I SA/Ol 252/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu w Olsztynie w dniu 9 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od gier na automatach o niskich wygranych za maj 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka A., powoływana dalej jako "spółka" wniosła do Wojewódzkiego Sądu w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od gier na automatach o niskich wygranych za maj 2010r. Do skargi został dołączony urzędowy formularz o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej (PPPr), w którym spółka zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek Spółka wskazała, że nie ma środków na uiszczenie wpisu sądowego, gdyż jej przychody w roku 2011 i 2012, w związku ze zmianą przepisów podatkowych zmalały drastycznie w stosunku do roku 2009 i 2010. Wyjaśniła, iż obecnie eksploatuje o około 75% mniej automatów niż pod koniec 2009 r., w konsekwencji nie posiada środków na bieżącą działalność. Podniosła, iż w dacie sporządzania wniosku o przyznanie prawa pomocy posiadała co prawda środki na koncie, lecz były to środki "wyjęte" z automatów do gier o niskich wygranych. Ponadto przygotowuje się do uiszczenia należności publicznoprawnych za miesiąc marzec i kwiecień 2013 r. oraz pozostałych należności. Wskazała, iż zobowiązana będzie do uiszczenia 64.000 zł tytułem podatku od gier, około 60.000 zł tytułem czynszu najmu za lokale, około 50.000 zł tytułem pozostałych wydatków (wśród których wykazała: pozostałe daniny publicznoprawne, wynagrodzenia, pozostałe koszty bieżącej działalności. Zauważyła, iż w najbliższym czasie zobowiązana będzie do uiszczenia wydatków w łącznej wysokości 175.000 zł co przekracza środki zgromadzone na koncie bankowym. Spółka dodała, iż środki trwałe spółki to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach nie da się zbyć ani w Polsce ani za granicą. Z formularza wniosku PPPr wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi 1.000.000,00 zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy wg. bilansu za ostatni rok wynosi 2.215.465,75 zł, natomiast wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu skarżąca określiła na kwotę – 379.743,93 zł. Na koncie spółki znajdują się środki w wysokości 34.770,08 zł. Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W ustawowym terminie skarżąca spółka wniosła sprzeciw od ww. postanowienia, zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. - Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), dalej powoływana jako "p.p.s.a.", polegające na błędnym przyjęciu, że spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, co w połączeniu z brakiem należytej analizy sytuacji finansowej i faktycznej spółki, doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a dotyczących: a) bezzasadnego uznania, iż spółka dysponuje wolnymi środkami, które może przeznaczyć na uiszczenie wpisu w przedmiotowej sprawie, mimo iż posiada inne zobowiązania o charakterze podatkowym, b) bezzasadnego uznania, iż sama wysokość środków trwałych spółki w oderwaniu od sytuacji finansowej spółki jak i sytuacji gospodarczej i prawnej branży w której prowadzi działalność gospodarczą, wystarcza do przyjęcia że może ona ponieść koszty sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W razie wniesienia sprzeciwu, zgodnie z art. 260 p.p.s.a., postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc. Zatem wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 246 § 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, która wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (w zakresie całkowitym – pkt 1), bądź gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (w zakresie częściowym – pkt 2). Wskazać przy tym należy, że to do oceny Sądu należy uznanie, czy strona wykazała, że spełnia stosowne przesłanki przyznania prawa pomocy. Powyższe oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o przepis art. 246 § 2 p.p.s.a. uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 28.03.2012, sygn. akt II GZ 100/12, LEX nr 1145540). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W tym miejscu podkreślić trzeba, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Ponadto, jak wynika z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. ciężar udowodnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskującym o jego przyznanie. W związku z wnioskiem strony o zwolnienie od kosztów sądowych, Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy strona wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ze złożonego formularza o udzielenie prawa pomocy wynika, że skarżąca spółka prowadzi działalność gospodarczą, m. in. w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, a na dzień złożenia wniosku PPPr (10 kwietnia 2013 r.) posiadała na rachunku bankowym środki w wysokości 34.770,08 zł. W tym miejscu podkreślić należy, że wysokość kapitału zakładowego skarżącej spółki wynosi 1.000.000 zł, przy czym zgodnie z bilansem ostatni rok obrotowy zamknięto stratą w wysokości 379.743,93 zł, a wartość środków trwałych wynosiła 2.215.465,75 zł. W ocenie Sądu przesłanki finansowe i zarzuty, które powołuje strona skarżąca odpowiednio we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w złożonym sprzeciwie nie uzasadniają uwzględnienia jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca nie spełnia bowiem ustawowych kryteriów przyznania prawa pomocy, o których mowa w cyt. powyżej art. 246 § 2 p.p.s.a. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia kondycja finansowa spółki, która nie pozwala uznać, że nie jest ona w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Biorąc pod uwagę skalę, na jaką prowadzi ona działalność gospodarczą, brak jest podstaw aby przyjąć, że uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie wpłynie w jakikolwiek sposób na jej kondycję finansową, zwłaszcza że kwota 34.770,08 zł, jaką dysponuje obecnie strona zdecydowanie przewyższa kwotę wpisu od niniejszej skargi. Powyższego nie zmienia fakt, że skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia kosztów sądowych w 27 sprawach zawisłych przed tut. Sądem, a łączna wysokość wpisów w tych sprawach wynosi 4.395 zł. Dokonując analizy finansowej skarżącej spółki nie sposób pominąć bardzo wysokiej wartości środków trwałych należących do strony, która wynosi 2.215.465,75 zł. Spółka nie może uchylić się od obowiązku uiszczenia opłat sądowych, powołując się na istnienie zobowiązań, które nie są jeszcze wymagalne. Ponadto powoływanie się na obciążenie strony płatnościami z tytułu podatku jako na okoliczność uzasadniającą przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych jest nieskuteczne, gdyż zarówno podatki jak i koszty sądowe stanowią dochód budżetu państwa i przez to są równoważne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2008r. II GZ 80/08, treść wyroku dostępna na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Za zasadnością wniosku nie przemawia również wysokość poniesionej straty za 2011r. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych ( por. postanowienie NSA z 22 marca 2011r., sygn. akt II GZ 112/11, LEX nr 783893). W konsekwencji sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Wykazanie w danym roku straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez spółkę i – zdaniem Sądu – taka sytuacja nie miała miejsca również niniejszej sprawie. Z akt sprawy nie wynika również, by skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i by utraciła płynność finansową. Stwierdzić zatem trzeba, że spółka nie wykazała, że utraciła płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, a w rezultacie nawet pomimo trudności finansowych powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Przy prowadzeniu działalności gospodarczej skarżąca winna bowiem uwzględnić odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z jej działalnością (por. postanowienie NSA z dnia 13 marca 2012r., sygn. akt II FZ 195/12, LEX nr 1121118). Niezależnie od powyższego nie sposób nie zauważyć, że strona podaje odmienne wartości poniesionej w 2011r. straty, wskazując w pierwszym ze składanych wniosków o przyznanie prawa pomocy, że wynosiła ona 379.743,93 zł, a na str. 3 obecnie wniesionego sprzeciwu – 639.407,75 zł – co dodatkowo negatywnie wpływa na ocenę wiarygodności przedstawianej w tym zakresie argumentacji. Odnosząc się zaś do podnoszonego przez stronę argumentu o konieczności opłacania podatków, czynszu najmu, wynagrodzeń, itd., stwierdzić należy, że są to zwykłe koszty prowadzenia działalności gospodarczej, nie można ich zatem uznać za okoliczności nadzwyczajne, przemawiające za zwolnieniem strony od kosztów sądowych. Reasumując, analiza aktualnej sytuacji finansowej spółki nie daje podstaw do przyjęcia, że spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.