I SA/Ol 248/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod Sędziowie Sędzia WSA Zofia Skrzynecka Sędzia WSA Renata Kantecka (spr) po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. U. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie: Ryszarda Maliszewskiego, Tadeusza Piskozuba i Wojciecha Czajkowskiego, w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 248/08 ze skargi A. U. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn postanawia: oddalić wniosek. Wnioskiem z dnia 5 kwietnia 2009r., uzupełnionym pismem z dnia 27 kwietnia 2009r., skarżący A. U. wniósł o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie: Ryszarda Maliszewskiego, Tadeusza Piskozuba i Wojciecha Czajkowskiego, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 października 2008r., sygn. akt SK 6/07. Skarżący podniósł, iż wskazani sędziowie orzekali w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 16/07 i choć jest to odrębna z procesowego punktu widzenia sprawa, to ma ona źródło w tym samym stanie faktycznym. Sędziowie orzekając w drugim postępowaniu mogą czuć się związani swoimi poglądami wyrażonymi podczas pierwszego postępowania. Taka sytuacja budzi, zdaniem skarżącego, uzasadnione wątpliwości co do obiektywizmu sędziów i nie odpowiada konstytucyjnemu standardowi prawa do bezstronnego sądu (art.45 Konstytucji RP). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek A. U. z dnia 5 kwietnia 2009r. nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawy wyłączenia sędziego (sędziów) z mocy samej ustawy określone zostały w art. 18 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a.. Uzasadnienie wniosku o wyłączenie sędziów Ryszarda Maliszewskiego, Tadeusza Piskozuba i Wojciecha Czajkowskiego nie mieści się w treści powołanego przepisu ustawy. Motywy wskazane we wniosku wiążą się z treścią art. 19 p.p.s.a., dotyczącego wyłączenia sędziego z powodu braku jego bezstronności. Zgodnie z tym przepisem sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim, a stroną lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Wskazać należy, iż przez okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. rozumieć należy zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią, a stroną czy jej przedstawicielem, ale także inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach ( tak też Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 54/04 , opubl. w OTK-A 2005, nr 11, poz. 134). Przez stosunki osobiste należy, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa zarówno sądów administracyjnych , jak i sądów powszechnych, rozumieć relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej ( niezależnie od tego, czy wywołuje ona emocje pozytywne czy negatywne), gospodarczej (ekonomicznej). Inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć np. wcześniejszych związków sędziego z daną sprawą (poprzez wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego) . Wyłączenie sędziego nie może jednak następować automatycznie. W każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile okoliczności te mają wpływ na bezstronność sędziego ( por. powołane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego). Skarżący nie wykazał by pomiędzy sędziami, o wyłączenie których złożył wniosek, a nim jako stroną w sprawie bądź między sędziami, a organem podatkowym zachodziły takie stosunki osobiste, które mogłyby rzutować na bezstronność sędziów. Każdy z sędziów, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, złożył oświadczenie na piśmie, z których w sposób jednoznaczny wynika, że pomiędzy sędziami, a A. U. nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby budzić wątpliwości co do ich bezstronności. Strona, domagając się wyłączenia wskazanych sędziów, powołała się na to, iż sędziowie ci, orzekając wcześniej w sprawie I SA/Ol 16/07, oddalając skargę, wydali niekorzystny dla niej wyrok. Okoliczność ta nie może uzasadniać uwzględnienia wniosku strony o wyłączenie sędziów w tym postępowaniu. Przede wszystkim należy zauważyć, iż strona zarzuciła wymienionym sędziom nie tyle negatywny do niej stosunek osobisty, ale wadliwe w jej ocenie stosowanie prawa materialnego i przepisów postępowania w innej sprawie. Wniosek o wyłączenie sędziów nie może jednak być oparty na subiektywnym przekonaniu strony, iż skoro sędzia wydał w innej jej sprawie niekorzystny dla niej wyrok , to uczyni to w każdej kolejnej. Strona musi przynajmniej uprawdopodobnić, iż to niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie wynikało z okoliczności zewnętrznych czy wewnętrznych, leżących po stronie danego sędziego i mających wpływ na obiektywizm jego działania, że okoliczności te dalej istnieją i również dla obiektywnego obserwatora wynik postępowania w sprawie osądzonej przez sędziów, których wniosek dotyczył, będzie zależny od tych właśnie okoliczności. Instytucja wyłączenia sędziów nie ma bowiem służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia, a zapobiegać wszelkim sytuacjom, w których powstałaby wątpliwość co do bezstronności sędziego ( por. choćby pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1984 r., sygn. akt II CZ 127/84, opubl. w Systemie Informacji Prawnej Lex pod nr 8652 i w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2008 r., sygn. akt I OZ 665/08, opubl. tamże pod nr 440113). Zauważyć też należy, iż usuwaniu wadliwości rozstrzygnięcia służą środki zaskarżenia zagwarantowane w ustawie. Art.19 p.p.s.a nie może przy tym służyć do utrudniania działalności sądów. Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one zatem wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie okoliczności, wskazanych w powołanym przepisie. Nadmienić także należy, iż skarżący w toku niniejszej sprawy wnosił już o wyłączenie wymienionych sędziów, wskazując jako podstawę wniosku brak bezstronności sędziów we wcześniej rozpoznawanych sprawach (I SA/Ol 16/07), dotyczących jego osoby. Postanowieniem z dnia 13 października 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił wniosek skarżącego, zaś Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 lutego 2009r., sygn. akt II FZ 68/09, oddalił zażalenie skarżącego na opisane postanowienie. Odnosząc się do powołanego przez skarżącego wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt SK 6/07, stwierdzić należy, iż wyrokiem tym Trybunał stwierdził niekonstytucyjność art.18 §1 pkt 6 p.p.s.a., w zakresie w jakim pomija jako podstawę wyłączenia sędziego od udziału w orzekaniu w postępowaniu sądowym toczącym się po wznowieniu postępowania administracyjnego, jego wcześniejszy udział w orzekaniu w sprawie dotyczącej decyzji wydanej we wznawianym postępowaniu administracyjnym. Taka sytuacja nie zachodzi w rozpoznanej sprawie. Na podstawie przytoczonych faktów i okoliczności Sąd stwierdził, że w sprawie brak jest istnienia stosunków osobistych pomiędzy sędziami, a stroną, które mogłyby rodzić wątpliwości co do bezstronności sędziów, jak też brak jest innych okoliczności mogących budzić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Tym samym nie można mówić o tym, iż udział sędziów, o których wyłączenie wniósł skarżący w rozpoznaniu sprawy, uchybia art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z przedstawionych względów, na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.