I SA/Ol 530/25
WyrokWSA w Olsztynie2026-02-04
Skład orzekający: Andrzej Brzuzy, Katarzyna Górska, Anna Janowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku przemieszczania wyrobów akcyzowych (benzyny ekstrakcyjnej i preparatów smarowych) ze składu podatkowego do zużywającego podmiotu gospodarczego w ramach tego samego zakładu produkcyjnego, konieczne jest stosowanie elektronicznego dokumentu e-DD oraz objęcie wyrobów zabezpieczeniem akcyzowym, aby skorzystać z zerowej stawki akcyzy lub zwolnienia od akcyzy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przemieszczanie wyrobów akcyzowych ze składu podatkowego do zużywającego podmiotu gospodarczego, nawet w ramach tego samego zakładu produkcyjnego i przez ten sam podmiot występujący w obu rolach, stanowi przemieszczenie w rozumieniu przepisów ustawy o podatku akcyzowym. W związku z tym, dla zachowania zerowej stawki akcyzy lub zwolnienia od akcyzy, konieczne jest stosowanie elektronicznego dokumentu e-DD oraz, w przypadku preparatów smarowych, objęcie ich zabezpieczeniem akcyzowym. Brak spełnienia tych formalnych wymogów uniemożliwia skorzystanie z preferencji podatkowych, nawet jeśli wyroby są zużywane zgodnie z przeznaczeniem.Stan faktyczny
Spółka M. Sp. z o.o. prowadząca skład podatkowy i jednocześnie będąca zużywającym podmiotem gospodarczym, planowała wyprowadzać ze składu podatkowego benzynę ekstrakcyjną oraz preparaty smarowe w celu ich zużycia na terenie tego samego zakładu produkcyjnego. Spółka wnioskowała o potwierdzenie możliwości zastosowania zerowej stawki akcyzy lub zwolnienia od akcyzy bez konieczności stosowania elektronicznego dokumentu e-DD oraz, w przypadku preparatów smarowych, bez objęcia ich zabezpieczeniem akcyzowym. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał te wymogi za obowiązkowe, co skłoniło spółkę do wniesienia skargi.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Brzuzy Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) sędzia WSA Anna Janowska Protokolant sekretarz sądowy Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2026r. sprawy ze skargi M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 14 października 2025 r., nr 0111-KDIB3-3.4013.183.2025.2.MAZ w przedmiocie podatku akcyzowego oddala skargę
Przedmiotem skargi M. Spółka z o.o. z siedzibą w O. (dalej: "wnioskodawca", "Spółka", "skarżąca") jest opisana w sentencji wyroku interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: "DKIS", "organ") w części dotyczącej obowiązku dokumentowania na podstawie dokumentu e-DD przemieszczania benzyny ekstrakcyjnej, Produktów i preparatów smarowych oraz objęcia przemieszczanych preparatów smarowych zabezpieczeniem akcyzowym.
Powyższa interpretacja wydana została wskutek wniosku Spółki z 4 lipca 2025 r., uzupełnionego pismem z 11 sierpnia 2025 r. (dalej: "wniosek"), w którym (odnośnie do zaskarżonej części interpretacji) zawarto następujący opis stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego.
Spółka produkuje opony do samochodów oraz innych pojazdów. Jest zarejestrowana w Centralnym Rejestrze Podmiotów Akcyzowych m.in. jako zużywający podmiot gospodarczy oraz podmiot zużywający. Jednocześnie prowadzi skład podatkowy, który znajduje się na terenie jej zakładu, w którym produkowane są opony. Skład podatkowy prowadzony jest przez Spółkę dla wyrobów energetycznych, wśród których znajdują się wyroby produkowane przez Spółkę w składzie podatkowym oraz surowce zużywane do produkcji innych wyrobów akcyzowych oraz nieakcyzowych, w tym m.in. benzyna ekstrakcyjna o kodzie CN 2710 12 25 (dalej także: "benzyna").
Spółka nabywa benzynę z krajowego składu podatkowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy na dokumencie e-DD, z zastosowaniem zerowej stawki akcyzy. Po odebraniu dostawy benzyny Spółka przesyła do systemu EMCS (System Przemieszczania oraz Nadzoru Wyrobów Akcyzowych – dalej: "System") raport odbioru, potwierdzający prawidłowe zakończenie przemieszczenia. Benzyna jest przez Spółkę magazynowana w zbiornikach znajdujących się w składzie podatkowym. Podczas magazynowania benzyna nie jest obejmowana procedurą zawieszenia poboru akcyzy. Benzyna jest zużywana przez Spółkę na cele uprawniające do zastosowania zerowej stawki akcyzy, tj. na cele inne niż opałowe, jako dodatki lub domieszki do paliw opałowych, do napędu silników spalinowych albo jako dodatki lub domieszki do paliw silnikowych, w szczególności do produkcji wyrobów akcyzowych, przede wszystkim wyrobów energetycznych wymienionych w załączniku nr 2 (dalej: "załącznik nr 2") do ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 126, ze zm.; dalej: "ustawa") oraz preparatów smarowych z pozycji CN 3403 (dalej: "Produkty") i wyrobów nieakcyzowych w składzie podatkowym oraz do produkcji wyrobów nieakcyzowych poza składem podatkowym, w tym samym zakładzie, na terenie którego prowadzony jest skład podatkowy.
W zakresie zużywania benzyny opodatkowanej zerową stawką akcyzy, Spółka działa jako zużywający podmiot gospodarczy. Podczas zużywania benzyny, czy to w składzie podatkowym czy też poza nim, nie dochodzi do zmiany jej przeznaczenia, która skutkowałaby utratą prawa do zastosowania zerowej stawki akcyzy. Produkty wytworzone w składzie podatkowym z użyciem benzyny, objęte zezwoleniem na prowadzenie składu podatkowego, od momentu wytworzenia znajdują się w procedurze zawieszenia poboru akcyzy. Wszystkie Produkty są obecnie opodatkowywane przez Spółkę akcyzą w momencie wyprowadzenia ich ze składu podatkowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy. Część Produktów Spółka zużywa samodzielnie na terenie swojego zakładu produkcyjnego, a pozostałą część sprzedaje do odbiorców zewnętrznych. Wniosek dotyczy jedynie Produktów zużywanych przez Spółkę na terenie swojego zakładu produkcyjnego. W odniesieniu do tych Produktów Spółka planuje wyprowadzać je ze składu podatkowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, odpowiednio z zastosowaniem zerowej stawki akcyzy (w przypadku wyrobów energetycznych wymienionych w załączniku 2 do ustawy) lub zwolnienia od akcyzy (w przypadku preparatów smarowych). Produkty te są i będą zużywane do celów uprawniających do zastosowania ww. preferencji, tj. do celów innych niż napędowe lub opałowe albo jako dodatki lub domieszki do paliw silnikowych albo jako oleje smarowe do silników albo do produkcji paliw silnikowych, olejów opałowych, dodatków lub domieszek do paliw silnikowych lub olejów smarowych do silników.
W przyszłości Spółka ma również zamiar nabywać benzynę do swojego składu podatkowego w procedurze zawieszenia poboru akcyzy. Będzie ona zużywana, analogicznie jak ma to miejsce obecnie w przypadku tej samej benzyny nabywanej ze stawką zerową, wyłącznie na cele uprawniające do zastosowania tej stawki akcyzy, tj. na cele inne niż opałowe, jako dodatki lub domieszki do paliw opałowych, do napędu silników spalinowych albo jako dodatki lub domieszki do paliw silnikowych, w szczególności do: produkcji Produktów i wyrobów nieakcyzowych w składzie podatkowym, oraz produkcji wyrobów nieakcyzowych poza składem podatkowym, w tym samym zakładzie, na terenie którego prowadzony jest skład podatkowy.
Benzyna o różnych statusach akcyzowych nie będzie przez Spółkę magazynowana w jednym zbiorniku. Oznacza to, że benzyna znajdująca się w procedurze zawieszenia poboru akcyzy będzie przechowywana w innym zbiorniku niż benzyna objęta zerową stawką akcyzy. Wyprowadzenie benzyny oraz Produktów ze składu podatkowego w celu ich zużycia przez Spółkę do produkcji innych wyrobów (do celów zastosowania odpowiednio zerowej stawki akcyzy lub zwolnienia od akcyzy ze względu na przeznaczenie) polegać będzie na ich przesunięciu wewnątrzzakładowym, tj. przesunięciu ich ze składu podatkowego Spółki do innej lokalizacji w obrębie tego samego zakładu produkcyjnego Spółki. W rezultacie benzyna oraz Produkty zużywane będą każdorazowo pod tym samym adresem, pod którym Spółka prowadzi swój skład podatkowy. Wyroby te nie będą przemieszczane poza zakład produkcyjny Spółki. Przesunięcia wewnątrzzakładowe realizowane będą bez użycia kontenerów, pojazdów, przyczep/naczep, ciągników, stałych instalacji przesyłowych.
Zużycie poza składem podatkowym Produktów objętych zwolnieniem od akcyzy, Spółka rejestrować będzie każdorazowo w ewidencji wyrobów akcyzowych zwolnionych od akcyzy, o której mowa w art. 138f ustawy. Z kolei zużycie poza składem podatkowym Produktów oraz benzyny, objętych zerową stawką akcyzy, do produkcji innych wyrobów Spółka rejestruje i rejestrować będzie każdorazowo w swojej ewidencji księgowej. Ewidencje te umożliwiać będą właściwym organom podatkowym potwierdzenie, że wyroby wyprowadzone ze składu podatkowego Spółki z zastosowaniem odpowiednio zwolnienia lub zerowej stawki akcyzy, zużyte zostały przez Spółkę w tym samym zakładzie do celów uprawniających do zastosowania ww. preferencji.
W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania:
1. Czy benzyna ekstrakcyjna nabywana przez Spółkę z zerową stawką akcyzy z krajowego składu podatkowego i magazynowana przez nią w swoim składzie podatkowym, może być przez Spółkę zużywana z zastosowaniem zerowej stawki akcyzy do produkcji innych wyrobów (na cele uprawniające do stosowania stawki zerowej) zarówno w składzie podatkowym, jak i poza składem na terenie tego samego zakładu Spółki?
2. Czy w przypadku planowanych przesunięć wewnątrzzakładowych benzyny ekstrakcyjnej i Produktów będących wyrobami energetycznymi wymienionymi w załączniku 2 do ustawy objętych procedurą zawieszenia poboru akcyzy, tj. przy wyprowadzeniach tych wyrobów ze składu podatkowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy w celu zużycia ich na terenie tego samego zakładu na cele uprawniające do zastosowania zerowej stawki akcyzy - Spółka będzie uprawniona do zastosowania tej stawki bez potrzeby dokumentowania tych przesunięć za pomocą dokumentu e-DD?
3. Czy w przypadku planowanych przesunięć wewnątrzzakładowych Produktów będących preparatami smarowymi, objętych procedurą zawieszenia poboru akcyzy, tj. przy wyprowadzeniach tych wyrobów ze składu podatkowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy w celu zużycia ich na terenie tego samego zakładu na cele uprawniające do zastosowania zwolnienia od akcyzy określonego w § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 czerwca 2025 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz.U. poz. 851; dalej: "rozporządzenie w sprawie zwolnień", "rozporządzenie") - Spółka będzie uprawniona do zastosowania tego zwolnienia bez potrzeby dokumentowania tych przesunięć za pomocą dokumentu e-DD oraz obejmowania przesuwanych wyrobów zabezpieczeniem akcyzowym?
Odnośnie do pytania nr 1 Spółka uznała, że przepisy ustawy nie stoją na przeszkodzie temu, aby zużywała benzynę z zastosowaniem zerowej stawki akcyzy, zarówno w składzie podatkowym, jak i poza tym składem. Podniosła bowiem, że w opisanym stanie faktycznym nie dochodzi do zmiany przeznaczenia benzyny, skutkującej utratą prawa do zastosowania zerowej stawki akcyzy, zaś benzyna do czasu zużycia pozostaje w posiadaniu Spółki (zużywającego podmiotu gospodarczego), znajdując się w tym samym zakładzie Spółki, w którym jest zużywana.
Odnośnie do pytania nr 2 Spółka uznała, że w opisanym stanie faktycznym będzie uprawniona do zastosowania zerowej stawki akcyzy bez potrzeby dokumentowania przesunięć za pomocą dokumentu e-DD. Stwierdziła bowiem, że art. 89 ust. 2 pkt 1 ustawy nie wymaga stosowania w tym przypadku dokumentu e-DD. Uznała, że osobną podstawę zastosowania zerowej stawki akcyzy do przedmiotowych wyrobów bez konieczności obejmowania wyprowadzanych ze składu podatkowego Spółki wyrobów dokumentem e-DD może stanowić ponadto art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy. Przepis ten posługuje się wprawdzie terminem "przemieszczania" wyrobów, jednak jego istotą jest zastosowanie zerowej stawki akcyzy w przypadku dostarczenia wyrobów ze składu podatkowego do zużywającego podmiotu gospodarczego (lub odwrotnie). Wywiodła, że w sytuacji, gdy dostarczenie to związane jest z przemieszczaniem wyrobów, bezwzględnym warunkiem zastosowania stawki zerowej jest objęcie przemieszczanych wyrobów dokumentem e-DD.
Jednak w sytuacji będącej przedmiotem pytania nr 2, w której wyroby nie będą przemieszczane poza teren zakładu Spółki (nie będą przemieszczane pod inny adres, niż adres prowadzonego przez nią składu podatkowego), wymóg stosowania dokumentu e-DD staje się bezprzedmiotowy. W przypadku przesunięcia wewnątrzzakładowego nie będziemy mieć bowiem do czynienia z przemieszczaniem wyrobów akcyzowych na terytorium kraju, w rozumieniu przepisów ustawy, a wyroby przed, w trakcie i po zakończeniu przesunięcia wewnątrzzakładowego znajdować się będą w posiadaniu zużywającego podmiotu gospodarczego, tj. Spółki. Nie wystąpi zatem ani ryzyko, ani nawet możliwość niedostarczenia wyrobów do zużywającego podmiotu gospodarczego, któremu przeciwdziałać ma wymóg objęcia wyrobów dokumentem e-DD.
Odnośnie do pytania nr 3 Spółka uznała, że w przypadku zużycia wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem ze względu na przeznaczenie przez podmiot prowadzący skład podatkowy, występujący jako podmiot zużywający, dla zastosowania zwolnienia określonego w § 6 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zwolnień nie jest wymagane złożenie zabezpieczenia akcyzowego, co wynika wprost z art. 32 ust. 5 pkt 1 ustawy. Dodała, że opisane we wniosku przesunięcia wewnątrzzakładowe (w obrębie tego samego zakładu produkcyjnego Spółki) nie stanowią przemieszczenia, o którym mowa w art. 32 ust. 5 pkt 2 ustawy, a zatem Spółka nie ma obowiązku ich dokumentowania za pomocą e-DD, aby możliwe było zastosowanie do nich zwolnienia od akcyzy ze względu na przeznaczenie.
W zaskarżonej interpretacji DKIS jako prawidłowe ocenił stanowisko strony odnośnie do pytania nr 1. Jako nieprawidłowe ocenił natomiast stanowisko strony wyrażone względem obowiązku dokumentowania na podstawie dokumentu e-DD przemieszczania benzyny i Produktów (pytanie nr 2) oraz obowiązku dokumentowania na podstawie dokumentu e-DD przemieszczania preparatów smarowych oraz obejmowania ich zabezpieczeniem akcyzowym (pytanie nr 3).
Odnośnie do pytania nr 2 DKIS przyjął, że występowanie tego samego podatnika w podwójnej roli (tj. podmiotu wysyłającego i podmiotu odbierającego) nie wyłącza obowiązku przemieszczania wyrobów ze składu podatkowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy na podstawie dokumentu e-DD, gdy wymagają tego przepisy art. 89 ust. 2 ustawy dla zastosowania m.in. zerowej stawki akcyzy. Wyłączenie z tego obowiązku nie dotyczy również sytuacji, gdy przemieszczenie następuje w obrębie jednego zakładu tego samego podmiotu.
DKIS zauważył, że benzyna oraz Produkty mogłyby korzystać z zerowej stawki akcyzy na podstawie art. 89 ust. 2 pkt 1 ustawy w sytuacji, gdyby ich zużycie na cele uprawniające do stosowania zerowej stawki akcyzy następowało w składzie podatkowym w procedurze zawieszenia poboru akcyzy. Wówczas bowiem znajdowałyby się w posiadaniu wnioskodawcy, który – będąc podmiotem prowadzącym skład podatkowy – posiada status zużywającego podmiotu gospodarczego, a do tego benzyna i Produkty nie byłyby przedmiotem przemieszczenia – wyprowadzenia ze składu podatkowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy. Jednak w pytaniu nr 2 Spółka wskazała, że ich zużycie byłoby poprzedzone wyprowadzeniem ze składu podatkowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy. W tym wypadku dojdzie do przemieszczenia benzyny oraz Produktów na terytorium kraju poza procedurą zawieszenia poboru ze składu podatkowego do zużywającego podmiotu gospodarczego. W takim przypadku nie znajdzie zastosowania zerowa stawka akcyzy na podstawie art. 89 ust. 2 pkt 1 ustawy. Wprawdzie benzyna i Produkty w dalszym ciągu będą w posiadaniu Spółki, posiadającej dwa statusy, ale nie będzie to miało miejsca w składzie podatkowym. Zmieni się status akcyzowy benzyny i Produktów – przestaną być objęte procedurą zawieszenia poboru akcyzy, ponieważ nastąpi ich wyprowadzenie ze składu podatkowego (przemieszczenie) poza tę procedurę.
W ocenie DKIS skoro wystąpi przemieszczenie ze składu podatkowego na terytorium kraju poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, ze składu podatkowego do zużywającego podmiotu gospodarczego, to zgodnie z art. 46a pkt 2 lit. a ustawy ww. przemieszczenie odbywa się z użyciem Systemu na podstawie e-DD albo dokumentu zastępującego e-DD. Organ podkreślił przy tym, że żadne przepisy ustawy nie wyłączają tego obowiązku nawet w sytuacji przemieszczania wyrobów akcyzowych w ramach jednego przedsiębiorstwa i jednej lokalizacji. Obowiązek przemieszczania na podstawie dokumentu e-DD został natomiast wymieniony nie tylko w art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy, ale także w art. 46a pkt 2 lit. a ustawy. Wyjaśnił, że w wyniku tego przemieszczenia dojdzie do sytuacji, gdy wyroby akcyzowe znajdujące się w składzie podatkowym w procedurze zawieszenia poboru akcyzy zostaną wyprowadzone ze składu poza procedurę zawieszenia poboru akcyzy. Zmieni się w ten sposób ich status akcyzowy, o czym przesądza art. 42 ust. 1 pkt 1 i art. 45 ustawy. Fakt, że nastąpi to w ramach jednego zakładu produkcyjnego, jednego podmiotu, nie zmienia konieczności nadzoru nad ich przemieszczaniem. Podał, że dokument e-DD służy kontroli przemieszczania wyrobów akcyzowych zwolnionych od akcyzy oraz objętych stawką zerową. Wywiódł, że sytuacja, gdy wyroby akcyzowe są zwolnione od akcyzy lub objęte zerową stawką akcyzy stanowi wyjątek od zasady opodatkowania akcyzą. Zatem możliwość skorzystania z takiego wyjątku od opodatkowania podlega szczególnemu nadzorowi, a temu służy stosowanie dokumentu e-DD do przemieszczania na terytorium kraju poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy tych właśnie wyrobów, które mogą być objęte preferencją podatkową.
Zdaniem organu w przedstawionych we wniosku okolicznościach obowiązek przemieszczenia wyrobów akcyzowych na podstawie e-DD służy realizacji określonego przez ustawodawcę celu (ograniczenia obrotu wyrobami z zerową stawką akcyzy, umożliwiając jednoczenie kontrolę prawidłowości stosowania tej preferencji) i nie ingeruje, nie ogranicza nadmiernie praw podatnika, a tym samym nie może być postrzegany jako nadmiernie uciążliwy. DKIS założył, że skoro racjonalny ustawodawca w treści art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy sformułował w sposób jednoznaczny warunki do zastosowania zerowej stawki akcyzy, to brak jest podstaw aby nadawać tym przepisom odmienne znaczenie, z uwagi tylko na posiadanie przez podatnika równocześnie statusu podmiotu prowadzącego skład podatkowy, jak i zużywającego podmiotu gospodarczego.
Odnośnie do pytania nr 3 DKIS przyjął, że w przedstawionych okolicznościach Spółka będzie zobowiązana objąć zabezpieczeniem akcyzowym preparaty smarowe o kodzie CN 3403, przemieszczane ze składu podatkowego Spółki na teren zakładu (wyprowadzane poza procedurę zawieszenia poboru akcyzy) w celu ich użycia, z możliwością zastosowania zwolnienia od podatku wskazanego w § 6 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zwolnień od akcyzy.
W przypadku opisanego przemieszczania preparatów smarowych o kodzie CN 3403 w ramach jednego podmiotu, prowadzącego skład podatkowy i będącego podmiotem zużywającym, i w obrębie jednego zakładu, Spółka będzie zobowiązana do stosowania dla tego przemieszczania dokumentu e-DD. W ten sposób Spółka spełni warunek wskazany w art. 32 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 32 ust. 5 pkt 1 ustawy co do przemieszczania preparatów smarowych na podstawie dokumentu e-DD, gdy zakończenie przemieszczania nastąpi w sposób, o którym mowa w art. 46b ust. 2 oraz w terminie, o którym mowa w art. 46b ust. 3 ustawy. Dopiero wówczas, przy łącznym spełnieniu wszystkich warunków, wnioskodawca będzie mógł korzystać ze zwolnienia od akcyzy preparatów smarowych na podstawie § 6 pkt 2 rozporządzenia.
Organ podał, że w okolicznościach sprawy dojdzie do przemieszczenia wyrobów poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, które to przemieszczenie w celu skorzystania ze zwolnienia od akcyzy preparatów smarowych o kodzie CN 3403 na podstawie § 6 pkt 2 rozporządzenia powinno odbywać się na podstawie dokumentu e-DD. Obowiązek taki, zdaniem DKIS, wynika z art. 32 ust. 5 pkt 2 ustawy i stanowi jeden z warunków zwolnienia od akcyzy na podstawie § 6 pkt 2 rozporządzenia. Organ zauważył, że w przedstawionym stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym Wnioskodawca występuje zarazem jako podmiot prowadzący skład podatkowy oraz podmiot zużywający, zaś przemieszczenie preparatów smarowych (określone przez Spółkę jako przesunięcie międzyzakładowe) jest analogiczne jak przemieszczanie wyrobów akcyzowych poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy na terytorium kraju omówione w zakresie pytania nr 2. Zaznaczył, że w przypadku zakresu objętego pytaniem nr 3 przedmiotem przesunięcia mają być wyroby akcyzowe objęte zwolnieniem od akcyzy ze względu na przeznaczenie, jednak także w przypadku takiego przemieszczania należy go dokonać na podstawie dokumentu e-DD. Konieczne stanie się również objęcie tego przemieszczenia zabezpieczeniem akcyzowym, o czym przesądza art. 32 ust. 5 pkt 1 ustawy.
W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej w części obejmującej stanowisko organu w zakresie pytań oznaczonych we wniosku nr 2 i nr 3 oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucono naruszenie w tej sprawie:
1. art. 89 ust. 2 pkt 1 oraz art. 89 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2aa i art. 46a pkt 2 lit. a ustawy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę co do zastosowania polegające na uznaniu, że w przypadku planowanych przez Spółkę przesunięć wewnątrzzakładowych benzyny i Produktów, będących wyrobami energetycznymi wymienionymi w załączniku 2 do ustawy, objętych procedurą zawieszenia poboru akcyzy, tj. przy wyprowadzeniach tych wyrobów ze składu podatkowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, w celu zużycia ich na terenie tego samego zakładu na cele uprawniające do zastosowania zerowej stawki akcyzy, Spółka nie będzie uprawniona do zastosowania tej stawki w przypadku braku udokumentowania tych przesunięć za pomocą dokumentu e-DD (zagadnienie objęte pytaniem nr 2);
2. § 6 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zwolnień w zw. z art. 32 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 32 ust. 5 i art. 46a pkt 1 lit. c oraz art. 32 ust. 3 pkt 8 ustawy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę co do zastosowania, polegające na uznaniu, że w przypadku planowanych przez Spółkę przesunięć wewnątrzzakładowych Produktów będących preparatami smarowymi, objętych procedurą zawieszenia poboru akcyzy, tj. przy wyprowadzeniach tych wyrobów ze składu podatkowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy w celu zużycia ich na terenie tego samego zakładu na cele uprawniające do zastosowania zwolnienia od akcyzy określonego w § 6 pkt 2 rozporządzenia, Spółka nie będzie uprawniona do zastosowania tego zwolnienia w przypadku braku udokumentowania tych przesunięć za pomocą dokumentu e-DD i w przypadku braku objęcia przesuwanych wyrobów zabezpieczeniem akcyzowym (zagadnienie objęte pytaniem nr 3);
3. zasady proporcjonalności wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP oraz zasad ogólnych prawa unijnego, gdyż organ zarówno w odniesieniu do zastosowania zerowej stawki akcyzy, jak i do zwolnienia od akcyzy nie wskazał na jakiekolwiek ryzyko powstania nadużyć lub ryzyko podważenia skuteczności kontroli sprawowanej przez organy podatkowe, w tym dla możliwości weryfikacji rzeczywistego przeznaczenia wyprowadzonych ze składu podatkowego Spółki wyrobów, które byłoby rezultatem zastosowania ww. preferencji bez zastosowania dokumentu e-DD oraz - w przypadku wyrobów zwolnionych - zabezpieczenia akcyzowego;
4. art. 14c § 1 i 2 oraz art. 121 § 1 w zw. z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.; dalej: "Op") poprzez dokonanie nieprawidłowej oceny stanowiska skarżącej oraz niepełne i jednocześnie błędne uzasadnienie prawne stanowiska organu w zakresie zagadnień objętych pytaniami nr 2 i 3.
W uzasadnieniu tych zarzutów podniesiono, że w opisanym we wniosku stanie faktycznym mamy do czynienia z przesunięciem wewnątrzzakładowym, a nie przemieszczaniem wyrobów akcyzowych na terytorium kraju w rozumieniu przepisów ustawy. Podano bowiem, że benzyna oraz Produkty nie będą przemieszczane poza teren zakładu Spółki, tj. pod inny adres niż adres prowadzonego przez nią składu podatkowego. Wobec powyższego, w przypadku planowanego wyprowadzenia ze składu podatkowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy benzyny i Produktów innych niż preparaty smarowe, w celu zużycia ich na terenie tego samego zakładu na cele uprawniające do zastosowania zerowej stawki akcyzy Spółka będzie uprawniona do zastosowania zerowej stawki akcyzy bez potrzeby dokumentowania tych przesunięć za pomocą dokumentu e-DD, bowiem art. 89 ust. 2 pkt 1 ustawy akcyzowej nie wymaga stosowania w tym przypadku e-DD. Uznano także, że w tych okolicznościach brak jest uzasadnienia do monitorowania takiego przesunięcia w Systemie na podstawie dokumentu e-DD, ponieważ nie wystąpi w tym wypadku ryzyko niedostarczenia wyrobów do zużywającego podmiotu gospodarczego. Od momentu wyprowadzenia ze składu podatkowego aż do zużycia poza składem przedmiotowe wyroby będą znajdować się w posiadaniu zużywającego podmiotu gospodarczego (Spółki) nie zmieniając swojego adresu. Dodano, że brak zastosowania dokumentów e-DD nie wpłynie ponadto na możliwości sprawowania przez organy podatkowe kontroli wykorzystania przez Spółkę ww. wyrobów na cele uprawniające do zastosowania zerowej stawki akcyzy, gdyż prowadzona przez Spółkę ewidencja księgowa będzie umożliwiała ustalenie wyrobów, do produkcji których zużyta została benzyna oraz Produkty wyprowadzone ze składu podatkowego z zastosowaniem zerowej stawki akcyzy.
Wywiedziono, że niezależnie od art. 89 ust. 2 pkt 1 ustawy, osobną podstawę zastosowania zerowej stawki akcyzy do przedmiotowych wyrobów, bez konieczności obejmowania wyprowadzanych ze składu podatkowego Spółki wyrobów dokumentem e-DD, może stanowić również art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy. Wskazano jednak na konieczność zastosowania podejścia celowościowego względem wynikającego z tego przepisu wymogu wystawienia dokumentu e-DD. Zauważono, że przepis ten posługuje się wprawdzie terminem "przemieszczania" wyrobów, jednak jego istotą jest zastosowanie zerowej stawki akcyzy w przypadku dostarczenia wyrobów ze składu podatkowego do zużywającego podmiotu gospodarczego (lub odwrotnie). Założono, że w sytuacji, gdy dostarczenie to związane jest z przemieszczaniem wyrobów bezwzględnym warunkiem zastosowania stawki zerowej jest objęcie przemieszczanych wyrobów dokumentem e-DD. Jednak w sytuacji będącej przedmiotem pytania nr 2, w której wyroby nie będą przemieszczane poza teren zakładu Spółki (nie będą przemieszczane pod inny adres niż adres prowadzonego przez nią składu podatkowego) wymóg stosowania dokumentu e-DD staje się bezprzedmiotowy. W przypadku przesunięcia wewnątrzzakładowego nie będziemy mieć bowiem do czynienia z przemieszczaniem wyrobów akcyzowych na terytorium kraju w rozumieniu przepisów ustawy a wyroby przed, w trakcie i po zakończeniu przesunięcia wewnątrzzakładowego znajdować się będą w posiadaniu zużywającego podmiotu gospodarczego, tj. Spółki. Z tego powodu nie znajdzie w tym wypadku zastosowania również art. 46a ust. 2 pkt 1 ustawy, odnoszący się do przemieszczania na terytorium kraju wyrobów objętych stawką zerową z użyciem Systemu. Nie wystąpi zatem ani ryzyko, ani nawet możliwość niedostarczenia wyrobów do zużywającego podmiotu gospodarczego, któremu przeciwdziałać ma wymóg objęcia wyrobów dokumentem e-DD. Dokument e-DD nie spełni w opinii skarżącej w tej sytuacji żadnych funkcji kontrolnych, do których jest przeznaczony, funkcje te będzie natomiast spełniała prowadzona przez Spółkę ewidencja, która umożliwiać będzie właściwym organom skontrolowanie czy Spółka zużyła wyroby wyprowadzone ze składu podatkowego z zastosowaniem zerowej stawki akcyzy zgodnie z przeznaczeniem uprawniającym do zastosowania tej stawki.
Podobne argumenty sformułowane zostały przez skarżącą w uzasadnieniu stanowiska o braku konieczności dokumentowania przesunięć wewnątrzzakładowych Produktów będących preparatami smarowymi za pomocą dokumentu e-DD oraz ich obejmowania zabezpieczeniem akcyzowym. Założono bowiem, że w przypadku określonym w art. 32 ust. 3 pkt 8 ustawy (zużycie wyrobów akcyzowych przez podmiot prowadzący skład podatkowy występujący jako podmiot zużywający) dla zastosowania zwolnienia od akcyzy ze względu na przeznaczenie nie jest konieczne, aby do zużycia wyrobów akcyzowych doszło w samym składzie podatkowym, o ile zużycie to będzie miało miejsce pod tym samym adresem, pod którym prowadzony jest skład, tak jak to planuje Spółka. Nie wystąpi bowiem w tym przypadku przemieszczenie wyrobów w rozumieniu przepisów ustawy, gdyż nie zmieni się ani miejsce (adres) przechowywania wyrobów (będzie nim w dalszym ciągu ten sam zakład Spółki), ani podmiot będący ich posiadaczem (będzie nim w dalszym ciągu Spółka). Spółka prowadząc skład podatkowy, z którego Produkty będą wyprowadzane poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy z zastosowaniem ww. zwolnienia, będzie działać jednocześnie jako podmiot zużywający te wyroby w tym samym miejscu (pod tym samym adresem), w którym prowadzi skład podatkowy.
Zdaniem skarżącej w przypadku przedmiotowego przesunięcia wewnątrzzakładowego nie występuje ryzyko niedostarczenia wyrobów podlegających zwolnieniu do podmiotu zużywającego, któremu to ryzyku ma przeciwdziałać monitorowanie przemieszczeń w Systemie EMCS. Przed, w trakcie oraz po zakończeniu przesunięcia wewnątrzzakładowego Produkty znajdować się będą bowiem w posiadaniu podmiotu zużywającego, czyli Spółki, która odpowiadać będzie za zużycie ich do celów uprawniających do zastosowania zwolnienia. Nie wystąpią także ubytki związane z przemieszczaniem wyrobów objętych zwolnieniem od akcyzy do podmiotu zużywającego, gdyż ilość wyrobów wydana przez Spółkę działającą jako podmiot prowadzący skład podatkowy z tego składu podatkowego będzie zawsze równa ilości wyrobów przyjętych przez nią działającą jako podmiot zużywający. Zużycie poza składem podatkowym Produktów objętych zwolnieniem od akcyzy, Spółka rejestrować będzie każdorazowo w ewidencji wyrobów akcyzowych zwolnionych od akcyzy, o której mowa w art. 138f ustawy, a organy podatkowe będą mogły na tej podstawie skontrolować prawidłowość zastosowania przez Spółkę przedmiotowego zwolnienia. W ocenie skarżącej obowiązek stosowania e-DD i zabezpieczenia akcyzowego nie powinien być rozciągany na sytuacje, w których nie dochodzi do przemieszczenia wyrobów pod inny adres ani przekazania ich innemu podmiotowi, a przez to nie występuje ryzyko utraty kontroli nad ich zużyciem - jak ma to miejsce przy wewnątrzzakładowym przesunięciu i zużyciu przez podmiot prowadzący skład będący jednocześnie podmiotem zużywającym.
Wskazano ponadto na nieadekwatność stosowania dokumentów e-DD do przesunięć wewnątrzzakładowych wynikającą z ich zawartości informacyjnej, o której mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 lutego 2023 r. w sprawie danych umieszczanych w Systemie oraz trybu postępowania w przypadku przemieszczania wyrobów akcyzowych przy użyciu Systemu (Dz.U. z 2023 r. poz. 276). Zauważono bowiem, że gdyby uznać, że Spółka powinna projekt takiego dokumentu przygotować, to miejsce odbioru byłoby zawsze tym samym miejscem, co miejsce wysyłki, czyli miejsce, w którym wyroby akcyzowe już się znajdują w momencie przygotowywania projektu e-DD. Także data i czas wysyłki w dokumencie e-DD zawsze pokrywałyby się z datą i czasem przybycia wyrobów w raporcie odbioru. Podobnie zawsze identyczny byłby asortyment oraz ilość Produktów wykazywana w dokumencie e-DD i raporcie odbioru, co wynika z faktu, że Produkty nie opuszczą miejsca (zakładu), w którym się znajdują. Ponadto, Spółka musiałaby zostać wykazana zarówno jako podmiot wysyłający jak i podmiot odbierający. Skarżąca stwierdziła zatem, że wystawienie dokumentu e-DD dla przesunięcia wewnątrzzakładowego byłoby czysto biurokratyczną formalnością, bez znaczenia dla celów kontroli wykorzystania przez Spółkę wyprowadzanych ze swojego składu podatkowego wyrobów do celów uprawniających do zastosowania zerowej stawki lub zwolnienia od akcyzy.
Końcowo podano wybrane tezy uzasadnienia wyroku TSUE z 13 marca 2025 r. w sprawie C-137/23 Alsen, wywodząc, że w ich świetle dopełnienie warunków formalnych zastosowania preferencji podatkowych w akcyzie nie powinno być postrzegane jako cel sam w sobie, ich rolą jest bowiem zabezpieczenie prawidłowego stosowania tych preferencji, tj. uniemożliwienie wykorzystania wyrobów niezgodnie z przeznaczeniem uprawniającym do ich zastosowania. Uznano, że skoro w przedstawionym we wniosku opisie stanu faktycznego brak spełnienia warunków formalnych nie uniemożliwia organom podatkowym ani ustalenia czy wyroby zostały użyte zgodnie z przeznaczeniem, ani ustalenia ewentualnego podatnika akcyzy, to brak jest uzasadnienia do odmowy zastosowania preferencji z powodu niedochowania tych warunków. Tym bardziej, jeśli stosowanie warunku formalnego (e-DD, zabezpieczenie w przypadku preparatów smarowych) nie przyczyni się do zabezpieczenia ryzyka wykorzystania wyrobów niezgodnie z przeznaczeniem uprawniającym do zastosowania odpowiednio zerowej stawki akcyzy lub zwolnienia od akcyzy.
W odpowiedzi na skargę DKIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W dniu 2 lutego 2026 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe skarżącej zawierające polemikę ze stanowiskiem organu zajętym w odpowiedzi na skargę oraz uzupełniające dotychczasową argumentację skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Zarzut naruszenia 1. art. 89 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym.
W przepisie tym przyjęto, że stawka akcyzy na wyroby energetyczne wymienione w załączniku nr 2 do ustawy, inne niż określone w ust. 1 pkt 1-13, przeznaczone do celów innych niż opałowe, jako dodatki lub domieszki do paliw opałowych, do napędu silników spalinowych albo jako dodatki lub domieszki do paliw silnikowych - wynosi zero zł, jeżeli wyroby te są w posiadaniu zużywającego podmiotu gospodarczego (dalej: "ZPG"). Z opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego wynika, że skarżąca jest takim podmiotem i ma w swoim posiadaniu wyroby, o których jest mowa w przytoczonym przepisie, a ponadto jest podmiotem prowadzącym skład podatkowy.
Według skarżącej przepis powyższy powinien być podstawą do zastosowania stawki zero zł w opisanej we wniosku sytuacji, bez konieczności wykazania formie elektronicznego dokumentu e-DD planowanych przez skarżącą przesunięć towaru.
Słusznie zauważa skarżąca, że literalnie przytoczony przepis nie wskazuje na wymóg stosowania dokumentacji w Systemie na podstawie e-DD. Nie oznacza to jednak, że przepis ten może znaleźć zastosowanie do sytuacji przedstawionej we wniosku, gdzie podano, że skarżąca planuje wyprowadzać Produkty ze składu podatkowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy oraz zużywać je do celów uprawniających do zastosowania stawki zerowej/zwolnienia od akcyzy. Zatem opisane we wniosku zużycie nastąpi poza składem podatkowym, co jest bezsporne w sprawie. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 10, 11 i 12 ustawy skład podatkowy jest to miejsce, w którym określone wyroby akcyzowe są: produkowane, w tym przetwarzane, lub magazynowane, w tym przechowywane, lub przeładowywane lub do którego wyroby te są wprowadzane, lub z którego są wyprowadzane - z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy (pkt 10), zaś procedura zawieszenia poboru akcyzy - to procedura stosowana podczas produkcji, w tym przetwarzania, lub magazynowania, w tym przechowywania, lub przeładowywania i przemieszczania wyrobów akcyzowych, w trakcie której, gdy są spełnione warunki określone w przepisach niniejszej ustawy i aktów wykonawczych wydanych na jej podstawie, z obowiązku podatkowego - nie powstaje zobowiązanie podatkowe (pkt 12). Podmiot, któremu wydano zezwolenie na prowadzenie składu podatkowego jest podmiotem prowadzącym skład podatkowy (pkt 11).
Istotne jest także, że zgodnie z art. 42 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zakończenie procedury zawieszenia poboru akcyzy następuje z dniem wyprowadzenia wyrobów akcyzowych ze składu podatkowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy (...) bądź z dniem zużycia wyrobu akcyzowego w składzie podatkowym (...). Zaś zgodnie z art. 45 ust. 1 i 2 ustawy w przypadku zastosowania procedury zawieszenia poboru akcyzy, zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zakończenia tej procedury, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (...).
Z powyższego wynika, że pozostawanie wyrobów akcyzowych w procedurze zawieszenia poboru akcyzy "odracza" powstanie zobowiązania podatkowego, niejako przesuwając w czasie termin rozliczenia podatku akcyzowego, wymagając jednak, aby wyroby akcyzowe pozostawały w składzie podatkowym. Zakończenie procedury zawieszenia poboru akcyzy skutkuje zakończeniem "zawieszenia" wymagalności podatku oraz powstaniem obowiązku zapłaty podatku. Zdaniem Sądu zakończenie procedury zawieszenia poboru akcyzy wynikające z opuszczenia przez wyroby akcyzowe składu podatkowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy należy rozpatrywać nie tylko jako zdarzenie rzeczywiste, lecz także formalne w tym sensie, że mniej istotne jest, czy wyroby akcyzowe fizycznie opuściły skład (zmieniły miejsce, w którym znajdowały się dotychczas), czy też doszło do jedynie do formalnego (w dokumentach) wyprowadzenia ze składu podatkowego. Istotne jest bowiem to, że wyroby akcyzowe znalazły się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, co skutkuje zmianą ich statusu akcyzowego (z nieopodatkowanych na opodatkowane). Tak jest w przypadku zakończenia procedury zawieszenia poboru akcyzy, gdy po wyprowadzeniu ze składu podatkowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy wyroby dotychczas zwolnione lub opodatkowane stawką zero stają się wyrobami podlegającymi opodatkowaniu. W ocenie Sądu art. 89 ust. 2 pkt 1 ustawy (stawka zerowa akcyzy dla wyrobów będących w posiadaniu ZPG) stosuje się wtedy, gdy wyroby akcyzowe pozostają w składzie podatkowym w procedurze zawieszenia poboru akcyzy i tam zostaną zużyte lub poddane czynnościom wskazanym w pkt 12 art. 2 ustawy. Przeszkodą do zachowania stawki zerowej nie byłaby przy tym wskazywana przez skarżącą okoliczność posiadania przez nią zarówno statusu podmiotu prowadzącego skład podatkowy jak i statusu ZPG, pod warunkiem wszakże, że zużycie wyrobów akcyzowych następowałoby procedurze w procedurze zawieszenia poboru akcyzy, a więc w składzie podatkowym.
Taka sytuacja nie występuje jednak w rozpoznawanej sprawie. We wniosku podano bowiem, że planowane jest wyprowadzenie Produktów ze składu podatkowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy. To zaś, jak już wyżej podano, skutkuje zmianą statusu akcyzowego Produktów i wyklucza możliwość skorzystania przez skarżącą z zerowej stawki podatku na podstawie art. 89 ust. 2 pkt 1 ustawy.
Wobec powyższego nie naruszył organ wskazanego przepisu art. 89 ust. 2 pkt 1 ustawy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę co do zastosowania.
Zarzut naruszenia art. 89 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2aa i art. 46a pkt 2 lit.a ustawy o podatku akcyzowym.
W dalszej kolejności należało rozważyć zastosowanie spornej stawki akcyzy na podstawie art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy, zgodnie z którym stawka akcyzy na wyroby energetyczne wymienione w załączniku nr 2 do ustawy, inne niż określone w ust. 1 pkt 1-13, przeznaczone do celów innych niż opałowe, jako dodatki lub domieszki do paliw opałowych, do napędu silników spalinowych albo jako dodatki lub domieszki do paliw silnikowych - wynosi zero zł, jeżeli wyroby te są przemieszczane na terytorium kraju poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy na podstawie e-DD albo dokumentu zastępującego e-DD ze składu podatkowego do zużywającego podmiotu gospodarczego lub do składu podatkowego od zużywającego podmiotu gospodarczego, który posiadał je w celu zużycia do celów uprawniających do zastosowania zerowej stawki akcyzy. W rozpoznawanej sprawie rozważany jest jedynie pierwszy z powyższych przypadków, dotyczący przemieszczania ze składu podatkowego do ZPG.
Przytoczony przepis skarżąca uznaje za alternatywną do art. 89 ust. 2 pkt 1 ustawy podstawę zastosowania stawki zerowej podatku, przy czym wskazując na wykładnię funkcjonalną akcentuje brak konieczności stosowania e-DD jako podstawy przemieszczenia opisanego w przepisie, z uwagi na szczególną sytuację wynikającą z pozostawania w podwójnej roli, czyli podmiotu prowadzącego skład podatkowy oraz ZPG i wynikający stąd brak fizycznej zmiany miejsca wyrobów akcyzowych, utożsamiany przez skarżącą z brakiem przemieszczenia wyrobów. Organ zaś także dopuszcza zastosowanie stawki zerowej akcyzy na podstawie omawianego przepisu, uzależniając jednak jego zastosowanie od potwierdzenia przemieszczenia wyrobów akcyzowych dokumentem e-DD.
W ocenie Sądu z niżej podanych przyczyn prawidłowe jest stanowisko organu.
Przyjmując jako zasadę opodatkowanie wyrobów akcyzowych, zaś zastosowanie stawki zerowej lub zwolnienia od akcyzy jako wyjątek – interpretując omawiany przepis należy unikać wykładni rozszerzającej.
Wykładnia językowa prowadzi do wniosku, że art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy uprawnia do stawki zerowej w okolicznościach wskazanych w przepisie, tj. wówczas gdy wystąpiły wszystkie wskazane w przepisie okoliczności, tj.:
1) doszło do przemieszczenia na terenie kraju wyrobów akcyzowych wymienionych w zdaniu pierwszym art. 89 ust. 2 ustawy;
2) jest to przemieszczenie poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy;
3) przemieszczenie odbywa się ze składu podatkowego do ZPG lub odwrotnie;
4) podstawą przemieszczania jest e-DD lub dokument zastępujący e-DD.
Zdaniem Sądu istotnymi elementami hipotezy normy zawartej w art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy są: przemieszczenie wyrobów akcyzowych w określony sposób na podstawie e-DD. Inaczej ujmując, bez przemieszczenia nie jest możliwe zastosowanie stawki zerowej, określonej w przepisie, zaś podstawą przemieszczenia jest e-DD. Przyjmując stanowisko zawarte w skardze, negujące wystąpienie przemieszczenia wyrobów akcyzowych z uwagi na brak fizycznego przekazania wyrobów akcyzowych – wykluczone byłoby zastosowanie stawki zerowej ze względu na brak przemieszczenia. W skardze wyjaśniono, że nastąpi jedynie wewnątrzzakładowe przesunięcie (bez zmiany miejsca położenia wyrobów akcyzowych). Jednak przepisy dotyczące podatku akcyzowego nie zawierają takiego określenia jak "wewnątrzzakładowe przesunięcie", a tym bardziej jego definicji, podobnie jak nie definiują także użytego w przepisie pojęcia "przemieszczania" czy "przemieszczania na terenie kraju". W ocenie Sądu omawiany przepis należy interpretować łącznie z innymi, dalej omówionymi przepisami ustawy, co prowadzi do wniosku, że użyte w art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy określenie: (wyroby akcyzowe) "przemieszczane" - dotyczy każdej sytuacji, w której wyroby akcyzowe opuszczają, także formalnie, skład podatkowy, tracąc przywileje związane z pozostawaniem w procedurze zawieszenia poboru akcyzy i pozostają w dyspozycji ZPG. Gdyby nie było przepisu art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy, to w razie wyprowadzenia wyrobów ze składu podatkowego następowałaby utrata stawki zerowej/zwolnienia. Ustawodawca przewidział możliwość zachowania tej preferencji, jedynie wówczas, gdy nastąpi przemieszczenie wyrobów akcyzowych na zasadach przyjętych w powyższym przepisie.
W ocenie Sądu przemieszczanie wyrobów akcyzowych ze składu podatkowego do ZPG na terenie kraju ma miejsce także wtedy, gdy przemieszczenie ma charakter jedynie formalny, wynikający z dokumentów, tak jak w rozpoznawanej sprawie, gdy fizycznie nie zmienia się miejsce położenia wyrobów, lecz dochodzi do zmiany ich statusu akcyzowego (por. przytoczony wcześniej art. 42 ust. 1 i art. 45 ustawy). W takiej sytuacji omawiany przepis art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy wymaga, aby przemieszczenie nastąpiło na podstawie e-DD. Przepis ten ma zastosowanie także w takich okolicznościach, jakie opisano we wniosku, stanowiących specyficzny przypadek przemieszczania wyrobów akcyzowych ze składu podatkowego do ZPG, gdzie skarżąca występuje w obu tych rolach – podmiotu prowadzącego skład podatkowy i ZPG, zaś siedziba ZPG mieści się w tym samym miejscu, w którym znajduje się skład podatkowy, co powoduje formalne, lecz nie fizyczne przemieszczenie wyrobów. W tak opisanym przypadku ustawodawca nie przewiduje odrębnych regulacji pozwalających na zastosowanie stawki zerowej. Przewiduje zaś w art. 46a ustawy warunki przemieszczania wyrobów akcyzowych poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy z użyciem Systemu na podstawie e-DD, a w tym w pkt 2 lit. a przyjęto, że przemieszczanie wyrobów akcyzowych na terytorium kraju poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy odbywa się z użyciem Systemu na podstawie e-DD albo dokumentu zastępującego e-DD, jeżeli wyroby akcyzowe wymienione w załączniku nr 2 do ustawy, opodatkowane zerową stawką akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, są przemieszczane na terytorium kraju ze składu podatkowego do zużywającego podmiotu gospodarczego.
Warto wyjaśnić, że Systemem, o którym jest mowa w przywołanym przepisie, jest, zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy, krajowy system teleinformatyczny służący do obsługi:
a) przemieszczania wyrobów akcyzowych z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy, w szczególności do przesyłania e-AD, raportu odbioru i raportu wywozu, unieważnienia e-AD, zmiany miejsca przeznaczenia oraz zawiadomienia o zmianie miejsca przeznaczenia, o których mowa w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 684/2009 z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie wykonania dyrektywy Rady 2008/118/WE w odniesieniu do skomputeryzowanych procedur przemieszczania wyrobów akcyzowych w procedurze zawieszenia poboru akcyzy (Dz. Urz. UE L 197 z 29.07.2009, str. 24, z późn. zm.),
b) przemieszczania wyrobów akcyzowych poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie lub wymienionych w załączniku nr 2 do ustawy, opodatkowanych zerową stawką akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, w szczególności do przesyłania e-DD, raportu odbioru i raportu wywozu, unieważnienia e-DD, zmiany miejsca przeznaczenia oraz zawiadomienia o zmianie miejsca przeznaczenia,
c) monitorowania sprzedaży wyrobów węglowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, w szczególności do przesyłania e-DD,
d) przemieszczania wyrobów akcyzowych w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego lub dostawy wewnątrzwspólnotowej, poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, w szczególności do przesyłania e-SAD, raportu odbioru, zmiany miejsca przeznaczenia oraz zawiadomienia o zmianie miejsca przeznaczenia, o których mowa w aktach delegowanych i wykonawczych Komisji Europejskiej wydanych na podstawie art. 43 ust. 1 i 2 dyrektywy Rady (UE) 2020/262 z dnia 19 grudnia 2019 r. ustanawiającej ogólne zasady dotyczące podatku akcyzowego (Dz. Urz. UE L 58 z 27.02.2020, str. 4, z późn. zm.).
Zaś e-DD jest to elektroniczny dokument, na podstawie którego przemieszcza się na terytorium kraju poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy wyroby akcyzowe objęte zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie lub wyroby akcyzowe wymienione w załączniku nr 2 do ustawy, opodatkowane zerową stawką akcyzy ze względu na ich przeznaczenie (art. 2 pkt 18b ustawy).
Z uzasadnienia do projektu zmian ustawy o podatku akcyzowym wprowadzających m.in. e-DD wynika, że wraz z przepisami o e-DD wprowadzona została definicja nieznanego do tej pory pojęcia: zużywający podmiot gospodarczy, co wskazuje na związek podmiotu posiadającego ten status z Systemem.
Z powyższego wynika, że e-DD stanowi element Systemu pełniąc rolę podstawy przemieszczania na terytorium kraju poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie lub wymienionych w załączniku nr 2 do ustawy, opodatkowanych zerową stawką akcyzy ze względu na ich przeznaczenie – a więc takich wyrobów akcyzowych, które zostały wskazane we wniosku.
Dodać należy, że dla zastosowania zerowej stawki akcyzy na podstawie spornego art. 89 ust. 2 pkt a ustawy ustawodawca wprowadził w ust. 2aa tego artykułu warunek zastosowania tej stawki – zakończenie przemieszczania w sposób, o którym mowa w art. 46b ust. 2 oraz w terminie, o którym mowa w art. 46b ust. 3.
Art. 46b ustawy określa moment rozpoczęcia i zakończenia przemieszczania wyrobów akcyzowych poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy. W tym zgodnie z ust. 1 przemieszczanie wyrobów akcyzowych poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy rozpoczyna się z chwilą wyprowadzenia wyrobów akcyzowych ze składu podatkowego albo z chwilą dopuszczenia wyrobów akcyzowych do obrotu, w tym drugim przypadku pod warunkiem, że dane dotyczące wyrobów akcyzowych zawarte w zgłoszeniu celnym zgadzają się z danymi zawartymi w e-DD. Natomiast zakończenie ww. przemieszczania, zgodnie z pkt 1 ust. 2 art. 46b ustawy wymaga odbioru wyrobów akcyzowych przez podmiot odbierający i następuje z chwilą przesłania do Systemu raportu odbioru zawierającego kompletne i prawidłowe dane. Wyjaśnienia wymaga, że w myśl art. 2 pkt 32 lit.b podmiotem odbierającym jest m.in. podmiot prowadzący skład podatkowy, podmiot zużywający oraz zużywający podmiot gospodarczy, do których są wysyłane poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy wyroby akcyzowe objęte zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie lub wyroby akcyzowe wymienione w załączniku nr 2 do ustawy, opodatkowane zerową stawką akcyzy ze względu na ich przeznaczenie. W rozpoznawanej sprawie podmiotem odbierającym jest ZPG.
Zgodnie z ust. 3 art. 46b ustawy przemieszczanie wyrobów akcyzowych poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy powinno zostać zakończone w terminie 30 dni od dnia wysłania wyrobów akcyzowych wskazanego w e-DD albo dokumencie zastępującym e-DD.
Zatem zastosowanie zerowej stawki akcyzy zł na podstawie art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy uwarunkowane jest nie tylko wyżej opisanymi wymogami dotyczącymi przemieszczenia wyrobów w określony sposób na podstawie e-DD, lecz także zależy od zakończenia przemieszczania poprzez dokonanie odbioru wyrobów akcyzowych przez podmiot odbierający, z chwilą przesłania do Systemu prawidłowego raportu, w terminie 30 dni od dnia wskazanego w e-DD. Treść wskazanych przepisów stanowi potwierdzenie, że bez e-DD niemożliwe byłoby zrealizowanie powyższych warunków.
W tak przedstawionych realiach prawnych odnoszonych do treści wniosku skorzystanie z regulacji zawartej w omawianym art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy jest możliwe przy uznaniu, że doszło, w formalny sposób, do przemieszczenia wyrobów akcyzowych, na podstawie e-DD. W ustawie o podatku akcyzowym brak definicji "przemieszczania", chociaż jest to istotny element interpretowanego przepisu. Zdaniem Sądu przez "przemieszczanie" należy rozumieć nie tylko fizyczne przesunięcie wyrobów akcyzowych, lecz także zmianę ich statusu, z podlegających zerowej stawce lub zwolnionych od akcyzy - na podlegające akcyzie wskutek wyprowadzenia ze składu podatkowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, nawet w sytuacji, gdy fizycznie wyroby akcyzowe nie zmieniły miejsca w związku z wyprowadzeniem ze składu podatkowego. Nie ma znaczenia, czy skład podatkowy i siedziba ZPG bądź miejsce zużycia wyrobów akcyzowych znajdują się pod tym samym adresem, w tym samym zakładzie, a nawet to, że zarówno podmiotem prowadzącym skład podatkowy jak i ZPG jest ta sama spółka, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Jest to bowiem jedynie szczególny przypadek przemieszczenia wyrobów, do którego nie przewidziano odrębnych zasad, a więc powinien podlegać ogólnym regułom dotyczącym zastosowania zerowej stawki akcyzy.
Wskazówką dla odkodowania znaczenia pojęcia "przemieszczenie", użytego w omawianym przepisie art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy jest fragment uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego I GSK 829/17 z 18 listopada 2020 r., w którym Sąd ten uznał, że "ze względu na treść art. 89 ust. 2 pkt 2 u.p.a. przemieszczenie na podstawie odpowiednio wypełnionego dokumentu nie jest wyłącznie elementem formalnym (dowodowym) dokumentującym okoliczności warunkujące zastosowanie stawki podatkowej 0 zł, lecz stanowi element materialnoprawnej konstrukcji tej stawki podatkowej". Wyrok ten został wprawdzie wydany w stanie prawnym, w którym nie było jeszcze obowiązku stosowania e-DD, zamiast którego funkcjonował "dokument dostawy" (dokument, na podstawie którego przemieszcza się na terytorium kraju wyroby akcyzowe objęte zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie lub wyroby akcyzowe wymienione w załączniku nr 2 do ustawy, opodatkowane zerową stawką akcyzy ze względu na ich przeznaczenie – pkt 18a art. 2 ustawy w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2019 r.), niemniej jednak poza tym przepis art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy miał brzmienie takie, jak obecne.
Wobec tego należy przyjąć, że w obecnym stanie prawnym przemieszczenie wyrobów akcyzowych na podstawie e-DD warunkuje zastosowanie stawki zerowej na podstawie omawianego przepisu. Dlatego niezasadnie neguje skarżąca (str.8 skargi) wymóg "przemieszczenia" w sytuacji przedstawionej we wniosku. Prawdą jest, jak podano w skardze, że istotą art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy jest zastosowanie zerowej stawki akcyzy, lecz powinno mieć to miejsce w warunkach określonych w treści tego przepisu. Omawiany przepis należy stosować w pełnym brzmieniu (obejmującym obowiązek wystawiania e-DD) w każdej sytuacji, gdy wyroby akcyzowe opuszczą skład podatkowy, zmieniając status akcyzowy. Także wówczas, gdy nastąpi to w tym samym zakładzie, bez fizycznego "przetransportowania" wyrobów. Przepis art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy mówi o przemieszczaniu ze składu podatkowego do ZPG na terenie kraju. W przypadku dotyczącym skarżącej opisane przez nią przesunięcie wewnątrzzakładowe należy uznać za mieszczące się w zakresie wyznaczonym w omawianym przepisie jako przemieszczenie na terytorium kraju, gdyż z wniosku wynika, że skład podatkowy i siedziba ZPG znajdują się na terenie kraju. W treści zapisu "na terenie kraju" nie należy doszukiwać się wymogu fizycznej zmiany miejsca położenia wyrobów akcyzowych, gdyż omawiany przepis jest regulacją odnoszącą się w ogólny sposób do przemieszczeń wyrobów akcyzowych w różnych sytuacjach, zaś wskazany zapis ma ograniczyć (na terenie kraju) zastosowanie stawki zerowej do przepieszczeń ze składu podatkowego do ZPG, w czym zawiera się przypadek opisany przez skarżącą ze względu na położenie składu podatkowego i siedziby ZPG. Poza zakresem przepisu znajdują się przemieszczenia ze składu podatkowego do ZPG, mające miejsce poza terenem kraju. Nie odczytuje zaś Sąd zapisu "na terenie kraju" jako wymuszającego fizyczny ruch wyrobów akcyzowych.
Wobec powyższego nie naruszył organ wskazanych skardze przepisów art. 89 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2aa i art. 46a pkt 2 lit.a ustawy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę co do zastosowania, uznając, że planowane przez skarżącą przesunięcie międzyzakładowe należy rozpatrywać jako przemieszczenie wyrobów akcyzowych, wymagające dla zastosowania zerowej stawki podatku z uwzględnieniem całej treści art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy, także w części dotyczącej konieczności dokonania przemieszczenia wyrobów akcyzowych na podstawie e-DD.
Zarzut naruszenia § 6 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego w zw. z art. 32 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 32 ust. 5 i art. 46a pkt 1 lit. c oraz art. 32 ust. 3 pkt 8 ustawy.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia powyższych przepisów z przyczyn w zasadzie analogicznych do podanych w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 89 ust. 2 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy, co wynika z podobnego brzmienia przepisów mających zastosowanie we wszystkich omawianych w wyroku przypadkach, opisanych przez skarżącą we wniosku.
I tak, art. 32 ust. 3 ustawy zawiera katalog zamknięty sytuacji, w których omawiane wyroby akcyzowe (w tym preparaty smarowe) mogą korzystać ze zwolnienia od akcyzy, a w tym w pkt 1 wskazuje przypadek, w którym wyroby zwolnione od akcyzy dostarczane są ze składu podatkowego na terytorium kraju do podmiotu zużywającego. Zaś w pkt 8 wskazano na przypadek, w którym wyroby te zostały zużyte przez podmiot prowadzący skład podatkowy występujący jako podmiot zużywający.
Odnotować należy także, że zgodnie z ust. 6 art. 32 ustawy warunkiem zwolnień od akcyzy wyrobów akcyzowych ze względu na ich przeznaczenie w obu wskazanych przypadkach jest dokonanie przez podmiot odbierający, podlegający obowiązkowi rejestracji, zgłoszenia rejestracyjnego na podstawie art. 16 ust. 1. Z wniosku wynika, że warunek ten został spełniony.
We wniosku podano, że planowane jest przesunięcie wewnątrzzakładowe opisanych we wniosku preparatów smarowych ze składu podatkowego do podmiotu zużywającego, w sytuacji gdy skarżąca jest zarówno podmiotem prowadzącym skład podatkowy, jak i podmiotem zużywającym, zaś skład podatkowy i zakład produkcyjny mieszczą się pod tym samym adresem. Jako podstawę do zwolnienia od akcyzy preparatów smarowych wskazuje skarżąca przepis § 6 pkt 2 rozporządzenia w zw. z art. 32 ust. 3 pkt 8 lub pkt 1 ustawy.
Zgodnie z § 6 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego zwalnia się od akcyzy (...) preparaty smarowe objęte pozycją CN 3403, przeznaczone do wykorzystania do celów innych niż napędowe lub opałowe albo jako dodatki lub domieszki do paliw silnikowych, albo jako oleje smarowe do silników albo do produkcji paliw silnikowych, olejów opałowych, dodatków lub domieszek do paliw silnikowych lub olejów smarowych do silników - w przypadkach, o których mowa w art. 32 ust. 3 pkt 1-3 i 6-9 ustawy - jeżeli są spełnione warunki, o których mowa w art. 32 ust. 5, 6, 12 i 13 ustawy. Zatem w obu rozważanych przypadkach (art. 32 ust. 3 pkt 1 i pkt 8 ustawy) zwolnienie od akcyzy jest uzależnione od spełnienia ww. warunków.
W wyroku I FSK 1410/21 z 3 października 2022 r. NSA uznał, że zwolnienie na podstawie § 6 pkt rozporządzenia "nie dotyczy jakiegokolwiek przypadku, gdy odnotowane zostanie przeznaczenie olejów smarowych do wykorzystania na cele inne niż napędowe, opałowe lub jako oleje smarowe do silników, albo do produkcji paliw silnikowych lub olejów opałowych, bądź jako dodatki lub domieszki do paliw silnikowych, czy olejów smarowych do silników – lecz jednoznacznie odnosi się do wybranych (wskazanych) sytuacji, to jest wymienionych w art. 32 ust. 3 pkt 1-3 i 6-9 u.p.a. (...) odrębną kwestią pozostają wymogi odnośnie spełnienia warunków, o których mowa w art. 32 ust. 5-13 u.p.a. (...) Ponadto, wbrew temu, co twierdzi spółka w skardze kasacyjnej, problematyka zastosowania przedmiotowego zwolnienia od akcyzy nie ogranicza się jedynie do określonych wymogów formalnych, albowiem wskazanie przypadków dostarczenia towaru pomiędzy określonymi podmiotami, jego importu lub zużycia (art. 32 ust. 3 pkt 1-3 i 6-9 u.p.a.) ma charakter materialnoprawny, nie zaś formalny."
Z kolei w wyroku I GSK 100/14 z 16 września 2015 r. NSA wskazał, że "według art. 32 ust. 5 pkt 3 u.p.a., warunkiem zwolnień od akcyzy wyrobów akcyzowych ze względu na ich przeznaczenie jest również prowadzenie ewidencji wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem przez podmiot prowadzący skład podatkowy, zarejestrowanego handlowca oraz podmiot zużywający prowadzący działalność gospodarczą z użyciem wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie. (...) przepis art. 32 ust. 1 pkt 3 u.p.a. jednoznacznie stanowi, że zwalnia się od akcyzy określone wyroby, jeżeli są spełnione warunki, o których mowa w ust. 5-13 art. 32 tej ustawy". W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania ww. wyroku (2015 r.) były to m.in.: warunek dołączenia dokumentu dostawy do przemieszczanych wyrobów oraz warunek prowadzenia ewidencji wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem przez podmiot zużywający prowadzący działalność gospodarczą z zużyciem wyrobów akcyzowych, zgodnie z art. 32 ust. 5 pkt 2 i 3 ustawy w ówczesnym brzmieniu. Na podstawie tych przepisów do zastosowania zwolnienia z art. 32 ust. 3 m.in. z pkt 1 i 8 wymagane było dołączenie do przemieszczanych wyrobów akcyzowych dokumentu dostawy wyrobów objętych zwolnieniem od akcyzy, zwanego "dokumentem dostawy" oraz prowadzenie ewidencji wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem przez podmiot prowadzący skład podatkowy, zarejestrowanego odbiorcę, z wyłączeniem zarejestrowanego odbiorcy posiadającego zezwolenie na jednorazowe nabycie wyrobów akcyzowych jako zarejestrowany odbiorca, podmiot pośredniczący oraz podmiot zużywający prowadzący działalność gospodarczą z użyciem wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie.
W powyższym wyroku NSA podkreślił, że ustawa nie różnicuje warunków zawartych w art. 32 ust. 5, zaś wprowadzenie warunku prowadzenia ewidencji nie jest nadmiernym obciążeniem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą z użyciem wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie. Sąd podkreślił, że "znaczenie dokumentacji, którą ma obowiązek prowadzić podmiot korzystający ze zwolnienia od akcyzy, było już przedmiotem oceny w wyrokach Trybunału Konstytucyjnego (przykładowo wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt P 24/12). Rygoryzm warunków stosowania preferencyjnych stawek akcyzy, albo zwolnienia od akcyzy ma na celu ograniczenie procederu uszczuplania należności budżetu państwa. Warunek prowadzenia ewidencji wyrobów akcyzowych jest środkiem służącym rzetelnemu dokumentowaniu używania wyrobów akcyzowych, a jego wprowadzenie nie narusza konstytucyjnej zasady proporcjonalności. (por. wyroki NSA z 7 listopada 2014 r. sygn. akt I GSK 1554/13 i sygn. I GSK 1560/13 pub. www.orzecznictwo.nsa.gov.pl)."
W obecnym stanie prawnym pkt 3 ust. 5 art. 32 ustawy, dotyczący wymogu prowadzenia ww. ewidencji – już nie obowiązuje, zaś w pkt 2 tego przepisu odniesieniu do warunków omawianych zwolnień od akcyzy wymóg sporządzania dokumentu dostawy zmieniono na elektroniczny dokument e-DD. Niemniej stanowisko NSA zaprezentowane w cytowanym wyroku przystaje do stanu sprawy objętej skargą. Nadal bowiem aktualna jest konkluzja NSA w kwestii dopuszczalności zastosowania zwolnienia od akcyzy olejów smarowych wykorzystywanych do celów innych niż napędowe lub opałowe - jedynie po spełnieniu kumulatywnie wszystkich warunków określonych w art. 32 ust. 5-13 u.p.a. NSA zaznaczył, że warunki te muszą być spełnione na każdym etapie obrotu przez każdy podmiot uczestniczący w tym obrocie, aż do końcowego zużycia paliwa przez podmiot zużywający. Oznacza to, że dopiero spełniając omawiane warunki, podatnik nabywa prawo do przedmiotowego zwolnienia. Podkreślił też NSA, że zwolnienia podatkowe stanowią odstępstwo od powszechności opodatkowania, co oznacza, że zasada ścisłej wykładni przepisów o zwolnieniach podatkowych nakazuje, by przepisy te interpretować w sposób literalny.
Zwolnienie od akcyzy opisane w art. 32 ust. 3 pkt 1 ustawy ma miejsce w przypadku, gdy wyroby akcyzowe są dostarczanie ze składu podatkowego na terytorium kraju do podmiotu zużywającego. Jednak, jak wyżej wyjaśniono, warunkiem tego zwolnienia jest również, zgodnie z ust. 5 pkt 1 i 2 tego artykułu: 1) objęcie wyrobów akcyzowych zabezpieczeniem do czasu potwierdzenia odbioru wyrobów akcyzowych oraz 2) przemieszczanie wyrobów akcyzowych na podstawie e-DD albo dokumentu zastępującego e-DD i zakończenie przemieszczania w sposób, o którym mowa w art. 46b ust. 2 oraz w terminie, o którym mowa w art. 46b ust. 3.
W kwestii przemieszczania wyrobów akcyzowych, o którym mowa w ww. przepisie art. 32 ust. 5 pkt 2 ustawy, wymagającego e-DD jako podstawy tego przemieszczenia Sąd zajmuje stanowisko podobne jak w przypadku omawianym w związku z zarzutami naruszenia art. 89 ust. 2 ustawy. Jest ono oparte na treści przytoczonych już i omówionych: art. 2 ust. 1 pkt 10, 11 i 12, 18b i 26 ustawy, definiujących pojęcia składu podatkowego, procedury zawieszenia poboru akcyzy, podmiotu prowadzącego skład podatkowy, elektronicznego dokumentu e-DD, krajowego systemu teleinformatycznego służącego do obsługi przemieszczania wyrobów akcyzowych z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy oraz art. 42 ust. 1 ustawy, określającego sposób i termin zakończenia procedury zawieszenia poboru akcyzy, a także art. 46a, który w ust. 1 pkt 1 lit. a nakazuje użycie Systemu na podstawie e-DD w razie przemieszczania wyrobów akcyzowych poza procedurą zawieszenia poboru, objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, jeżeli wyroby te są przemieszczane ze składu podatkowego do podmiotu pośredniczącego (w zakresie wyrobów korzystających ze stawki zerowej był to podobnie brzmiący art. 46a ust. 1 pkt 1 lit. c, jak też art. 46b ust. 2 i ust. 3 ustawy, które dotyczą sposobu i terminu zakończenia przemieszczania na podstawie e-DD wyrobów akcyzowych wskazanych w art. 32 ust. 3, w tym pkt 1 i 8 ustawy.
Zdaniem Sądu także w odniesieniu do preparatów smarowych wskazanych we wniosku - dla zachowania zwolnienia od akcyzy w sytuacji opisanej przez skarżącą wymagane jest przemieszczenie wyrobów. Sytuacja opisana we wniosku, objęta pytaniem nr 3 dla zachowania zwolnienia od akcyzy wymaga (zarówno w przypadku opisanym w pkt 1 jak i pkt 8 ust. 3 art. 32 ustawy), przemieszczenia wyrobów akcyzowych w sposób opisany przez Sąd wyżej, przy założeniu, że omawiane przemieszczenie jest to czynność nie tylko fizyczna, lecz także formalna, związana ze zmianą statusu akcyzowego wyrobów, które z wyrobów zwolnionych od akcyzy stają się wyrobami podlagającymi opodatkowaniu. Także w tym przypadku należy mieć na uwadze treść wniosku, w którym podano, że wyroby akcyzowe zostaną wyprowadzone ze składu, wobec czego zostaną zużyte poza składem poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, a to wyklucza zastosowanie art. 32 ust. 3 pkt 8 ustawy, w którym jest mowa o zużyciu wyrobów przez podmiot prowadzący skład podatkowy występujący jako podmiot zużywający.
Sąd podziela stanowisko organu co do możliwości zastosowania w stanie objętym wnioskiem – zwolnienia od akcyzy na podstawie § 6 pkt 2 rozporządzenia w zw. z art. 32 ust. 3 pkt 1 i ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy, na warunkach wynikających z tych przepisów. W opisanej przez skarżącą sytuacji wyroby akcyzowe zwolnione od akcyzy ze względu na przeznaczenie zostaną dostarczone ze składu podatkowego do podmiotu zużywającego na warunkach wskazanych w ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy ww. artykułu, czyli wskutek (formalnego) opuszczenia składu podatkowego dojdzie do ich przemieszczenia zakończonego odbiorem wyrobów z chwilą przesłania do systemu raportu odbioru, w terminie liczonym od daty wskazanej w e-DD. Z ustawy o podatku akcyzowym nie wynika, aby w sytuacji takiej, jaką podano we wniosku (skład podatkowy i siedziba podmiotu zużywającego pod tym samym adresem, tożsamość podmiotowa podmiotu prowadzącego skład podatkowy i podmiotu zużywającego) dopuszczalne było odstąpienie od regulacji zawartych w art. 32 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy (zastosowanie zabezpieczenia oraz przemieszczenie wyrobów akcyzowych na podstawie e-DD). Przemieszczenie wyrobów akcyzowych w przewidziany przepisem sposób należy do warunków utrzymania zwolnienia od akcyzy, a więc warunkuje dokonanie odstępstwa od zasady opodatkowania wyrobów akcyzowych, co uzasadnia ścisłe, nie zaś rozszerzające odczytywanie omawianych przepisów. Dotyczy to także zastosowanie zabezpieczenia określonego zgodnie z przytoczonym wyżej art. 32 ust. 5 pkt 1 ustawy, należącym do warunków zastosowania omawianego zwolnienia od akcyzy w sytuacji opisanej we wniosku, gdy dochodzi do przemieszczenia wyrobów zwolnionych ze składu podatkowego.
Zatem warunkiem zwolnienia od akcyzy na podstawie § 6 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego w zw. z art. 32 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 32 ust. 5 i art. 46a pkt 1 lit. c ustawy jest objęcie wyrobów akcyzowych będących przedmiotem zwolnienia zabezpieczeniem akcyzowym oraz skorzystanie Systemu na podstawie e-DD jako potwierdzenie przemieszczenia wyrobów akcyzowych, także wówczas, gdy jest to jedynie "przesunięcie wewnątrzzakładowe" opisane we wniosku. Niezasadnie zarzucono więc w skardze naruszenie § 6 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego w zw. z art. 32 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 32 ust. 5 i art. 46a pkt 1 lit. c oraz art. 32 ust. 3 pkt 8 ustawy.
Inne kwestie merytoryczne wskazywane w skardze.
Zasadniczym założeniem skargi było przyjęcie, że w stanie podanym we wniosku nie dojdzie do przemieszczenia wyrobów akcyzowych, a jedynie do ich "międzyzakładowego przesunięcia". W oparciu o to założenie uzasadniane było stanowisko skarżącej co do prawa do stawki zerowej akcyzy bądź do zwolnienia od akcyzy - bez dokonania przemieszczenia wyrobów na podstawie e-DD. Sąd nie przyjął argumentacji skarżącej w kwestii "międzyzakładowego przesunięcia" wyrobów akcyzowych, uznając, że skarżąca mogłaby skorzystać ze stawki zero/zwolnienia, jeżeli zastosuje e-DD do przemieszczenia wyrobów akcyzowych. Wobec odmiennej wykładni przepisów dotyczących stawki zerowej/zwolnienia od akcyzy dokonanej w wyroku nie mogły odnieść zamierzonego skutku argumenty skarżącej oparte na powyższym, przyjętym przez nią błędnym założeniu, że nie nastąpi przemieszczenie wyrobów akcyzowych, a jedynie ich przesunięcie opisane we wniosku.
Odnosząc się argumentów skargi (str.14-15) mających na celu zdyskredytowanie znaczenia e-DD z powodu niskiej wartości informacyjnej, trudności w wygenerowaniu tego elektronicznego dokumentu z uwagi m.in. na tożsamość miejsca wysyłki i odbioru oraz daty i miejsca tych zdarzeń, a także do wskazywanej przez skarżącą zbędności e-DD oraz do wskazywanej w piśmie procesowym skarżącej możliwości wykorzystania, na potrzeby omawianych preferencji podatkowych – ewidencji księgowych prowadzonych przez skarżącą – argumenty te uznał Sąd za nietrafione. Znaczenie e-DD jako podstawy przemieszczeń wyrobów akcyzowych zostało już wyżej omówione. Nie jest rolą skarżącej ocena walorów informacyjnych e-DD jako elementu systemowego, stanowiącego przewidzianą w ustawie podstawę przemieszczania wyrobów akcyzowych poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy. Obawy skarżącej co do możliwości prawidłowego wygenerowania e-DD nie były objęte pytaniem skierowanym do organu i dopóki skarżąca nie przystąpi do przygotowania tego dokumentu elektronicznego, mają charakter hipotetyczny. Skarżąca jako podatnik podatku akcyzowego jest zobowiązana do prowadzenia ewidencji związanych z obsługą tego podatku. Jednak wyżej omówione znaczenie Systemu opartego na e-DD, a w tym znaczenie e-DD dla spełnienia warunków zachowania zerowej stawki akcyzy lub zwolnienia od akcyzy wklucza, co do zasady, możliwość zastąpienia e-DD przez ewidencje księgowe prowadzone przez skarżącą w innych celach. Zdaniem Sądu prowadzone przez skarżącą wskazywane w piśmie procesowym ewidencje księgowe nie pozwolą na pełne wykonywanie nadzoru nad przemieszczaniem wyrobów akcyzowych w procedurze zawieszenia poboru akcyzy oraz poza tą procedurą, gdyż ewidencje te nie stanowią elementu ww. Systemu, który, zgodnie z wyżej przytoczoną definicją, poza e-DD zawiera także inne elementy, łącznie dające możliwość sprawowania kontroli oraz monitoringu przemieszczania omawianych wyrobów.
W przedstawionych okolicznościach faktycznych i prawnych nie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia zasady proporcjonalności poprzez zarzucany brak wskazania przez organ na wystąpienie ryzyka powstania nadużyć lub ryzyka podważenia skuteczności kontroli weryfikacji rzeczywistego przeznaczenia wyrobów akcyzowych wyprowadzonych ze składu podatkowego bez zastosowania e-DD. Wyżej wyjaśniono w oparciu o orzecznictwo NSA (I GSK 829/17) że wskazany w przepisie sposób dokumentowania przemieszczania wyrobów akcyzowych jest elementem materialnoprawnej konstrukcji zerowej stawki podatkowej. Służy zatem realizacji celu, jakim jest ograniczenie obrotu wyrobami objętymi zerową stawką akcyzy. Zdaniem Sądu wynikający z ustawy o podatku akcyzowym omawiany warunek przemieszczania wyrobów akcyzowych na podstawie e-DD nie narusza zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej oraz w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Służy bowiem ograniczeniu obrotu wyrobami akcyzowymi ze stawką zerową i pozwala na kontrolę prawidłowości korzystania z tej stawki, bez nadmiernej ingerencji w prawa podatnika, wobec czego nie jest to obowiązek nadmiernie uciążliwy. Jeżeli zaś chodzi o podnoszony w skardze brak wykazania przez organ ryzyka powstania nadużyć lub podważenia skuteczności kontroli w razie niezastosowania e-DD, przyjąć należy, że ryzyko to może mieć nie tylko rzeczywisty, lecz także potencjalny charakter.
Kończąc omawianie kwestii merytorycznych wskazać należy na obszerne, lecz nieadekwatne powołanie się przez skarżącą na poparcie zajętego przez nią stanowiska, na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o sygn.: III SA/Po 211/22 i I SA/Po 135/24 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn.: I FSK 66/23 i I FSK 1493/24. Wyroki te dotyczą sprawy podobnej do obecnie rozpoznawanej, lecz żaden z nich nie zawiera merytorycznej oceny prawnej. Przyczyną uchylenia interpretacji indywidualnej w pierwszym z wymienionych wyroków (III SA/Po 211/22 ) był brak pełnego stanowiska prawnego organu, co zostało potwierdzone wyrokiem I FSK 66/23 oddalającym skargę kasacyjną organu. Zaś wyrokiem I SA/Po 135/24 WSA wprawdzie uchylił kolejną interpretację wydaną przez organ, lecz NSA wyrokiem I FSK 1493/24 uchylił wyrok sądu I instancji nakazując temu sądowi dokonanie merytorycznej oceny stanowiska organu. Według wiedzy Sądu skarga na interpretację nie została jeszcze ponownie rozpoznana przez WSA w Poznaniu. Nie ma zatem podstaw do powoływania się na merytoryczną ocenę dokonaną w powyższych wyrokach.
Zaś co do wskazywanego w końcowej części uzasadnienia skargi pominięcia przez organ wyroku TSUE z 13 marca 2025 r. C-137/23 - ze względu na wyżej przedstawione przez Sąd stanowisko w kwestii znaczenia wynikających z ustawy warunków korzystania z zerowej stawki akcyzy bądź ze zwolnienia od akcyzy, wywody skargi w tym zakresie pozostały bez wpływu na stanowisko Sądu.
Zarzut naruszenia art. 14c § 1 i 2 oraz art. 121 § 1 w zw. z art. 14h Op.
W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej. Ocena stanowiska skarżącej została dokonana przez organ prawidłowo, co zostało wyżej szczegółowo uzasadnione. W ocenie tej Sąd nie dopatrzył się wskazywanych w skardze błędów uzasadnieniu prawnym w zakresie spornych zagadnień. Zgodnie z art. 14c § 1 i 2 Op interpretacja indywidualna zawiera wyczerpujący opis przedstawionego we wniosku stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Można odstąpić od uzasadnienia prawnego, jeżeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie. W razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym. Z § 1 przytoczonego artykułu wynika, że o ile w zakresie opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego wymagane jest od organu przedstawienie wyczerpującego opisu, to wymogu takiego nie przewidziano w odniesieniu do oceny stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Przy czym stanowisko organu zajęte w zaskarżonej interpretacji jest wyczerpujące i obszerne, a przy tym zrozumiałe i w ocenie Sądu prawidłowe. Z treści interpretacji wynika, jakie przepisy wziął pod uwagę organ zajmując stanowisko w sprawie pytań zawartych we wniosku, a także w jaki sposób dokonał ich interpretacji. Wynika z zaskarżonej interpretacji także to, dlaczego za nieprawidłowe uznał organ stanowisko skarżącej w spornych kwestiach. Nie sposób zatem uznać, aby uzasadnienie prawne (ocena stanowiska skarżącej) zaskarżonej interpretacji indywidualnej naruszało wskazane w skardze wymogi, a w tym także wskazaną w skardze zasadę zaufania do organów, zawartą w art. 121 § 1 Op.
Zgodnie z art. 57a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "ppsa") skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przytoczony przepis zawiera wyjątek od zasady niezwiązania sądu granicami skargi przyjętej w art. 134 § 1 ppsa. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że konstrukcja przyjęta w art. 57a ppsa ogranicza badanie prawidłowości zaskarżonej interpretacji indywidualnej do zarzutów sformułowanych w skardze oraz do wskazanej w niej podstawy prawnej. Przykładowo, w wyroku z 23 lipca 2025 r. II FSK 341/25 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "wojewódzki sąd administracyjny nie może, przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w sprawach skarg na indywidualne interpretacje, uwzględnić naruszeń prawa innych niż wskazane w tejże skardze, nawet jeżeli takie naruszenia dostrzeże." Rozpatrując skargę Sąd miał na względzie powyższy przepis wyznaczający granice rozpoznania sprawy. Odnosząc się zatem do stawianych w skardze zarzutów, Sąd uznał, że nie znajdują one usprawiedliwionych podstaw.
Dlatego na podstawie art. 151 ppsa skarga została oddalona.
Przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych oraz Trybunału Sprawiedliwości Europejskiej są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło