I SA/Ol 156/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca),, sędzia WSA Renata Kantecka, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2016r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", którą ustalono Z.K. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za lata 2007 – 2010. Podstawę jej wydania stanowiły ustalenia postępowania administracyjnego, z których wynika, że decyzjami z dnia "[...]","[...]","[...]","[...]","[...]","[...]"Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał stronie płatności rolnośrodowiskowe na kolejne lata 2005 – 2010 z tytułu realizacji wariantów: - S02a01 - uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności), - S02a02 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności), - S02b01 - trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności) i - S02b02 - trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności). Z kolei, decyzją z dnia "[...]" organ I instancji odmówił stronie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 r., ze względu na brak jej danych w wykazie producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym, przekazanym przez Jednostkę Certyfikującą. Decyzję tę utrzymał w mocy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR rozstrzygnięciem z dnia "[...]". Zawiadomieniem z 12 lutego 2015 r. organ I instancji poinformował stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych w związku z niespełnieniem przez stronę w 2011 r. warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Następnie wydaną w wyniku tego postępowania decyzją z "[...]" ustalił kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji wymienionych wyżej przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za lata 2007 – 2010, na łączną sumę 163.011,80 zł. Utrzymując w mocy tę decyzję, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR powołał przepisy art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173) oraz art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1438 ze zm.), ustanawiające podstawę prawną zwrotu nienależnie pobranych płatności. Wskazał, że przez kwoty nienależnie pobranych środków finansowych należy rozumieć należności, które powstały z przyczyn leżących po stronie rolnika, również wówczas, gdy nie była to wyłączna przyczyna wypłaty dokonanej w nienależnej wysokości, czyli wszystkie przypadki, w których stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika. Zdaniem organu, w sprawie wystąpiła przesłanka z § 17 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.), który stanowi, iż płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny nie realizuje pakietu objętego wnioskiem. Stosownie do załącznika nr 1 rozporządzenia, do zadań realizowanych w ramach pakietu S02 - Rolnictwo ekologiczne należy m.in. prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym, tj. w rozporządzeniu 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie ekologicznego otrzymywania produktów rolnych oraz oznaczeń z tym związanych umieszczanych na produktach rolnych i artykułach spożywczych (Dz. Urz. EWG L 198 z dnia 22 lipca 1991r.) oraz rozporządzenia 1804/99/WE z dnia 24 sierpnia 1999 r. uzupełniającego rozporządzenie 2092/91/EWG w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych w celu włączenia produkcji zwierzęcej (Dz. Urz. WE L 222 z 24 sierpnia 1999 r.). W przypadku pakietu Rolnictwo ekologiczne warunkiem uzyskiwania płatności jest prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym, co z kolei jest weryfikowane przez jednostki certyfikujące, a wynik tej weryfikacji jest przekazywany m.in. Prezesowi ARiMR. W konsekwencji, brak danego producenta rolnego na wykazie przekazywanym przez Jednostkę Certyfikującą jest równoznaczny z niespełnieniem warunków dotyczących produkcji ekologicznej. Organ II instancji stwierdził, że strona nie spełniła w 2011 r. wymogów przyznania płatności dotyczących produkcji ekologicznej. Nie figurowała bowiem w wykazie producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym przekazanym przez Jednostkę Certyfikującą. Organ nie podzielił argumentacji strony, że certyfikat zgodności nie był wymagany w stosunku do wszystkich upraw wskazanych we wnioskach strony. Wskazał, że zarzut ten podniesiony dopiero w obecnym postępowaniu nie mógł być skuteczny, w sytuacji gdy kwestia spełnienia wymogów przyznania płatności została rozstrzygnięta w decyzji organu I instancji z dnia "[...]", utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy decyzją z dnia "[...]". Dodał, że strona w odwołaniu z dnia 17 stycznia 2012 r. sama podała, iż nie mogła porozumieć się z Jednostką Certyfikującą, a zatem była świadoma konieczności uzyskania certyfikatu. Wskazując na ogólne zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej jako: "K.p.a.", oraz art. 21 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, organ II instancji podniósł, że w sprawach dotyczących płatności rolnośrodowiskowych ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawny obiektywnej i obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach złożonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Nie znajdował zatem uzasadnienia zarzut, że organ nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Strona nie przedstawiła przy tym nowych dowodów w sprawie. Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego braku podstaw prawnych do przedłużenia w 2007 r. (tj. trzecim roku podjętego przez stronę zobowiązania) programu rolnośrodowiskowego o 5 lat, organ wyjaśnił, że w związku ze zmianą w dniu 15 marca 2007 r. przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.), producenci rolni realizujący program rolnośrodowiskowy w ramach PROW 2004 – 2006 mogli dokonać zmian do już złożonego wniosku rolnośrodowiskowego, m.in. w zakresie zwiększenia powierzchni. W niniejszej sprawie producent rolny z własnej woli przeszedł na PROW 2007 - 2013 w wyniku zwiększenia powierzchni gruntów rolnych. Został przy tym poinformowany, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe wydłuża się o 5 lat i zobowiązał się do realizacji wydłużonego zobowiązania. W kwestii zarzutu naruszenia zakazu reformationis in peius, organ II instancji wskazał, że wydaną poprzednio decyzją z dnia "[...]" organ I instancji ustalił kwotę nienależnie pobranych środków finansowych w wysokości 43.090,60 zł. Decyzja ta jednak została uchylona przez organ odwoławczy, a sprawę przekazano organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Określony w art. 139 K.p.a. zakaz nie ma natomiast zastosowania do tego rodzaju decyzji (wyrok NSA z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1921/12). W ocenie organu, nie zaistniały w sprawie przesłanki wykluczające zwrot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z uwagi na to, że płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach, tj. określone w: - art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 79612004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE L z 2004 r. Nr 141, str. 18 ze zm.) i - art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L z 2009 r. Nr 316, str. 65 ze zm.). W kwestii przedawnienia obowiązku zwrotu płatności organ odwołał się do przepisu art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, zgodnie z którym obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednak jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie beneficjent nie działał w dobrej wierze. Podpisując wniosek o przyznanie płatności na rok 2011, oświadczył, że znane są mu zasady przyznawania płatności. Wypłata płatności za rok 2007 nastąpiła w dniu 21 lutego 2008 r., natomiast datą pierwszego powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze danej płatności był dzień odbioru zawiadomienia z dnia 12 lutego 2015 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego, tj. 13 lutego 2015 r., a więc powiadomienie to nastąpiło przed upływem 10 lat od dokonania płatności. Mając na względzie powyższe, organ uznał, że obowiązek zwrotu płatności nie uległ przedawnieniu. Wskazując na treść art. 3 ust. 1 w rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z 1995 r., Nr 312, str. 1 ze zm.), Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podniósł, że w odniesieniu do programów wieloletnich okres przedawnienia ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu. W związku z powyższym, dla płatności w ramach PROW 2007-2013 będzie to data nie wcześniejsza niż 31 grudnia 2015 r. (do której możliwe jest dokonywanie wypłat w ramach programu) i nie późniejsza niż 30 czerwca 2016 r. (tj. termin przedstawienia Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu, stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11.8.2005, str. 1 ze zm.). W niniejszej sprawie nastąpiło również przerwanie biegu przedawnienia, poprzez doręczenie stronie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Organ II instancji nie znalazł też podstaw do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, w oparciu o przepis art. 28a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, a także art. 54 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., s. 547). Stwierdził bowiem, że łączna kwota nadmiernie przyznanych płatności z tytułu renty strukturalnej przekroczyła równowartość 100 Euro. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzuciła: 1) naruszenie prawa materialnego, tj.: a) art. 73 ust 5 rozporządzenia Komisji (WE) m 796/2004, poprzez nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia roszczenia, b) § 17 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w zw. z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w zw. z art. 80 ust 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, poprzez ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności i żądanie ich zwrotu w odniesieniu do wariantów realizowanych bez certyfikatu zgodności, 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 K.p.a., poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i w konsekwencji stwierdzenie, że: a) nie nastąpiło przedawnienie roszczenia, b) skarżący pobrał nienależnie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, c) skarżący był w złej wierze w czasie pobierania płatności, d) nastąpiło przedłużenie zobowiązania przez skarżącego wskutek złożonej korekty. Skarżący wniósł ponadto o dopuszczenie dowodu z przesłuchania go na okoliczność istnienia dobrej wiary i realizowania zadań w ramach wariantów. Podnosząc w uzasadnieniu skargi zarzut przedawnienia roszczenia, skarżący stwierdził, że w chwili pobierania płatności działał w dobrej wierze. Uzyskał prawomocne decyzje administracyjne stanowiące podstawę wypłaty środków i posiadał niezbędne dokumenty będące podstawą wydania tych decyzji. Istnienie dobrej wiary producenta rolnego powinno być rozpatrywane na dzień pobrania płatności, jak też składania wniosków. Organ natomiast w sposób błędny rozciągnął ustalenia dotyczącej dobrej bądź złej wiary z okresu składania wniosku w 2011 r. na poprzednie lata, tj. lata 2007 – 2010. Ponadto w niewłaściwy sposób ustalił okres, za który powinien nastąpić zwrot należności. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2300/13, nie jest zasadne żądanie zwrotu środków wypłaconych w ciągu 5 – letniego programu zamiast żądania zwrotu wyłącznie za dany rok, w sytuacji gdy doszło do przerwania realizacji zobowiązania. Zobowiązanie podjęte przez skarżącego jest zobowiązaniem wieloletnim, jednakże realizowane jest w cyklu rocznym w ramach zgłoszonych pakietów. Zdaniem strony, nie ma także podstaw, aby dochodzić zwrotu płatności, które zostały przyznane w ramach wariantów bez certyfikatu zgodności. Nie sposób bowiem przyjąć, aby wymogiem wywiązania się z obowiązku w zakresie wariantu realizowanego bez certyfikatu było posiadanie certyfikatu. Co prawda płatności odbywały się w ramach kilkuletniego planu, natomiast nie tylko jego realizacja była podzielona na cykliczne działania, ale także sam plan dopuszczał podział na warianty cechujące się różną specyfiką. Organ nie dokonał jednak ustaleń, które pozwalałyby stwierdzić, że skarżący nie realizował zadań w ramach wariantów bez certyfikatu zgodności. Strona podniosła ponadto, że nienależnie pobrane środki publiczne to kwota wypłacona w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej wypłacenia, zaś w niniejszej sprawie w czasie wydawania decyzji istniała podstawa prawna do przyznania płatności. Ponadto organ dochodzi zwrotu środków przyznanych na podstawie decyzji, które nadal znajdują się w obrocie prawnym. Skarżący zakwestionował działanie organu, który niejako w sposób nieuregulowany w K.p.a. uchylił prawomocne decyzje bez podania przyczyn ich wadliwości. Podniósł także, że nie było podstawy do przyjęcia, że na skutek sporządzenia nowego planu rolnośrodowiskowego okres trwania programu uległ przedłużeniu o 5 lat, co w istocie oznaczałoby, że każda modyfikacja planu stanowiłaby automatyczne odnowienie okresu trwania programu. W oparciu o § 5 ust 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. obowiązek sporządzenia nowego planu w przypadku zwiększenia powierzchni użytków rolnych zachodzi wtedy, gdy zwiększenie następuje w trzecim i dalszym roku realizacji programu rolnośrodowiskowego. Tymczasem skarżący zwiększył powierzchnie użytków rolnych w drugim roku programu, a nowy plan został sporządzony wyłącznie z uwagi na żądanie organu. W ocenie skarżącego, doszło także do naruszenia art. 77 K.p.a., albowiem organy obowiązane były w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy w sprawie, czego jednak organ I instancji nie uczynił. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014r., poz. 1647), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym. Uchylenie wydanej przez organ decyzji, może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy jej wydanie nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie zaskarżona została decyzja w przedmiocie ustalenia producentowi rolnemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za lata 2007 – 2010, przy czym podkreślenia wymaga, że realizację tych przedsięwzięć rolnik rozpoczął jeszcze na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.). Jednak w wyniku zmiany tego rozporządzenia z dniem 15 marca 2007 r., jak również zwiększenia przez producenta powierzchni gruntów rolnych do płatności oraz wydłużenia na jego wniosek z dnia 17 grudnia 2007r. programu o kolejne 5 lat w ramach PROW 2007 – 2013, zobowiązanie to było następnie realizowane na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz.U. Nr 33, poz.262 ze zm.). Z uwagi na przedmiot zaskarżonego rozstrzygnięcia i związane z tym granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny, przypomnieć też należy, że w jej stanie faktycznym, począwszy od 2007r., podejmując zobowiązanie, producent zobowiązywał się w kolejnych latach do prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym, w tym rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do: 1) przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, z późn. zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004); 2) realizacji pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Powierzchnie pakietów deklarowanych we wniosku na kolejny rok ustalane są na podstawie wykazów z jednostek certyfikujących, o których mowa w art. 27 Rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz.U.UE L z dnia 20 lipca 2007 r.) oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz.U. z 2009r., nr 116, poz. 975). W myśl art. 4 ust 1 wymienionej ustawy, te upoważnione do działania w rolnictwie ekologicznym podmioty, przyjmują zgłoszenie podjęcia działalności w zakresie rolnictwa ekologicznego, o którym mowa w art. 28 ust. 1 rozporządzenia nr 834/2007. Stosownie natomiast do art. 17 ust 1 cyt. ustawy, jednostka certyfikująca przekazuje ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa oraz Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w formie papierowej oraz za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, do dnia 31 października każdego roku, wykaz producentów w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego, według stanu za ten rok; W wyniku przeprowadzonej przez właściwy organ administracji rolnej weryfikacji, stwierdzono pozostający poza sporem fakt, iż w 2011r. skarżący nie figurował jako producent rolny w wykazie prowadzonym przez właściwą Jednostkę Certyfikującą. Tym samym nie spełnił jednego warunków dotyczących produkcji ekologicznej, do których przestrzegania pisemnie zobowiązał się w związku z podjętym zobowiązaniem rolnośrodowiskowych. Z przedstawionych do kontroli Sądu akt sprawy wynika, że kwestia ta została rozstrzygnięta w postępowaniu administracyjnym, ostateczną decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" (k.142-144), utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" (k.121), którą odmówiono Z.K. przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2011r.. Z akt sprawy wynika również, że na rachunek bankowy rolnika przekazane zostały płatności za lata 2007 - 2010, czego konsekwencję stanowiło wszczęcie przez wymieniony organ, z urzędu, postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia kwoty do zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za ten okres. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku skarżącego, w toku tego postępowania organy ARiMR dokonały prawidłowych ustaleń, niezbędnych do podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie. Prawidłowo wskazały też mające zastosowanie w sprawie normy prawne. Postępowanie prowadzone w trybie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Sytuacja, kiedy płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, określona została w § 17 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, zgodnie z którym, płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny nie realizuje pakietu objętego wnioskiem. Podkreślenia wymaga, że składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, zarówno w pierwszym roku, jak i kolejnych latach rolnik oświadczył między innymi, że znane mu są zasady oraz tryb realizacji programu rolno -środowiskowego i że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań z niego wynikających. Zobowiązał się również do przestrzegania warunków uczestnictwa w tym programie przez okres 5 lat od rozpoczęcia jego realizacji, jak też niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznawanie, przedłużanie, korzystanie lub dalsze wypłacanie płatności rolnośrodowiskowej. Treść powołanych powyżej zobowiązań zawarta jest we wzorze wniosków o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, które skarżący każdorazowo podpisał, a których wymogi zostały określone w rozporządzeniach Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 6 sierpnia 2004 r. w sprawie wzoru wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt oraz zawartości planu tego działania (Dz. U. Nr 181, poz. 1878) oraz z 11 marca 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, oraz zawartości planu tego działania (Dz.U. z 2010 r., nr 39, poz. 210). Skarżący był tym samym zobligowany do dochowania powinności związanych z realizacją zadeklarowanych w ramach płatności rolnośrodowiskowej wariantów. Uzyskał co prawda w kolejnych latach płatność rolnośrodowiskową w drodze decyzji administracyjnej, ale decyzja ta nie zamykała całego postępowania o płatności z tytułu realizacji programu, bowiem wniosek o ich przyznanie jest składany corocznie i odpowiednio do tego organ jest zobowiązany wydać stosowną decyzję. Nie można przy tym pominąć, że podjęcie przez rolnika zobowiązania rolnośrodowiskowego i pierwsza decyzja organu w przedmiocie udzielenia pomocy z tego tytułu, tworzy na określony czas relację pomiędzy organem, a realizującym zadeklarowane zobowiązanie rolnikiem i rozpoczyna dopiero możliwy ciąg działań o charakterze faktycznym i prawnym, w który zaangażowane są oba te podmioty. Usprawiedliwione w tym kontekście zatem jest oczekiwanie, aby w czasie trwania zobowiązania każdy z ww. podmiotów respektował reguły zachowań jemu przypisanych (p. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1319/11, opubl.: na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle przywołanego wyżej przepisu § 17 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2004 r. i dodatkowych zobowiązań przyjętych przez skarżącego w chwili złożenia wniosku o płatność rolnośrodowiskową na 2007 r., oczywiste jest, że ustalony ostateczną decyzją administracyjną za 2011r., brak danych producenta rolnego w przekazywanym przez Jednostkę Certyfikującą wykazie producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym, jest równoznaczny z niespełnieniem warunków dotyczących produkcji ekologicznej. Istniała zatem niewątpliwie podstawa do wydania decyzji o zwrocie płatności rolnośrodowiskowej. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że w postępowaniu dotyczącym określenia kwoty nienależnie pobranej pomocy, organy nie rozpatrują ponownie kwestii, które były badane w związku z rozpoznaniem wniosku o przyznanie pomocy na realizację programu rolnośrodowiskowego w roku 2011. Przedmiot kontroli zgodności z prawem zaskarżonego w niniejszej sprawie aktu nie dotyczy więc prawomocnej, jak wynika z akt, decyzji Dyrektora OR ARiMR z dnia "[...]", utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania płatności za 2011 rok, w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem w zakresie niespełnienia przez producenta, opisanego powyżej warunku dotyczącego produkcji ekologicznej. W postępowaniu dotyczącym ustalenia nienależnie pobranej pomocy i kwoty do zwrotu, organy zasadnie przyjęły więc ustalenia decyzji Dyrektora OR ARiMR z dnia "[...]" i decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]", jako element stanu faktycznego uzasadniający przyjęcie, że warunki pomocy w ramach programu rolnośrodowiskowego nie były realizowane przez rolnika zgodnie z podjętym, wieloletnim zobowiązaniem. Decyzja ta jest ostateczna i dopóki pozostaje w obrocie prawnym wywołuje skutki prawne. Przyjęte w niej ustalenia faktyczne oraz przesłanki i podstawy prawne zmniejszenia pomocy, dawały więc pełne podstawy do stwierdzenia w rozpoznawanej sprawie, że istniały przesłanki ustalenia przez organy kwoty nienależnie pobranych płatności, podlegających zwrotowi. Kwotę tę prawidłowo zaś ustalono jako sumę wszystkich przyznanych rolnikowi i wypłaconych za lata 2007 - 2010 płatności w ramach pakietu S02 - rolnictwo ekologiczne Podkreślić należy, że do określenia obowiązku zwrotu płatności nie wystarcza wywiązanie się z programu w danym roku. Ocenie podlega cały okres zobowiązania, a stwierdzenie uchybień w realizacji tego programu oznacza niedotrzymanie zobowiązania i obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności za wszystkie lata. Na wieloletni i kompleksowy charakter programu środowiskowego, w ramach którego beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach, zwracano wielokrotnie uwagę w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, podnosząc m.in., że wywiązanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych musi być oceniane w okresie całego okresu zobowiązania. Zaprzestanie realizacji warunków, zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego, w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie płatności za ten rok, lecz także skutkuje obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego (p. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt II GSK 714/12 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt III SA/Wr 417/14 - dostępne na ww. stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższych wywodów, bez wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego aktu, pozostają wykraczające poza jego podstawę faktyczną i prawną, zarzuty skargi odnośnie: - bezzasadnego uznania, że wymogiem wywiązania się z obowiązku w zakresie wariantu realizowanego bez certyfikatu było posiadanie certyfikatu, czy - nie dokonania ustaleń pozwalających stwierdzić, że skarżący nie realizował zadań w ramach wariantów bez certyfikatu zgodności. W sytuacji, gdy w związku ze złożeniem korekty wniosku za 2007 rok rolnik dobrowolnie podjął się kontynuacji programu na dalszy 5-letni okres, zaś w toku jego realizacji przekazane zostały na rachunek producenta płatności za lata 2007 - 2010, bez znaczenia dla oceny prawidłowości decyzji określającej obowiązek zwrotu tych płatności jako nienależnie pobranych, pozostaje też argumentacja skargi, iż błędnym było przyjęcie przez organ, że okres trwania programu uległ przedłużeniu o 5 lat. Brak jest również podstaw, aby uznać za zasadny zarzut skargi odnośnie niesłusznego dochodzenia środków przyznanych na podstawie ostatecznych decyzji, które dotychczas nie zostały wzruszone w trybie nadzwyczajnym i nadal znajdują się w obrocie prawnym. W tej kwestii Sąd podziela pogląd wyrażany na tle podobnych stanów faktycznych w wyrokach sądów administracyjnych (m.in. wyrok NSA z 11 kwietnia 2013 r., II GSK 96/12, LEX nr 1337229, czy w wyrok WSA w Warszawie z 24 listopada 2011 r. - V SA/Wa 1884/11, LEX nr 968989), w myśl którego, żądanie zwrotu nienależnie pobranej płatności nie dotyczy jedynie środków przyznanych i wypłaconych na podstawie decyzji uchylonej i ostatecznie wyeliminowanej z porządku prawnego, ale wiąże się z ustaleniem, że beneficjent nie dotrzymał podjętego zobowiązania przez cały wymagany okres (jak to ma miejsce w niniejszej sprawie w związku z ww. decyzją organu I instancji z dnia "[...]" odmawiającą stronie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2011 r.). Słusznie stwierdził organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, brak przesłanek wykluczających zwrot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z przyczyn określonych w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 79612004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. i art. 80 ust. 3 cyt. wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., a więc ze względu na to, że płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Prawidłowo przeanalizował też kwestię przedawnienia prawa do ustalenia w drodze decyzji kwoty nienależnie pobranych płatności, odwołując się treści art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE, L 1995. 312/1), zgodnie z którym, w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. W niniejszej sprawie dot. płatności PROW za lata 2007-2013, upływ terminu przedawnienia nastąpić mógł więc nie wcześniej niż 31 grudnia 2015 r. (do kiedy możliwe było dokonywanie wypłat w ramach programu) i nie później niż dnia 30 czerwca 2016 r. (terminu na przedstawienie Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11 sierpnia 2005, str. 1 ze zm.). Zasadnie też zwrócił uwagę, na przerwanie biegu przedawnienia, poprzez doręczenie stronie zawiadomienia z dnia 12 lutego 2015 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Przy czym, w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że działań skarżącego, których skutkiem było skreślenie jego gospodarstwa z listy jednostki certyfikującej, nie można zakwalifikować jako dokonanych w dobrej wierze, z uwagi na brak należytej staranności w spełnieniu objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym wymagań dotyczących realizacji programu, zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym. Wbrew twierdzeniom skargi, istnienie dobrej wiary należy zaś rozpatrywać na tle realizacji całego, wieloletniego programu rolnośrodowiskowego, a nie na dzień pobrania płatności, czy złożenia wniosku na kolejny rok. Brak było również podstaw do odstąpienia przez organy od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w oparciu o przepis art. 28a u.w.r.o.w. oraz art. 54 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., s. 547), skoro łączna kwota nadmiernie przyznanych płatności przekroczyła równowartość kwoty 100 Euro. Jako nie zasługujący na uwzględnienie należało uznać wniosek skargi o dopuszczenie dowodu z przesłuchania skarżącego na okoliczność istnienia dobrej wiary i realizowania zadań w ramach wariantów. Nadmienić należy, że z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ przeanalizował kwestię dobrej wiary producenta w związku z niespełnieniem warunków programu (k.17). Dokonana w tym zakresie ocena nie budzi zastrzeżeń i nie można jej zdaniem Sądu zarzucić dowolności. Dodać jednocześnie należy, że kontrola przez sąd administracyjny zaskarżonego aktu z punktu widzenia zgodności z prawem opiera się na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu administracyjnym (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd może jedynie przeprowadzić dowód z dokumentu i tylko wtedy, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości oraz nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Nie prowadzi natomiast samodzielnego postępowania dowodowego w zastępstwie organu. W postępowaniu przed Sądem nie jest więc dopuszczalne przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony postępowania administracyjnego. Nie jest też kompetencją Sądu w niniejszym postępowaniu, na co wskazano wyżej, ponowne rozpatrywanie kwestii braku danych skarżącego producenta rolnego w przekazywanym przez Jednostkę Certyfikującą wykazie producentów, co zostało rozstrzygnięte ostateczną decyzją odmawiającą przyznania płatności na rok 2011. Jako niezasadny należało ocenić również zarzut wadliwego ustalenia przez organy okresu, za który powinien nastąpić zwrot należności, poprzez odwołanie się w skardze do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2300/13. Stanowisko zaprezentowane przez NSA w tym orzeczeniu pozostaje bez wpływu na ocenę prawną okoliczności niniejszej sprawy, w sytuacji gdy dotyczy ono innego stanu faktycznego. W sprawie o sygnaturze II GSK 2300/13 chodziło bowiem o zasadność określenia obowiązku zwrotu przez producenta płatności realizowanej i pobranej w okresie przed 2007r. w ramach PROW za lata 2004-2006 i niedochowania zasad przejścia z realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w PROW 2004-2006 do PROW 2007-2013, gdy doszło do przerwania realizacji zobowiązania. Reasumując należy stwierdzić, że skarga nie jest zasadna. W świetle przedstawionych do kontroli Sądu akt sprawy, ustalony prawomocną decyzją brak danych skarżącego producenta rolnego w wykazie właściwej Jednostki Certyfikującej skutkował naruszeniem jednego z warunków przyjętego do realizacji wieloletniego programu rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007 – 2013. Konsekwencją powyższego było prawidłowe określenie przez organy obowiązku zwrotu płatności pobranej za lata 2007 – 2010. Wbrew twierdzeniom skargi, w związku z postępowaniem w sprawie nie doszło do naruszenia przez organy art. 77 K.p.a.. Materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący i dokładnie rozpatrzony. Postępowanie dowodowe nie wykazało zaś, aby spełnione zostały przesłanki odstąpienia od żądania zwrotu pobranej należności. Nie doszło także do jej przedawnienia. Rozpoznając sprawę, Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na jej wynik. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.