I SA/Ol 122/12

PostanowienieWSA w Olsztynie2012-12-18

Skład orzekający: Ryszard Maliszewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sytuacja materialna rolnika, który uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego i dopłat, ale ponosi znaczne wydatki związane z jego prowadzeniem, uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata?
Ratio decidendi
Sytuacja materialna rolnika, który uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego i dopłat, ale ponosi znaczne wydatki związane z jego prowadzeniem, może uzasadniać przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, jeśli dochody te nie są regularne i nie pozwalają na pokrycie niezbędnych wydatków. Sąd rozpoznający sprawę ponownie jest związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Stan faktyczny
R.K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał na posiadanie gospodarstwa rolnego o znacznej powierzchni, domu wymagającego remontu oraz brak oszczędności. Dochody z gospodarstwa i dopłat były znaczące, jednak wydatki na jego prowadzenie (paliwo, nawozy, podatki, energia, ubezpieczenie, remonty) pochłaniały większość środków. Wcześniejsze wnioski były odrzucane przez Referendarza Sądowego i Wojewódzki Sąd Administracyjny, jednak Naczelny Sąd Administracyjny dwukrotnie uchylał postanowienia i przekazywał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność merytorycznej oceny wniosku.
Rozstrzygnięcie
Przyznano R.K. prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 18 grudnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 grudnia 2012 roku wniosku R.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: przyznać R.K. prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. R. K. we wniosku o przyznaniu prawa pomocy z dnia 27 marca 2012r. złożonym na urzędowym formularzu, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazał, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Majątek skarżącego stanowi dom o powierzchni 100 m² (3/4 domu obciążone jest prawem dożywocia rodziców). Nadto posiada nieruchomość rolną o powierzchni 33,05 ha, dodatkowo dzierżawi nieruchomość rolną o powierzchni 3,30 ha. Posiada również budynki gospodarcze, które tak jak dom, wymagają remontu. Nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, ani samochodu. Utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego w wysokości 8.000 zł rocznie oraz z otrzymywanych dopłat w wysokości 29.000 zł. Skarżący z uzyskanych dochodów w ciągu roku w łącznej wysokości 37.000 zł ponosi wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, a dotyczące zakupów paliwa na kwotę 9.000 zł oraz nawozów i środków ochrony roślin na sumę 8.000 zł. Opłaty podatkowe wynoszą 1.000 zł, zaś energia elektryczna - 5.000 zł. Natomiast na ubezpieczenie budynków i składki KRUS wydatkuje 2.000 zł, a na remont maszyn 10.000 zł. W związku z czym pozostaje mu 2.000 zł na chleb. Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2012 roku odmówił przyznania prawa pomocy. Na skutek wniesienia sprzeciwu, wniosek był następnie rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, który postanowieniem z dnia 21 maja 2012r. odmówił przyznania prawa pomocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd wskazał na treść art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a. Uznał, że opisana przez skarżącego sytuacja materialna nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 9 lipca 2012r. sygn. akt. II FZ 507/12 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2012roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówił ustanowienia adwokata. W wyniku zażalenia wnioskodawcy postanowieniem z dnia 28 listopada 2012r.sygn. akt II FZ 906/12, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w zaskarżonym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadnia zwolnienie od kosztów sądowych. Odnośnie ustanowienia pełnomocnika, Sąd pierwszej instancji wskazał, iż jest w pewnym stopniu uprawniony do badania zasadności skargi. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że rozstrzygnięcie o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu nie może być uzależnione od wysokości przewidywanych kosztów ponoszonych przez Skarb Państwa, czy też zależna od oceny Sądu potrzeby udziału takiego pełnomocnika. NSA zalecił, że ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny dokona merytorycznej oceny wniosku jedynie w aspekcie przesłanek z wyżej wskazanego przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że stosownie do art.190 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Sąd rozpoznający ponownie wniosek o prawo pomocy jest w tej sprawie związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, co też wprost wyrażono w końcowej części uzasadnienia postanowienia tego Sądu. Wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Majątek skarżącego stanowi dom o powierzchni 100 m² (3/4 domu obciążone jest prawem dożywocia rodziców). Nadto posiada nieruchomość rolną o powierzchni 33,05 ha, dodatkowo dzierżawi nieruchomość rolną o powierzchni 3,30 ha. Posiada również budynki gospodarcze, które tak jak dom, wymagają remontu. Nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, ani samochodu. Utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego w wysokości 8.000 zł rocznie oraz z otrzymywanych dopłat w wysokości 29.000 zł. Skarżący z uzyskanych dochodów w ciągu roku w łącznej wysokości 37.000 zł ponosi wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, a dotyczące zakupów paliwa na kwotę 9.000 zł oraz nawozów i środków ochrony roślin na sumę 8.000 zł. Opłaty podatkowe wynoszą 1.000 zł, zaś energia elektryczna - 5.000 zł. Natomiast na ubezpieczenie budynków i składki KRUS wydatkuje 2.000 zł, a na remont maszyn 10.000 zł. Mając na uwadze przedstawioną materialną skarżącego stwierdzić należy, iż skarżący utrzymuje się z ograniczonych środków finansowych: dochodów uzyskiwanych ze sprzedaży zboża oraz dotacji. Należy wskazać, że przychody te nie są regularne, a są wyznaczone rolniczymi cyklami produkcji oraz terminami płatności wynikającymi z decyzji ARiMR. Stąd należy przyjąć, że wnioskodawca nie ma możliwości uiszczenia kosztów sądowych i pokrycia wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika. Na zasadzie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 244 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło