I SA/Ol 544/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński, Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski,, sędzia WSA Tadeusz Piskozub (spr.), Protokolant Specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 29 września 2011r. sprawy ze skargi ośrodka A na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego oddala skargę I SA/Ol 544/11 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia Ośrodka A. w W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" w sprawie zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi. Jak wynika z akt sprawy, ośrodek A. przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w D. do realizacji tytuł wykonawczy o nr "[...]’, wystawiony w dniu "[...]", celem wszczęcia egzekucji administracyjnej wobec majątku S. G. Przedmiotowy tytuł wykonawczy obejmował należność pieniężną z tytułu nieuiszczonej opłaty za pobyt w A. w dniu "[...]" w kwocie 250 zł należności głównej. Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego, po zbadaniu dopuszczalności wszczęcia egzekucji administracyjnej w przedmiotowej sprawie, dokonał zwrotu ww. tytułu A.. W treści wydanego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny powołał się na przepisy art. 27 § 1 pkt 2 i art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/ dalej u.p.e.a./ i zaznaczył, że nastąpiło niewłaściwe oznaczenie adresu zobowiązanego w treści ww. tytułu. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że aktualny adres zobowiązanego różni się od adresu podanego w treści tytułu wykonawczego, a zatem tytuł ten nie spełnia wymogów określonych wart. 27 § 1 pkt 2 ww. ustawy, dlatego też zostaje zwrócony Wierzycielowi na mocy art. 29 § 2 ww. ustawy. Organ egzekucyjny wskazał ponadto, iż z faktu, że zobowiązany mieszka aktualnie w W., przy ul. "[...]" wynika to, że właściwym miejscowo organem egzekucyjnym w sprawie jest Naczelnik Urzędu Skarbowego "[...]". W zażaleniu Skarżący podniósł, iż organ egzekucyjny posiadający informacje o zmianie adresu zobowiązanego widniejącego w tytule wykonawczym, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 i 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powinien przekazać w drodze postanowienia tytuł wykonawczy właściwemu organowi egzekucyjnemu, jeśli ta zmiana adresu ma wpływ na zmianę właściwości organu egzekucyjnego. Skarżący powołał się także na potwierdzający jego argumentację wyrok WSA w Krakowie z dnia 05.09.2008 r., sygn. akt I SA/Kr 380/08. Po rozpatrzeniu zażalenia, zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. Podniósł, iż organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Jeżeli tytuł wykonawczy przekazany przez wierzyciela nie spełnia wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 2 ww. ustawy, tj. adres zobowiązanego jest nieaktualny (nieprawidłowy), tytuł ten podlega zwrotowi do wierzyciela. Jednocześnie należy podkreślić, iż wymóg wskazania prawidłowego adresu należy rozumieć jako wymóg podania właściwego i aktualnego adresu miejsca zamieszkania zobowiązanego, a więc wskazania miejsca, w którym osoba zobowiązana przebywa z zamiarem stałego pobytu, nie zaś miejsca zameldowania. Ponadto, wskazanie adresu miejsca zamieszkania zobowiązanego ma istotne znaczenie tak dla zagadnienia ustalenia właściwości organów egzekucyjnych, jak również dla dopełnienia wymogu indywidualizacji osoby zobowiązanej oraz umożliwienia prawidłowego wszczęcia skutecznej egzekucji administracyjnej obowiązku wskazanego w tym tytule. Brak możliwości doręczenia tytułu wykonawczego zobowiązanemu stanowi przeszkodę do skutecznego wszczęcia egzekucji administracyjnej, stosownie do treści art. 26 § 5 ustawy. Organ zaznaczył, iż podstawą prowadzonego postępowania egzekucyjnego jest prawidłowo sporządzony przez wierzyciela tytuł wykonawczy. Zatem skierowanie przez wierzyciela tytułu wykonawczego do niewłaściwego miejscowo organu egzekucyjnego (z uwagi na podanie w tytule nieaktualnego adresu miejsca jego zamieszkania) nie oznacza, iż w tej kwestii będzie miał bezpośrednie zastosowanie przepis art. 65 § 1 K.p.a.. Błędnego oznaczenia właściwego miejscowo organu egzekucyjnego nie można zmienić poprzez przekazanie w formie zawiadomienia tytułu wykonawczego według właściwości miejscowej na podstawie ww. art. 65 § 1 Kpa, bowiem tytuł ten, rozumiany jako dokument urzędowy wystawiony przez wierzyciela, nadal będzie zawierał nieprawidłowe dane zarówno co do adresu zobowiązanego, jak i oznaczenia właściwego miejscowo organu egzekucyjnego, uprawnionego do nadania klauzuli o skierowaniu tytułu do egzekucji i wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zwrot tytułu wykonawczego eliminuje również ewentualne zarzuty zobowiązanego wskazujące na niewłaściwy organ egzekucyjny (art. 33 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Dodatkowo organ wskazał, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22.11.2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) jednoznacznie określają tryb postępowania przedegzekucyjnego, toczącego się bez udziału organu egzekucyjnego oraz postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez organy egzekucyjne. Za prawidłowość i prawdziwość informacji wskazywanych w tytule wykonawczym odpowiada wierzyciel, gdyż to właśnie on jest dysponentem postępowania egzekucyjnego, które to toczy się w jego interesie. Z treści § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, że jeżeli wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym, niezwłocznie kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego, którego właściwość wyznacza regulacja przepisu art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej. Obowiązek ustalenia przez wierzyciela właściwego organu wynika jednoznacznie z treści przepisu art. 22 § 2 u.p.e.a., gdzie ustawodawca użył zwrotu: "ustala się". Stąd też organ uznał, że obowiązek wskazania przez wierzyciela aktualnego adresu miejsca zamieszkania zobowiązanego, nie może być korygowany poprzez przekazanie zawiadomieniem tytułu wykonawczego do innego organu egzekucyjnego, który w wyniku dokonanych ustaleń okazał się miejscowo właściwy. Dyrektor Izby Skarbowej podniósł również, iż w dniu 13.04.2011 r. w oparciu o informacje zawarte w formularzu NIP-3 – S. G. został wpisany do rejestru podatników prowadzonego przez Urząd Skarbowy"[...]" i od tego dnia uwidoczniony został w ewidencjach tego organu jego adres zamieszkania: ul. "[...]", W. Zatem już w dniu wystawienia tytułu wykonawczego, a także w dniu wpływu ww. tytułu wykonawczego do Urzędu Skarbowego (04.05.2011 r.) adres zamieszkania Zobowiązanego był nieaktualny wskutek jego zmiany przez Zobowiązanego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]", oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Strona zarzuciła naruszenie przepisów: - art. 29 § 2 u.p.e.a., art. 1 a pkt 13 u.p.e.a. w związku z art. 42 ust. 5 ustawy z dnia 26.10.1982 r., o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (j.. t. Dz. U. z 2007 r. nr 70, poz. 473 ze zm.) oraz art. 6, art. 7, art. 8 i art. 12 Kodeksu postępowania administracyjnego(j. t. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.). Naruszenia ww. przepisów Skarżąca dopatruje się w: - przyjęciu, że tytuł wykonawczy zawiera nieprawidłowe dane adresowe zobowiązanego, jak i błędne oznaczenie właściwego miejscowo organu egzekucyjnego; -bezpodstawnym zwrocie tytułu wykonawczego Ośrodkowi A. Zdaniem strony, organ próbuje bezpodstawnie przerzucić na wierzyciela – nie posiadającego możliwości wglądu w dokumentację podatkową dłużnika- obowiązek wskazania adresu w oparciu o takie dane. Powołując się na wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 września 2008r. o sygn. akt. I SA/Kr 380/08 strona wskazała, iż zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 65 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Naczelnik Urzędu Skarbowego powinien przekazać w drodze postanowienia tytuły wykonawcze właściwemu organowi egzekucyjnemu, jeśli zmiana adresu ma wpływ na zmianę właściwości organu egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki sąd administracyjny w Olsztynie rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone akty administracyjne z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów. W przedmiotowej sprawie kontroli Sądu zostało poddane postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w zakresie zwrotu wierzycielowi tytułu wykonawczego. Jako główny przedmiot sporu między A. a organami egzekucyjnymi I i II instancji należy uznać zwrot tytułu wykonawczego z dnia "[...]" przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, wobec podania w treści tego dokumentu nieaktualnego adresu zobowiązanego. Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Na postanowienie organu egzekucyjnego o zwrocie tytułu wykonawczego przysługuje wierzycielowi, niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, zażalenie (§ 2). W myśl art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację. Z kolei na podstawie art. 22 § 2 u.p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 3. Jeżeli znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część nie znajduje się na terenie działania organu egzekucyjnego ustalonego zgodnie z § 2, właściwość miejscową ustala się według miejsca położenia składników tego majątku (§ 3). Postępowanie egzekucyjne w administracji jest odrębnym i szczególnym postępowaniem, do którego na mocy art. 18 u.p.e.a. tylko odpowiednie zastosowanie mogą mieć przepisy Kpa. Postępowanie to należy zatem uznawać za procedurę całkowicie niezależną od innych postępowań administracyjnych. Jego specyfika powoduje, że należy się kierować zasadami przede wszystkim tego postępowania, a nie uregulowanymi w innych postępowaniach administracyjnych, choćby nawet dopuszczonymi do odpowiedniego stosowania. W niniejszej sprawie strony zgadzają się co do tego, że tytuł wykonawczy z dnia "[...]" zawiera wypełnione pozycje wskazujące na adres zobowiązanego (poz. 19 – 28 tytułu). Nie ma też sporu co do tego, że adres ten nie jest prawidłowy. Naczelnik Urzędu Skarbowego w oparciu o dokumentację podatkową wskazał wierzycielowi adres dłużnika, uznany za aktualny. Powyższe spowodowało, że właściwy miejscowo w sprawie stał się inny organ egzekucyjny. Rozpoznając sprawę Sąd stwierdza, że ocena prawna głównego przedmiotu sporu, zawarta w zaskarżonym postanowieniu, nie narusza przepisów prawa. Otrzymany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego tytuł wykonawczy Nr "[...]" zawiera wadę, która przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego do zobowiązanego w celu wykonania obowiązku (co jest głównym celem działań wierzyciela), może być wyeliminowana poprzez wystawienie tytułu wykonawczego zawierającego prawidłowe dane adresowe dłużnika. Sąd nie podziela oceny dokonanej przez WSA w Krakowie w powoływanym przez wierzyciela wyroku z dnia 08.09.2008r. sygn. akt I SA/Kr 380/08. Przewidziany bowiem w art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wymóg wskazania adresu zobowiązanego należy rozumieć jako wymóg podania właściwego i aktualnego adresu miejsca zamieszkania zobowiązanego, a więc wskazania miejsca, w którym osoba zobowiązana przebywa z zamiarem stałego pobytu. Obowiązku tego wierzyciel nie może przerzucać na organ egzekucyjny. Konsekwencją wskazania nieprawidłowego adresu w przedstawionym wyżej rozumieniu, jest natomiast zwrot tytułu wykonawczego wierzycielowi, którego obowiązkiem jest ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania zobowiązanego i skierowanie tytułu do realizacji przez właściwy miejscowo organ egzekucyjny (art. 29 § 2 u.p.e.a.). Stanowisko takie prezentowane już było w orzecznictwie sądów administracyjnych i sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni je podziela (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17.12.2007r. sygn. akt I SA/Gl 464/07, wyrok WSA w Łodzi z dnia 11.05.2004r. sygn. akt I SA/Łd 992/03, opub. w LEX nr 127025, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12.06.2008r. sygn. akt I SA/Ol 101/08, dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W konsekwencji to do wierzyciela należy weryfikacja danych tytułu wykonawczego, co oznacza, że ma on obowiązek wskazać w tytule wykonawczym aktualne dane. W sytuacji, gdy nie wszczęto jeszcze egzekucji do majątku zobowiązanego i nie został doręczony dłużnikowi odpis tytułu wykonawczego, oznacza to obowiązek wystawienia nowego tytułu wykonawczego w miejsce dokumentu zawierającego błędne dane. W takiej sytuacji w odniesieniu do adresu zobowiązanego innego niż pierwotnie wskazany, oznaczać to może, iż właściwy miejscowo jest inny organ egzekucyjny, niż wierzyciel pierwotnie zakładał. Okoliczność, że podany przez wierzyciela w niniejszej sprawie adres zobowiązanego był nieaktualny w dniu sporządzenia tytułu wykonawczego, spowodowała, że dokument będący podstawą egzekucji administracyjnej, jakim jest tytuł wykonawczy, jest obarczony błędem. Należy dodać, że zgodnie z art. 39 w/w ustawy dnia 26.10.1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi organy samorządu terytorialnego w miastach liczących ponad 50.000 mieszkańców i organy powiatu mogą organizować i prowadzić izby wytrzeźwień. Organem zaś wykonawczym samorządu jest prezydent danego miasta. Przepis art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 08.03.1990r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) określa zadania prezydenta miasta, do których należy m.in. zatrudnianie i zwalnianie kierowników gminnych jednostek organizacyjnych. Poza tym prezydent miasta jako kierownik urzędu gminy wykonuje uprawnienia zwierzchnika służbowego w stosunku do pracowników urzędu oraz kierowników gminnych jednostek organizacyjnych (art. 33 ust. 5) – jakimi są m.in. izby wytrzeźwień. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 04.01.2011r. sygn. akt III SA/Gl 2439/10 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), że wyłącznie gmina może mieć status wierzyciela w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym. Wierzycielem - w rozumieniu przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - może być jedynie podmiot administracji publicznej lub organ (instytucja) wykonujący funkcje władcze. W rubryce "oznaczenie wierzyciela" na tytule wykonawczym może ewentualnie figurować Prezydent miasta W. - jako organ reprezentujący interesy danej gminy i odpowiedzialny za wykonywanie jej zadań własnych. Dyrektor Ośrodka A. jak wynika z treści udzielonego przez Prezydenta miasta pełnomocnictwa nr "[...]" z dnia 03.02.2010r. - jest uprawniony do reprezentowania W. m.in. przed organami egzekucyjnymi w postępowaniach egzekucyjnych związanych z działalnością Ośrodka. Jednak podmiotem uprawnionym do żądania m.in. wykonania obowiązku (art. 1a pkt 13 u.p.e.a.) nadal pozostaje Gmina – W. (będąca gminą mającą status miasta na prawach powiatu – art. 1 ustawy z dnia 15.03.2002r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. Nr 41, poz. 361 ze zm.) i ta instytucja (ew. Prezydent) winny być postrzegane jako wierzyciel. Dyrektor Ośrodka nie jest tu samodzielnym organem, ma natomiast prawo reprezentować interesy W. jako posiadający do tego upoważnienie, zgodnie z jego zakresem. Na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku