I SA/Ol 234/13
WyrokWSA w Olsztynie2013-05-23
Skład orzekający: Andrzej Błesiński, Ryszard Maliszewski, Wojciech Czajkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, biorąc pod uwagę sytuację majątkową, rodzinną i zdrowotną wnioskodawcy?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ rentowy prawidłowo ocenił sytuację wnioskodawcy i odmówił umorzenia należności z tytułu składek. Wnioskodawca posiada majątek podlegający egzekucji (nieruchomości, samochody) oraz otrzymuje stałe dochody (emerytura), co wyklucza całkowitą nieściągalność zobowiązania. Ponadto, jego dochody i wydatki gospodarstwa domowego nie wskazują na niemożność spłaty należności bez narażenia rodziny na zbyt ciężkie skutki, a jego problemy zdrowotne nie pozbawiają go możliwości uzyskiwania dochodu.Stan faktyczny
A.P. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, wskazując na trudną sytuację materialną, problemy zdrowotne i zaangażowanie społeczne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, stwierdzając, że wnioskodawca posiada majątek i dochody wystarczające na pokrycie zobowiązań. Decyzja ta została utrzymana w mocy po ponownym rozpatrzeniu sprawy. A.P. zaskarżył decyzję do WSA, argumentując m.in. brakiem znajomości przepisów, niewyrejestrowaniem działalności gospodarczej i niekorzystaniem z usług medycznych pomimo opłacania składek.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński, Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski, sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Monika Rząp, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 23 maja 2013r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę
Wnioskiem z dnia 19 listopada 2012r. A.P. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek. W uzasadnieniu wskazał, że jest emerytem, posiada mieszkanie o powierzchni 60,02 m2, w którym zamieszkuje 6 osób, w tym troje dzieci w wieku szkolnym. Podniósł, że prowadzi działalność społeczną uczestnicząc w pracach na rzecz poprawy sytuacji w przemyśle motoryzacyjnym, co wymaga zaangażowania czasowego, jak i finansowego. W celu utrzymania uprawnień instruktora nauki jazdy ponosi zaś koszty usług lekarskich związane z badaniami psychotechnicznymi, okulistycznymi i lekarskimi.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia "[...]" odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne w łącznej kwocie 3860,44zł, w tym odsetek i kosztów upomnienia.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem i wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy A.P. podniósł, że Zakład przy wydawaniu decyzji nie uwzględnił dochodów, które nie pozwoliły na opłacenie składki zdrowotnej. Wyjaśnił, iż bardzo mało korzystał z usług medycznych pomimo potrącania z emerytury składki zdrowotnej. Stwierdził, że opłacanie składek zdrowotnych nie gwarantuje zabezpieczenia pomocy medycznej według potrzeb, ponieważ na wizyty u lekarzy specjalistów oczekuje się bardzo długo. Dlatego najczęściej leczy się prywatnie, wykupując drogie lekarstwa. Wobec przebytej infekcji i zakażenia bakterią gronkowca złocistego. Wnioskodawca kupował za granicą lek o nazwie "Q10", czego koszt wynosił 150 zł tygodniowo. Jak podano w skardze, przedstawiony przez organ wykaz należności zobowiązanego dotyczy kwoty znacznie przekraczającej wartość podaną w decyzji. Strona zarzuciła, że otrzymała z ZUS plik dokumentów nie związanych z jej działalnością gospodarczą w celu przymuszenia do wykonania wydanej decyzji. A.P. dodał ponadto, że ma problemy ze zdrowiem, leczy się z powodu niedomagań pracy serca oraz przewlekłej choroby układu oddechowego i płuc, a komisja lekarska potwierdziła grupę inwalidzką. Przedstawił też przykłady swojego zaangażowania w rozwiązywanie problemów społecznych.
Wymieniona wyżej decyzja została utrzymana w mocy decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]". W jej motywach, powołując treść art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2009r. nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej jako u.s.u.s.), organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust.1 – 3 u.s.u.s., gdyż skarżący osiąga dochody w postaci świadczenia emerytalnego w wysokości 2.948,80 zł brutto oraz posiada mienie podlegające egzekucji.
Organy ustaliły na podstawie danych z Centralnej Informacji o Zastawach Rejestrowych Krajowego Rejestru Sądowego oraz Ksiąg Wieczystych, iż zobowiązany posiada nieruchomości opisane w księgach wieczystych o numerach "[...]", "[...]" oraz "[...]". Zgodnie z informacją uzyskaną z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, na nazwisko wnioskodawcy zarejestrowane są trzy samochody osobowe, tj. wyprodukowany w 1993 pojazd marki Suzuki Swift oraz dwa samochody Volkswagen Passat, z 1994 roku oraz z 1996 roku. Ustaliły też, że aktualnie zobowiązany nie prowadzi działalności gospodarczej, zaś wykreślenie dotychczasowej działalności nastąpiło według bazy danych Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej w dniu 11.12.2012r.. A.P. nie figuruje w ewidencji osób korzystających ze świadczeń pomocy społecznej i świadczeń rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.
Dokonując oceny wniosku pod kątem zasadności umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy Zakład wskazał, że należności z tytułu składek mogą być umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na zasadach określonych w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli osoba zobowiązana wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest ona w stanie spłacić ciążących na niej należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Organ podkreślił, że w takim przypadku, to na zobowiązanym ciąży jednak obowiązek przedstawienia dowodów świadczących o aktualnej, trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej, uniemożliwiającej uregulowanie zadłużenia.
Analizując sytuację pod kątem przesłanek umorzenia, o których mowa w § 3 ust.1 pkt 1 – 3 cyt. rozporządzenia, Zakład wskazał, iż zobowiązany prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną J., córką A. oraz wnuczkami A., A. i D. Źródłem utrzymania rodziny jest pobierane przez wnioskodawcę świadczenie emerytalne w wysokości 2.427,41 zł netto miesięcznie, świadczenie emerytalne małżonki w wysokości 827,23zł netto miesięcznie oraz wynagrodzenie za pracę córki wysokości 1.900,00zł netto miesięcznie, co daje łączny dochód w wysokości 5.154,64zł. Zakład ustalił, że stałe miesięczne wydatki rodziny na utrzymanie (czynsz 706,00zł oraz energia - 119,00zł) wynoszą 825,00 zł. Miesięczne raty zobowiązań kredytowych strony wynoszą 302,00zł, przy czym jak wskazano w uzasadnieniu decyzji, zobowiązania powstałe w innych instytucjach nie mogą stanowić przesłanki przemawiającej za umorzeniem należności względem ZUS.
Dokonując porównania wysokości dochodów (tj. 5.154,64zł) i wydatków gospodarstwa domowego (czynsz, energia, rata kredytu w łącznej wysokości 1.127,00zł) organ stwierdził, że dochody wystarczają na pokrycie stałych kosztów utrzymania, a do dyspozycji gospodarstwa domowego pozostaje kwota 4.027,64 zł miesięcznie. Wnioskodawca nie udowodnił trudnej sytuacji majątkowej uzasadniającej umorzenie zaległości z uwagi na ubóstwo i zagrożenie egzystencji rodziny, a w szczególności nie wykazał, iż trudności mają charakter stały i pogłębiający się. Tym samym nie wystąpiła przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.
Wobec zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez zobowiązanego organ nie stwierdził również zaistnienia przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.
Odnosząc się z kolei do przesłanki zawartej w punkcie 3 ust. 1 tego paragrafu Zakład podniósł, że zobowiązany nie wykazał, aby przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem pozbawiała go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Na podstawie przedłożonych dokumentów organ zgodził się, iż zobowiązany ma problemy zdrowotne oraz wymaga stałego przyjmowania leków i opieki specjalistycznej. Wnioskodawca przedstawił bowiem kserokopię legitymacji emeryta -rencisty wojskowego zgodnie z którą został zaliczony do I grupy inwalidztwa. Przedstawił też dane dotyczące przebytej infekcji bakteryjnej oraz dokumentację potwierdzającą leczenie szpitalne i w poradniach specjalistycznych. Zakład wskazał, iż nie kwestionuje stanu zdrowia, w tym schorzeń zobowiązanego, na które bez wątpienia ma również wiek wnioskodawcy (75Iat). Stwierdził jednak, że ze zgromadzonej dokumentacji nie wynika, aby zobowiązany został uznany za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji. Podkreślił jednocześnie, iż wnioskodawca osiąga stały dochód niezależny od stanu zdrowia, tj. świadczenie emerytalne.
Mając na uwadze powyższe Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, iż w przypadku wnioskodawcy nie zaistniały przesłanki określone w art. 28 ust. 3 a u.s.u.s.
Odnosząc się do zarzutów zobowiązanego odnośnie nieadekwatnego wykorzystania usług medycznych pomimo potrącania składek, wskazano w uzasadnieniu decyzji, że każdy obywatel rozpoczynając działalność gospodarczą, powinien podejmować decyzje w sposób przemyślany i zgodny z prawem, mając świadomość konsekwencji uchybiania tym wymogom. Prowadzenie działalności gospodarczej w ograniczonym zakresie i osiąganie niskich dochodów nie może skutkować zaniechaniem płacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne, gdyż stanowiłoby to naruszenie zasady równości uczestników obrotu gospodarczego.
Organ podał, iż według stanu na dzień wpływu wniosku do Zakładu tj. na 20 listopada 2012r., jak również na 30 listopada 2012r., kiedy to sporządzono i wysłano pismo wszczynające postępowanie w sprawie, zgodnie z danymi z bazy danych Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej zobowiązany posiadał status wpisu aktywny, co oznaczało, iż prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie została zawieszona ani wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej. Był zatem przedsiębiorcą. Zakład Ubezpieczeń Społecznych realizując zadania związane z rozpatrywaniem wniosków przedsiębiorców dotyczących, m.in. umarzania należności z tytułu składek, jest zobowiązany do dokonywania oceny tych wniosków pod kątem przepisów z zakresu pomocy publicznej. Tym samym przesłanie zobowiązanemu formularzy do wypełnienia odnośnie pomocy publicznej podyktowane było ogólnie obowiązującymi przepisami, a nie chęcią jego psychicznego nękania i przymuszania do wykonania decyzji.
Jak podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, kwota podana w decyzji z dnia "[...]", jest zgodna z kwotą należności wykazaną w upomnieniach z 13 listopada 2013r., według których łączna kwota należności głównej wynosi 1.744,24zł, a kwota kosztów upomnienia wynosi 35,20zł, natomiast odsetki zostały obliczone na dzień złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek.
Z uznaniem odnosząc się do bezinteresownych działań wnioskodawcy i zaangażowania w życie społeczne, Zakład stwierdził, że nie stanowi to jednak przesłanki uzasadniającej umorzenie należności z tytułu składek. Organ wskazał ponadto na możliwość spłaty zadłużenia w układzie ratalnym.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze A.P. podniósł, iż nieopłacenie składki zdrowotnej wynikało z braku dokładnej znajomości przepisów ZUS, jak i z niewyrejestrowania działalności gospodarczej. Skarżący ponownie wskazał, iż z wynagrodzenia emerytalnego potrącano mu składkę zdrowotną pomimo, że nie korzystał w tym czasie ze świadczeń zdrowotnych. Wyjaśnił, iż był przekonany, że nie ma obowiązku podwójnego opłacania składki zdrowotnej. Jego zdaniem, obowiązujące w tym zakresie przepisy są wadliwe i krzywdzące.
Dodatkowo argumentując skargę A.P. podniósł, że zamieszkuje z córką i jej dziećmi, której pensja nie zaspokaja wszystkich potrzeb wychowania i utrzymania dzieci. W sytuacji, gdy skarżący będzie zobligowany do spłaty należności, córka będzie zmuszona do korzystania z pomocy społecznej, co w konsekwencji narazi Skarb państwa na większe straty.
Podobnie jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał na przebyte zakażenie bakteryjne i konieczność korzystania z własnych środków na jego wyleczenie.
W odpowiedzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny przeprowadza kontrolę aktów wydawanych przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Na podstawie zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2012r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. umorzenia należności z tytułu składek. Tym samym, nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Leży to bowiem w granicach wyłącznej kompetencji organu administracji.
Rozpoznawana przez Sąd w niniejszym postępowaniu sprawa dotyczy oceny zgodności z prawnej decyzji odmawiającej umorzenia na wniosek strony, należności
z tytułu składek. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Taka forma działania organów administracji publicznej sprowadza się zaś do możliwości wyboru konsekwencji prawnych stwierdzonego stanu faktycznego. Przyjęcie pewnego rodzaju elastyczności w stosowaniu prawa wynika głównie z konieczności ustalenia relacji pomiędzy wartościami respektowanymi przez społeczeństwo indywidualnie na potrzeby konkretnej sytuacji. Bogate w tym zakresie orzecznictwo sądowe kształtuje trwałą i jednolitą linię, zgodnie z którą kontrola sądowa decyzji o charakterze uznaniowym polega na zbadaniu, czy organ administracji publicznej podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz wszechstronnego i wnikliwego jego rozważenia. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości, czy słuszności (p. wyrok NSA z 24 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA/Ka 498/00; wyrok NSA z 13 października 2000 r., sygn. akt III SA 3416/99; wyrok NSA z 14 maja 1997 r., sygn. akt I SA/Łd 344/96; wyrok NSA z 13 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 272/97).
W tym miejscu konieczne jest przypomnienie treści regulacji stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji, tj. art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Przepis art. 28 ust. 3 u.s.u.s. doprecyzowuje w tym względzie ust. 2 tego artykułu, zawiera bowiem zamknięty katalog sytuacji, w których zachodzi całkowita nieściągalność:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku,
z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy
z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tj. z 2005r. Nr 8, poz. 60, ze zm.),
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia
w postępowaniu egzekucyjnym,
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,
z którego można prowadzić egzekucję,
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Podejmując decyzję w zakresie umorzenia należności, organ w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy, pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.
W związku z analizą akt niniejszej sprawy Sąd podzielił stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych co do braku wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji braku prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Z akt tych wynika, że skarżący posiada mienie podlegające egzekucji. Jest, jak ustalił organ, współwłaścicielem nieruchomości opisanych w księgach wieczystych o numerach "[...]", "[...]" oraz "[...]". Otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 2.427,41 zł netto miesięcznie. Ponadto, według danych Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, zarejestrował on na swoje imię i nazwisko trzy wymienione wyżej samochody osobowe. Powyższe powoduje, iż w okolicznościach niniejszej sprawy organ miał podstawy do uznania, iż stan całkowitej nieściągalności zobowiązania z majątku zobowiązanego nie zaistniał, a tym samym przesłanka umorzenia należności z tytułu składek o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., nie wystąpiła.
W okolicznościach sprawy prawidłowo organ stwierdził również, że nie zaistniały przesłanki umorzenia, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.. Podkreślić należy, iż zgodnie z treścią tego uregulowania, Zakład może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Z przedstawionych do kontroli Sądu akt wynika, że w sposób przekonywujący organ wykazał, iż opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawiłoby skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (przesłanka przewidziana w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w oparciu o zebrane dowody Zakład ustalił m.in., że miesięczne dochody gospodarstwa domowego wynoszą 5.154,64 zł, natomiast stałe miesięczne wydatki rodziny na utrzymanie - 825,00 zł, zaś rata spłacanego kredytu 302,00 zł. Tym samym nie budzi zastrzeżeń stanowisko organu, że osiągane przez rodzinę zobowiązanego dochody wystarczają na pokrycie stałych kosztów utrzymania, a do dyspozycji gospodarstwa domowego pozostaje kwota 4.027,64zł miesięcznie. Zdaniem Sądu, sytuacja życiowa skarżącego i jego rodziny jest stabilna. Potrzeby mieszkaniowe zaspokaja mieszkanie, w którym skarżący zamieszkuje wraz swoją rodziną oraz dochody uzyskiwane przez wszystkich dorosłych domowników.
Oceniając sytuację skarżącego Zakład trafnie zauważył, że osiąga on stały dochód niezależny od stanu zdrowia, tj. świadczenie emerytalne i nie korzysta z pomocy społecznej. To zaś czyni uprawnionym wniosek, że jego sytuacja nie jest tak dramatyczna, aby zagrożona była sfera elementarnych potrzeb. Powyższe potwierdza również możliwość spłaty rat kredytu przez skarżącego, które to zobowiązanie ma charakter cywilnoprawny i nie ma pierwszeństwa przed zobowiązaniami wobec Skarbu Państwa.
Wobec zaprzestania prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej prawidłowa była też ocena, iż nie wystąpiła przesłanka przewidziana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.
Skarżący nie wykazał ponadto w jaki sposób przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, (przesłanka przewidziana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Z akt wynika wprawdzie, iż jako emeryt-rencista wojskowy zaliczony do I grupy inwalidzkiej, zobowiązany ma problemy zdrowotne, co wymaga stałego przyjmowania leków i opieki specjalistycznej, to jednak w świetle zebranej w toku postępowania dokumentacji, nie on jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji i uzyskuje stały dochód miesięczny.
Wobec wielokrotnie podnoszonego przez skarżącego argumentu odnośnie jego zaangażowania w życie społeczne oraz udzielania bezinteresownej pomocy, Sąd przychyla się do stanowiska organu, iż pomimo, że jest to niewątpliwie postawa godna uznania, to jednak nie stanowi przewidzianej przepisami prawa przesłanki uzasadniającej umorzenie należności z tytułu składek.
Bez znaczenia w świetle powołanych wyżej przesłanek umorzenia pozostaje również podnoszony przez skarżącego fakt nie korzystania z usług w ramach ubezpieczenia zdrowotnego. Okoliczność, iż skarżący sam i z własnych funduszy wyleczył się z ciężkiej choroby, nie stanowi podstawy do zaniechania opłacania składek.
Reasumując podkreślić należy, że umorzenie należności z tytułu składek zawsze powinno wynikać z zaistnienia rzeczywiście wyjątkowych i nadzwyczajnych okoliczności wyłączających możliwość ich uregulowania. W ustalonym stanie faktycznym, uprawniony jest wniosek, iż do takich, biorąc pod uwagę obecną sytuację materialno-bytową, sytuacja zobowiązanego nie należy. W świetle treści powołanych wyżej przepisów, dokonana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych ocena sytuacji majątkowej strony, nie nosi cech dowolności. Argumentacja uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jest zdaniem Sądu logiczna i przekonywująca. Świadczy o tym również fakt, iż dostrzegając trudności w zakresie jednorazowej spłaty zadłużenia wobec ZUS, organ wskazał na treść art. 29 u.s.u.s. przewidującego możliwość rozłożenia należności na dogodne raty, z uwzględnieniem możliwości płatniczych wnioskodawcy.
W toku postępowania, stosownie do treści art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., organ podjął wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, po czym dokonał prawidłowej oceny prawnej poczynionych ustaleń faktycznych. Zapewnił też stronie, przewidziane w art. 10 § 1 k.p.a., prawo do czynnego udziału w postępowaniu. Prawidłowo, wywiązał się również z obowiązku poszanowania zasady przekonywania, wyjaśniając zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji. Swoje stanowisko uzasadnił zaś stosownie do wymogów zawartych w art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Nie stwierdzając zatem, aby w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji doszło do skutkującego koniecznością jej uchylenia, naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło