I SA/Ol 196/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2014 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi W.M., A.S. – Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące od marca do września 2011 r. postanawia odmówić wstrzymania wykonania decyzji. WSA/post.1 - sentencja postanowienia.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie W. M. i A.S., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A, zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" w przedmiocie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące od marca do września 2011 r. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca wskazała, że natychmiastowa zapłata kwoty wynikającej z ww. decyzji wraz z odsetkami za zwłokę nie jest możliwa, gdyż obciąża ją kredyt zaciągnięty w związku z działalnością gospodarczą, a nieruchomość, na której prowadzona jest działalność, została obciążona hipoteką stanowiącą zabezpieczenie tego kredytu. W związku z tym podniesiono, że natychmiastowa wymagalność zaległości podatkowej jest równoznaczna z powstaniem znacznych problemów w regulowaniu bieżących zobowiązań, w tym zobowiązań publicznoprawnych, a w konsekwencji doprowadzi do likwidacji spółki cywilnej. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego uniemożliwi ponadto funkcjonowanie spółki na skutek braku środków pieniężnych na zapłatę za zakupione towary i usługi. Skutki wszczęcia i prowadzenia egzekucji będą miały zatem charakter nieodwracalny. Podniesiono też, że przedłużający się kryzys ogólnoświatowy, dotyczący również polskiego rynku paliw, powoduje, że spółka musi borykać się na co dzień ze znacznymi problemami. Do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji dołączono wydruk z elektronicznego systemu ksiąg wieczystych dotyczący księgi o nr "[...]" prowadzonej dla przemysłowej działki zabudowanej o pow. 0,4556 ha, na której ustanowiono hipoteki umowne na łączną sumę 1.044.000 zł oraz hipotekę przymusową na sumę 66.827 zł tytułem należności za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Ponadto przedłożono dane dotyczące przychodów i kosztów uzyskania przychodów w działalności gospodarczej prowadzonej w ramach spółki cywilnej za lata 2012 i 2013. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 zd. 1 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności będącej przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Na gruncie powołanego wyżej unormowania wskazuje się, że postępowanie w sprawie wstrzymanie wykonania w całości lub w części zaskarżonej decyzji administracyjnej może być prowadzone wyłącznie na wniosek na strony skarżącej; przy czym sąd nie jest uprawniony do wyjścia poza granice tego wniosku, jest natomiast uprawniony do uwzględnienia z urzędu okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania, jak również okoliczności stojących w opozycji do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu (p. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 155/05, opubl. na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z brzmienia art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika ponadto, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, których wystąpienie warunkuje możliwość wydania orzeczenia w sprawie wstrzymania wykonania. Do katalogu tych przesłanek należą: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ustawodawca nie sprecyzował przy tym, co należy rozumieć przez te pojęcia, a w konsekwencji ocena wystąpienia tych przesłanek należy każdorazowo do sądu. Próbę wyjaśnienia tych przesłanek podjął w swym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny, wskazując m.in. w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04 (niepubl.), że "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Zaś trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie NSA z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 1841/09, niepubl.). Uzasadniając złożony w niniejszej sprawie wniosek, strona skarżąca odwołała się do przesłanki niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wskazując na ryzyko likwidacji spółki cywilnej na skutek działań podjętych w toku egzekucji administracyjnej należności z tytułu podatku akcyzowego określonych zaskarżoną decyzją w łącznej kwocie 389.908 zł. Odnosząc się w pierwszej kolejności do wysokości określonych zaskarżoną decyzją zobowiązań podatkowych, wskazać należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, rodząc określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Skoro konieczność zapłaty i związane z tym uszczuplenie majątku zobowiązanego do zapłaty adresata decyzji są zwykłym następstwem jej wydania, oznacza to, że nie zawsze w takiej sytuacji należy odwoływać się do wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zastosowania tej instytucji nie może zaś w szczególności uzasadniać sama wysokość dochodzonej od skarżącego w toku postępowania egzekucyjnego należności. W orzecznictwie sądowym sformułowano zyskujące powszechną aprobatę stanowisko, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego nie naprawiłoby (postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 450/09, opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem wykonanie obowiązku polegającego bezpośrednio na świadczeniu pieniężnym ma co do zasady charakter odwracalny (postanowienie NSA z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 115/09, opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przesłanką uzasadniającą wstrzymanie wykonania decyzji jest jedynie sytuacja, w której egzekucja administracyjna może prowadzić do braku możliwości przywrócenia pierwotnego stanu rzeczy, nie natomiast sytuacja, w której może jedynie dojść do czasowej utraty określonych składników majątkowych. W świetle powyższych rozważań pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiocie złożonego w niniejszej sprawie wniosku możliwe jest jedynie w sytuacji uprawdopodobnienia przez stronę wnioskującą, że w jej przypadku do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. W ocenie Sądu, strona w niniejszej sprawie nie przedstawiła okoliczności, które wskazywałyby na istnienie takiego niebezpieczeństwa. Zasadnicza konkluzja strony, iż wszczęcie postępowania egzekucyjnego będzie skutkowało utratą płynności finansowej, a w konsekwencji niebezpieczeństwem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci likwidacji spółki cywilnej, nie została w należyty sposób uzasadniona, ani też uprawdopodobniona. Do zweryfikowania twierdzeń strony, że wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla jej majątku, prowadząc do powstania trudnych do odwrócenia skutków, niezbędne było bowiem dysponowanie przez Sąd informacjami o jej sytuacji majątkowej, ale również o sytuacji rodzinnej wspólników spółki cywilnej, uzyskiwanych przez nich dochodach oraz posiadanych oszczędnościach, czy ponoszonych wydatkach. Nie było natomiast wystarczające wskazanie w sposób ogólnikowy na możliwość likwidacji spółki cywilnej na skutek zaistnienia bliżej nieokreślonych nieodwracalnych skutków. Za takie w szczególności nie można było uznać samego powołania się na równoległe istnienie zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym, skoro jak wynika z wpisów hipotek zabezpieczających te zobowiązania w księdze wieczystej o nr "[...]", istniały one już w okresie znacznie poprzedzającym wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie w dniu "[...]". Sąd nie dysponował przy tym wiedzą na temat wysokości rat kredytów bankowych, do których uiszczania zobowiązana jest skarżąca. Wskazać ponadto należy, że według treści przedłożonego wydruku z elektronicznej księgi wieczystej dwa z zaciągniętych kredytów bankowych na łączną kwotę 804.000 zł zostały zabezpieczone również hipoteką na nieruchomości, dla której jest prowadzona księga wieczysta o nr "[...]", niemniej jednak wnioskodawca, podnosząc, iż nie posiada majątku, z którego mogłaby być prowadzona egzekucja administracyjna, nie wskazał na istnienie tego składnika majątku. Nie przedstawił ponadto m.in. aktualnego stanu środków trwałych wykorzystywanych do prowadzenia działalności gospodarczej, ani też nie uprawdopodobnił braku środków pieniężnych pozwalających na uiszczenie kwoty zobowiązań podatkowych określonych zaskarżoną decyzją. Tym samym nie wykazał jednego z zasadniczych twierdzeń stojących u podstaw złożonego wniosku, że na skutek egzekucji administracyjnej nie będzie dysponował środkami pieniężnymi na regulowanie bieżących zobowiązań, m.in. w związku z nabyciem towarów i usług niezbędnych do kontynuowania działalności gospodarczej. W ocenie Sądu, uzasadnieniem dla twierdzeń strony nie mogły być również dane odnośnie przychodów i kosztów uzyskania przychodów w działalności gospodarczej prowadzonej w ramach spółki cywilnej za lata 2012 i 2013. Wynikało z nich bowiem, że w ramach spółki cywilnej jej wspólnicy w ww. okresie osiągnęli łącznie przychód na poziomie ponad 3.000.000 zł rocznie, ponosząc przy tym stratę w wysokości 78.892.67 zł za 2012 r. oraz w wysokości 67.432 zł za 2013 r. Zdaniem Sądu, wskazana wyżej wysokość przychodów wskazuje, że pomimo prowadzenia działalności gospodarczej w postaci spółki cywilnej, nie jest to działalność małych rozmiarów. Zauważenia wymagało ponadto, że z przedstawionego przez stronę podsumowania wynikało, że po stronie kosztów uzyskania przychodów uwzględniono, oprócz wydatków na zakup towarów handlowych i materiałów, również inne wydatki w wysokości 304.358,35 zł za 2012 r. oraz w wysokości 265.379,33 zł za 2013 r. Strona nie określiła przy tym na jakie cele zostały przeznaczone te wydatki (np. inwestycje), niemniej jednak istotnym w tym kontekście jawił się wniosek, że strona posiadała w odpowiednim czasie środki na ich poniesienie. Powyższy wniosek, w sytuacji niewykazania przez stronę skarżącą wszystkich składników jej majątku oraz braku środków pieniężnych, nie pozwalał Sądowi na bezsprzeczne uznanie, że w przypadku strony skarżącej wystąpiła przesłanka niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków na skutek wykonania zaskarżonej decyzji. Wobec zatem braku danych odnoszących się bezpośrednio do aktywów spółki oraz obciążających ją pasywów, Sąd uznał za niewystarczające lakoniczne powołanie się na konieczność regulowania bieżących zobowiązań czy też zmaganie się z konsekwencjami kryzysu ogólnoświatowego. Końcowo należy dodać, iż postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest rozstrzygnięciem tymczasowym. Postanowienie tego rodzaju ma charakter wpadkowy, zaś jego byt prawny kończy się z chwilą wydania przez Sąd wyroku. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.