I SA/Ol 416/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego M.I. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi kasacyjnej W.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt. I SA/Ol 416/14 w sprawie ze skargi W.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]’ nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania wnioskodawcy wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. WSA/post.1- sentencja postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 18 czerwca 2014 r. oddalił skargę W.S., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia "[...]"., w przedmiocie stwierdzenia uchylenia terminowi do wniesienia odwołania. W wyniku złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, postanowieniem z dnia 10 września 2014 r., przyznał mu prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych pismem z dnia 29 września 2014 r. poinformowała Sąd o wyznaczeniu jako pełnomocnika strony radcę prawnego A.I.. Wskazany pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy, a następnie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej sporządził i wniósł skargę kasacyjną od wymienionego wyżej wyroku. W skardze kasacyjnej zawarł wniosek o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu. Jednocześnie złożył oświadczenie, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części. Pismem z dnia 17 grudnia 2014 r. radca prawny A.I. powiadomiła Naczelny Sąd Administracyjny o zawieszeniu jej prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego, zgodnie z uchwałą Rady OIRP z dnia "[...]’ z uwagi na podjęcie pracy w charakterze asystenta sędziego w Sądzie Okręgowym i w związku z tym faktem, niemożliwością dalszego reprezentowania skarżącego jako pełnomocnik z urzędu. Ponadto ponowiła wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W związku z tym Okręgowa Izba Radców Prawnych, pismem z dnia 30 grudnia 2014 r. wskazała jako nowego pełnomocnika skarżącego – radcę prawnego M. I., zaś pismem z dnia 30 grudnia 2014 r. , anulowała poprzednie wskazanie radcy prawnego A.I. jako pełnomocnika procesowego skarżącego. Pismem z dnia 8 stycznia 2017 r. (k. nr 127) pełnomocnik radca prawny M. I. oświadczył, iż podtrzymuje w całości zarzuty, wnioski i twierdzenia zawarte w skardze kasacyjnej z dnia 6 października 2014 r.. Jednocześnie wniósł m.in. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych. Przy czym złożył oświadczenie, że opłaty te nie zostały zapłacone w całości lub części. Z protokołu z rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z dnia 26 stycznia 2017 r. w sprawie ze skargi kasacyjnej W.S. od wyroku tut. Sądu wynika, że pełnomocnik radca prawny M.I. nie stawił się na rozprawę (k. nr 115). Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3807/14 skarga kasacyjna wniesiona przez skarżącego została oddalona. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonywaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.)- dalej powoływana jako P.p.s.a. przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 P.p.s.a. Pismem z dnia 5 grudnia 2017 r. radca prawny M.I. poinformował, że pomimo prawomocnie zakończonej sprawy – wyrok NSA oddalający skargę, nie otrzymał postanowienia tut. Sądu o przyznaniu wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną z urzędu. Zgodnie z art. 250 P.p.s.a. wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W związku z przepisami przejściowymi zwartymi w § 22 kolejnych rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, z dnia 22 października 2015 r. i z dnia 3 października 2016 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805 oraz Dz. U. z 2016 r., poz. 1715) w rozpatrywanej sprawie należy sięgnąć do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490, dalej powoływanego jako: rozporządzenie). W myśl par. 15 pkt 1 rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmowały opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w jego rozdziałach 3 i 4. W myśl § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a powołanego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r., stawka minimalna za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wynosi 75% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny – 100% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Natomiast za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej – 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny – 75% tej stawki. Zaś za sam udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam radca prawny, nie sporządził i nie wniósł kasacji – 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł ( §14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia). W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się stanowisko, że pełnomocnik ustanowiony z urzędu otrzymuje wynagrodzenie za faktycznie udzieloną pomoc prawną (postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2010 roku, sygn. akt II OZ 321/10 publ: CBOSA). W okolicznościach niniejszej sprawy wskazać należy, że pomoc prawna udzielona przez radcę prawnego M.I. ograniczyła się do sporządzenia pisma procesowego z dnia 8 stycznia 2015 r. stanowiącego oświadczenie nowo powołanego pełnomocnika o podtrzymaniu stanowiska wyrażonego w złożonej skardze kasacyjnej przez radcę prawnego A.I.. Powyższe podjęte działanie radcy prawnego M.I., biorąc pod uwagę treść art. 250 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkr 2 rozporządzenia nie uzasadnia przyznania mu kosztów z tytułu zastępstwa procesowego. Podkreślić bowiem należy, że po zakończeniu postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym wynagrodzenie może być przyznane wyłącznie za sporządzenie skargi kasacyjnej lub opinii o braku podstaw do jej wniesienia, a także za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i za udział w postępowaniu zażaleniowym. Udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt I KZP 15/05 publ: LEX nr 151472). W tych warunkach nie sposób uznać, że sporządzone przez radcę prawnego pismo procesowe z dnia 8 stycznia 2015 r., w którym powielił stanowisko wyrażone już w skardze kasacyjnej sporządzonej przez innego pełnomocnika ustanowionego z urzędu, za które przyznano temu pełnomocnikowi - postanowieniem z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 416/14 wynagrodzenie stanowiło realną i faktyczną pomoc prawną. Tak jak wskazano to już wyżej, wynagrodzenie za sporządzenie skargi kasacyjnej zostało przyznane radcy prawnemu A.I., a skoro tak, radca prawny M.I. mógłby się domagać przyznania kosztów z tego tytułu wyłącznie wówczas, gdyby jego udział w sprawie nie stanowił de facto powielenia istoty działań podjętych przez poprzedniego radcę prawnego, to znaczy gdyby wiązało się np. z podniesieniem nowych zarzutów, czy nowej argumentacji przemawiającej za uwzględnieniem skargi kasacyjnej a także gdyby wziął udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tylko wtedy można byłoby przyjąć, że radca prawny M.I. udzielił rzeczywistej, realnej pomocy prawnej, za którą przysługuje mu wynagrodzenie. Uwzględnienie w tych warunkach wniosku radcy prawnego M.I. – oznaczałoby nic innego jak ponowne przyznanie wynagrodzenia na tej samej podstawie prawnej i z tego samego tytułu kolejnemu pełnomocnikowi. Nieusprawiedliwione jest w tych okolicznościach przyznawanie ze środków publicznych wynagrodzenia dwóm pełnomocnikom ustanowionym z urzędu, którzy de facto podejmowali w sprawie te same działania – oznaczałoby to bowiem nieuzasadnione i nadmierne obciążenie Skarbu Państwa kosztami (podobne stanowisko zostało wyrażone w postanowieniu NSA z dnia 3 grudnia 2014 r. sygn. akt II FZ 1873/14 publ: CBOSA). W kontekście rozpoznawanej sprawy należy zgodzić się również ze stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2007 r. w sprawie o sygn. akt II OZ 1287/07 (niepubl.), w który wskazano, iż wyznaczenie w tej samej sprawie przez Okręgową Radę Adwokacką następnego pełnomocnika z urzędu, który wydał tożsamą opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, nie uzasadnia przyznania mu kosztów z tytułu zastępstwa procesowego. Zasądzenie na rzecz kolejnego pełnomocnika z urzędu, wynagrodzenia w zakresie czynności wykonanych w ramach udzielonej stronie pomocy prawnej jest aktualne jedynie w zakresie czynności jeszcze niewykonanych przez poprzednika. Niedopuszczalne jest przyznanie wynagrodzenia za dokonanie tej samej czynności, którą wykonał już pierwotnie wyznaczony pełnomocnik. W takim przypadku z punktu widzenia strony postępowania prawo pomocy zostało skonsumowane, a z punktu widzenia pełnomocnika z urzędu nie dochodzi w ogóle do zrealizowania warunku przyczynienia się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, czyli nie mamy do czynienia z czynnością, która zmierza bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana. W warunkach niniejszej sprawy brak jest tym samym podstaw do przyznania wnioskodawcy wynagrodzenia za sporządzenie pisma procesowego z dnia 8 stycznia 2015 r., w którym oświadczył, że podtrzymuje wnioski i zarzuty przedstawione przez innego pełnomocnika w skardze kasacyjnej. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.