I SA/Ol 404/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych, umorzenia odsetek oraz kosztów upomnienia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W. Z. (dalej jako skarżący) wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r., w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych, umorzenia odsetek oraz kosztów upomnienia. Wnioskiem z dnia 15 lipca 2015r. skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 września 2015 r. odmówiono skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt II FZ 878/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie od ww. postanowienia w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wobec prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy skarżący wezwany zastał do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczone zostało skarżącemu w dniu 16 grudnia 2015r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru k. 70). Pismem z dnia 18 grudnia 2015 r. skarżący złożył ponowny wniosek przyznanie prawa pomocy, wskazując na skomplikowany przedmiot sprawy, brak wiedzy specjalistycznej oraz środków do powołania pełnomocnika z wyboru. Stwierdził, że pojawiły się nowe okoliczności, gdyż otrzymał emeryturę i pogorszył się stan jego zdrowia, co uniemożliwia mu wykonywanie prac zarobkowych. Jedynym jego źródłem utrzymania jest emerytura, z której opłaca alimenty na żonę w kwocie 600 zł miesięcznie oraz koszty utrzymania mieszkania i leczenia. Dodał, że w toku egzekucji administracyjnej organ zajął świadczenie emerytalne. Podkreślił, że sprzedane pojazdy z uwagi na wiek i stan techniczny nie przedstawiały znacznej wartości, zaś środki uzyskane z ich sprzedaży zostały przeznaczone na spłatę zobowiązań względem pracowników. Z żoną pozostaje w separacji faktycznej, czego efektem jest nałożony na niego wobec małżonki obowiązek alimentacyjny. Prowadzi z żoną oddzielne gospodarstwo domowe, pomimo zamieszkiwania razem. Według zaś oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), skarżący utrzymuje się z emerytury w wysokości 2.090 zł miesięcznie oraz wynagrodzenia z umowy zlecenia 800 zł. Posiada udział w wysokości ½ w prawie własności mieszkania o powierzchni 60 m2. Wynagrodzenie z umowy zlecenia jest zajęte przez urząd skarbowy – 800 zł. Ponosi koszty opłat za mieszkanie w wysokości 500 zł, alimenty w wysokości 600 zł, , koszty lekarstw 300 zł, koszty wyżywienia 500 zł oraz zajęcie ZUS. W związku z powyższym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" (j.t. Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy jest uzależnione od spełnienia przez ubiegającą się stronę ściśle określonych w ustawie warunków. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony postępowania sądowego z ponoszenia kosztów sądowych, nie sprowadza się do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, gdyż nie istnieją postępowania sądowe, które nic nie kosztują, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej na budżet państwa, składający się z podatków i innego rodzaju wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt I FZ 385/13, opubl. na stronie internetowej: http:// orzeczenia.nsa.gov.pl). Brzmienie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że przesłanką przyznania pomocy prawnej jest wykazanie braku środków pieniężnych na sfinansowanie kosztów postępowania. Według przywołanej regulacji to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, a użyte określenie: "gdy wykaże" oznacza, że to obowiązkiem strony jest przekonanie Sądu, iż znajduje się w sytuacji opisanej w dyspozycji przywołanego przepisu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć kosztów postępowania. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, by nie był w stanie ponieść kosztów powstałych w związku z zainicjowanym przez niego postępowaniem sądowym. Należy stwierdzić, iż przedstawiona sytuacja materialna i życiowa wnioskodawcy jest dobra. Jak wynika z formularza PPF z dnia 18 stycznia 2016 r. uzyskuje on dodatkowe wynagrodzenie w ramach umowy zlecenia w wysokości 800 zł, które wprawdzie podlega zajęciu, ale zwiększa jego dochód. Tym samym, zdaniem Sądu, nie ma podstaw do zmiany dotychczasowego stanowiska jedynie w oparciu o niepotwierdzoną stosownymi dowodami okoliczność pogorszenia się stanu zdrowia skarżącego, która uniemożliwia mu dodatkowe zatrudnienie. Jak wynika z wniosku PPF z dnia 18 stycznia 2016 r. wnioskodawca podjął takie zatrudnienie. Zatem należy uznać, że sytuacja wnioskodawcy uległa poprawnie, a nie pogorszeniu. Zauważyć też należy, że pomimo twierdzeń o braku środków finansowych na poniesienie kosztów postępowania, strona nie powołała się na korzystanie z systemu pomocy społecznej ani też nie przedstawiła na tę okoliczność stosownych dowodów. Podnieść jednocześnie należy, iż rozpoznawany obecnie wniosek jest kolejnym z kierowanych do tut. Sądu wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Skarżący miał zatem świadomość ciążącego na nim w tym postępowaniu obowiązku precyzyjnego wykazania okoliczności przemawiających za przyznaniem prawa pomocy. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, której celem jest zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Powyższe oznacza, że skoro skarżący nie wykazał, że jest osobą, której sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania, to skutkuje to odmową przyznania mu prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.