I SA/Ol 207/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy, asesor WSA Anna Janowska (sprawozdawca), Protokolant specjalista Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2022r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę. K. D. (dalej jako: "skarżący", "strona", "wnioskodawca") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej także: "ZUS", "Zakład", "organ") z 2 lutego 2022 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Z przedstawionych Sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z 7 lipca 2020 r. skarżący wniósł o umorzenie należności z tytułu składek, wskazując w uzasadnieniu na drastyczny spadek dochodów w związku z epidemią COVID-19 i zawieszenie w kwietniu 2020 r. działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób i mienia (PKD 49.32.Z). Jak podniósł, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, utrzymuje się ze świadczeń pomocy społecznej. Zaznaczył, że nie skorzystał z pomocy przewidzianej w Tarczy Antykryzysowej, gdyż pojawiła się ona w okresie, kiedy już zawiesił działalność gospodarczą. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 14 grudnia 2020 r. odmówił umorzenia należności z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 23.269,99 zł, w tym na: ubezpieczenia społeczne za kwiecień - maj 2018 r., październik 2018 r. - kwiecień 2020 r., ubezpieczenia zdrowotne za listopad 2017 r. - kwiecień 2020 r. oraz na Fundusz Pracy za lipiec 2019 r. - kwiecień 2020 r. W świetle stanowiska ZUS przedstawionego w tej decyzji, w sprawie nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności składek, o której mowa w art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 266), dalej: "u.s.u.s.", zaś skarżący nie wykazał, że ze względu na sytuację rodzinną i majątkową spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych. Ponadto, zdaniem organu, powstanie zadłużenia nie było następstwem szczególnych zdarzeń. Wnioskodawca nie wykazał też, że pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodu przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. W związku z tym organ uznał, że w sprawie nie wystąpiły również przesłanka określone w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem". We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, że pojawiło się szereg nowych okoliczności nieznanych ZUS w trakcie rozpatrywania sprawy. Wskazał, że obecnie środki uzyskiwane z działalności gospodarczej są jego jedynym źródłem utrzymania. Ze względu na pandemię prowadzi działalność w ograniczonym zakresie, co skutkuje ograniczeniem możliwości uzyskania wyższych dochodów. Po opłaceniu kosztów związanych z utrzymaniem pojazdu oraz kosztów paliwa pozostaje mu kwota, z której nie jest w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 19 lutego 2021 r. utrzymał w mocy opisaną powyżej decyzję z 14 grudnia 2020 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 21 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/OI 307/21, uchylił powyższą decyzję, wskazując, że Zakład nie dopełnił obowiązku przekazania Sądowi kompletnych akt administracyjnych. W uzasadnieniu wyroku wskazano na s. 8 i 9 wykaz dokumentów, które zostały przywołane w decyzjach wydanych na obu etapach postępowania administracyjnego, a których organ – pomimo wezwania Sądu do uzupełnienia i uporządkowania akt administracyjnych – nie przedłożył. W ocenie Sądu, charakter i waga stwierdzonych uchybień uniemożliwiły dokonanie oceny zasadności zaskarżonej decyzji. Jak wynika z akt sprawy, w toku ponownego rozpatrzenia sprawy w związku z powołanym wyżej wyrokiem Sądu pismem z 29 października 2021 r. ZUS zawiadomił stronę o możliwości uzupełnienia wniosku o dodatkowe dokumenty w terminie 14 dni od daty doręczenia pisma. Pismo nie zostało odebrane i zostało uznane przez organ za doręczone w dniu 19 listopada 2021 r. stosownie do art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. |z 2021 r. poz. 735), dalej: "k.p.a.". Następnie pismem z 10 grudnia 2021 r. ZUS zawiadomił o przysługującym stronie prawie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma. Pismo to zostało uznane przez organ za doręczone w trybie określonym w art. 44 k.p.a. w dniu 29 grudnia 2021 r. Utrzymując w mocy decyzję z 14 grudnia 2020 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek, ZUS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że dysponował materiałem dowodowym obejmującym oświadczenia wnioskodawcy o stanie rodzinnym i majątkowym z 20 sierpnia i 29 października 2020 r. Podniósł, że wnioskodawca prowadzi od 25 maja 2017 r. działalność gospodarczą w zakresie [...], której wykonywanie zawiesił od 1 kwietnia 2021 r. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wykazał w 2018 r.: przychód - 54.000 zł, koszty - 31.200 zł, zaliczkę na podatek dochodowy - 0 zł, dochód - 22.800 zł, majątek firmowy - 3.500 zł, majątek prywatny - 500 zł, zobowiązana firmowe - 6.472,20 zł, zobowiązania prywatne - 3.200 zł. Zaś w 2019 r. wnioskodawca wykazał: przychód - 57.600 zł, koszty - 27.200 zł, zaliczkę na podatek dochodowy - 600 zł, nakłady na środki trwałe - 22.000 zł, dochód - 30.400 zł, majątek firmowy - 16.000 zł, majątek prywatny - 400 zł, zobowiązana firmowe - 15.132,74 zł, zobowiązania prywatne - 2.500 zł. Natomiast w 2020 r. wykazał: przychód - 12.500 zł, koszty - 8.900 zł, zaliczkę na podatek dochodowy - 0 zł, dochód - 3.600 zł, majątek firmowy - 9.000 zł, majątek prywatny - 300,00 zł, zobowiązana firmowe - 7.372 zł, zobowiązania prywatne - 3.750 zł. Ponadto z oświadczenia wnioskodawcy wynikało, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe. Posiada mieszkanie położone w O. przy ul. [...] o powierzchni 32 m2. Jest właścicielem samochodu osobowego marki T. z 2008 r. Osiąga dochód z innych źródeł w wysokości 2.000 zł, pobiera zasiłki z pomocy społecznej w wysokości 330 zł, nie korzysta z innych form pomocy. Ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem: czynsz - 350 zł, opłaty eksploatacyjne - 300 zł, koszty leczenia - 50 zł. Posiada zobowiązania z tytułu podatków za 2019 r. - 3.174,60 zł, z tytułu kredytów za 2016 r. – ok. 3.000 zł, u osób fizycznych za sierpień 2020 r. - 500 zł oraz inne zobowiązania - 4.000 zł. Posiada mienie ruchome (laptop, rower [...]) o łącznej wartości 350 zł. Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii przedawnienia należności z tytułu składek, Zakład wskazał, że termin przedawnienia tych należności wynosi 5 lat, przy czym bieg tego terminu zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Wskazując na zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności w niniejszej sprawie, organ podniósł, że w dniu 26 czerwca 2018 r. wszczęto postępowanie egzekucyjne, w toku którego zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego oraz zajęcia wynagrodzenia za pracę, przy czym egzekucja jest nadal prowadzona. Następnie ZUS powołał brzmienie przepisów art. 28 ust. 2 i ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. i ocenił, że w przypadku strony nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności należności. W szczególności, zdaniem organu, w sprawie nie wystąpiła przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., gdyż działalność gospodarcza jest nadal prowadzona, skarżący osiąga aktualnie dochód z tytułu umowy o pracę, a ponadto jest właścicielem nieruchomości. W odniesieniu do przesłanek unormowanych w art. 28 ust. 3 pkt 4a-6 u.s.u.s. organ wskazał, że wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, przy czym organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję i nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Dyrektor Oddziału ZUS prowadzi postępowanie egzekucyjne, a skarżący jest właścicielem lokalu mieszkalnego, na którym dokonano wpisu hipoteki przymusowej. Zatem prowadzenie postępowania egzekucyjnego wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Rozpatrując w dalszej kolejności zaistnienie w sprawie przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia, ZUS podniósł, że od 1 kwietnia 2021 r. wnioskodawca jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w P. z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za październik 2021 r. w kwocie 2.800 zł, za listopad 2021 r. w kwocie 3.120 zł, za grudzień 2021 r. w kwocie 3.366,70 zł. Średniomiesięczny dochód strony w ww. okresie wyniósł 3.095,56 zł brutto, tj. 2.269,32 netto. Analizując sytuację finansową strony, ZUS odniósł ją do minimum socjalnego w III kwartale 2021 r. ustalonego na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla 1-osobowego gospodarstwa pracowniczego, które wynosi 1.342,56 zł. Wskazał, że skarżący zadeklarował stałe miesięczne wydatki na utrzymanie w łącznej kwocie 475 zł, co oznacza, że do dyspozycji pozostaje mu kwota 1.794,32 zł. W ocenie organu, nie można zatem uznać, że po opłaceniu kosztów utrzymania stronie brakuje środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb. W ocenie Zakładu, nie sposób dopatrzyć się w sytuacji strony znamion ubóstwa, jak również nie można uznać, że sytuacja ta ma charakter trwały i pogłębiający się. Jak stwierdził organ, skarżący ma 39 lat i do osiągnięcia wieku emerytalnego pozostało mu [...] lat aktywności zawodowej. Nie przedstawił przy tym dokumentu potwierdzającego wykluczenie z rynku pracy (np. orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy lub pracy w warunkach chronionych). Pomimo powoływania się na trudną sytuację materialną, aktualnie nie korzysta z pomocy państwa i jest czynny zawodowo. Ponadto działalność gospodarcza została zawieszona, czyli istnieje szansa na jej wznowienie i osiąganie z tego tytułu dochodów. Z uwagi na wysokość zadłużenia oraz wiek strony Zakład ocenił jako realną spłatę całości zadłużenia w układzie ratalnym lub jej ściągnięcie w postępowaniu egzekucyjnym. Ocenił, że podjęcie decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek na obecnym etapie postępowania byłoby przedwczesne. Zdaniem organu, w sprawie nie zachodziły również przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Obowiązujące od 20 marca 2020 r. ograniczenia i zakazy dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej w związku z ogłoszeniem stanu epidemii miały charakter czasowy. Skarżący nie wykazał zaś, że klęska żywiołowa, czy też inne nadzwyczajne wydarzenie, były powodem powstania zadłużenia. Ponadto, wskazując, że do akt sprawy skarżący nie przedłożył dokumentacji świadczącej, że sprawuje opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny lub że nie może podjąć zatrudnienia ze względu na swój stan zdrowia, organ uznał, że w sprawie nie zachodziła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z 14 grudnia 2020 r., a także o dopuszczenie dowodu z dołączonych do skargi dokumentów tj. zajęcia wierzytelności rachunku bankowego z 3 grudnia 2021 r. wraz z potwierdzeniem odbioru na okoliczność odbierania przez nią przesyłek poleconych Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do kwestii wykonania wyroku WSA w Olsztynie w zakresie obowiązku dołączenia kompletnych akt administracyjnych, co uniemożliwiło dokonanie sądowej kontroli decyzji i naruszyło zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym w szczególności poprzez: a) brak wyjaśnienia kwestii wykonania wyroku WSA w Olsztynie w zakresie obowiązku dołączenia kompletnych akt administracyjnych, co budzi poważne wątpliwości, czy zaskarżona decyzja organu została podjęta w oparciu o materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy, b) błędne ustalenia organu co do stałych kosztów utrzymania skarżącego i jego możliwości płatniczych, wbrew treści składanych oświadczeń majątkowych i dokumentów, co oznacza, że decyzja nie została wydana w oparciu o zebrany materiał dowodowy, a ponadto, że ustalenia poczynione w tej decyzji pokrywają się wcześniejszymi ustaleniami faktycznymi nie polega na prawdzie, c) brak wyjaśnienia, czy epidemia COVID-19 i okoliczności z tym związane składają się na "uzasadniony przypadek" i "nadzwyczajne zdarzenie", o których mowa w ustawie systemowej i rozporządzeniu, - art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 10 w zw. z art. 44 k.p.a. poprzez uznanie pism organu z 29 października i 10 grudnia 2021 r. za doręczone w trybie art. 44 k.p.a., przez co organ nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalił wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinien oprzeć rozstrzygnięcie, a skarżący został pozbawiony możliwości czynnego udziału w postępowaniu, 2) prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia poprzez uznanie, że w sprawie nie zachodzi "uzasadniony przypadek" oraz "nadzwyczajne zdarzenie", jakim jest wpływ epidemii COVID-19 na prowadzenie działalności gospodarczej i możliwości regulowania przez stronę składek. W uzasadnieniu zarzutów naruszenia przepisów postępowania strona wskazała na nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do kwestii wykonania nałożonego przez WSA w Olsztynie obowiązku dołączenia do akt sprawy kompletnych dokumentów. Zdaniem strony, postępowanie organu narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i budzi poważne wątpliwości, co tego, czy decyzja została wydana na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Wskazano również, że koszty stałe utrzymania strony ustalone w zaskarżonej decyzji na 450 zł nie mają pokrycia w materiale dowodowym, gdyż z oświadczenia majątkowego za 2020 r. wynika, że są one dużo wyższe i kształtują się na poziomie 700-800 zł w zależności od miesiąca. Dlatego też nie sposób zgodzić się z twierdzeniem ZUS, że ustalenia organu pokrywają się z ustaleniami wydanej w tej sprawie wcześniejszej decyzji z 14 grudnia 2020 r. Skarżący zarzucił również, że organ nie przeanalizował, czy epidemia i okoliczności z nią związane składają się na "uzasadniony przypadek" i "nadzwyczajne zdarzenie", o których mowa w ustawie systemowej i rozporządzeniu. W jego ocenie, zawarte w § 3 ust. 1 rozporządzenia wyliczenie ma charakter przykładowy, zaś katalog ważnych przyczyn jest otwarty, przez co ZUS nie dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego. Co prawda zobowiązania wobec ZUS powstały jeszcze przez wybuchem epidemii, ale skarżący poniósł straty finansowe w wyniku nadzwyczajnego zdarzenia, jakim była epidemia COVID-19. ZUS pominął m.in. okoliczność, że przychody strony w 2020 r. spadły do wysokości 12.500 zł, podczas gdy w 2019 r. kształtowały się na poziomie 57.600 zł. Ponadto skarżący wskazał, że w dniu 18 lutego 2022 r. wniósł na podstawie art. 221 k.p.a. skargę na nieprawidłowe dokonywanie doręczeń pism przez organ. Podniósł, że dopiero z treści zaskarżonej decyzji powziął informację, że organ zastosował art. 44 k.p.a. w kwestii doręczenia pism z 29 października i 10 grudnia 2021 r. W jego ocenie, postępowanie ZUS naruszyło art. 7 zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 10 w zw. z art. 44 k.p.a. poprzez uznanie pism za doręczone w trybie art. 44 k.p.a. Wskutek naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, organ nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, gdyż skarżący został pozbawiony możliwości uzupełnienia wniosku o dodatkowe dokumenty i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego. W jego ocenie, przepis art. 44 k.p.a. nie mógł być zaś zastosowany wobec faktu, że Poczta Polska nie podjęła próby doręczenia mu przesyłek, a w skrzynce pocztowej brak było awizo. Nie jest bowiem możliwe, aby skarżący pominął aż 4 awiza. Jego zaniechanie byłoby nieracjonalne w sytuacji, gdy w tym okresie (13 grudnia 2021 r.) odebrał list polecony z urzędu skarbowego zawierający zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego. Dodatkowo w okresie od 27 do 31 grudnia 2021 r. skarżący przebywał na urlopie wypoczynkowym w miejscu zamieszkania. Nie było zatem żadnych przeszkód, aby odebrał kierowane do niego przesyłki z ZUS. Znamienne jest również, że ponaglenie skarżącego z 17 stycznia 2022 r. zostało uznane za zasadne, a organ nie wydawał decyzji, mając rzekomo zakończone postępowanie z końcem grudnia 2021 r. Wskazano również na utrudniony kontakt z ZUS, zarówno telefoniczny, jak i mailowy. Ponadto zaznaczono, że z uwagi na odległość z O. do Bielska Białej, zapoznanie się z aktami sprawy jest poza możliwościami strony z uwagi na koszty i czas dojazdu do siedziby organu wydającego decyzję. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem, wydanym na rozprawie w dniu 26 maja 2022 r., Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", dopuścił zawnioskowane dowody z dokumentów dołączonych do skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu jako niezasadna. Kontroli Sądu, w ramach art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a., podlegała decyzja ZUS utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie odmawiające umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie co do zasady ma charakter uznaniowy. Taka forma działania administracji publicznej sprowadza się do możliwości wyboru konsekwencji prawnych stwierdzonego stanu faktycznego. Przyjęcie pewnego rodzaju elastyczności w stosowaniu prawa wynika głównie z konieczności ustalenia relacji pomiędzy wartościami respektowanymi przez społeczeństwo indywidualnie na potrzeby konkretnej sytuacji. Bogate w tym zakresie orzecznictwo sądowe kształtuje trwałą i jednolitą linię, zgodnie z którą kontrola sądowa decyzji o charakterze uznaniowym polega na zbadaniu, czy organ administracji publicznej podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz wszechstronnego i wnikliwego jego rozważenia. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości, czy słuszności (wyroki NSA: z 24 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA/Ka 498/00; z 13 października 2000 r., sygn. akt III SA 3416/99; z 14 maja 1997 r., sygn. akt I SA/Łd 344/96; z 13 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 272/97; wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaznaczenia jednak wymaga, że powyższe uwagi co do zasad kontroli sądowej decyzji o charakterze uznaniowym znajdują zastosowanie w sytuacji, gdy organ stwierdzi, że istnieją przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, a następnie, działając w ramach uznania administracyjnego, udzieli bądź odmówi udzielenia ulgi. Natomiast stwierdzenie przez organ braku przesłanek umorzenia należności z tytułu składek powoduje, że organ nie będzie dysponował wyborem rozstrzygnięcia, a decyzja będzie miała charakter związany (wyrok NSA z 16 marca 2006 r., II FSK 493/05). Tym samym brak ziszczenia się przesłanek oznacza konieczność wydania decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. W tym miejscu konieczne jest przypomnienie treści regulacji stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji, tj. art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 cyt. wyżej rozporządzenia. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Przepis art. 28 ust. 3 u.s.u.s. doprecyzowuje w tym względzie ust. 2 tego artykułu, zawiera bowiem zamknięty katalog sytuacji, w których zachodzi całkowita nieściągalność: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Natomiast art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stanowi, że należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności określone zostały w § 3 rozporządzenia, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności. Obowiązki organu prowadzącego postępowanie dowodowe określają przepisy k.p.a. Stosownie do art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej, stojąc na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron, powinien podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie zaś z art. 77 § 1 k.p.a. organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena ta powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Konieczność właściwego uzasadnienia decyzji wiąże się z zawartą w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, która nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy. Zwłaszcza w uzasadnieniu decyzji odmownej powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia bądź nieistnienia okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia (wyrok NSA z 30 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/2006). Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie proces decyzyjny został przeprowadzony w sposób prawidłowy. Zakład dokonał bowiem rzetelnej oceny, czy badana na dzień orzekania sytuacja życiowa i materialna skarżącego rokuje realne możliwości zaspokojenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Zauważenia wymaga, że zarówno Zakład, jak i następnie Sąd, orzekając w sprawie, były związane oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku tut. Sądu z 21 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 307/21. Stosownie bowiem do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Pozostając zatem w stanie związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu tut. Sądu z 21 lipca 2021 r., rozpoznając aktualnie sprawę Sąd w pierwszej kolejności zweryfikował, czy wymienione na s. 8-9 uzasadnienia ww. wyroku dokumenty, których brak w aktach sprawy Sąd stwierdził na poprzednim etapie postępowania, zostały aktualnie dołączone do akt sprawy, i nie stwierdził w tym zakresie nieprawidłowości. Kontrola ta wykazała, że materiały te zostały włączone do akt, a następnie uwzględnione w procesie decyzyjnym organu. Zatem zaskarżonej aktualnie decyzji nie można skutecznie postawić zarzutu oparcia decyzji na dowodach, których nie włączono do akt sprawy. Na uwzględnienie nie zasługiwały przy tym zarzuty skargi dotyczące braku odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do kwestii wykonania wyroku WSA w Olsztynie, co – w ocenie strony skarżącej – miało prowadzić do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. W ocenie Sądu, sam brak odniesienia się organu do tej kwestii w decyzji, wobec włączenia do akt sprawy brakujących na poprzednim etapie postępowania dokumentów, nie mógł mieć wpływu na wynik niniejszej sprawy. Z powyższego wynika zatem, że usuwając dostrzeżone przez Sąd wady postępowania na poprzednim etapie procedowania, aktualnie Zakład zgromadził pełny materiał dowodowy i w oparciu o ten materiał dokonał oceny sprawy w aspekcie przesłanek umorzenia należności z tytułu składek unormowanych w art. 28 ust. 2 i ust. 3 pkt 1-6 u.s,u.s oraz § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia. W rozpoznawanej sprawie Zakład uznał, że w jej stanie faktycznym nie zachodzi wymieniony w art. 28 u.s.u.s. przypadek całkowitej nieściągalności zobowiązania z majątku zobowiązanego. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania tego stanowiska, skoro ustalono, że skarżący osiąga dochód z tytułu umowy o pracę, a ponadto jest właścicielem majątku nieruchomego i ruchomego. W toku postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia rachunku bankowego oraz zajęcia wynagrodzenia za pracę. Ponadto dokonano wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości skarżącego. Powyższe powoduje, że choć niewątpliwie w okolicznościach sprawy wyegzekwowanie kwoty należności z tytułu zaległych składek, będzie utrudnione, to jednak nie można zarzucić organowi, że naruszył powołany przepis, stwierdzając, że stan całkowitej nieściągalności w tym przypadku nie zaistniał, a co za tym idzie, że przesłanka umorzenia należności z tytułu składek, o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., nie wystąpiła. Zgodzić się należy bowiem z organem, że fakt, że egzekucja należności z tytułu składek jest w toku, wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności. Dopóki bowiem postępowanie to jest w toku nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji (wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 1061/21). Podkreślenia przy tym wymaga, że organ odniósł się z osobna do każdej z enumeratywnych sytuacji, w których zachodzi całkowita nieściągalność, i każdą z nich przeanalizował indywidualnie. Zdaniem Sądu, wyrażone w powyższym zakresie stanowisko organu nie budzi tym samym zastrzeżeń i mieści się w ramach zasad oceny materiału dowodowego. W ocenie Sądu, Zakład trafnie ocenił również, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do uznania, że zachodziły wobec skarżącego przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia. Przy ocenie przesłanek wskazanych w ww. przepisie należy brać pod uwagę m.in., czy spłata zadłużenia w dłuższym czasie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych. Ponadto należy ocenić, czy powołane we wniosku o umorzenie okoliczności mają charakter okresowy, czy też stały i pogłębiający się. Szczególne znaczenie ma wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, przy czym to strona w treści wniosku o umorzenie należności, a następnie w toku postępowania, powinna wskazać takie okoliczności, które będą przemawiały za zastosowaniem wobec niej instytucji umorzenia. ZUS w toku postępowania powinien natomiast wnikliwie ustalić istnienie (lub brak) takich okoliczności, podejmując, o ile jest to możliwe, także działania z urzędu, niezależnie od informacji uzyskanych od wnioskodawcy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. i zasadą zupełności postępowania dowodowego, o której stanowi art. 77 § 1 k.p.a. Oczywisty jest jednak fakt, że w toku takiego postępowania to głównie na stronie spoczywa ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia. Świadczy o tym użyty przez ustawodawcę w § 3 ust. 1 rozporządzenia zwrot "jeżeli zobowiązany wykaże". To bowiem wnioskodawca, a nie organ, ma pełną wiedzę o swej sytuacji rodzinnej, majątkowej, osobistej, a także o zaistniałych przeszkodach w spłacie zadłużenia. W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że w zakresie przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia Zakład przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, dokonując właściwej oceny całokształtu ujawnionych okoliczności, w tym związanych z aktualną sytuacją majątkową strony. Analizę i ocenę tych okoliczności oparł na dowodach, z których wynikało, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Posiada mieszkanie położone w O. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2. Jest właścicielem samochodu osobowego marki T. z 2008 r. Wprawdzie w chwili złożenia wniosku, mierzył się on z trudnościami życiowymi, o czym świadczy fakt zarejestrowania go jako osoby bezrobotnej oraz fakt korzystania z pomocy społecznej, to jednak trafnie organ podniósł, że sytuacja ta uległa zmianie na dzień orzekania w sprawie. Z ustaleń postępowania wynikało bowiem, że od 1 kwietnia 2021 r. wnioskodawca jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, z tytułu której w okresie październik-grudzień 2021 r. osiągnął średni miesięczny dochód w wysokości 3.095,56 zł brutto, tj. 2.269,32 netto. Kwota ta, jak trafnie skonstatował organ, przewyższa kwotę minimum socjalnego w III kwartale 2021 r., które dla 1-osobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 1.342,56 zł. W ocenie Sądu, trafnie organ przyjął jako punkt odniesienia w kwestii oceny sytuacji materialnej strony minimum socjalne. Wprawdzie na to minimum składają się pewne uśrednione wartości, ale ich wielkość jest adekwatna do sytuacji skarżącego. Skarżący nie podnosił bowiem, że jego sytuacja wymagała indywidualnego podejścia, np. z uwagi na stan zdrowia i koszty leczenia. Zdaniem Sądu, uwzględniając dochody strony z umowy o pracę w zestawieniu z deklarowanymi przez nią miesięcznymi wydatkami na utrzymanie, tj. 700 zł, a nie jak błędnie przyjął w zaskarżonej decyzji organ w kwocie 475 zł, uznać należy za prawidłowe stanowisko organu, że nie potwierdza to zasadności argumentacji strony o zagrożeniu realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych. W związku z powyższym w zakresie ustaleń faktycznych dotyczących sytuacji majątkowej strony, należało podzielić zarzut skargi, że organ przyjął wydatki w błędnej kwocie 475 zł, co było sprzeczne zarówno z oświadczeniami strony w toku postępowania, jak i ustaleniami pierwszej wydanej w sprawie decyzji. Niemniej, w ocenie Sądu, uchybienie to nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, gdyż nawet przyjmując, że wydatki miesięczne wynoszą 700 zł (jak przyjęto w decyzji z 14 grudnia 2020 r.), nie zmienia to, że w pełni zasadny był końcowy wniosek organu, że dochody strony pozwalają na zabezpieczenie jej niezbędnych potrzeb życiowych. W ocenie Sądu, Zakład dokonał również właściwej oceny w aspekcie przesłanki umorzenia z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia odnoszącej się do poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogło pozbawić stronę możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Wskazać należy, że skarżący zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej od 1 kwietnia 2020 r., podczas gdy stan epidemii ogłoszono na terytorium RP w dniu 20 marca 2020 r., przy czym ograniczenia dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej miały charakter czasowy. W tej sytuacji nie mogła być zasadna argumentacja strony odnosząca się do spadku przychodów w 2020 r. Bez wątpienia klęska żywiołowa, czy też inne nadzwyczajne wydarzenie, nie były powodem powstania zaległości z tytułu składek ZUS. Nie sposób też uznać, że ograniczenia dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej związane ze stanem epidemii mogły prowadzić do sytuacji wskazanej § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, tj. mogły spowodować, że opłacenie należności z tytułu składek mogło pozbawić stronę możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej, w sytuacji gdy w ramach tzw. Tarczy Antykryzysowej przyznano płatnikom składek zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres objęty tzw. lockdownem. Ponadto zasadnie organ wskazał, że wobec nieprzedłożenia przez skarżącego dowodów potwierdzających, że sprawuje on opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny, jak również, że ze względu na swój stan zdrowia nie może podjąć zatrudnienia, w sprawie nie zachodziła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Zdaniem Sądu, dokonana przez organ ocena powyższego materiału nie budzi zastrzeżeń. Umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów nie jest możliwe wywiązanie się ze zobowiązań wobec ZUS. W związku z tym trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów musi zostać udowodniona i musi mieć charakter trwały. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania prawidłowości oceny organu w zakresie pozytywnej prognozy co do możliwości spłaty zadłużenia w dłuższej perspektywie czasowej, zwłaszcza z uwagi na wiek skarżącego i jego możliwości podjęcia zatrudnienia. ZUS podkreślił, że skarżący jest osobą młodą, w wieku aktywności zawodowej (39 lat), a do osiągnięcia wieku emerytalnego pozostaje mu jeszcze [...] lat aktywności zawodowej. Zdaniem Sądu, argumenty te zasługują na pełną akceptację, gdyż skarżący nie wykazał, że w jego przypadku nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia. Wprawdzie, jak już wyżej wskazano, w najbardziej newralgicznym okresie epidemii w 2020 r. skarżący mierzył się z trudnościami życiowymi, to jednak organ prawidłowo ocenił, że zaległości powstały w okresie przed ogłoszeniem stanu epidemii, a trudności strony miały charakter przejściowy wobec zatrudnienia od 1 kwietnia 2021 r. W tak ustalonym stanie faktycznym nie były dowolne wnioski organu co do możliwości spłaty zadłużenia, zwłaszcza z uwagi na wiek strony i możliwości zarobkowania. Organ nie negował, że sytuacja finansowa strony w związku z narosłym zadłużeniem jest trudna, lecz prawidłowo akcentował, że nie ma ona charakteru definitywnego i nieodwracalnego. Egzekwowanie należnych składek zawsze będzie odbierane przez zobowiązanego jako uciążliwość i niemożność zaspokojenia określonych potrzeb. Nie oznacza to jednak, że brak możliwości zaspokojenia takich potrzeb wypełnia przesłankę niezbędnych potrzeb życiowych. W ocenie Sądu, powyższe wskazuje, że - wbrew twierdzeniom skargi - w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie uwzględnił ponadto zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 10 w zw. z art. 44 k.p.a. poprzez nieprawidłowe doręczenia pism procesowych i pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się zwrócone do organu przesyłki pocztowe, które były prawidłowo kierowane na podany przez skarżącego adres (k. 79 i 83 akt adm.). Na przesyłkach tych dokonano szczegółowych adnotacji w zakresie daty 1. i 2. awiza, jak również daty zwrotu przesyłek do organu. Uwzględniając powyższe, Zakład miał podstawy, by stwierdzić doręczenie przesyłek w trybie art. 44 k.p.a. Skarżący zaś na tym etapie postępowania nie podważył prawidłowości tych doręczeń. Fakt odebrania przez niego w okresie awizowania innej urzędowej przesyłki nie oznacza automatycznie, że dopełnił obowiązków w zakresie odebrania przesyłek pocztowych nadanych przez ZUS. Ponadto, co istotne w sprawie, skarżący wskazał na nieprawidłowe działanie operatora pocztowego, a nie organu, przy czym zarzuty w tym zakresie podniósł już po dacie wydania decyzji. Jeżeli zatem faktycznie jest tak, jak twierdzi skarżący, że doszło do nieprawidłowości w działaniu operatora pocztowego, o czym organ nie mógł mieć wiedzy w dacie wydania decyzji, to strona może to kwestionować w trybie wznowienia postępowania administracyjnego z powołaniem się na podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. decyzja została wydana bez udziału strony w postępowaniu bez jej winy, a okoliczność ta była nieznana organowi w dacie wydania decyzji. Natomiast na tym etapie postępowania trudno stawiać organowi skuteczny zarzut pominięcia strony w postępowaniu w sytuacji, gdy w aktach sprawy znajdują się prawidłowo opisane przesyłki pocztowe, spełniające wymagania określone w art. 44 k.p.a., a zarzut nieprawidłowości w doręczeniach pism procesowych został podniesiony dopiero po wydaniu decyzji, wobec czego organ nie miał możliwości zbadania i oceny tej kwestii przed wydaniem decyzji. Zbadał tę kwestię dopiero po wydaniu decyzji w trybie skargowym, czyli poza tokiem postępowania jurysdykcyjnego (pismo z 25 marca 2022 r. – k. 50 akt sąd.). Abstrahując od powyższego, wskazania również wymaga, że nie każde naruszenie przepisów postępowania skutkuje uchyleniem decyzji, a jedynie takie naruszenie, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie strona takiego wpływu na wynik sprawy podnoszonych przez nią uchybień nie wykazała. Podniosła jedynie ogólnikowo, że uniemożliwiono jej zapoznanie się z materiałem sprawy oraz złożenie dodatkowych dokumentów. Nie wskazała natomiast, że dysponuje takim materiałem dowodowym, który mógłby podważyć ocenę organu przedstawioną w decyzji, a którego nie przedłożyła właśnie z uwagi na to, że nie dotarły do niej pisma organu. Ponadto w odniesieniu do zarzutu o utrudnieniach w zapoznaniu się z aktami postępowania administracyjnego z uwagi na zbyt wielką odległość dzielącą miejsce zamieszkania skarżącego (O.) od siedziby organu wydającego decyzję (Bielsko-Biała), wskazania wymaga, że zarówno przed wydaniem zaskarżonej decyzji, jak i przed wydaniem uchylonej wyrokiem tut. Sądu decyzji z 19 lutego 2021 r., a ponadto decyzji z 14 grudnia 2020 r., a zatem w całym toku postępowania, skarżący był informowany o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym w Oddziale ZUS w Olsztynie. Zatem zarzuty skarżącego w tym zakresie są całkowicie bezpodstawne. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia z urzędu uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.