I SA/Ol 571/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 12 września 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009r. postanawia: zwolnić skarżącego od wpisu sądowego ponad kwotę 1.000 zł (jednego tysiąca złotych) Wnioskiem z dnia 18 lipca 2013r., złożonym wraz ze skargą, skarżący L. Z. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu w wysokości 2.097 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz z dodatkowych materiałów nadesłanych do spraw o sygn. I SA/Ol 482/13 i I SA/Ol 481/13, włączonych do niniejszej sprawy, wynika, iż wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Uzyskuje wynagrodzenie z tytułu pracy w wysokości 2.000 zł brutto. Jest właścicielem nieruchomości gruntowej o powierzchni 1.000 m2 w "[...]", przy ul. "[...]". Innego majątku nieruchomego jak i ruchomego nie posiada. Argumentując wniosek skarżący wskazał, iż jedynym jego źródłem dochodu jest wynagrodzenie ze stosunku pracy w "[...]". Miesięcznie jest to kwota 1.459,48 zł netto, z czego potrącana jest kwota 278,10 zł z tytułu zajęcia komorniczego. Dodatkowo płaci alimenty w wysokości 500 zł na córkę K. Do wniosku załączono zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości zarobków. Ustalono również, iż wnioskodawca nie korzysta z niczyjej pomocy finansowej. Obecnie nie posiada żadnych kredytów, pożyczek. Nie ponosi kosztów leczenia, kosztów eksploatacji samochodu. Mieszka w "[...]" w mieszkaniu córki "[...]". Koszty utrzymania mieszkania ponoszą wspólnie. Miesięcznie skarżący płaci córce 300 zł tytułem opłat za czynsz, prąd, wodę, wywóz śmieci. Wyżywienie zapewnia mu restauracja "[...]" w "[...]", która jest własnością K. G. i jego dzieci. Tam jada posiłki. W oświadczeniu złożonym w dniu 05.08.2013r. wyjaśnił, iż nie posiada udziałów w spółce A są to udziały jego dzieci i K. G.. W spółce B wnioskodawca posiada 100 udziałów o wartości 100.000,00 zł. Wskazał, iż od dwóch lat nie osiąga z tego tytułu żadnych dochodów. Dodał, iż spółka posiada straty w wysokości około 140.000 zł. Odnośnie spółki C podał, iż posiada w niej 200 udziałów o łącznej wysokości 50.000,00 zł. Spółka od dnia założenia nie rozpoczęła działalności, a bilans spółki jest zerowy. Dodał również , iż nie zna wartości rynkowej nieruchomości w "[...]", której jest właścicielem. Obecnie jest ona zabezpieczona przez Urząd Skarbowy. Do oświadczenia załączono kserokopię zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie na łączną kwotę 295.078,15 zł. Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z powyższej regulacji wynika, iż chcąc ubiegać się o prawo pomocy, strona musi wykazać, że rzeczywiście nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bądź pełnych kosztów postępowania - w tym drugim przypadku bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przedstawiona powyżej sytuacja materialna wnioskodawcy nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Stwierdzić należy iż, wykazane przez L. Z. okoliczności nie wskazują, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez ryzyka wystąpienia uszczerbku utrzymania koniecznego. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wnioskodawca posiada majątek w postaci nieruchomości gruntowej w "[...]" o powierzchni 1000m2. Skarżący wskazał co prawda, że przedmiotowa nieruchomość jest zabezpieczona przez Urząd Skarbowy. Nie przedstawił jednak na tę okoliczność żadnych dowodów. Nie jest również wiadome jaka jest wysokość ewentualnego zabezpieczenia. Skarżący nie określił szacunkowej wartości tej nieruchomości. Trudno zatem porównać wysokość ustanowionego zabezpieczenia do wartości posiadanego majątku. Niewykluczone bowiem jest, iż ze sprzedaży majątku nieruchomego możliwe będzie uzyskanie wartości przekraczających wysokość zabezpieczeń, zwłaszcza biorąc pod uwagę miejsce usytuowania i powierzchnię nieruchomości. Samo oświadczenie, że posiadana nieruchomość jest zabezpieczona przez Urząd Skarbowy jest niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Nie jest bowiem możliwe jednoznaczne stwierdzenie że wartość hipoteki przekracza posiadany majątek. Ponadto wskazać należy, iż posiadanie przez skarżącego udziałów w spółce B oraz C na łączną kwotę 150.000 zł, wyklucza możliwość uznania go za osobę na tyle ubogą, aby uzasadnione było zwolnienie go od całości kosztów sądowych. Posiadanie majątku, zwłaszcza takiego, który nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możność jego zbycia, uniemożliwia przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 563/09, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał zajęcia wspomnianych udziałów w spółkach. Twierdzenie, że spółka ponosi straty czy nie podjęła działalności nie oznacza, że nie posiada ona majątku w postaci kapitału zakładowego powstałego z udziałów wspólników, kapitału zapasowego, majątku trwałego czy zasobów pieniężnych. Posiadanie udziałów kształtuje sytuację majątkową skarżącego po stronie aktywów i podlega ocenie zmierzającej do ustalenia możliwości płatniczych wnioskodawcy. Dodatkowo wskazać należy, iż udziały w spółce A należą m.in. do dzieci skarżącego. Dlatego też pomocy w zakresie uiszczenia kosztów sądowych czy ich części, skarżący może również oczekiwać ze ich strony, co nie pozostawałoby w sprzeczności z art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. Reasumując stwierdzić należy, że sytuacja finansowa skarżącego jest stabilna, posiada on stałe i regularne dochody, posiada stałe miejsce zamieszkania, zapewnione ma również całodzienne wyżywienie. Biorąc natomiast pod uwagę ustalone składniki majątku skarżącego, trudno wywieść, że wnioskodawca kwalifikuje się do osób ubogich, a do takich właśnie skierowane ma być prawo pomocy. Rozpoznając niniejszy wniosek wzięto jednakże pod uwagę, iż skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisów także w dwóch innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem (sygn. akt I SA/Ol 481/13, I SA/Ol 482/13), w których nie został zwolniony od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze postanowiono w niniejszej sprawie zwolnić skarżącego z części wpisu sądowego tj. ponad kwotę 1.000 zł. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.