I SA/Ol 279/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" w upadłości likwidacyjnej o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" w upadłości likwidacyjnej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: podatku od towarów i usług za miesiące marzec, sierpień-grudzień 2012 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych WSA/post.1- sentencja postanowienia Skarżąca – "A" w upadłości likwidacyjnej, złożyła wniosek na urzędowym formularzu PPPr o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wyjaśniła, że postępowanie upadłościowe w stosunku do skarżącej dobiega końca i niezwłocznie po rozpoznaniu skargi zostanie zakończone. Oświadczyła, że na dzień 30 kwietnia 2016 r. na rachunku bankowym skarżącej znajdowała się kwota 31.231,43 zł, która w całości przeznaczona jest na zaspokojenie wierzytelności zgłoszonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wynikającej ze skarżonej decyzji oraz na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Powyższe, zdaniem skarżącej nie pozwala na uiszczenie wpisu od skargi, gdyż uszczupliłoby to zaspokojenie należności przysługujących jedynemu wierzycielowi Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Wartość środków trwałych to "[...]". Strata za ostatni rok obrotowy według bilansu – "[...]". Saldo na rachunkach to 31.231,43 zł. Nadto skarżąca wskazała, że w kasie podmiotu znajduje się kwota 138,83 zł. Posiada należności z tytułu nadwyżki podatku VAT – do rozliczenia w wysokości 4.186 zł. Zobowiązanie wobec Urzędu Skarbowego wynosi -677.459 zł, ponadto posiada inne zobowiązania w kwocie 3.033,39 zł. Referendarz sądowy wskazuje, że przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy jednocześnie zaznaczyć, że przyznanie bądź odmowa przyznania prawa pomocy winna zawsze wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów tj.: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania oraz aktualnej kondycji finansowej strony. Nadto stwierdzić należy, że powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny w przypadku osób fizycznych oraz nieposiadających dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów sądowych w przypadku osób prawnych. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. postanowienia NSA: z dnia 5 grudnia 2013 r., II FZ 1102/13 i; z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10; z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10; publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Z akt niniejszej sprawy wynika, że postanowieniem Sądu Rejonowego – Sądu Gospodarczego z dnia "[...]" sygn.. akt "[...]" została ogłoszona upadłość "A" Reprezentujący obecnie skarżącą Syndyk Masy Upadłości wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, polegającym na zwolnieniu od kosztów sądowych. Te na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do opłacenia koniecznego do rozpoznania skargi Spółki - wpisu od skargi w wysokości 13783 zł. Z oświadczenia zaś przedstawionego przez Syndyka Masy Upadłości wynika, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych skarżącej to kwota "[...]" wartość środków trwałych – "[...]’. Zatem wartość masy upadłości, a w tym posiadane obecnie środki na rachunku bankowym– w kwocie 31.231,43 zł przekraczają wysokość wymaganych w sprawie kosztów sądowych. W takiej sytuacji trudno uznać, że Syndyk nie posiada środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Za słusznością żądania Syndyka nie przemawia fakt, że opłacenie kosztów sądowych uszczupli środki na zaspokojenie zobowiązania skarżącej wobec organu podatkowego. Należy podkreślić, że zwolnienie od obowiązku uiszczania przez strony kosztów postępowania jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy ich uiszczenie wykracza poza możliwości płatnicze ubiegającego się o pomoc prawną, stwarzając tym samym barierę w realizacji zasady prawa do sądu. Konieczność zaspokajania wierzycieli upadłego nie wskazuje na spełnienie przesłanki z art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., albowiem obowiązek spłaty zobowiązań wierzycielom nawet gdy są to wyłącznie wierzyciele publicznoprawni nie wyklucza partycypowania upadłego w kosztach postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2009 r. sygn. akt I FZ 301/09, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W orzecznictwie sądowym ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym, koszty sądowe jako należności Budżetu Państwa należy uiszczać na równi z innymi koniecznymi wydatkami obciążającymi wnioskującego, w tym również kosztami postępowania upadłościowego. Pomimo, że skarżący nie uzyskuje dochodów i znajduje się w upadłości, Syndyk wykazał, że posiada zdolność utrzymywania dodatniego stanu konta. Jak wynika z przepisów prawa upadłościowego, Syndyk działa we własnym imieniu, lecz na rzecz upadłego. Na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego jest więc traktowany tak samo, jakby stroną był sam upadły. Ma takie same prawa procesowe i podlega takim samym obowiązkom procesowym, a jednym z nich jest pokrycie kosztów postępowania. Ponadto przypomnieć trzeba, iż sam charakter postępowania upadłościowego nie przesądza o zasadności zwolnienia z powyższego obowiązku. Jedynie wykazanie - zgodnie z wymogiem art. 246 § 2 p.p.s.a. - zasadności przyznania prawa pomocy, czyli przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej w sposób nie budzący wątpliwości, że zasadne jest przerzucenie kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, może prowadzić do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podniesienie okoliczności, że względem spółki prowadzone jest postępowanie upadłościowe obejmujące likwidację jej majątku nie oznacza automatycznie, że skarżąca nie posiada środków na opłacenie kosztów sądowych, bowiem w myśl art. 312 ustawy z dnia 28.02.2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U z 2003, nr 60 poz.. 535 ze zm.). w razie ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego można prowadzić dalej przedsiębiorstwo upadłego, jeżeli możliwe jest zawarcie układu z wierzycielami lub możliwa jest sprzedaż przedsiębiorstwa upadłego w całości lub jego zorganizowanych części (ust. 1), natomiast jeżeli syndyk prowadzi przedsiębiorstwo upadłego, powinien podjąć wszelkie działania zapewniające zachowanie przedsiębiorstwa co najmniej w niepogorszonym stanie (ust. 2). Ponadto odnosząc się do argumentów skarżącej przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, iż opłacenie kosztów sądowych uszczupli środki na zaspokojenie jedynej obciążającej skarżącą wierzytelności wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego (wobec spłaty do czasu wydania zaskarżonej decyzji w toku postępowania upadłościowego w 100 % innych wierzycieli Spółki), stwierdzić należy, że zarówno należności z tytułu podatków jak i należności z tytułu opłat sądowych są dochodami Państwa, zaś konieczność zapłaty jednych nie stanowi uzasadnionej podstawy do zwolnienia z innych należnych Państwu opłat (dochodów). Ewentualne przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni w postaci zwolnienia od kosztów sądowych z powodu konieczności spłaty zaległości podatkowych, oznaczałoby nic innego jak, akceptację działań strony, prowadzących do powstania zaległości podatkowych i postawiłoby ją w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych obywateli i osób prawnych terminowo i rzetelnie rozliczających się z budżetem Państwa. Zaznaczyć przy tym należy, że bez znaczenia, dla kwestii spełnienia przesłanek przyznania Spółce prawa pomocy, był przy tym końcowy wynik finansowy Spółki za ostatni rok obrotowy tj. strata na poziomie "[...]". W szczególności, z postanowienia NSA z dnia 1 sierpnia 2013r., I FZ 327/13 (publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/) wynika, że w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych. Co więcej, w postanowieniu z dnia 22 marca 2011 r, II GZ 112/11 (publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/) Sąd stwierdził, że jeżeli osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wykazuje w swojej działalności stratę, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy. Dlatego, referendarz sądowy powtarza, że oceniając przesłanki przyznania prawa pomocy spółce, należy odnieść się przede wszystkim do osiąganego przez nią przychodu, rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej i posiadanego przez nią majątku w kontekście wysokości należnych kosztów sądowych. W ocenie rozpoznającego wniosek skarżącej, opłacenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego nie sposób uznać za ciężar, któremu wnioskująca Spółka nie jest w stanie sprostać. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.