I SA/Ol 305/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu dniu 7 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. WSA/post.1 - sentencja postanowienia We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym w sprawie ze skargi na wymienioną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", R.K. przedstawiając stan majątkowy podał, że jest właścicielem domu oraz budynków gospodarczych wymagających kapitalnego remontu. Prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 33,05 ha fizycznych, co stanowi 10,55 ha przeliczeniowych. Jego dochody stanowią płatności bezpośrednie i ONW. Rodzice przekazali mu gospodarstwo w 2005 r.. Prowadząc działalność rolniczą zmaga się z licznymi problemami, przy czym utrata jedynego stałego dochodu "z produkcji i sprzedaży mleka" doprowadziła go do bankructwa. Skarżący dodał, że z powodu klęsk suszy zaciągał kredyty, które pomagali mu spłacać rodzice. Obecnie nadal zaciąga kredyty i ponosi znaczne wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Ponadto od 2005 r. gospodarstwo jest "obciążone (...) umową ustną wobec rodzeństwa i rodziców", odpowiednio w kwocie 200.000 zł i w kwocie 18.000 zł. W sprzeciwie na wydane przez Referendarza Sądowego postanowienie z dnia 17 lipca 2015 r., odmawiające przyznania prawa pomocy, skarżący podał m.in, że korzysta z pomocy rodziny w zakresie wyżywienia oraz pożyczek, które będzie musiał spłacić. Od kilku miesięcy żyje poniżej granicy ubóstwa, utrzymując się z emerytury matki w wysokości 800 zł miesięcznie. Wskazał też, że jego ojciec został pozbawiony prawa do świadczenia emerytalnego. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z zeznań rodziców S. i Z.K. na okoliczność jego sytuacji finansowej. Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując, że wnioskodawca nie wykazał w sposób dostateczny, aby nie był w stanie ponieść kosztów powstałych w związku z zainicjowanym przez niego postępowaniem sądowym. Uchylając to postanowienie i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 797/15, zwrócił uwagę, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony było niewystarczające, Sąd powinien wezwać ją do złożenia wyjaśnień i dokumentów, które umożliwiłyby dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej w świetle przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.. Wykonując zalecenie NSA, pismem z dnia 26 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wezwał wnioskodawcę w trybie art. 255 p.p.s.a. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy i uprawdopodobnienia powoływanych w nim okoliczności odnośnie aktualnej sytuacji i stanu majątkowego, poprzez przedłożenie w terminie 7 dni – pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – dokumentów źródłowych dotyczących m.in.: - powierzchni posiadanego gospodarstwa rolnego oraz rodzaju i klasy posiadanych gruntów; - otrzymywanych świadczeń, z tym z tytułu dopłat rolniczych od ARiMR, czy z innych źródeł (m.in. z pomocy społecznej); - osiąganych przychodów ze zbycia płodów rolnych i z innych tytułów; - ponoszonych wydatków, w tym z tytułu nakładów na działalność rolniczą (w szczególności naprawę maszyn, nabycie środków do produkcji rolnej, składki KRUS, podatki i in.) oraz na bieżące utrzymanie (rachunki za opał, energię elektryczną, wodę, usługi i in.); - ponoszonej w ostatnich latach straty w związku z działalnością rolniczą (w tym klęską suszy) i ewentualnych odszkodowań z tego tytułu oraz dokumentów potwierdzających zadłużenia; - wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, potwierdzających aktualny stan rachunku i zadłużenia oraz spłatę kredytów; - oświadczeń członków najbliższej rodziny o niespłaconych względem nich przez skarżącego zobowiązaniach finansowych oraz o udzielanej mu pomocy. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 grudnia 2015 r.. Na jego wniosek z dnia 10 grudnia 2015 r., Sąd przedłużył wyznaczony wezwaniem termin, do dnia 15 stycznia 2016 r.. Pomimo tego, wyjaśnień i dokumentów dotyczących kwestii wskazanych w wezwaniu, strona nie złożyła, formułując w pismach z dnia 15 stycznia i 16 lutego 2016 r. zarzuty m.in. co do prawidłowości zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 sierpnia 2015r., mającym zastosowanie w niniejszej sprawie stosownie do treści art. 1 pkt 73 i art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 14 maja 2015 r. poz. 658), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 245 § 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi natomiast, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem (p. postanowienie NSA z 26 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 201/14, opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazany wyżej art. 246 § 1 p.p.s.a. nakłada na stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie (p. postanowienie NSA z 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04, z 3 marca 2008 r., sygn. akt I FZ 74/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jest ona zatem zobligowana do przedstawienia w sposób czytelny swojego stanu finansowego, prezentując w sposób niebudzący wątpliwości źródła utrzymania, jak również ponoszone wydatki. W orzecznictwie NSA utrwalił się pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienia NSA: z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 211/06, opubl. http:// orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie skarżący, pomimo wezwania, nie uprawdopodobnił powoływanych w złożonym wniosku okoliczności związanych z aktualną sytuacją i stanem majątkowym. Nie udokumentował w szczególności wysokości osiąganych przychodów z działalności rolniczej, ani otrzymanych płatności do gruntów. We wniosku o prawo pomocy podał wprawdzie, że prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 33,05 ha, tj. 10,55 ha przeliczeniowych, co w świetle obwieszczenia Prezesa GUS z dnia 23 września 2014 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2013 r. (M.P. z 2014 r. poz. 827) wskazuje na potencjalny dochód z gospodarstwa rolnego skarżącego w wysokości 30.267,95 zł (10,55 ha x 2.869 zł), jednak pomimo wezwania nie uwiarygodnił innych, istotnych dla oceny rzeczywistej sytuacji gospodarstwa kwestii, w tym dotyczących kredytów bankowych zaciągniętych w związku z trudnościami w działalności rolniczej (klęską suszy i utratą dochodów z tytułu produkcji mleka), czy ewentualnych odszkodowań z tego tytułu. Nie uwiarygodnił też wysokości ponoszonych wydatków, w tym z tytułu nakładów na działalność rolniczą (w szczególności naprawę maszyn, nabycie środków do produkcji rolnej, składki KRUS, podatki i in.) oraz na bieżące utrzymanie (rachunki za opał, energię elektryczną, wodę, usługi i in.). Nie złożył ponadto wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, potwierdzających aktualne saldo, zadłużenia, czy spłatę kredytów, ani nie przedstawił oświadczeń członków najbliższej rodziny o jego zobowiązaniach finansowych z tytułu spłaty gospodarstwa rolnego oraz o udzielanej mu pomocy finansowej. Wnioskodawca nie wykazał tym samym, że nie jest w stanie ponieść kosztów powstałych w związku z zainicjowanym przez niego postępowaniem sądowym. Wobec nie przedłożenia pomimo wezwania Sądu, dokumentów źródłowych pozwalających na ustalenie aktualnej sytuacji majątkowej strony, stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a., w związku z powołanym wyżej art. 260 tej ustawy . Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.