I SA/Ol 38/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości postanawia: odmówić skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych WSA/post.1 - sentencja postanowienia Skarżący T. S. (dalej jako skarżący, wnioskodawca) zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (PPF) wynikało, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną (51 l.), córką (29 l.), i synem (19 l.). Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, z której aktualnie nie uzyskuje dochodów, jego żona także prowadzi działalność gospodarczą, z uwagi na chorobę także nie uzyskuje aktualnie dochodu. Córka z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje kwotę "[...]" zł, która stanowi jedyny dochód rodziny. Wnioskodawca jest właścicielem mieszkania o powierzchni "[...]"m2 o szacunkowej wartości "[...]" zł. Posiada wierzytelności na kwotę około "[...]" zł. Ponadto posiada pojazdy typu autobusy wykorzystywane przez niego w prowadzonej działalności gospodarczej. Innego majątku, zasobów finansowych nie posiada. Majątku nie posiadają także osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie podając wysokości kosztów utrzymania skarżący podniósł, że ponosi koszty utrzymania mieszkania, rodziny oraz koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Wskazał na ponoszenie stałych kosztów takich jak ZUS, ubezpieczenie pojazdów, podatek od środków transportu, koszty utrzymania transportu w dobrym stanie technicznym, koszty przeglądów technicznych. Argumentując wniosek wskazał, na pogarszającą się sytuację finansową jego firmy, brak zleceń stałych, zastój w okresie zimowym. Podniósł, iż żona choruje od pięciu miesięcy i nie posiada świadczenia chorobowego. Mając na uwadze, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie dotyczyło odmowy umorzenia zaległości, miało zatem na celu ustalenie sytuacji finansowej i materialnej strony, posłużono się przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku zebranym w tym postępowaniu materiałem dowodowym. Na podstawie akt administracyjnych ustalono, iż skarżący jest właścicielem 8 autobusów, 1 mikrobusa oraz samochodu "[...]" rok produkcji "[...]", samochodu osobowego "[...]" rok produkcji "[...]" oraz samochodu "[...]" rok produkcji "[...]". Rozpoznając niniejszy wniosek zważono co następuje: Generalną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest konieczność ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie. Wyjątek od powyższej zasady wprowadza instytucja prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej – "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, o co wniósł w niniejszej sprawie skarżący, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać należy, że prawo pomocy wywodzi swoją genezę z tzw. prawa ubogich, określanego też prawem ubóstwa lub nawet prawem o wspieraniu ubogich. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Burzy bowiem konstytucyjny obowiązek wynikający z art. 84 Konstytucji RP świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych na zasadzie równości i powszechności. Koszty procesu przerzucane są bowiem na innych i z tego tytułu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. (por: postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2013r., sygn. akt I FZ 385/13, publ. CBOSA). Uwzględniając powyższe należy uznać, że w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Przedstawione przez skarżącego okoliczności dotyczące jego sytuacji majątkowej nie świadczą, iż wnioskodawca nie jest w stanie uiścić kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uzyskiwane aktualnie przez rodzinę dochody ("[...]" zł netto) niewątpliwie są bardzo niskie, jednak jak sam skarżący podaje sytuacja taka może ulec zmianie, ponieważ "aktualnie" z prowadzonych działalności gospodarczych zarówno on jak i jego żona nie uzyskują dochodów. Skarżący wskazuje, iż okres zimowy jest trudnym okresem dla jego firmy zajmującej się przewozem osób, z uwagi na mniejszą ilość zleceń oraz brak stałych zleceń. Wskazać należy, że prowadzenie działalności gospodarczej z reguły wiąże się z brakiem stałych i regularnych dochodów, charakteryzuje się również uzyskiwaniem dochodów o zróżnicowanej wysokości w różnych okresach roku. Powyższe nie stanowi jednakże automatycznej podstawy do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez skarżącego okresie. Nie wskazuje bowiem na brak możliwości poniesienia kosztów sądowych, a jedynie na czasowe trudności finansowe związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. O trudnej sytuacji majątkowej nie świadczy także stan posiadania wnioskodawcy. Skarżący jest bowiem właścicielem majątku ruchomego w postaci: 8 autobusów, 1 mikrobusu, 3 samochodów osobowych, powyższe nie wskazuje na konieczność zakwalifikowania wnioskodawcy do osób wymagających pomocy państwa w zakresie ponoszenia za niego kosztów sądowych. Nie można również, uznać, że skarżący nie ma możliwości pozyskania środków finansowych na opłacenie niezbędnych opłat sądowych zainicjowanego przez niego postępowania sądowego. Jak wskazywano wyżej udzielenie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dodatkowo wskazać należy, że skarżący posiada wierzytelności, których wysokość pozwala na uiszczenie wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Może zatem podjąć czynności zmierzające do wyegzekwowania zaległych mu należności w wysokości "[...]" zł. Końcowo wskazać należy, że wyjątkowość instytucji prawa pomocy wymaga przyjęcia, że strona ubiegająca się o przyznanie jej prawa pomocy powinna uprzednio podjąć wszelkie niezbędne działania, aby we własnym zakresie (bądź z pomocą np. bliskich) zdobyć fundusze na pokrycie wydatków wiążących się z wszczętym przez siebie postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2014 r., I FZ 88/14, publ. CBOSA). Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W związku z tym, skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.