I SA/Ol 572/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 4 września 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 19 lipca 2013r., złożonym wraz ze skargą, skarżący M. J., reprezentowany przez radcę prawnego A. K., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu w wysokości 2.371 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną B.J. Skarżący nie uzyskuje dochodu. Jego małżonka uzyskuje emeryturę w wysokości 2.080 zł miesięcznie. Dodatkowo z tytułu wynajmu lokalu otrzymuje kwotę 3.480 zł miesięcznie oraz z tytułu dopłat obszarowych do ziemi kwotę około 70.000 zł. Wnioskodawca jest współwłaścicielem domu o powierzchni 150 m2, na który został zaciągnięty kredyt w wysokości 300.000 zł, mieszkania o powierzchni 48 m2, mieszkania o powierzchni 49 m2, nieruchomości rolnej o powierzchni 31 ha, lokalu usługowego o powierzchni 50 m2 domku letniskowego o powierzchni 30 m2. Posiada również zasoby pieniężne w postaci akcji PZU w ilości 20 sztuk. Innego majątku nie posiada. Argumentując wniosek skarżący wskazał, iż obecnie nie osiąga żadnego dochodu. Natomiast z uwagi na sytuację rynkową nie jest także w stanie skutecznie zbyć jakiegokolwiek składnika majątkowego. Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 dalej cyt. jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z powyższej regulacji wynika, iż chcąc ubiegać się o prawo pomocy, strona musi wykazać, że rzeczywiście nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bądź pełnych kosztów postępowania - w tym drugim przypadku bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przedstawiona powyżej sytuacja materialna wnioskodawcy nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Stwierdzić należy iż, wykazane przez skarżącego okoliczności nie wskazują, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych związanych z zainicjowaniem postępowania, bez ryzyka wystąpienia uszczerbku utrzymania koniecznego. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wnioskodawca posiada znaczny majątek nieruchomy w postaci domu (150m2), dwóch mieszkań (48m2 i 49 m2), nieruchomości rolnej (31 ha), lokalu usługowego (50m2) i domku letniskowego (30 m2). Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, postanowienie NSA z dnia 26 września 2012r., sygn. I OZ 698/12, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2011r., sygn. I GZ 48/11, postanowienie WSA w Opolu z dnia 20 czerwca 2011r., sygn. II SA/Op 526/10, publ. CBOIS). Również w postanowieniu z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04 Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na utrwalone stanowisko Sądu Najwyższego (orzeczenie z dnia 23 października 1934 r., C II 1441/34) uznał, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości (...) w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możność jego zbycia." (z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2009 r.; sygn. akt I OZ 563/09; publ. CBOiS). Wskazane wyżej składniki majątku nieruchomego skarżącego, w ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek, wyłączają możliwość przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dodatkowo skarżący jest właścicielem 20 akcji PZU, których wartość na dzień 03.09.2013r., na podstawie danych uzyskanych z baz internetowych (www.gielda.onet.pl/pzu), wynosiła 8.528 zł. Przyznania prawa pomocy nie uzasadnia także wysokość uzyskiwanych przez rodzinę dochodów. W tym miejscu wskazać należy, iż posiadana nieruchomość rolna o powierzchni 31 ha powinna, w świetle wiedzy i doświadczenia życiowego, przynosić także inne dochody, poza wykazanymi dopłatami obszarowymi. Reasumując stwierdzić należy, że sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego pozwala na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Rodzina utrzymuje się ze stałych i regularnych dochodów tytułu emerytury małżonki wnioskodawcy, uzyskuje także dochody z tytułu wynajmu lokalu usługowego oraz dopłat z tytułu posiadania ziemi Biorąc natomiast pod uwagę ustalone składniki majątku skarżącego, trudno wywieść, że wnioskodawca kwalifikuje się do osób ubogich, a do takich właśnie skierowane ma być prawo pomocy. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.