I SA/Ol 228/14
WyrokWSA w Olsztynie2014-04-09
Skład orzekający: Zofia Skrzynecka, Tadeusz Piskozub, Wojciech Czajkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wznowienie postępowania administracyjnego było dopuszczalne w sytuacji, gdy podstawą jego wszczęcia było stwierdzenie braku dowodu zakupu sadzonek w ilości zgodnej z planem zalesienia, a przepisy rozporządzenia nie uzależniały przyznania pomocy na zalesianie od posiadania takiego dowodu w momencie wydawania decyzji?Ratio decidendi
Wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. było niedopuszczalne, ponieważ brak dowodu zakupu sadzonek w ilości zgodnej z planem zalesienia nie stanowił nowej okoliczności faktycznej istotnej dla rozstrzygnięcia w dacie wydawania pierwotnej decyzji. Przepisy rozporządzenia nie wymagały posiadania takiego dowodu na etapie przyznawania pomocy, a jedynie złożenia oświadczenia o wykonaniu zalesienia i zaświadczenia nadleśniczego. Stwierdzona rozbieżność w ilości sadzonek nie mogła być podstawą do wznowienia postępowania, a organy błędnie zastosowały tryb wznowienia zamiast właściwego trybu postępowania dotyczącego zwrotu lub zmniejszenia pomocy.Stan faktyczny
Skarżąca D. K. otrzymała decyzję przyznającą pomoc na zalesianie gruntów rolnych. Po wznowieniu postępowania administracyjnego, decyzją organu pierwszej instancji pomoc została przyznana w pomniejszonej wysokości z powodu stwierdzenia w toku kontroli braku dowodu zakupu sadzonek olchy w ilości zgodnej z planem zalesienia. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym dopuszczalność wznowienia postępowania oraz błędne zastosowanie przepisów dotyczących zwrotu pomocy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Zasądził od Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz skarżącej kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Zofia Skrzynecka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Piskozub, sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Protokolant referent stażysta Milena Małyszko, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2014r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie uchylenia dotychczasowej decyzji i przyznania pomocy na zalesianie gruntów rolnych na rok 2010 w pomniejszonej wysokości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" o nr "[...]"; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.
Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał D.K. pomoc na zalesianie gruntów rolnych o powierzchni 1,78 ha w łącznej wysokości 18.036,20 zł, w tym z tytułu wsparcia na zalesienie w wysokości 13.497,20 zł, premię pielęgnacyjną na okres 5 lat w wysokości 1.726,60 zł rocznie oraz premię zalesieniową na okres 15 lat w wysokości 2.812,40 zł rocznie.
Podstawę wydania tej decyzji stanowił złożony w dniu 12 sierpnia 2010 r. wniosek strony, w którym określono, że wsparcie na zalesienie dotyczy 2 działek ewidencyjnych o numerach "[...]" i "[...]", położonych w miejscowości Z., gm. I., na terenach o korzystnej konfiguracji z wykorzystaniem drzew iglastych na powierzchni 0,71 ha i drzew liściastych na powierzchni 1,07 ha.
Postanowieniem z dnia "[...]" Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wznowił postępowanie administracyjne zakończone wydaniem opisanej wyżej decyzji, stwierdzając wystąpienie przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), powoływanej dalej jako: "K.p.a.". Wydaną następnie decyzją z dnia "[...]" uchylił w całości opisaną wyżej decyzję ostateczną z dnia "[...]" oraz przyznał stronie pomoc na zalesianie w pomniejszonej wysokości, tj. z tytułu wsparcia na zalesienie w wysokości 6.748,60 zł; z tytułu premii pielęgnacyjnej na okres 5 lat w wysokości 1.726,60 zł rocznie oraz z tytułu premii zalesieniowej na okres 15 lat w wysokości 2.812,40 zł rocznie. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że wsparcie na zalesienie zostało pomniejszone o 50% w związku ze stwierdzoną w dniu 15 maja 2013 r. w toku kontroli założonej przez stronę uprawy leśnej rozbieżnością pomiędzy ilością zakupionych przez stronę sadzonek olchy (1.900 sztuk) a ilością zadeklarowaną przez nią w planie zalesienia (1.910 sztuk).
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" odwołał się m.in. do art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., a ponadto do przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 48, poz. 390 ze zm.), dalej również jako: "rozporządzenie". Jak wskazał organ, zgodnie z brzmieniem § 17 pkt 1 rozporządzenia, rolnik, któremu przyznano pomoc na zalesianie, do dnia zakończenia realizacji planu zalesienia przechowuje dowody zakupu sadzonek przeznaczonych do zalesienia wnioskowanych gruntów. Stosownie zaś do § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnik zwraca premię pielęgnacyjną za dany rok kalendarzowy lub wsparcie na zalesienie w wysokości, która jest określona w załączniku nr 6 do rozporządzenia, jeżeli w wyniku kontroli zostanie stwierdzone, że nie posiada dokumentów, o których mowa w § 17 pkt 1, tj. dowodów zakupu sadzonek przeznaczonych do zalesienia wnioskowanych gruntów. Organ odwoławczy podkreślił również, że w świetle § 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia jedynym z wymogów przyznania pomocy na zalesianie gruntów rolnych jest zobowiązanie się wnioskodawcy do wykonania zalesienia gruntów oraz do pielęgnacji założonej uprawy leśnej zgodnie z planem zalesienia. Wskazał też, że z § 11 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia wynika obowiązek wykonania zalesienia przy użyciu sadzonek drzew i krzewów gatunków rodzimych, które są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia oraz zgodnie z liczbą sadzonek na hektar i formą zmieszania określonymi w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Jednakże, w ocenie organu, przepisu tego nie można interpretować w oderwaniu od pozostałych przepisów rozporządzenia, w szczególności § 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, który ustanawia wymóg wykonania zalesienia zgodnie z planem zalesienia.
Następnie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wyjaśnił, że w związku z zakwestionowaniem przez beneficjenta ustaleń faktycznych poczynionych przez organ I instancji, zwrócił się do Kierownika Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR o przeprowadzenie weryfikacji wyników przeprowadzonej wcześniej kontroli, która potwierdziła poprawność tej kontroli i zastosowanego w jej wyniku kodu ZGR12 wynikającego z dokumentu zatytułowanego "Instrukcja dla inspektorów terenowych realizujących czynności kontrolne w ramach działania zalesianie gruntów rolnych i zalesianie gruntów innych niż rolne – schemat I i II PROW 2007 – 2013". Informując o wynikach weryfikacji kontroli, w piśmie z dnia 16 września 2013 r. Kierownik Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR wyraził jednocześnie stanowisko, że ww. "Instrukcja ..." nie przewiduje odstępstw ani jakiejkolwiek tolerancji w ilości zakupionych sadzonek poniżej ich liczby przewidzianej w planie zalesienia.
Podzielając powyższe stanowisko, jak również uznając za prawidłowe rozstrzygnięcie organu I instancji w kwestii pomniejszenia płatności z tytułu wsparcia na zalesienie o 50%, organ odwoławczy wskazał, że znajduje to uzasadnienie w brzmieniu ww. § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, wnosząc o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji, zarzuciła zaskarżonej decyzji:
- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 § 1 K.p.a. w zw. z § 17 pkt 1 i § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej w trybie zwykłym postępowania, w którym nie jest możliwe weryfikowanie decyzji ostatecznych,
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z § 17 pkt 1 i § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia poprzez przyjęcie, że istniała podstawa wznowienia postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy nie wyszła na jaw żadna istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna lub nowy dowód,
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżąca nie posiada dowodu zakupu sadzonek przeznaczonych do zalesienia gruntów,
- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji opartej o materiał dowodowy zgromadzony przed wznowieniem postępowania,
- naruszenie art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wpieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173) poprzez naruszenie zasady praworządności oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego,
- obrazę prawa materialnego, tj. § 17 pkt 1 i § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia oraz załącznika nr 6 do rozporządzenia wyrażającą się w uznaniu, że podstawą żądania zwrotu części wsparcia na zalesienie jest brak dokumentów potwierdzających zakup sadzonek w ilości przewidzianej w planie zalesienia (jak przyjął organ I instancji) bądź niewykonanie zalesienia zgodnie z planem zalesienia (jak przyjął organ II instancji), podczas gdy z treści § 17 pkt 1 rozporządzenia wynika, że chodzi o dokumenty potwierdzające zakup "sadzonek przeznaczonych do zalesienia wnioskowanych gruntów",
- obrazę prawa materialnego, tj.: art. 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U. UE L z dnia 31 stycznia 2009 r.) oraz art. 18 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. UE L z dnia 23 grudnia 2006 r.), a ponadto § 21 i § 22 rozporządzenia, poprzez nieodstąpienie od zmniejszenia pomocy w przypadku drobnej niezgodności w rozumieniu art. 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009.
W uzasadnieniu zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego wskazano, że decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o art. 104 § 1 K.p.a., który nie może stanowić podstawy wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej. Ponadto, w ocenie strony, w sprawie nie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., gdyż za nową okoliczność faktyczną, o której mowa w tym przepisie, nie można, wbrew stanowisku organu I instancji, uznać braku dowodu zakupu olchy czarnej w ilości przewidzianej w planie zalesienia, która to okoliczność nie stanowiła podstawy wydania decyzji ostatecznej z dnia "[...]". Zdaniem skarżącej, powyższe wnioski potwierdza również brzmienie § 18 ust. 1 rozporządzenia, który przewiduje, w określonych w tym przepisie przypadkach, zwrot przez rolnika premii pielęgnacyjnej lub wsparcia na zalesienie. Oznacza to, że w omawianej kategorii spraw nie znajduje zastosowania tryb wznowienia postępowania administracyjnego, który prowadzi do ponownego rozpoznania sprawy i analizy okoliczności mających znaczenie przy rozpoznaniu wniosku. Wskazano, że kwestia posiadania dowodu zakupu sadzonek przeznaczonych do zalesienia nie jest badana przy przyznawaniu płatności, co potwierdzają również przepisy § 4, § 10 ust. 2, § 12 ust. 2 i § 13 ust. 2 rozporządzenia. Okoliczności określone w § 18 ust. 1 rozporządzenia pojawiają się natomiast, z samego założenia, dopiero po wydaniu decyzji w przedmiocie przyznania pomocy na zalesianie gruntów rolnych. Z tego zatem powodu wznowienie postępowania nie może stanowić podstawy procesowej żądania zwrotu premii pielęgnacyjnej lub wsparcia na zalesienie.
Strona skarżąca zarzuciła również, że wbrew ustaleniom organów obu instancji, posiada ona dowód zakupu sadzonek przeznaczonych do zalesienia gruntów, gdyż wszystkie sadzonki określone w fakturze VAT nr "[...]" z dnia "[...]" zostały przeznaczone do zalesienia. Organy zaś w sposób dowolny uznały, że zastosowanie sankcji przewidzianej w § 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 17 pkt 1 oraz załącznika nr 6 do rozporządzenia jest uzależnione od braku dokumentów potwierdzających zakup sadzonek w ilości przewidzianej w planie zalesienia (jak przyjął organ I instancji) bądź niewykonanie zalesienia zgodnie z planem zalesienia (jak przyjął organ II instancji), podczas gdy z treści ww. przepisów wynika, że chodzi o dokumenty potwierdzające zakup "sadzonek przeznaczonych do zalesienia wnioskowanych gruntów".
Ponadto skarżąca podniosła, że organ odwoławczy w sposób dowolny utożsamił podstawę żądania zwrotu wsparcia na zalesienie z niewielką rozbieżnością między planem zalesienia a ilością sadzonek użytych do zalesienia, choć ww. rozporządzenie takiej sankcji nie przewiduje (p. wyroki: WSA w Bydgoszczy z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 1254/12, Lex nr 1302951, WSA w Białymstoku z dnia 4 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Bk 454/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odwołując się do zasady trwałości decyzji administracyjnych, strona zaznaczyła jednocześnie, że przesłanki określone w § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia powinny być interpretowane zawężająco. Wskazała dodatkowo, że gromadząc materiał dowodowy jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie, organ w sposób istotny naruszył jej prawo do obrony.
Uzasadniając z kolei zarzut naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wpieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, skarżąca podniosła, że wraz z wnioskiem przedłożyła oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia oraz potwierdzającym tym fakt zaświadczeniem nadleśniczego. Prawidłowość zalesienia potwierdza ponadto dołączona do skargi opinia Nadleśniczego Nadleśnictwa A z dnia 31 stycznia 2014 r. Strona wskazała też, że organy powinny były rozważyć odstąpienie od zmniejszenia pomocy z uwagi na istnienie drobnej niezgodności w rozumieniu art. 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Jak podkreśliła, przyczyną pomniejszenia wsparcia na zalesienie o 50% był stwierdzony w wyniku kontroli brak dowodu zakupu sadzonek w ilości 10 sztuk, co stanowiło 0,001 % wszystkich użytych przez nią sadzonek w liczbie 9.290. Skarżąca podniosła, że pogląd o konieczności badania sprawy z punktu widzenia powołanych wyżej uregulowań art. 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, art. 18 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 oraz § 21 i § 22 rozporządzenia, wyraził WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 283/13 oraz WSA w Lublinie w wyroku z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 123/13 (opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczas prezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst: Dz. U. z 212 r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy).
Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Zasadnicza kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadzała się do oceny prawidłowości działań organów w związku z uchyleniem -po wznowieniu postępowania- decyzji przyznającej pomoc na zalesianie gruntów rolnych, a następnie z określeniem kwoty z tego tytułu w niższej wysokości. Pomniejszenie o połowę wsparcia na zalesienie spowodowane było brakiem udokumentowania zakupu sadzonek olchy w ilości wskazanej w planie zalesienia.
Ponieważ zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały w tzw. nadzwyczajnym trybie postępowania należało zbadać, czy prawidłowo organ pierwszej instancji ustalił wystąpienie podstawy wznowienia, o której mowa w art.145 § 1 pkt 5 K.p.a., czy we właściwy sposób przeprowadził wznowione postępowanie oraz czy wydał decyzję mającą oparcie w przepisach dotyczących wznowienia. W następnej kolejności ocenie należało poddać decyzję organu odwoławczego w pełnym zakresie.
Organy administracji uznały w niniejszej sprawie za uzasadnione wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]" w przedmiocie przyznania D.K. pomocy na zalesianie. Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego, została wydana decyzja o uchyleniu powyższej decyzji oraz o przyznaniu pomocy na zalesianie gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Aby mogło dojść do wznowienia postępowania na podstawie ww. przepisu muszą być więc spełnione łącznie trzy przesłanki.
Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy muszą być nowe. Przy czym przez pojęcie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Błędna ocena stanu faktycznego pod względem prawnym nie stanowi podstawy wznowienia postępowania, ale już błędne ustalenie stanu faktycznego tę podstawę stanowi. Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych stanowi samoistną podstawę wznowienia postępowania. W toku wznowionego postępowania organ administracji publicznej, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), obowiązany jest ustalić, czy ta nowa okoliczność faktyczna występowała, prowadząc w tym celu postępowanie wyjaśniające. "Nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych.
Drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Jeżeli jednak okoliczności faktyczne lub dowody powstały po wydaniu ostatecznej decyzji, to dają one podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie, a nie będą podstawą wznowienia postępowania.
Trzecią przesłanką jest to, że "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję.. Brak realizacji którejkolwiek przesłanki uniemożliwia oparcie wznowienia tak z urzędu, jak i na wniosek.
Z przepisu art. 151 § 1 K.p.a. wynika, że organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 K.p.a. wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia, 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zaistniały łącznie wszystkie ww. przesłanki, które by dawały dla organu podstawę do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.
Z powołanych powyżej przepisów wynika, że celem wznowienia postępowania jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą przewidzianą w art. 145 § 1 k.p.a., bądź zachodzi przesłanka określona w art. 145a § 1 k.p.a. Podstawowym elementem odróżniającym postępowanie administracyjne trybu zwykłego od trybu nadzwyczajnego, jakim jest wznowienie postępowania, jest przedmiot postępowania. W trybie zwykłym postępowanie wszczyna się w celu rozpatrzenia interesów prawnych lub obowiązków stron, zaś postępowanie w trybie nadzwyczajnym ma za przedmiot dalszy byt prawny samej decyzji, a przypadku ustalenia określonego rodzaju wadliwości decyzji, organ w postępowaniu nadzwyczajnym - wznowieniowym zobowiązany jest uchylić decyzję podjętą w postępowaniu zwykłym.
Przyznać należy rację skarżącej, która w pkt 1 skargi zarzuca organowi odwoławczemu naruszenie art.138 §1 pkt 1 i art. 104 §1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji z dnia "[...]" uchylającej decyzję dotychczasową i przyznającej pomoc na zalesienie w pomniejszonej wysokości. Zbyt daleko idące jest jednak twierdzenie strony, że organ pierwszej instancji wydał decyzję w trybie zwykłym (w oparciu o art.104 §1 K.p.a.), podczas gdy w takim trybie nie jest możliwe weryfikowanie decyzji administracyjnych.
Nie ulega wątpliwości, że jako podstawę prawną rozstrzygnięcia z dnia "[...]" organ pierwszej instancji wskazał art.104 §1K.p.a. oraz art.20 ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. oraz § 8 ust.4, §13 ust.2, §17 pkt 1 oraz §18 ust.1 pkt 2 i § 18 ust.4 rozporządzenia z dnia 19 marca 2009 r. Z treści uzasadnienia decyzji wynika jednak, że została ona wydania po uprzednim wznowieniu postępowania w trybie art.149 §1 k.p.a. W postanowieniu z dnia "[...]" o wznowieniu z urzędu postępowania wskazano jako podstawę wznowienia art.145 §1 pkt 5 k.p.a. Wprawdzie rozstrzygając sprawę na nowo po uchyleniu decyzji ostatecznej organ powołał się na przepis art.104 §1 K.p.a., co faktycznie może sugerować wydanie decyzji trybie zwykłym, jednakże, jak wyżej wskazano, doszło do wznowienia postępowania i istnieje podstawa prawna do wydania tego rodzaju rozstrzygnięcia, jakie zapadło po ponownym rozpoznaniu sprawy i jest nim przepis art.151§1 pkt 2 K.p.a. Zatem z samego tylko faktu wskazania w decyzji organu pierwszej instancji art.104§1 K.p.a nie wynika, że weryfikacja decyzji ostatecznej odbyła się z naruszeniem reguł wzruszania decyzji ostatecznych w trybie wznowienia. Ten ewidentny błąd organu pierwszej instancji, polegający na braku wskazania właściwej podstawy prawnej, który nie został dostrzeżony przez organ odwoławczy, sam w sobie nie stanowiłby podstawy do uchylenia decyzji, gdyż trudno byłoby wykazać w tych okolicznościach wpływ uchybienia na wynik sprawy.
Organy administracji publicznej uznały, że w sprawie ujawniły się nowe okoliczności faktyczne, które nie były znane Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w dniu wydania decyzji o przyznaniu pomocy na zalesianie. Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika, że za takie okoliczności uznano nie udokumentowanie zakupu sadzonek olchy w ilości wymaganej planem zalesienia. Okoliczności te zostały stwierdzone podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 15 maja 2013 r. i potraktowane jako mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie. Zaznaczenia wymaga jednak, że organ odwoławczy podkreślał, iż podstawą wznowienia jest okoliczność polegająca na niewykonaniu zalesienia zgodnie z planem
Wskazać należy, że w dacie wydania decyzji z "[...]", żaden przepis nie uzależniał przyznania pomocy na zalesianie od obowiązku udokumentowania zakupu sadzonek, zgodnie z planem zalesienia. Obowiązkiem rolnika było natomiast złożenie oświadczenia o wykonaniu zalesienia wraz z potwierdzającym ten fakt zaświadczeniem nadleśniczego. Z kolei organ nie miał obowiązku weryfikowania tych dokumentów. W materiale dowodowym znajduje się zarówno zaświadczenie nadleśniczego potwierdzające fakt zalesienia zgodnie z planem zalesienia, które wraz z oświadczeniem rolnika stanowiło podstawę wydania decyzji, jak również protokół pokontrolny, którego ustalenia organy przyjęły za podstawę wznowienia postępowania.
Art.1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, w brzmieniu obowiązującym od 13 sierpnia 2010 r. do 13 października 2011 r.,. stanowi, że ustawa ta określa warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich zwanej "pomocą".
Stosownie do art.5 ust.1 pkt 15 ww. ustawy program obejmuje działanie zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne. Pomoc w ramach działania przewidzianego w art. 5 ust.1 pkt 15 jest przyznawana w drodze decyzji administracyjnej o czym stanowi art.20 ust.1. W decyzji w sprawie przyznania pomocy w ramach działań, o których mowa w art.5 ust.1 pakt 12, 14 i 15 określa się również zmniejszenia tej pomocy i wykluczenia z tej pomocy, jeżeli te zmniejszenia i wykluczenia wynikają z przepisów Unii Europejskiej, o których mowa w art.1 pkt 1 oraz ustala się kwotę podlegającą odliczeniu na podstawie przepisów Unii Europejskiej , o których mowa w art.1 pkt 1, jeżeli zachodzą przesłanki ustalenia tej kwoty określone w tych przepisach( art.20 ust.3 ustawy).
Szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy, zgodnie z upoważnieniem wynikającym z art.29 ust.1 ustawy, w odniesieniu do działania "zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r.(Dz. U. z 2009 r. Nr 48, poz.390 ze zm.).
W brzmieniu obowiązującym od 1 czerwca 2010 r. do 23 maja 2011 r. §10 ust.4 ww. rozporządzenia przewidywał, że kierownik biura powiatowego Agencji wydaje postanowienie o spełnieniu przez wnioskodawcę warunków określonych w § 4 ust.1 pkt 1-3 albo § 5 ust.1 oraz wymagań dotyczących gruntów przeznaczonych do zalesienia określonych w § 4 ust.2 lub 3 albo § 5 ust.2 w terminie 60 dni od dnia złożenia wniosku o pomoc, jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku zostanie ustalone, że te warunki i wymagania zostały spełnione.
Podkreślenia wymaga, że zalesienie wykonuje się dopiero po otrzymaniu postanowienia o którym mowa w §10 ust.4 rozporządzenia 9 (§11 ust.1 rozp.), a pomoc na zalesianie jest przyznawana w drodze decyzji, jeżeli rolnik w wymaganym terminie złoży oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia( §13ust.2 rozp.). Z powyższego wynika, że badanie wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie pod kątem spełnienia warunków i wymagań zakończone wydaniem postanowienia o spełnieniu tych warunków (lub decyzji o odmowie przyznania pomocy na zalesienie) stanowi pierwszy etap rozpatrywania wniosku o przyznanie pomocy i to etap istotny , bowiem uzyskanie takiego postanowienia jest dla rolnika gwarancją przyznania pomocy, o którą wnioskował. Jak wynika z §10 ust.5 rozporządzenia, omawiane postanowienie zawierać powinno pouczenie o warunkach dotyczących formy, sposobu i terminu poinformowania Agencji o wykonanym zalesieniu. Oznacza to, że rolnik jest pouczany o jedynym warunku jaki musi być spełniony, aby pomoc została przyznana. Tym warunkiem jest złożenie w terminie określonym w rozporządzeniu oświadczenia wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia. Do oświadczenia dołącza się zaświadczenie nadleśniczego potwierdzające fakt wykonania zalesienia (§12 rozp.).Takie właśnie pouczenie zostało zawarte w skierowanym do D.K. postanowieniu kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]" o spełnieniu warunków do przyznania pomocy na zalesianie.
Z wyżej przytoczonych przepisów rozporządzenia wynika zatem, że przyznanie w drodze decyzji pomocy na zalesianie, poprzedzone jest badaniem tylko spełnienia warunku, jakim jest złożenie w terminie oświadczenia o wykonanym zalesieniu wraz zaświadczeniem nadleśniczego. Inne szczegółowe warunki i wymagania były bowiem przedmiotem badania w ramach weryfikacji wniosku dokonywanej w trybie przewidzianym w §10 rozporządzenia.
Powyższe oznacza, że w dacie przyznawania pomocy na zalesianie kierownik biura powiatowego Agencji nie jest uprawniony ani zobowiązany do badania szczegółowych kwestii związanych ze złożonym oświadczeniem. Przepis §13 ust.2 rozporządzenia, w następującym brzmieniu "Jeżeli rolnik złożył w wymaganym terminie oświadczenie, o którym mowa w §12 ust.2, kierownik biura powiatowego Agencji , w drodze decyzji przyznaje pomoc na zalesianie w terminie 30 dni od dnia złożenia tego oświadczenia" nie pozostawia wątpliwości co do zakresu działań podejmowanych przez kierownika biura powiatowego w przypadku wydawania decyzji o przyznaniu pomocy na zalesianie. Działania te nie obejmują zatem badania okoliczności, jaką jest posiadanie przez rolnika dokumentów w postaci dowodów zakupu sadzonek przeznaczonych do zalesienia wnioskowanych gruntów. Trzeba też zaznaczyć, że wymóg przechowywania dowodów zakupu sadzonek przeznaczonych do zalesienia gruntów do dnia zakończenia realizacji planu zalesienia dotyczy jedynie rolnika, któremu przyznano pomoc na zalesianie, o czym jednoznacznie stanowi przepis § 17 pkt 1 rozporządzenia. Oznacza to, że dopóki nie zostanie przyznana pomoc na zalesianie, rolnik nie musi mieć dowodu zakupu sadzonek. Tym samym, nawet gdyby organ podjął się przed wydaniem decyzji zbadania czy rolnik posiada dowód zakupu sadzonek i ustalił, że takiego dowodu rolnik nie posiada, to ta okoliczność nie miałaby żadnego znaczenia z punktu widzenia spełnienia warunków do przyznania pomocy na zalesianie, gdyż te są określone w art.13ust.2 rozporządzenia. Aby zatem uzyskać pomoc na zalesianie rolnik musi wykonać zalesienie zgodnie z planem zalesienia, przedłożyć w terminie oświadczenie o wykonaniu zalesienia wraz z zaświadczeniem nadleśniczego potwierdzającym fakt wykonania zalesienia zgodnie z planem. Z dołączonego do akt planu zalesienia nie wynika, aby rolnik był zobowiązany do posiadania dowodu zakupu sadzonek. Kwestie dotyczące zakupu sadzonek poruszane są na str.10 planu, gdzie zwraca się uwagę na to, że sadzonki podlegają regionalizacji przyrodniczoleśnej i każda partia sadzonek drzew objętych regionalizacją nasienną powinna być zaopatrzona w niezbędne świadectwo pochodzenia. Z faktu, że we wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie wnioskodawczyni zobowiązała się do przechowywania dowodów zakupu sadzonek i repelentów do dnia zakończenia realizacji planu zalesienia wynika tylko, że znane są jej szczegółowe zasady przyznawania pomocy na zalesienie. Oczywiste jest, że tego rodzaju zobowiązanie zawarte we wniosku, czyli na etapie, gdy wnioskodawca nie ma pewności, że otrzyma postanowienie o spełnieniu warunków do przyznania wnioskowanej pomocy, skuteczne stać się może dopiero w przypadku przyznania tej pomocy.
Powyższe uwagi zmierzają do wykazania, iż okoliczność potraktowana przez organ pierwszej instancji jako nowa, nieznana organowi w dacie przyznawania pomoc, nie mogła być uznana za mającą istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, gdyby organ ja znał. W związku z tym za trafny Sąd uznał zarzut naruszenia art.145 §1 pkt 5 i art.151 §1 pkt 2 K.p.a., poprzez przyjęcie, że w realiach rozpoznawanej sprawy istniała podstawa do wznowienia postępowania. Nowa okoliczność istniejąca w dniu wydania decyzji a nieznana organowi w dacie wydawania decyzji, to, według Kierownika Biura Powiatowego Agencji, ujawniony w toku kontroli na miejscu braku dowodu zakupu sadzonek w ilości wynikającej z planu zalesienia. Rację ma pełnomocnik strony podnoszący w skardze, że okoliczność związana z posiadaniem dowodu zakupu sadzonek nie stanowiła podstawy wydania decyzji z dnia "[...]".
Bardziej precyzyjnie należy to ująć w ten sposób, że przepisy rozporządzenia z dnia 19 marca 2009 r. przewidują określone warunki przyznania pomocy na zalesianie i warunki te zostały przez skarżącą spełnione. Wśród tych warunków, o czym już wyżej wspomniano, nie ma wymogu posiadania przez rolnika dowodu zakupu sadzonek. Wystarczające jest złożenie oświadczenia o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem. Oświadczenie takie wraz z zaświadczeniem nadleśniczego zostało złożone i było wystarczającą podstawą do wydania decyzji o przyznaniu pomocy. Trafna jest więc uwaga, że kwestia dowodu zakupu sadzonek nie jest badana przy przyznawaniu pomocy.
Formułując zarzuty dotyczące naruszenia przez organy trybu wznowienia postępowania strona, oprócz wskazywania przepisów K.p.a., powoływała także jako naruszone pozostające z nimi w związku przepisy rozporządzenia z dnia 19 marca 2009 r. tj. §17 pkt 1 oraz §18 ust.1 pkt 2 tego rozporządzenia. Sąd podzielił stanowisko wyrażone w skardze, że konstrukcja §18 ust.1 rozporządzenia wskazuje, że: Rolnik zwraca premię pielęgnacyjną za dany rok kalendarzowy lub wsparcie na zalesienie w wysokości, która jest określona w załączniku nr 6 do rozporządzenia, jeżeli w toku kontroli zostanie stwierdzone, że 1) nie realizuje planu zalesienia 2) nie posiada dokumentów , o których mowa w art.17 pkt. 1, co oznacza, że w przypadkach w nim wymienionych, nie jest możliwe wznowienie postępowania, ponieważ aby mogło dojść do zwrotu premii lub wsparcia na zalesienie muszą być one wcześniej przyznane decyzją. Innymi słowy, przepis ów stanowi podstawę do żądania zwrotu przyznanej już pomocy a nie podstawę do jej pomniejszenia.
Tryb zmniejszenia premii pielęgnacyjnej lub wsparcia na zalesienie został uregulowany w §19 rozporządzenia, który w ust.1 stanowi, że w przypadku, gdy premia pielęgnacyjna za dany rok kalendarzowy lub wsparcie na zalesienie nie zostały wypłacone i zachodzą przesłanki ich zwrotu określone w §18 ust.1 premia pielęgnacyjna za dany rok kalendarzowy lub wsparcie na zalesienie podlegają zmniejszeniu zgodnie z załącznikiem nr 6 do rozporządzenia. Zgodnie z §19 ust.2rozporządzenia zmniejszenia, o którym mowa w ust.1 dokonuje w drodze decyzji kierownik biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o pomoc. Z omawianego przepisu wynika jednoznacznie, że przewidziana jest w nim możliwość zmniejszenia kwoty pomocy już przyznanej ale jeszcze nie wypłaconej.
Przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 nie regulują natomiast trybu, jaki należy zastosować w przypadku, o jakim mowa w §18 ust.1 rozporządzenia, gdy przyznano pomoc i następnie stwierdzono istnienie podstaw do jej zwrotu a premia lub wsparcie na zalesienie zostały wypłacone. Brak jasnej wypowiedzi prawodawcy w tej kwestii, nie oznacza jednak, że podjęcie działań w celu zwrotu udzielonej pomocy nie obliguje organów do przestrzegania reguł ustanowionych dla nadzwyczajnego trybu postępowania, jakim jest postępowanie o wznowienie. Organy muszą w takim przypadku ściśle przestrzegać zasad ustanowionych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie organy obu instancji zasad tych nie przestrzegały i błędnie przyjęły wystąpienie podstawy do wznowienia postępowania a ponadto wadliwie wskazały jako podstawę rozstrzygnięcia po uchyleniu ostatecznej decyzji przepisy §17 i 18 rozporządzenia, które, jak już wyżej wspomniano, mogą być odnoszone jedynie do zwrotu już przyznanej płatności.
Należy też zauważyć, że organ pierwszej instancji podstawy wznowienia upatruje w braku dokumentów potwierdzających zakup sadzonek w ilości przewidzianej w planie zalesienia, natomiast organ odwoławczy jako tę podstawę wskazuje "niewykonanie zalesienia zgodnie z planem zalesienia"(str.4 decyzji). Nietrudno dostrzec, że tak sformułowane nowe okoliczności różnią się od siebie zasadniczo. O ile kwestia braku dowodu zakupu dziesięciu sadzonek jest przez stronę niekwestionowana (niezależnie od tego, że według niej nie powinno to stanowić podstawy wznowienia postępowania), o tyle już stwierdzenie organu odwoławczego, że nie wykonano zalesienia zgodnie z planem zalesienia oznacza coś zupełnie innego, stanowi inną okoliczność niż ta, którą przyjął organ pierwszej instancji za podstawę wznowienia. Stwierdzenie takie podważa bowiem zarówno oświadczenie strony o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia jak również zaświadczenie nadleśniczego potwierdzającego ten fakt. Organ odwoławczy wykreował zatem w istocie inną podstawę wznowienia niż ta, którą ustalił organ pierwszej instancji. Niewykonanie zalesienia zgodnie z planem nie może być utożsamiane z brakiem dowodu zakupu sadzonek. Brak takiego dowodu może jedynie stanowić element ustaleń świadczących niewykonaniu zalesienia zgodnie z planem
Zasada dwuinstancyjności jest zasadą konstytucyjną ustanowioną w art.78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi:" Każda ze stron ma prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa". W postępowaniu administracyjnym ustanowiona w Konstytucji zasada dwuinstancyjności jest realizowana przez art. 15 ustawy z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst :Dz. U. z 2013 r. poz. 267) przyjmujący zasadę ogólną dwuinstancyjności. Zgodnie z tą zasadą każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji podlega, w razie wniesienia odwołania, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji.
Istotą zasady dwuinstancyjności jest takie ukształtowanie toku instancji, które właściwość do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji przyznaje organowi wyższego stopnia (organowi drugiej instancji) a jednocześnie zagwarantowanie stronie prawa do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, po raz pierwszy przez organ pierwszej instancji, a następnie - w wyniku wniesienia odwołania - przez organ drugiej instancji. Sprawa powinna być zatem dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta najpierw przez organ pierwszej, a następnie przez organ drugiej instancji.
Konsekwencją powyższej zasady jest ukształtowanie postępowania odwoławczego w ten sposób, że organ odwoławczy w myśl art. K.p.a. nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, lecz zobowiązany jest do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. Dwuinstancyjność postępowania oznacza więc, że złożenie przez stronę odwołania od decyzji organu pierwszej instancji powoduje, iż sprawa rozpoznawana jest ponownie przez organ odwoławczy. Organ ten rozpoznaje sprawę, a nie odwołanie.
Istotnym elementem zasady dwuinstancyjności postępowania jest zakres rozpoznania i, w konsekwencji, rozstrzygnięcia sprawy. Wyznaczają go granice sprawy rozstrzygniętej decyzją (postanowieniem) organu I instancji. Sprawa rozpatrywana w postępowaniu odwoławczym (zażaleniowym) powinna być tożsama ze sprawą rozpatrzoną przez organ I instancji. Tożsamość ta dotyczy elementów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Zmiana któregokolwiek z nich będzie skutkować pojawieniem się nowej sprawy. Jej rozpoznanie i załatwienie przez organ II instancji stanowiłoby rażące naruszenie prawa. W literaturze przedmiotu podkreśla się jednak, że konieczności zachowania tożsamości sprawy w każdym jej elemencie nie można jednak ujmować bezwzględnie. Zupełna identyczność sprawy nie może stanowić warunku koniecznego do przeprowadzenia działań organu II instancji (J. Zimmermann, Administracyjny tok instancji..., s. 56; tenże, Polska jurysdykcja..., s. 193). Nieistnienie w K.p.a. zakazu uwzględniania tzw. nowości zmusza do ścisłego rozgraniczania sytuacji, w której wyłania się "nowa sprawa" i takich, które jej nie tworzą, ze względu na nieznaczne tylko naruszenie identyczności sprawy.
W analizowanym przypadku organ odwoławczy jako podstawę swego rozstrzygnięcia przyjął wprawdzie podstawę wznowienia określoną w art.145§ 1 pkt 5 K.p.a., jednakże wystąpienia podstawy wznowienia upatruje w innej okoliczności niż ta , która przyjął organ pierwszej instancji. Tym samym naruszył art.15 k.p.a. pozbawiając jednocześnie stronę możliwości zwalczania zapadłego rozstrzygnięcia w toku instancji. Jest to dodatkowy argument świadczący o tym, że nie można było uznać działania organu odwoławczego za zgodny z przepisami normującymi w K.p.a. wznowienie postępowania.
Uchylenie decyzji organów obu instancji powoduje taki stan, że nadal pozostaje w mocy decyzja ostateczna z dnia "[...]" przyznająca pomoc na zalesienie. Organy dysponują ponadto wiedzą o tym, że skarżąca posiada dowód zakupu sadzonek w ilości 1900 sztuk, podczas , gdy w planie zalesienia przewidziano użycie do zalesienia 1910 sztuk. Skarżąca posiadała dowód zakupu sadzonek, chociaż nie w identycznej ilości, która wynikała z planu zalesienia. Przepis § 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z poz. nr 1 załącznika nr 6 do rozporządzenia łączy sankcję w postaci utraty 50% wsparcia na zalesienie z nieposiadaniem przez rolnika dowodów zakupu sadzonek przeznaczonych do zalesienia. Nie ulega wątpliwości, że organy nie mogą zignorować faktu ustalonego w toku kontroli na miejscu. Powinny jednak rozważyć ponownie w jakim trybie należy poddać ocenie okoliczność ujawnioną w toku kontroli, skoro, jak już wyżej wskazano, nie mógł to być tryb wznowienia postępowania. Ponieważ przedmiotem kontroli sądowej były decyzje wydane w toku postępowania wznowionego Sąd nie może wiążąco wypowiadać się co do działań jakie powinny być podjęte w związku ze stwierdzoną w czasie kontroli okolicznością.
To organy muszą zdecydować o tym, jaki tryb zastosują i będzie to przedmiotem ewentualnej ponownej oceny, jeżeli zajdzie taka potrzeba. Tym niemniej, na marginesie jedynie, Sąd zauważa, że rozwiązań co do właściwego trybu należy poszukiwać w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...). Art.28 tej ustawy stanowi, że pomoc i pomoc techniczna pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art.1 pkt 1 lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Ustęp 2 tego artykułu zawiera otwarty katalog sytuacji, w przypadku których należy uznawać za pomoc za pobraną nienależnie. I tak w myśl ust.2 pkt 1 pomocą pobraną należnie jest w szczególności pomoc wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje w całości lub w części obowiązków związanych z jej wykonaniem.
Zgodnie z art.28 ust.3 ustawy właściwość i tryb ustalenia kwot pomocy i pomocy technicznej pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości określają przepisy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r., Nr 98, poz. 634 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2012 r., w art.29 ust.1 i 2 przewiduje, że:
1. Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
2) krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej
- następuje w drodze decyzji administracyjnej.
2. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.
Dalsze jednostki redakcyjne art.29 regulują szczegółowe kwestie związane z ustaleniem nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych.
Podważenie zastosowanego przez organy trybu działania czyni bezprzedmiotowym odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi, gdyż odnoszą się do kwestii, które mogą być przedmiotem rozważań organów w sytuacji podjęcia działania w innym niż zastosowany trybie.
Wymienione wyżej naruszenia prawa procesowego, jako że miały istotny wpływ na wynik sprawy, spowodowały konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Ponieważ uchybienia te dotyczą także rozstrzygnięcia organu I instancji, Sąd uznał za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy uchylenie także, w oparciu o art. 135 p.p.s.a., decyzji organu I instancji z dnia "[...]". Orzeczenie zawarte w pkt III wyroku oparto o przepis art. 152 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło