I SA/Ol 563/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 16 września 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier na automatach o niskich wygranych za sierpień, wrzesień 2010r. postanawia: odmówić skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych WSA/post.1 - sentencja postanowienia Spółka A (dalej: spółka, skarżąca, strona), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, że kapitał zakładowy spółki wynosi 2.336.820,00 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 2.400.290,94 zł, natomiast wysokość straty za ostatni rok obrotowy wyniosła 1.614.984,05 zł. Skarżąca wskazała, że posiada rachunek bankowy ze stanem konta 0 zł. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że spółka nie dysponuje środkami pozwalającymi na poniesienie kosztów sądowych bez narażenia się na utratę płynności finansowej. Ponosi stratę na prowadzonej działalności, co powoduje, że brakuje jej środków na bieżące regulowanie zobowiązań związanych z działalnością. W celu prowadzenia działalności gospodarczej musi koncentrować się na zapłacie bieżących zobowiązań, a przede wszystkim na bieżącej wypłacie wynagrodzeń pracownikom. Ponadto podkreślono, że skarżąca nie posiada środków na rachunku bankowym, a dodatkowo konto bankowe zajął komornik sądowy. Wskazano także, że stawianie jej przed wyborem, czy posiadane środki przeznaczyć na spłatę zobowiązań, czy na uregulowanie kosztów sądowych stanowi, w jej sytuacji, ograniczenie konstytucyjnego prawa do sądu. Do złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy przedłożono kopię wyciągu z rachunku bankowego z dnia 14 marca 2016r. z saldem ujemnym -116,22 zł (k. 45), kopię sprawozdania finansowego za okres 01.01.2015-31.12.2015r. (k.46), kopię bilansu sporządzony na dzień 31 grudnia 2015r. (k. 47), kopię rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2015r. do 31 grudnia 2015r. (k. 48), kopię dodatkowych informacji do sprawozdania finansowego (k. 48-51). Rozpoznając niniejszy wniosek zważono co następuje: Zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie. Zgodnie jednak z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm. dalej cyt. jako p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym np. zwolnienie od opłat sądowych, może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z treścią wyżej wskazanych przepisów to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. W szczególności zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów także sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 31 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1397/13, publ. CBOiS). Dodatkowo należy podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu orzekającego w tym przedmiocie (referendrza sądowego bądź sądu administracyjnego). Zgodnie bowiem z treścią art. 246 § 2 p.p.s.a. spełnienie przesłanek ekonomicznych w nim wskazanych uprawnia jedynie do udzielenia prawa pomocy. Sąd bądź referendarz sadowy tym samym może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I GZ 173/08, publ. CBOiS). Ustawodawca wskazał bowiem w sposób wyraźny, że nawet spełnienie przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. nie obliguje do pozytywnego rozpatrzenia wniosku strony. Tylko zatem wystąpienie wyjątkowych i szczególnych okoliczności mogłoby przemawiać za zastosowaniem w danym przypadku prawa pomocy w odniesieniu do osoby prawnej. Rozpoznając niniejszy wniosek stwierdzić należy, iż żadne tego rodzaju okoliczności w odniesieniu do spółki nie zaistniały. Przede wszystkim należy podnieść, że skarżąca, pomimo podnoszonych trudności ciągle pozostaje w obrocie gospodarczym. Z wyciągu z KRS nie wynika, aby spółka prowadzoną działalność zawiesiła, zlikwidowała, rozwiązała czy zgłosiła wniosek o upadłość. W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08, publ. CBOiS). Podkreślić również należy, iż nawet brak bieżących dochodów, czy wielkość zobowiązań wykazywanych w formularzu PPPr, nie mogą być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. Z przedłożonego bilansu spółki sporządzonego na dzień 31 grudnia 2015r. wynika, że spółka posiada rzeczowe aktywa trwałe o wartości 4.661.836,06 zł, w tym środki trwałe w budowie o wartości 1.490.979,40. Całkowity kapitał własny spółki na koniec ubiegłego roku wynosił 4.447.580,34 zł, w tym kapitał podstawowy wykazany w formularzu wniosku 2.336.820,00 zł i kapitał zapasowy 3.725.744,39 zł Ponadto z przedstawionego bilansu wynika, iż spółka na dzień 31 grudnia 2015r. posiadała należności krótkoterminowe w wysokości 412.483,76 zł, a także środki pieniężne w kasie i na rachunkach w wysokości 33.770,85 zł. Uwzględniając powyższe dane nie sposób uznać, że uiszczenie wymaganego wpisu od skargi w wysokości 2.000 zł spowoduje dla spółki negatywne konsekwencje finansowe. Odnosząc się do wykazanej przez skarżącą straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, stwierdzić należy, że okoliczność ta nie oznacza automatycznie konieczności zwolnienia strony z kosztów sądowych. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (por. postanowienie NSA z 9 września 2013 r., II GZ 489/13). Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. O możliwościach płatniczych Spółki świadczy choćby fakt, że pomimo pogorszenia warunków prowadzenia działalności gospodarczej i poniesienia strat przez spółkę nie zaprzestała ona prowadzenia działalności gospodarczej. Powyższe potwierdzają także zapisy w sprawozdaniu finansowym spółki (k. 46 verte), iż na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego tj. 31.03.2016r. nie istnieją "okoliczności czy zdarzenia, które świadczyłyby o istnieniu poważnych zagrożeń dla kontynuowania przez jednostkę działalności w najbliższym okresie". Z przedłożonej natomiast dodatkowej informacji do sprawozdania finansowego wynika, iż "planuje się pokrycie bieżącej straty z kapitału zapasowego" (k. 49). Podobnie powoływanie się przez skarżącą na zajęcie rachunku bankowego przez komornika nie jest wystarczającą przesłanką dla uznania, iż spółka spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Fakt zabezpieczenia rachunku bankowego (blokada środków do oznaczonej wysokości) nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez zobowiązanego z rachunku bankowego w zakresie m.in. pobierania kwot na bieżące wypłaty wynagrodzeń za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej. Nie znajduje również uzasadnienia argumentacja spółki o stawianiu jej przed wyborem, które koszty winna uregulować, czy koszty sądowe czy też zobowiązania wynikające z prowadzonej działalności gospodarczej, w tym bieżące zobowiązania wobec pracowników. Wskazać należy, że zgodnie z przedłożonym rachunkiem zysków i strat w ubiegłym roku skarżąca z tytułu wynagrodzeń poniosła koszty w wysokości jedynie 844.718,20 zł. Z tytułu natomiast innych kosztów działalności operacyjnej spółki jak chociażby usług obcych (B III), w ramach których opłacane są m.in. koszty najmu, usług transportowych, usług budowlano-montażowych, koszty doradztwa, księgowości poniosła wydatki w wysokości 2.443.999,01 zł, czy pozostałych kosztów operacyjnych (B VII), do których zalicza się koszty reprezentacji i reklamy, podróży służbowych, ryczałty za używanie samochodów prywatnych do celów służbowych oraz koszty składek na rzecz organizacji była w stanie ponieść koszty w wysokości 24.201,18 zł. Uwzględniając powyższe trudno uznać, że skarżąca nie jest w stanie ponieść także kosztów sądowych niniejszego postępowania. Końcowo zauważyć należy, iż nie ma przeszkód, nawet w przypadku braku takiego obowiązku wynikającego z treści umowy spółki, do podjęcia odpowiednich kroków celem poprawy jej kondycji finansowej, np. poprzez podjęcie decyzji o dopłatach przez wspólników. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.) przewiduje w art. 177 instytucję dopłat wspólników, przewidzianą właśnie na wypadek czasowych trudności finansowych spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Podjęcie takich działań oznaczałoby wyczerpanie wszelkich możliwości zmierzających do pozyskania niezbędnych środków na pokrycie działalności Spółki. Wspólnicy, decyzją których Spółka powstała nie mogą pozostawać bierni w sytuacji trudności finansowych i żądać udzielenia przez państwo bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych. W orzecznictwie przeważa pogląd, że nie można stosując prawo pomocy, chronić czy wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 21 października 2013r., sygn. akt I SA/Wr 1097/13 publ. CBOiS). Tak więc jeżeli spółka aktualnie doświadcza problemów finansowych, w pierwszej kolejności winna zwrócić się o pomoc do swoich udziałowców, z woli których funkcjonuje w obrocie prawnym. Za przyznaniem spółce prawa pomocy nie przemawia również przytoczony przez nią argument, o możliwości pozbawienia jej prawa do sądu, w następstwie odmowy przyznania jej prawa pomocy, gdyż koszty sądowe, związane z toczonymi sporami sądowymi, należy zaliczyć do zwykłych kosztów funkcjonowania spółki, tak więc konieczność ich sfinansowania nie może być rozpatrywana w kategorii obciążenia jej nieuzasadnionymi ciężarami. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., w związku art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.