I SA/Ol 636/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2010 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 28 października 2011 r. E.W. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku z dnia 7 listopada 2011 r., oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż strona pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem oraz pełnoletnią córką. Wraz z mężem prowadzi gospodarstwo rolne o pow. 5,61 ha, obejmujące łąki, pastwiska i ziemię rolną klasy III i IV. Ze względu na brak środków wstrzymana została przez skarżącą podjęta budowa domu. Po stronie dochodów E.W. wskazała płatność bezpośrednią do gruntów rolnych za 2010 r. w kwocie 3.100 zł. Podała ponadto, że źródłem utrzymania są środki w ramach pomocy od syna. W odpowiedzi na wezwanie w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), wnioskodawczyni wyjaśniła, iż jej nieruchomość rolna jest utrzymywana w dobrej kulturze rolnej, jednak, ze względu na wielkość, nie przynosi dochodu. Nie są jej znane dane dotyczące dochodów, jak i zatrudnienia syna. Jak podała, syn nie posiada nieruchomości ani ruchomości o wartości powyżej 3.000 euro. Świadczona przez niego pomoc w postaci artykułów spożywczych jest doraźna i nieregularna. Skarżąca nie korzysta w chwili obecnej z pomocy społecznej. W ramach budowy domu wykonane zostały fundamenty i media, zaś stan budynku gospodarczego to 80% stanu końcowego. Skarżąca posiada rachunek bankowy do pozyskiwania dopłat bezpośrednich. W chwili obecnej nie pobrała z rachunku uzyskanej kwoty dopłaty bezpośredniej za 2010 r., z uwagi na kwestionowanie jej wysokości. Dodała, iż nie posiada innych kont, lokat i polis ubezpieczeniowych. Miesięczne wydatki rodziny na utrzymanie wynoszą odpowiednio: energia elektryczna ok. 200 zł, gaz 40 zł, internet 60 zł, KRUS 100 zł, wyżywienie 400 zł. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2011 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił E.W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie od powyższego postanowienia strona zarzuciła, że pomimo złożenia przez nią pełnych oświadczeń majątkowych dotyczących sytuacji rodziny, podważono ich rzetelność, uznając bezpodstawnie, że ukrywa Ona dochody, co może mieć wpływ na rozstrzygnięcie Sądu w niniejszej sprawie oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 673/11. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony obowiązane są ponosić koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Według przytoczonej regulacji to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, gdyż użyte określenie: "gdy wykaże" oznacza, że obowiązkiem strony jest przekonanie Sądu, iż znajduje się w sytuacji opisanej w dyspozycji przywołanego przepisu i nie ma możliwości poniesienia kosztów postępowania. Oceniając wniosek skarżącej w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem w niniejszej sprawie, pomimo wezwania strony na podstawie art. 255 p.p.s.a pozostają wątpliwości, co do jej rzeczywistego stanu majątkowego. Związane jest to w szczególności z wyjaśnieniami skarżącej, w świetle których jedynym dochodem jej trzyosobowej rodziny jest płatność do gruntów rolnych w wysokości 3.100 zł rocznie oraz doraźna i nieregularna pomoc syna, ograniczona do przekazywania artykułów spożywczych, przy czym jak podała strona, kwota płatności za 2010 r. nie została z rachunku bankowego pobrana. Według jej twierdzeń, żaden z członków rodziny nie osiąga dochodów, a wnioskodawczyni nie korzysta z pomocy społecznej. Z kolei przedstawione przez E.W. kwoty miesięcznych wydatków na utrzymanie gospodarstwa domowego (ok. 800 zł miesięcznie) znacznie przekraczają uzyskiwane dochody z tytułu płatności bezpośredniej (ok. 258 zł miesięcznie). Jak wskazała strona, pomoc syna w postaci artykułów spożywczych ma charakter doraźny i nieregularny. Z wyjaśnień skarżącej nie wynika jednocześnie, z jakich środków pokrywana jest różnica pomiędzy ponoszonymi wydatkami a dochodami. To zaś nasuwa wniosek, że osiąga ona także inne dochody, których pomimo obowiązku nie wskazała. Powyższe powoduje, że w związku z wyjaśnieniami skarżącej, kwestia źródeł finansowania potrzeb jej rodziny pozostaje niejasna. Złożone przez wnioskodawczynię oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach, pomimo wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a., budzi tym samym wątpliwości co do jej faktycznej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Z przywołanego powyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika tymczasem, że to strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie NSA utrwalił się pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA: z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 211/06, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I FZ 428/10, NSA wskazał, że pomimo nieokreślenia przez ustawodawcę, jakimi względami należy kierować się przy ocenie informacji i oświadczeń strony, sąd ma prawo uznać je za niewiarygodne, jeżeli ocena ta będzie opierała się na logicznej i przejrzystej argumentacji, wspartej doświadczeniem życiowym, z której jasno będzie wynikało, jakie twierdzenia strony Sąd uznał za nieprawdziwe i z jakich powodów. Odnosząc się do zawartej w złożonym sprzeciwie argumentacji, iż podważenie rzetelności złożonych przez stronę oświadczeń w toku postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy może mieć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy oraz sprawy o sygn. akt I SA/Ol 673/11, wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), jedynym kryterium sądowej kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego, o ile ustawy nie stanowią inaczej, jest ich zgodność z prawem. Z tego też względu wynik postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy nie może mieć żadnego wpływu na ocenę przez Sąd legalności zaskarżonych decyzji organu administracji publicznej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.