I SA/Ol 300/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.G. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z.C., E.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: umorzenia postępowania dotyczącego wznowienia postępowania w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych WSA/post.1-sentencja postanowienia Wnioskiem z dnia 12 maja 2017 r. skarżący E.G. zwrócił się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie "opłaty sądowej". Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada majątku. Nie wykazał, że uzyskuje jakiekolwiek dochody. Ponadto ze złożonego oświadczenia wynika, iż skarżący na wyżywienie wydatkuje kwotę ok. 750 zł. Nadto ponosi wydatki na opłaty za media w wysokości ok. 350 zł, koszty leczenia w kwocie ok. 250 zł, wydatki na środki czystości ok. 80 zł oraz inne wydatki w wysokości 200 zł. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy może zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie z możliwości tej skorzystano i wystosowano do strony wezwanie z dnia 23 maja 2017 r. W wezwaniu tym zwrócono się w terminie siedmiu dni o przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawcy w dniu 1 czerwca 2017 r. Do dnia rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie złożył stosownych wyjaśnień na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: W świetle art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. Rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy będzie zatem zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku skarżącego złożone na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy strona nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Skarżący poza wykazaniem w przybliżonej wysokości ponoszonych wydatków na utrzymanie w kwocie ok. 1.630 zł nie wyjaśnił skąd pochodzą środki finansowe na poniesienie wykazywanych wydatków. Składając bowiem oświadczenie na urzędowym formularzu PPF wnioskodawca nie wypełnił rubryki 10 "Dochody". Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej zarówno w zakresie wysokości ponoszonych kosztów utrzymania jak i źródeł finasowania ponoszonych wydatków. Ponadto niezbędne okazało się złożenie przez wnioskodawcę wyjaśnień w zakresie posiadanego majątku w okresie od 1.01.2015 r. do dnia doręczenia wezwania. Wątpliwości, rozpoznającego wniosek referendarza sądowego, wzbudziło oświadczenie wnioskodawcy, iż nie posiada majątku, w sytuacji gdy z urzędu referendarzowi sądowemu wiadomym było, że wnioskodawca był w posiadaniu m.in. nieruchomości położonych w "[...]". Stwierdzić bowiem należy, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to winno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Wyjątkowy charakter tej instytucji prawnej pociągający za sobą konieczność obiektywizacji sytuacji majątkowej podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy sprawia, że uchylenie się strony od przedstawienia stosownej dokumentacji, bądź przedstawienie niepełnych lub sprzecznych ze sobą danych skutkuje brakiem wystarczających podstaw do jego przyznania. Strona winna więc podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, referendarza sądowego, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 5.07.2013 r., sygn. akt II OZ 546/13, opubl.: CBOSA). Ponadto z uwagi na wyjątkowość tej instytucji, przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy muszą być interpretowane ściśle (por. postanowienie NSA z dnia 29.05.2013 r., sygn. akt II OZ 406/13, opubl.: CBOSA). W sytuacji zatem gdy na podstawie oświadczenia wnioskodawcy nie sposób ustalić skąd skarżący bierze środki na utrzymanie, jaki posiada tytuł do lokalu, w którym zamieszkuje, jaki posiadał majątek w okresie od 1.01.2015 r. do dnia 1.06.2017 r., oraz czy posiada rachunek bankowy i ewentualnie jakimi środkami dysponował na rachunku bankowym i jakiego rodzaju operacji bankowych dokonywał, brak było podstaw do stwierdzenia, że spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Reasumując przedmiotowe rozważania, należy stwierdzić, że tylko wyjaśnienie – w sposób niebudzący wszystkich przedstawionych wyżej wątpliwości –dotyczących stanu materialnego wnioskodawcy oraz nadesłanie brakujących dokumentów, umożliwiłoby ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niewątpliwie, sytuacja, w której nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności, co do sytuacji materialnej wnioskodawcy, prowadzi do niemożności ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, a w konsekwencji do niewykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co w następstwie musi prowadzić do odmowy przyznania prawa pomocy. Stanowisko takie podziela również Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu, który w wyroku z dnia 16.10.2012r. w sprawie Piętka przeciwko Polsce (skarga nr 34216/07) wskazał, iż od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się dołożenia staranności i współpracy z sądem. W szczególności, kiedy prowadzone postępowanie o zwolnienie od kosztów dotyczy przedstawienia sądowi, w zakreślonym terminie, dowodów dotyczących sytuacji finansowej strony, niezłożenie wymaganych dokumentów w zakreślonym terminie oznacza brak podstaw do przyznania zwolnienia od kosztów sądowych. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.