosowana z dużą ostrożnością. Stanowi ona bowiem odstępstwo od konstytucyjnej zasady równego ponoszenia danin publicznych, dlatego powinna obejmować wyłącznie wyjątkowe sytuacje, tj. takie, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 niepubl.). W ocenie referendarza sądowego, sytuacja finansowa strony w żaden sposób nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych czy też ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Mając bowiem na względzie z jednej strony wysokość wpisu od skargi (500 zł) jak i ewentualnie inne koszty postępowanie, które mogą ewentualnie wystąpić w toku prowadzonego postępowania (np. opłata kancelaryjna – 100 zł, wpis od skargi kasacyjnej – 250 zł), z drugiej zaś strony sytuację finansową i majątkową strony stwierdzić należy, że nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma jakichkolwiek znamion wyjątkowości, co nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy. Jak wynika z twierdzeń strony , skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, z która uzyskują łączne dochody w wysokości "[...]" miesięcznie. Dodatkowo razem są właścicielami mieszkania o powierzchni "[...]", gruntów rolnych o powierzchni ponad "[...]" , maszyn rolniczych i ciągnika rolniczego. Nadto skarżący dzierżawi grunty rolne o powierzchni "[...]" oraz budynki. Powyższe, zdaniem rozpoznającego wniosek, świadczy o możliwościach finansowych wnioskodawcy do samodzielnego sfinansowania kosztów zainicjowanego postępowania sądowego, bez względu na podnoszone przez niego uwagi dotyczące konieczności spłaty zaciągniętych zobowiązań w postaci kredytów, czy też posiadane zadłużenia. Odnosząc się do uwag skarżącego w tym zakresie, wskazać należy, że obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową rodziny wnioskodawcy, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o przyznaniu prawa pomocy. Sama okoliczność spłacania rat kredytu nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle istotna jest wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem spłata zobowiązań finansowych nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06 opubl: www.cbois.nsa.gov.pl). Natomiast istotne znaczenie dla oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy ma fakt posiadanego przez skarżącego majątku w postaci m.in. gruntów rolnych o powierzchni ponad "[...]" czy też maszyn i ciągnika rolniczego, których posiadanie niewątpliwie kształtuję sytuację materialną wnioskodawcy i jego rodziny. Wskazać przy tym należy, że jakkolwiek skarżący oświadczył, iż dochód osiągany przez niego z gospodarstwa rolnego wynosi "[...]" miesięcznie, to powierzchnia tego gospodarstwa wynosi "[...]", dodatkowo wnioskodawca dzierżawi grunty rolne o powierzchni "[...]". Zgodnie natomiast z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 22 września 2017 r. (M.P. z 2017 r., poz. 884) przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wyniósł w 2016 r. 2.577 zł. Ponadto, jak wynika z wykazu beneficjentów wspólnej polityki rolnej, prowadzonym przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (http://beneficjenciwpr.minrol.gov.pl), M.S. (gmina "[...]", w której zamieszkuje skarżący) otrzymał w roku budżetowym 2016 płatności w wysokości "[...]". Przy tak kształtującej się sytuacji dochodowej i majątkowej wnioskodawcy nie sposób przyjąć, że nie jest on – bez uszczerbku koniecznego utrzymania samodzielnie opłacić kosztów sądowych czy też kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Z tych względów, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.