I SA/Ol 300/25

WyrokWSA w Olsztynie2025-09-10

Skład orzekający: Przemysław Krzykowski, Katarzyna Górska, Jolanta Strumiłło

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zastosował sankcje i pomniejszył kwotę płatności na zalesianie gruntów rolnych z powodu stwierdzenia mniejszej powierzchni zalesienia niż zadeklarowana we wniosku, uwzględniając przepisy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo zastosowały sankcje i pomniejszyły kwotę płatności na zalesianie gruntów rolnych. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie w protokole kontroli, że zadeklarowana powierzchnia zalesienia była większa niż powierzchnia faktycznie stwierdzona, a różnica ta przekroczyła dopuszczalny próg określony w rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) nr 640/2014. Sąd podkreślił, że ciężar udowodnienia prawidłowości deklaracji spoczywa na stronie ubiegającej się o płatność, a organy ARiMR nie mają obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi F.M. na decyzję Dyrektora ARiMR utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w D. w sprawie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2024. Organy stwierdziły, że zadeklarowana przez skarżącą powierzchnia zalesienia (2,64 ha) była większa niż powierzchnia faktycznie stwierdzona w wyniku kontroli (2,50 ha), co skutkowało nałożeniem sankcji i pomniejszeniem należnej płatności. Skarżąca kwestionowała ustalenia organów, zarzucając m.in. brak wyjaśnienia kwestii dopuszczalnej różnicy w powierzchni uprawy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska sędzia WSA Jolanta Strumiłło Protokolant sekretarz sądowy Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2025 r. sprawy ze skargi F. M. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 25 kwietnia 2025 r., nr 136/OR14/2025 w przedmiocie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych na 2024 r. oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 25 kwietnia 2025 r. Dyrektor Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej: Dyrektor OR, organ odwoławczy) po rozpatrzeniu odwołania F.M. (dalej: strona, skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w D. (dalej jako: Kierownik BP, organ I instancji) z dnia 27 listopada 2024 r. w sprawie przyznania płatności z sankcjami na zalesianie gruntów rolnych na rok 2024. Jak wynika z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w dniu 7 czerwca 2024 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: BP) w D., wpłynął wniosek o wypłatę pomocy na zalesianie gruntów rolnych (PROW 2004 2006) - rok 2024. Program zalesianie gruntów rolnych realizowany jest na mocy decyzji Kierownika BP z dnia 25 lipca 2011 r. w sprawie przyznania płatności na zalesiane gruntów na powierzchni 2.64. zainicjowany wnioskiem o płatności na zalesianie gruntów na rok 2006. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem o wykonaniu zalesiania zgodnie z planem zalesiania z dnia 14 maja 2007 r. strona oświadczyła, że wykonała zalesianie na podstawie postanowienia o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych z dnia 6 września 2006 r. oraz zgodnie z planem zalesieniowym z dnia 30 czerwca 2006 r. w terminie wiosna 2007 r. Kierownik BP decyzją z dnia 27 listopada 2024 r. przyznał stronie płatność z tytułu premii zalesieniowej na rok 2024 w wysokości 4 355.64 zł wynikającej z pomniejszenia o kwotę nałożonych sankcji w wysokości 549,36 zł z tytułu zawyżenia powierzchni. Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor OR powołał się na § 3 ust. 1 pkt 2-3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (t.j. Dz. U. z 2024 r.. poz. 455) dalej jako rozporządzenie z dnia 11 sierpnia 2004 r., art. 59 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UF.) nr 1306/2013 z dnia 7 grudnia 2013 u sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (HE) nr 165/94. (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 [(Dz.U.UE.L.2013.347.549) dalej jako rozporządzenie nr 1306/2013], art. 104 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchy lenia rozporządzenia (UE) nr 1306 2013 (Dz.U.UE.L.2021.435.187 z dnia 2021.12.06). Dyrektor OR wskazał, że w dniu 14 maja 2024 r. w gospodarstwie rolnym strony została przeprowadzona kontrola, czego potwierdzeniem jest protokół z czynności kontrolnych nr [...] Zalesianie gruntów rolnych (dalej jako Protokół). W protokole dla działek położonych w kompleksie D został zastosowany kod ZGR5 - zadeklarowana powierzchnia całkowita zalesienia jest większa niż powierzchnia całkowita stwierdzona. Powierzchnia stwierdzona wyniosła 2.50 ha wobec powierzchni zadeklarowanej wynoszącej 2.64 ha (strona 4/8 Protokołu). W celu zweryfikowania poprawności złożonego wniosku, organ I instancji przeprowadził kontrolę administracyjną dokumentu w trakcie której dokonał kontroli wizualnej dostępnych zdjęć terenu dla działek zalesieniowych. Podczas kontroli stwierdzono, iż faktyczny obszar stanowiący obszar zalesiony uległ zmniejszeniu względem powierzchni objętej wyżej opisanym zobowiązaniem w roku 2006. Procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu wyniosła: 0,14 ha, (2,64 ha - 2,50 ha) co stanowiło 5,60 % różnicy między powierzchnią działek deklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności [(Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., sir. 48) dalej jako rozporządzenie nr 640/2014] w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną, a różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% obszaru stwierdzonego, pomoc przyznaje się do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy. Uwzględniając powyższe organ odwoławczy obliczył, że kwota płatności wyniosła 4 355.64 zł, przy uwzględnieniu nałożonej sankcji w kwocie 549,36 zł. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Dyrektor OR wskazał, że protokół został poddany ponownej ocenie pod względem formalnym. Odnosząc się do kwestii stwierdzonej powierzchni kompleksu D organ odwoławczy podniósł, że w raporcie zostały o pomiarze kompleksu składającego się z dwóch części (część 1 pow. zmierzona 0,04 ha, część 2 pow. 2.46 ha), rozdzielonych drogą (fotografie nr 13. 15). Wykonana podczas kontroli liczna dokumentacja fotograficzna potwierdza stwierdzoną sytuację w terenie. Wyłączenia wzdłuż zachodniej oraz w północnej części zalesienia to obszary łąk w granicy działki referencyjnej nr 280306_2.0019.19 bez nasadzeń drzew (fotografie nr: 16, 17, 18, 20, 22), które zostały właściwie wyłączone podczas kontroli w terenie w dniu 14 maja 2024 r. przez inspektów ARiMR. Organ odwoławczy poinformował, że kontrola sprawy zalesieniowej znak [...] po raz pierwszy została zrealizowana w 2014 przez pracowników ARiMR. W wyniku przeprowadzonej w dniu 03.06.2014 r. kontroli, powierzchnia zmierzona zalesienia wynosiła 2.61 ha. Różnica pomiaru (powierzchnia 0.11 ha) kompleksu leśnego w latach 2014 a 2024 wynika z niedochowania przez beneficjenta warunków zobowiązania zalesieniowego ustanowionego w ramach PROW 2004-2006 w zachodniej części zalesienia opisanej powyżej. Wyjaśnił, że pomoc na zalesianie w ramach PROW 2004-2006 jest udzielana rolnikowi, który m.in. zobowiązał się do pielęgnacji założonej uprawy leśnej przez 5 lat od dnia wykonania zalesienia oraz zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, przez 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie. Wobec stwierdzonej mniejszej powierzchni kwalifikującej się do wypłaty pomocy zalesieniowej niż podjęte zobowiązanie zalesieniowe, w myśl § 13 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r., Kierownik BP w roku 2024 stwierdził częściową likwidację powierzchni uprawy leśnej przed wymaganym okresem utrzymania, tj. 20 lat od dnia podjęcia się realizacji programu na zalesianie gruntów rolnych. Organ II instancji wyjaśnił, iż postępowanie administracyjne wszczynane jest na wniosek strony, zatem to ona kształtuje zakres swojego żądania i bierze na siebie odpowiedzialność za poprawną deklarację w zakresie żądania wskazanej we wniosku płatności. Rolnik składając wniosek akceptuje jego część VI - Oświadczenia i zobowiązania, a więc powinien być więc świadomy, jakie obowiązki na nim ciążą deklarując powierzchnię poszczególnych zalesieniowych działek rolnych. Organ odwoławczy podkreślił, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, w miejsce obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Odnosząc się do czyszczeń późnych organ odwoławczy wskazał, że strona w dniu 12 czerwca 2011 r. potwierdziła odbiór planu inwestycyjnego wykonanego przez nadleśnictwo. W planie zostało szczegółowo opisane, na czyni polega czyszczenie późne. Ponadto sama skarżąca pismem z dnia 14 maja 2019 r. zwróciła się z prośbą o sporządzenie planu inwestycji dla działania 8.5. w zakresie wykonania zabiegu czyszczeń późnych. Strona potwierdzając odbiór ww. planu zapoznała się ze wskazanym dokumentem, jego zakresem oraz celem, w tym czyszczeniem późnym oraz sanitarnym. Dyrektor OR podkreślił, że strona deklarując we wniosku określone działki rolne powinna podać stan faktyczny zalesionych gruntów. Powierzchnie działek zalesionych, jakie należy podać we wniosku, a które są przedmiotem kontroli na miejscu, powinny być określone zgodnie ze stanem faktycznym. Powierzchnia działki rolnej, do której przysługuje wypłata pomocy na zalesianie to powierzchnia działki ewidencyjnej, wykorzystywana do zalesiania gruntów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia prawa. Zarzuciła, że organ odwoławczy nie wyjaśnił stronie, dlaczego przy zakładaniu uprawy leśnej obszar powyżej 86% przydatności uprawy uprawnia rolnika do płatności na całej powierzchni deklarowanej przez rolnika. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 – t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. z 2024, poz. 935 - t.j., dalej: p.p.s.a.) tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w D. z dnia 27 listopada 2024 r. w sprawie przyznania płatności z sankcjami na zalesianie gruntów rolnych na rok 2024. Istota sporu sprowadza się do kwestii wielkości powierzchni zalesienia. W ocenie organów strona zadeklarowała większą powierzchnię zalesienia niż całkowita powierzchnia stwierdzona w toku czynności kontrolnych. Z tym stanowiskiem nie zgadza się skarżąca. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie Program zalesianie gruntów rolnych – zobowiązanie realizowane jest na mocy decyzji Kierownika BP z dnia 25 lipca 2011 r. Warunki do przyznania ww. płatności określone zostały m.in. w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( t.j. Dz. U. z 2024 r.. poz. 455 dalej jako rozporządzenie z dnia 11 sierpnia 2004 r.) W myśl § 3 ust. I pkt 2-3 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r.: Płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną albo spółdzielnią produkcji rolnej, który spełnia łącznie następujące warunki: zobowiązał się do: zalesienia działek rolnych, na których do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności była prowadzona działalność rolnicza. pielęgnacji założonej uprawy leśnej, przez okres 5 lat od dnia wykonania zalesienia - zgodnie z planem zalesienia. w rozumieniu przepisów o lasach: zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, o której mowa w pkt 2 lit, b. przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie. W myśl art. 59 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 7 grudnia 2013 u sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej: O ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu. W ocenie Sądu kluczowym dla rozstrzygnięcia sprawy jest dowód w postaci protokołu z kontroli na miejscu i jego późniejszej weryfikacji. Niewątpliwie kontrola ma niezwykle doniosłe znaczenie dla skutecznego funkcjonowania systemu płatności w całej Unii Europejskiej. Stanowi ona gwarancję rzetelnego wydatkowania wspólnotowych środków budżetowych przeznaczonych na finansowanie tego instrumentu wsparcia dochodowego producentów rolnych. Dopiero po zakończeniu procedury kontrolnej można wydawać. decyzje dotyczące płatności (ich przyznania lub odmowy przyznania). Kontrola na miejscu polega przede wszystkim na sprawdzeniu zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym w gospodarstwie i przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej. Kontrole na miejscu mają na celu: ustalenie granic i powierzchni działek rolnych, zweryfikowanie zadeklarowanej grupy upraw na danej działce rolnej, sprawdzenie przestrzegania minimalnych wymagań (norm) utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. Należy wskazać, że protokół z kontroli jest dokumentem urzędowym, o który m mowa w art. 76 § 1 k.p.a. Jak wynika z akt sprawy w dniu 14 maja 2024 r. w gospodarstwie rolnym strony została przeprowadzona kontrola, czego potwierdzeniem jest Protokół z czynności kontrolnych - nr dokumentu [...] Zalesianie gruntów rolnych (dalej jako Protokół). W Protokole dla działek położonych w kompleksie D został zastosowany kod ZGR5 - zadeklarowana powierzchnia całkowita zalesienia jest większa niż powierzchnia całkowita stwierdzona. Powierzchnia stwierdzona wyniosła 2.50 ha wobec powierzchni zadeklarowanej wynoszącej 2.64 ha (zob. k. 4/8 Protokołu). W celu zweryfikowania poprawności złożonego wniosku przez stronę skarżącą, organ przeprowadził kontrolę administracyjną rzeczonego dokumentu w trakcie której dokonał kontroli wizualnej dostępnych zdjęć terenu dla działek zalesieniowych. Podczas wspomnianej kontroli stwierdzono iż faktyczny obszar stanowiący obszar zalesiony uległ zmniejszeniu względem powierzchni objętej wyżej opisanym zobowiązaniem w roku 2006. W uzasadnieniu zaskarżonej do Sądu decyzji na s. 4-6 organ odwoławczy szczegółowo wskazał procentową różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu. Wykonana podczas kontroli liczna dokumentacja fotograficzna potwierdza stwierdzoną sytuację w terenie. Organ wskazał ponadto, że kontrola po raz pierwszy została zrealizowana w 2014 przez pracowników ARiMR. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że w przedmiotowej sprawie procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu wyniosła: 0,14 ha, (2,64 ha - 2,50 ha) co stanowiło 5,60 % różnicy między powierzchnią działek deklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną, a różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% obszaru stwierdzonego, pomoc przyznaje się do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy. Uwzględniając powyższe w ocenie Sądu organ odwoławczy poprawnie obliczył, że kwota płatności wyniosła 4 355,64 zł, przy uwzględnieniu nałożonej sankcji w kwocie 549,36 zł. Wskazać należy, że pomoc na zalesianie w ramach PROW 2004-2006 jest udzielana rolnikowi, który m.in. zobowiązał się do pielęgnacji założonej uprawy leśnej przez 5 lat od dnia wykonania zalesienia oraz zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, przez 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie. W myśl przywołanego § 13 ust. 5 w przypadku gdy uprawa leśna została częściowo zlikwidowana przed upływem 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie, płatność na zalesianie wypłacona w odniesieniu do gruntów, na których uprawa ta została zlikwidowana podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, chyba że na podstawie przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych właściwy organ, w formie decyzji, wyraził zgodę na przeznaczenie tych gruntów na cele nierolnicze albo nieleśne, przy czym wsparcie na zalesienie nie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi, jeżeli częściowa likwidacja uprawy leśnej nastąpiła po upływie 5 lat od dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie. W świetle powyższego zdaniem Sądu organy w roku 2024 zasadnie stwierdziły częściową likwidację powierzchni uprawy leśnej przed wymaganym okresem utrzymania, tj. 20 lat od dnia podjęcia się realizacji programu na zalesianie gruntów rolnych. Powyższe ustalenia organów nie zostały w żaden sposób podważone przez stronę skarżącą, chociaż strona miała taką możliwość. Podkreślić należy, że producent rolny był poinformowany o terminie kontroli. Na rozprawie sądowej w dniu 10 września 2025 r. pełnomocnik, mąż strony skarżącej wskazał, że w tym czasie razem z żoną mieli inne obowiązki. W tym miejscu należy podkreślić, że postępowanie przed organami ARiMR regulowane jest w art. 10a ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Stosownie do tej regulacji, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81 k.p.a. Zasadniczo zatem w postępowaniu organy ARiMR nie stosują tych przepisów k.p.a., które nakładają na nie obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. W postępowaniach tych inicjatywa dowodowa pozostawiona jest, co do zasady, stronie. Zwrócić należy uwagę, że postępowanie administracyjne wszczynane jest na wniosek strony, zatem to ona kształtuje zakres swojego żądania i bierze na siebie odpowiedzialność za poprawną deklarację w zakresie żądania wskazanej we wniosku płatności. Oznacza to, że powierzchnie działek zalesionych, jakie należy podać we wniosku, a które są przedmiotem kontroli na miejscu, powinny być określone zgodnie ze stanem faktycznym. Powierzchnia działki rolnej, do której przysługuje wypłata pomocy na zalesianie to powierzchnia działki ewidencyjnej, wykorzystywana do zalesiania gruntów. Oznacza to, że należy odliczyć od niej: obszary bez nasadzeń, drogi z wyjątkiem dróg technologicznych i dojazdowych do pól o nawierzchni gruntowej, powierzchnie zabudowane, wody, odłogi i inne powierzchnie przeznaczone na użytkowanie pozarolnicze. Wobec powyższego obowiązkiem strony skarżącej było podanie we wniosku rzeczywistą powierzchnię zalesionych działek rolnych. Raz jeszcze wyartykułować należy co jest istotne w przedmiotowej sprawie, że organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Jak przyjmuje się w literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, z dyspozycji, wedle której ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, wynika, iż to na stronie (rolniku), która złożyła wniosek o przyznanie płatności, ciąży obowiązek aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przejawieniu inicjatywy dowodowej. Wielokrotnie bowiem podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach, że w tym specyficznym postępowaniu, to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów, ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym (wbrew twierdzeniu strony) przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. Organowi pozostaje zaś w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Wbrew zatem wymogom zawartym w art. 7 k.p.a. organy ARiMR nie mają obowiązku działania z urzędu, w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Nie ciąży na nich też obowiązek podejmowania wszelkich kroków, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ prowadzący postępowanie nie ma więc obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy - tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności (por. wyroki NSA: z 22 września 2021 r., sygn. akt I GSK 182/21; z 7 lipca 2021 r., sygn. akt I GSK 1950/18; z 4 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 98/14; z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11; z 6 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 680/11; z 25 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1075/10). Nie jest więc tak, jak chciałby tego skarżący, że to na organach ARiMR spoczywał w niniejszej sprawie ciężar dowodzenia. Ugruntowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje również (co już zaakcentowano wcześniej), że to na osobie ubiegającej się o przyznanie płatności ciąży obowiązek, by udzielane informacje były zgodne z rzeczywistością. Za rzetelność danych we wniosku o przyznanie płatności, odpowiada występująca o nie strona. Rozpatrywanie przez organ wniosków o przyznanie płatności odbywa się zatem w systemie bazującym z jednej strony na zaufaniu do informacji zamieszczanych we wniosku o przyznanie płatności, ale z drugiej - na jego odpowiedzialności za ich rzetelność, weryfikowaną przy stosowaniu różnych metod i środków kontroli (por. wyroki NSA: z 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK 1587/18; z 15 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 563/19; z 29 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 1369/18). I tak weryfikacja podczas właśnie kontroli administracyjnej (ściślej kontroli na miejscu) była możliwa i nastąpiła. Z powyższego zatem wynika, że odpowiedzialność za treść merytoryczną wniosku ponosi producent rolny m.in. za skutki zgłoszenia danych niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Jak słusznie też przyjmuje się w orzecznictwie uzasadnieniem takiego stanowiska jest wykonywanie przez producenta rolnego swojej działalności zawodowo i na własny rachunek. To zatem skarżący (wbrew jego twierdzeniom) ponosi odpowiedzialność za zadeklarowanie we wniosku działki (ek) lub ich części, które nie kwalifikują się do płatności. W nawiązaniu do powyższych wywodów wskazać należy, że skarżąca na etapie postępowania administracyjnego jak również w bardzo lakonicznej skardze złożonej do Sądu wyłącznie polemizuje z ustaleniami organów, bez wskazania jednak rzetelnych dowodów mających popierać swoje twierdzenia. W nawiązaniu do twierdzenia strony skarżącej zawartej w skardze dotyczącego, iż organ nie wyjaśnił faktu, iż z 2007 r. powierzchnia udatności uprawy wyniosła ponad 86% całości upraw należy w tym miejscu wyjaśnić i przypomnieć, iż tego rodzaju przekwalifikowanie gruntu dokonuje Starostowo. Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia 14 grudnia 2011 r. Starosta Działdowski zatwierdził zmianę rodzaju użytków i klas bonitacyjnych na działce położonej w obrębie Z. gmina R. oznaczonej nr [...] o powierzchni 2.6564 ha stanowiącej własność skarżącej. Przywołana decyzja starosty stała się ostateczna wobec niezaskarżenia jej przez stroną w ustawowym czasie. Reasumując, w przedmiotowej sprawie strona skarżąca nie przedstawiła żadnego kontrdowodu, który by podważył ustalenia organu I i II instancji. W ocenie Sądu organ odwoławczy w sposób zgodny z prawem ocenił na podstawie zebranego materiału dowodowego, przede wszystkim wykorzystując narzędzia jakimi dysponuje ARiMR - powierzchnię gruntu do wypłaty pomocy. Ustalenia organu zamieszczone w protokole kontroli w żaden sposób nie zostały przez stronę podważone. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, nie podzielając zarzutów skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło