I SA/Ol 120/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wojciech Czajkowski Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski ( sprawozdawca ) sędzia WSA Renata Kantecka Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2016r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie oddalenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009r. oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO, Kolegium, organ II instancji, organ odwoławczy), uchyliło decyzję Burmistrza Miasta "[...]" (dalej Burmistrz, organ I instancji) z "[...]" nr "[...]" o oddaleniu wniosku Spółki A. o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009r. ze względu na przedawnienie w stosunku do zobowiązania podatkowego, i umorzyło postępowanie w sprawie. Spór w sprawie dotyczył zasadności odmowy przyznania przez organy podatkowe prawa do złożenia wniosku Spółki A. (dalej Spółka, podatnik, strona, skarżąca) o stwierdzenie nadpłaty z uwagi na to, jak stwierdziło Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2009 uległo przedawnieniu w związku z upływem terminu przewidzianego w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Z akt podatkowych sprawy wynika, że podatnik złożył w dniu 31.12.2014r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym "[...]") wniosek (uzupełniony pismem z 27.04.2015r.) o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2009-2014 w łącznej kwocie 552.549 zł, w tym za rok 2009 w kwocie 85.012 zł. Pierwotny wniosek wpłynął do organu podatkowego w dniu 5 stycznia 2015r.. SKO w podstawie prawnej ww. decyzji podało art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w związku z art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2015r., poz. 613 ze zm., dalej O.p.). W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że termin przedawnienia przewidziany w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej w przedmiotowej sprawie upływał z dniem 31 grudnia 2014r. i nie nastąpiło przerwanie ani też zawieszenie biegu przedawnienia art. 70 § 2 - 7 Ordynacji podatkowej. Tak więc wniosek podatnika o stwierdzenie nadpłaty został doręczony organowi I instancji po upływie terminu przedawnienia. Organ odwoławczy powołał się w tym zakresie na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2011r., sygn. akt I FSK 1191/10, z 31 lipca 2012r., sygn. akt II FSK 11/11, z dnia 30 lipca 2012r. sygn. akt II FSK 71/11, z 6 maja 2014r. sygn. akt II FSK 1290/12, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 7 stycznia 2009r. sygn. akt I SA/Ol 451/08. Uznał, że złożenie po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wniosku o stwierdzenie nadpłaty nie może skutecznie wszcząć postępowania, a tym samym organ podatkowy I instancji winien był odmówić wszczęcia postępowania w oparciu o treść art. 165a Ordynacji podatkowej. Ponieważ jednak organ podatkowy prowadził postępowanie w sprawie nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2009 (o czym świadczą wydane postanowienia z dnia 27.03.2015r., z dnia 30.04.2015r, 28.05.2015r., 29.06.2015r., 9.07.2015r.), to po stwierdzeniu, że wniosek został złożony po upływie terminu przedawnienia, postępowanie należało umorzyć zgodnie z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej jako bezprzedmiotowe. Skoro bowiem wygasło prawo podatnika do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, brak było podstaw do jego merytorycznego rozpoznania. Organ odwoławczy stwierdził, że nie było także podstaw prawnych do wydania przez organ I instancji decyzji o oddaleniu wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009r., ponieważ nastąpiło przedawnienie w stosunku do zobowiązania podatkowego, jak to uczynił organ. Przepisy Ordynacji podatkowej nie zawierają instytucji "oddalenia wniosku" w przypadku braku możliwości jego rozpatrzenia. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka, reprezentowana przez doradcę podatkowego, domagała się uchylenia decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, oraz zobowiązania organu podatkowego do wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę w podatku od nieruchomości za 2009r. w terminie 30 dni od otrzymania akt sprawy. Decyzji zarzuciła naruszenie: – art. 70 § 1 w zw. z art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez nieprawidłowe uznanie, że na skutek przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2009 zachodzą przesłanki skutkujące wygaśnięciem prawa do zwrotu nadpłaty podatku i umorzenia postępowania podatkowego za ten rok, oraz – art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie. Na tle ww. przepisów skarżąca podniosła, że datą skutecznego złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty jest data nadania wniosku w placówce pocztowej, pod warunkiem, że dzień nadania pisma mieści się w terminie przedawnienia - a fakt zachowania tego terminu jest w sprawie bezsporny. W związku z powyższym złożenie wniosku nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia. Należy rozróżniać datę złożenia wniosku od daty wszczęcia postępowania podatkowego, która to data wyznacza początek biegu terminów procesowych. Stąd też organ powinien merytorycznie rozstrzygnąć przedmiotową sprawę w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014r. poz. 1647 ze zm.)., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwana dalej w skrócie p.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie podatnik złożył w dniu 31.12.2014r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym "[...]") wniosek (uzupełniony pismem z 27.04.2015r.) o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2009-2014 w łącznej kwocie 552.549 zł, w tym za rok 2009 w kwocie 85.012 zł. Pierwotny wniosek wpłynął do organu podatkowego w dniu 5 stycznia 2015r.. Zastosowanie wykładni językowej oraz wewnętrznej systemowej przepisu art. 76a § 2 pkt 2 o.p. prowadzi do wniosku, że zwrot "dzień złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty" należy odnosić do pojęcia "daty wszczęcia postępowania na żądanie strony", o którym mowa w unormowaniu art. 165 § 3 o.p. ( Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2014 r. , sygn.. akt II FSK 1290/12 ). Należy odróżnić datę wszczęcia postępowania i doręczenia wniosku strony od zachowania przez stronę terminu. W przypadku wszczęcia postępowania, datą wszczęcia jest dzień doręczenia (otrzymania) żądania przez organ podatkowy, a nie dokonanie czynności określonych w art. 12 § 6 o.p. Przepis art. 12 § 6 o.p. nie ma zastosowania do daty wszczęcia postępowania. (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 71/11 ). Jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej nie może odstąpić od załatwienia sprawy; w takim wypadku wydaje decyzję o umorzeniu postępowania (Ordynacja podatkowa. Komentarz, LexisNexis, wyd, 7, s. 853). Brzmienie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej nie pozostawia wątpliwości - gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Wprowadzona zmiana od 1 września 2005 r. (Dz. U. Nr 143, poz. 1199) również nie zmieniła obligatoryjnego charakteru przepisu art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Nowo wprowadzona zmiana sprowadziła się do przykładowego wskazania jednej z przyczyn umorzenia postępowania podatkowego, to jest - przedawnienia zobowiązania podatkowego. Najczęściej definiuje się bezprzedmiotowość postępowania jako oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Do stwierdzenia braku przedmiotu postępowania może dojść zarówno przed wszczęciem postępowania podatkowego, jak i po jego wszczęciu. Każdorazowo jednak organ zobligowany będzie do umorzenia postępowania. Zgodnie z art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zatem w sytuacji, gdy strona złożyła korektę deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, organ winien był wszcząć postępowanie podatkowe, przeprowadzić niezbędne czynności i po ujawnieniu się okoliczności, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2004 rok uległo przedawnieniu z upływem 2014 r. - miał prawo umorzyć postępowanie na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji Sąd nie uznał zarzutów skargi w przedmiocie zobowiązania organu podatkowego do wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę w podatku od nieruchomości za 2009r. w terminie 30 dni od otrzymania akt sprawy. Dokonanie czynności określonych w art. 12 § 6 O.p., w dniu 31.12.2014r., poprzez nadania w Urzędzie Pocztowym "[...]" wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2009, nie wywołało skutku materialnoprawnego. Nadanie pisma na poczcie wywołuje bowiem skutki procesowe. Natomiast skutki materialnoprawne wynikają ze stosowania przepisów prawa materialnego. W tym przypadku ze stosowaniem przepisu wynikającego art. 79 § 2 związku z art. art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Natomiast stosowanie tych przepisów jest związane z datą wszczęcia postępowania, o którym mowa w unormowaniu art. 165 § 3 O.p.. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a. Natomiast stosownie do treści art. 12 § 6 O. p. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało: nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529) lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub otrzymane przez polską placówkę pocztową operatora wyznaczonego po nadaniu w państwie spoza Unii Europejskiej albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. Pierwotny wniosek wpłynął do organu podatkowego w dniu 5 stycznia 2015r., czyli po upływie terminu przedawnienia. Skarga okazała się bezzasadna i po myśli art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.