I SA/Ol 598/15
WyrokWSA w Olsztynie2015-11-05
Skład orzekający: Renata Kantecka, Wiesława Pierechod, Jolanta Strumiłło
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy utrata części dzierżawionego gruntu w wyniku prawomocnego orzeczenia sądu, wydanego po zawarciu umowy dzierżawy i złożeniu wniosku o płatności rolnośrodowiskowe, może być uznana za siłę wyższą, zwalniającą z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że utrata części dzierżawionego gruntu w wyniku prawomocnego orzeczenia sądu nie stanowi siły wyższej w rozumieniu przepisów dotyczących płatności rolnośrodowiskowych. Kluczowa dla oceny możliwości dotrzymania zobowiązania jest sytuacja prawna i faktyczna na dzień jego podjęcia. W niniejszej sprawie, na dzień złożenia wniosku o płatności rolnośrodowiskowe, istniał już spór między współdzierżawcami oraz informacja o zamiarze wyłączenia części gruntów z dzierżawy, co oznaczało brak pewności co do dysponowania całością zadeklarowanego gruntu.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na lata 2009 i 2010, deklarując realizację zobowiązań na określonych powierzchniach gruntów dzierżawionych wspólnie z inną osobą. W wyniku sporu między współdzierżawcami, prawomocnym orzeczeniem sądu skarżąca została zobowiązana do wydania części dzierżawionego gruntu innemu współdzierżawcy, co skutkowało zmniejszeniem powierzchni, na której miała realizować zobowiązanie. Organ uznał, że utrata tej powierzchni stanowi podstawę do zwrotu nienależnie pobranych płatności, odmawiając uznania sytuacji za siłę wyższą. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, argumentując, że utrata gruntu nastąpiła na skutek orzeczenia sądu i powinna być traktowana jako siła wyższa.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod sędzia WSA Jolanta Strumiłło Protokolant referent stażysta Milena Małyszko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2015r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno środowiskowych oddala skargę
J. J. (dalej powoływany jako "skarżąca", "strona") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako "ARiMR") z dnia "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2009 i 2010.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 12 maja 2009 r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009, w którym zadeklarowała realizację: wariantu 2.1 uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 63,44 ha, wariantu 2.3 trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 11,54 ha oraz wariantu 3.1 ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni 8,70 ha.
Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w wysokości 57.449,90 zł, w tym z tytułu realizacji: wariantu 2.1 na powierzchni 63,43 ha, wariantu 2.3 na powierzchni 11,52 ha oraz wariantu 3.1 na powierzchni 8,69 ha.
W roku 2010 strona wnioskowała o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej z tytułu realizacji: wariantu 2.1 na powierzchni 63,43 ha, wariantu 2.3 na powierzchni 11,53 ha oraz wariantu 3.1 na powierzchni 8,70 ha.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją z dnia "[...]" przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w wysokości 57.449,90 zł, do powierzchni identycznych jak w przypadku płatności na 2009r.
W roku 2011 strona wnioskowała o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej z tytułu realizacji: wariantu 2.1 uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni 63,33 ha, wariantu 2.3 trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni 11,53 ha, wariantu 2.5 uprawy warzywne (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni 0,10 h oraz wariantu 3.1 na powierzchni 8,70 ha.
W dniu 31 maja 2011 r. strona złożyła zmianę wniosku polegającą na zmniejszeniu powierzchni wariantu 2.1 uprawy rolnicze o 10 ha.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją z dnia "[...]" przyznał stronie płatności w wysokości 49.608,50 zł do powierzchni wnioskowanej po zmianie powierzchni.
Zaniechanie działalności rolnośrodowiskowej na powierzchni 10 ha stanowiło podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności za lata 2009 i 2010 w wysokości 15.800 zł, które zakończyło się wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzji z dnia "[...]". W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona podjęła w 2009r. nowe 5-letnie zobowiązanie na gruntach dzierżawionych razem ze współdzierżawcą (W. B.). Umowa dzierżawy gruntów rolnych zawarta dnia "[...]" pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych, a współdzierżawcami - w tym stroną postępowania, nie określała w jakich częściach każdy z rolników powinien otrzymywać do wyłącznego korzystania części wydzielone z poszczególnych kategorii przeznaczenia gruntów działki nr "[...]", będącej przedmiotem współdzierżawy. W wyniku rozstrzygnięcia konfliktu między współdzierżawcami, Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z dnia "[...]" nakazał zwrócić skarżącej sporną część dzierżawionych gruntów (10 ha działki "[...]") współdzierżawcy. Postanowieniem z dnia "[...]" Sąd Okręgowy w O. oddalił apelację strony.
Zdaniem organu I instancji strona była winna zaniechania działalności rolnośrodowiskowej na powierzchni 10 ha, gdyż podejmując 5-cio letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe w 2009r. błędnie oceniła możliwości dotrzymania podjętego zobowiązania i winna zwrócić nienależnie pobrane środki finansowe za lata 2009 i 2010.
W odwołaniu od decyzji strona stwierdziła, że zaniechanie produkcji nastąpiło na skutek wykonania orzeczenia sądu. Niepomyślne dla strony rozstrzygnięcie Sądu powinno być potraktowane przez ARMiR jako siła wyższa. Strona przyznała, że umowa dzierżawna nie określała w jakich częściach każdy z rolników powinien otrzymywać do wyłącznego korzystania dzierżawioną nieruchomość. Zarzucił pominięcie przez organ części zgromadzonych w sprawie dowodów.
W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR, zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy opisaną decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji. Strona zobowiązana jest do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymała płatność w pierwszym roku (2009) z tytułu programu rolnośrodowiskowego. Zgodnie z § 28 ust. 2 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 33, poz. 262 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie z dnia 26 lutego 2009r.", jeżeli producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zmniejszeniem.
Organ za niezasadne uznał zarzuty nie uwzględnienia niektórych dowodów np. zeznań świadków. Podkreślił, że nie dotyczyły one postępowania prowadzonego w sprawie ustalenia kwoty do zwrotu, a postępowania o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych w 2010r., gdyż wystąpił konflikt kontroli krzyżowej działek rolnych, na które wnioski o przyznanie pomocy złożyło więcej rolników.
Organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, iż kształt umowy oraz jej niepewne zapisy nie dawały pewności o dotrzymaniu wieloletnich zobowiązań. Jednocześnie nie zgodził się z twierdzeniem strony, że niepomyślne dla niej rozstrzygnięcie Sądu należy potraktować jako siłę wyższą. Zdaniem organu odwoławczego nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 47 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. L 368 z 23.12.2006, str. 15), ani okoliczności wymienione w § 35 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r.
W niniejszej sprawie nie miał również zastosowania art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażanie zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L nr 141 z 30.04.2004 r. str. 18 ze zm.), ponieważ wypłata płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za rok 2009 uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu 30 marca 2010 r. Beneficjent podjął zobowiązania składając pierwszy wniosek o przyznanie płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego, miał też świadomość jakiej powierzchni dotyczy zobowiązanie 5-letnie. Powyższe wykluczyło działanie strony w dobrej wierze. Wobec powyższego w sprawie należy przyjąć 10-letni termin przedawnienia, a okres ten nie upłynął.
Ponadto w sprawie nie miał zastosowania art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, skutkujący brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności za rok 2009 oraz art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 skutkujący brakiem obowiązku zwrotu za rok 2010, gdyż płatności za rok 2009 i 2010 na rachunek bankowy strony zostały przekazane na podstawie decyzji wydanych przez organ I instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj: § 45 pkt 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez jego niezastosowanie,
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez jego niezastosowanie, art. 6 i art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów uchylonego rozporządzenia i to w brzmieniu sprzed 15 kwietnia 2012 r., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przez organ także art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu skargi strona wyjaśniła, iż w dniu "[...]" K. W. wraz z W. B. (jako współdzierżawcy) zawarli z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa (aktualnie Agencja Nieruchomości Rolnych- dalej ANR) umowę dzierżawy nieruchomości rolnej składającej się z działki nr "[...]" o powierzchni 89,45 ha, położonej w obrębie T. gmina D.. Umową z dnia "[...]" zawartą za zgodą ANR oraz W.B., K. W. przekazał J. W. (aktualnie J.) prawa i obowiązki wynikające z umowy dzierżawy. Tego samego dnia umowa dzierżawy została zmieniona aneksem nr 1, na podstawie którego umowa dzierżawy została zawarta na okres 20 lat licząc od dnia jej zawarcia. Z umowy z ANR nie wynikało, który konkretnie obszar dzierżawionego gruntu przypada każdemu ze współdzierżawców do wyłącznego korzystania. Z uwagi na powyższe, dzierżawcy zawarli umowę, mocą której sami określili jaki obszar dzierżawionego gruntu przypada każdemu z nich do wyłącznego używania. Następnie skarżąca podała, że w dniu 12 maja 2009r. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009. Deklaracja realizacji programu rolnośrodowiskowego obejmowała również grunty dzierżawione od ANR wspólnie z W. B. w części, która przypadała skarżącej do wyłącznego używania na podstawie umowy zawartej z W. B.. W dniu składania wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej umowa dzierżawy zawarta z ANR była już realizowana przez 14 lat. Umowa miała obowiązywać przez kolejne 6 lat, co w pełni umożliwiało realizację przyjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Pismem z dnia 1 września 2007r. Agencja Nieruchomości Rolnych poinformowała współdzierżawców o zamiarze wyłączenia z przedmiotu dzierżawy części nieruchomości o powierzchni 19,4830 ha w celu jej odrębnego zagospodarowania. Grunt wyłączony z dzierżawy przez ANR znajdował się w całości na obszarze, który na podstawie umowy zawartej pomiędzy współdzierżawcami przypadł W. B.. Po dokonaniu wyłączenia, współdzierżawca skarżącej podejmował działania zmierzające do zwiększenia swojego stanu posiadania w zakresie współdzierżawionej nieruchomości. Naruszał posiadanie skarżącej, która zwróciła się do Sądu Rejonowego w S. o ochronę posiadania. W wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia "[...]" Sąd nakazał W. B. zaprzestanie naruszania posiadania gruntu dzierżonego przez J. J.. Następnie W. B. wystąpił do Sądu Rejonowego w S. z wnioskiem o dokonanie przez sąd podziału do korzystania współdzierżawionej nieruchomości rolnej. Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z dnia "[...]" nakazał skarżącej wydać współdzierżawcy część gruntu z obszaru, który na podstawie umowy zawartej z W.B. uzyskała do wyłącznego używania. Postanowieniem z dnia "[...]" Sąd Okręgowy w O. oddalił apelację na postanowienie Sądu Rejonowego w S..
Uwzględniając powyższe okoliczności skarżąca uznała, że nie była winna zaniechania działalności rolnośrodowiskowej na powierzchni 10 ha. Utrata 10 ha z dzierżawionego obszaru nie nastąpiła w wyniku jakichkolwiek działań lub zaniechań skarżącej lecz była wynikiem wykonania prawomocnego orzeczenia Sądu. Powyższe okoliczności miały zdaniem skarżącej charakter siły wyższej, do której przejawów każda definicja zalicza m.in. działania organów władzy publicznej.
Na podstawie art. 28 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.2013.173) oraz § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ARiMR miała prawny obowiązek zakwalifikowania zaistniałego zdarzenia jako siły wyższej. Skarżąca podniosła, że zgodnie z § 59, powołane rozporządzenie weszło w życie w dniu 15 marca 2013r., a zatem przed wydaniem w niniejszej sprawie decyzji. Pomimo powyższego, organ II instancji odmawiając uznania wskazywanej okoliczności za siłę wyższą, powołał się na uchylone rozporządzenie z dnia 26 lutego 2009 r. Podsumowując skarżąca uznała, że ocena okoliczności danej sprawy i wydawanie rozstrzygnięć na podstawie przepisów uchylonych, stanowiło rażące naruszenie art. 6 KPA oraz art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Uwzględniając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 30 października 2013r., sygn. akt I SA/Ol 631/13, przyjął, że w sprawie zastosowanie znajdzie dodany, na mocy § 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2012r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. poz.278 ), do § 35 pkt 8 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009r. Sąd stwierdził, że wykonanie prawomocnego orzeczenia Sądu stanowiło okoliczność uzasadniającą odstąpienie przez organ od dochodzenia pobranych przez skarżącą płatności.
Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2015r., sygn. akt II GSK 432/14, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił opisany wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Zdaniem NSA, błędnie Sąd I instancji przyjął za materialnoprawny wzorzec kontroli przepis § 35 pkt 8 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009r. w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 marca 2012r. Oceny obiektywnych możliwości strony dochowania 5-letniego zobowiązania należy dokonać na dzień 12 maja 2009r., czyli na dzień podjęcia tego zobowiązania.
Rozpoznając ponownie sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 190 p.p.s.a., sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie sądu administracyjnego w rozumieniu powołanego przepisu oznacza, że nie można oprzeć treści orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ponownie rozpoznając sprawę, wojewódzki sąd administracyjny nie może też formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonymi wcześniej poglądami, lecz zobowiązany jest do podporządkowana się mu w pełnym zakresie.
Powołany wyżej przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania sądu I instancji, który nie posiada już na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku sądu wyższej instancji. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu NSA wykładni prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA, jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez NSA, zmienił się stan prawny (tak: H. Knysiak – Molczyk [w:] H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005, wyrok NSA z dnia 10 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1290/07, opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponadto wskazuje się, że wykładnia prawa wiążąca sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie może wykraczać poza zakres kontroli i orzekania wyznaczony zasadą związania granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że w wyroku kasacyjnym niedozwolone jest formułowanie wykładni co do niezaskarżonych części orzeczenia sądu I instancji oraz wychodzącej poza podstawy zaskarżenia sformułowane w skardze kasacyjne.
Badając zatem ponownie zaskarżoną decyzję, co do zasady, Sąd I instancji nie mógł dokonywać odmiennej oceny od wyrażonej w orzeczeniu NSA.
W związku z uchyleniem wyroku tut. Sądu z dnia 30 października 2013 r. o sygn. akt I SA/Ol 631/13, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że Sąd I instancji wadliwie zastosował przepis prawa materialnego, w szczególności § 35 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009r. Niezależnie od tego podniósł, że gdyby nawet sąd pierwszej instancji nie dopuścił się obrazy prawa materialnego, co już uprawniało do wyeliminowania zaskarżonego wyroku z obrotu prawnego, i zastosował właściwy normatywny wzorzec kontroli, to i tak zaskarżony wyrok nie mógłby się ostać z uwagi na błąd w subsumpcji. W tym zakresie NSA zgodził się z organem, który w niepodważonym stanie faktycznym sprawy zarzucił sądowi pierwszej instancji pominięcie w procesie subsumpcji normy prawnej treści umowy dzierżawy oraz aneksów do tej umowy, a także chronologii zdarzeń. Okoliczności te nie są obojętne dla oceny możliwości beneficjenta pomocy unijnej dotrzymania pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Sąd podkreślił, że w dniu 12 maja 2009r., kiedy skarżąca podejmowała się zobowiązania, istniał już spór między współdzierżawcami nieruchomości co do sposobu korzystania z tej nieruchomości, zaś właściciel gruntu poinformował współdzierżawców o wyłączeniu części powierzchni wydzierżawionego gruntu dla potrzeb zagospodarowania żwirowni. To z uwagi na tę datę konieczna jest ocena obiektywnych możliwości beneficjenta dochowania tego zobowiązania w świetle okoliczności prawnych i faktycznych dotyczących dysponowania całością zadeklarowanego do płatności gruntu.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w świetle powyższych wskazań Sąd stwierdził, że nie narusza ona prawa.
Na podstawie umowy z dnia "[...]" zawartej pomiędzy K. W. i W. B. (jako współdzierżawcy) z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa, nieruchomość rolna składająca się z działki nr "[...]" o powierzchni 89,45 ha, położona w obrębie T. gmina D., została oddana wymienionym w dzierżawę na okres 10 lat. Umową z dnia "[...]", zawartą za zgodą ANR oraz W.B., K.W. przekazał skarżącej prawa i obowiązki wynikające z umowy dzierżawy. Jednocześnie aneksem nr 1 do umowy dzierżawy, dzierżawa została zawarta na okres 20 lat licząc od dnia jej zawarcia. Z opisanej umowy nie wynikało jaki obszar dzierżawionego gruntu przypada każdemu ze współdzierżawców do wyłącznego korzystania. W konsekwencji powyższego dzierżawcy zawarli umowę, w której sami określili jaki obszar dzierżawionego gruntu przypada każdemu z nich do wyłącznego używania. Aneksem nr 2 z dnia 6 marca 2007r. ww. do umowy dzierżawy ustalono, że w miejsce określenia przedmiotu umowy jako działka nr "[...]" o powierzchni 89,4500 ha przyjmuje się, że przedmiotem dzierżawy są działki nr "[...]" i "[...]" o łącznej powierzchni 89,3717 ha. W dniu 2 października 2008r. zawarto kolejny aneks do umowy dzierżawy, zgodnie z którym po podziale działki nr "[...]" i "[...]" i w związku z wyłączeniem z dzierżawy działek nr "[...]" i "[...]" celem ich odrębnego zagospodarowania, przedmiotem dzierżawy jest działka nr "[...]" o powierzchni 69,5867 ha, w tym: grunty orne – 52,8521 ha, lasy – 12,5771 ha, rowy – 0,1838 ha oraz nieużytki – 3,9737 ha. Pismem z dnia 9 marca 2009r. W.B. zwrócił się do skarżącej z propozycją nowego podziału działki do wyłącznego korzystania przez współdzierżawców.
W dniu 12 maja 2009r. skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR lub Agencja) w S. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009. Deklaracja realizacji programu rolnośrodowiskowego obejmowała również grunty dzierżawione od ANR wspólnie z W. B., w części która przypadała skarżącej do wyłącznego używania na podstawie umowy zawartej z W. B..
Wobec braku polubownego nowego podziału dzierżawionej od ANR działki na części do wyłącznego korzystania przez współdzierżawców W.B. wniósł do Sądu Rejonowego w S. o wydzielenie do wyłącznego używania z opisanej nieruchomości rolnej, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr "[...]" o powierzchni 69,5867 ha, działki o powierzchni 34,79335 ha oraz o zobowiązanie skarżącej do wydania mu do używania tak wydzielonej działki. Postanowieniem z dnia "[...]" Sąd Rejonowy w S. dokonał częściowego podziału do korzystania z ww. nieruchomości i nakazał współdzierżawcom, by wydali sobie nawzajem części działek wydzielone dla nich do wyłącznego korzystania. Skarżąca uzyskała prawo do wyłącznego korzystania działki nr "[...]" o powierzchni 34,7943 ha, a W.B. - działki nr "[...]"a o powierzchni 34,7933 ha.
W konsekwencji Sąd stwierdził, że w dniu 12 maja 2009r., czyli w dniu, w którym skarżąca podejmowała się 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, istniał już spór między współdzierżawcami nieruchomości co do sposobu korzystania z niej, w wyniku wyłączenia części gruntów przez ANR dla potrzeb odrębnego zagospodarowania.
Tym samym dokonana przez organy ARiMR ocena, że "(...) kształt umowy dzierżawy i jej niepewne zapisy dzierżawy we współdzierżawcą nie dawał pewności o dotrzymaniu wieloletnich zobowiązań.", jest prawidłowa. W konsekwencji powyższego, prawidłowo również wskazał organ, że w sprawie nie zaistniały przesłanki z art.47 ust.1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1974/2006, ani z § 35 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009r.
W świetle wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2015r., sygn. akt II GSK 432/14, niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia § 45 pkt 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013., poprzez jego niezastosowanie. Jak wskazał NSA w powołanym wyroku: "Prawidłowym wzorcem dla oceny legalności tej decyzji powinien być zatem przepis § 35 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009r., w brzmieniu obowiązującym w 2011r., tj. w dacie zaistnienia okoliczności powodującej niemożność dochowania przez producenta rolnego pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego.".Tym samym niezasadne są pozostałe zarzuty sprowadzające się do zastosowania przez organ przepisów rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009r w brzmieniu obowiązującym przed 15 kwietnia 2012r.
Mając na względzie wszystkie przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło