I SA/Ol 71/13
WyrokWSA w Olsztynie2013-05-23
Skład orzekający: Andrzej Błesiński, Wiesława Pierechod, Renata Kantecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt SK 2/10, powstała nadpłata w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 rok, w szczególności w zakresie odsetek za zwłokę, pomimo trwającego postępowania egzekucyjnego i wcześniejszych rozstrzygnięć sądowych dotyczących przedawnienia zobowiązania i prawidłowości egzekucji?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że w sprawie nie ma podstaw do stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 rok. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 2/10 nie miał zastosowania do stanu faktycznego sprawy, ponieważ dotyczył innego stanu prawnego i faktycznego. Ponadto, kwestie dotyczące prawidłowości postępowania egzekucyjnego, tytułu wykonawczego i sposobu rozliczenia ściągniętych kwot stanowią odrębne zagadnienia, badane w innych postępowaniach.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o zaliczenie nadpłaty w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego SK 2/10, twierdząc, że kwota zaliczona na odsetki stała się nadpłatą. Organy podatkowe odmówiły określenia nadpłaty, wskazując na przedawnienie zobowiązania podatkowego oraz na brak zastosowania wyroku TK do sprawy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym dotyczące prowadzenia 'kreatywnej księgowości' i wadliwości tytułu wykonawczego. Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 rok.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod, sędzia WSA Renata Kantecka, Protokolant Sekretarz sądowy Monika Rząp, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 23 maja 2013r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy określenia nadpłaty w przedmiocie odsetek za zwłokę od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1999 oddala skargę .
W dniu 28 listopada 2011r. do Urzędu Skarbowego wpłynął wniosek P. P. (dalej jako podatnik, skarżący) z dnia 24 listopada 2011r. "o zaliczenie nadpłaty w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego SK 2/10 ". W piśmie tym podatnik stwierdził , że kwota 30. 591, 90 zł zaliczona na odsetki w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego "stała się nadpłatą i podlega zwrotowi lub zaliczeniu na zobowiązania podatkowe" (k. 2 akt adm. ).
Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia "[...]", powołując się na przepisy art. 207, art. 74 pkt 3 i art. 76 § 1 oraz art. 54 § 1 pkt 1, 6 i 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2012r. poz. 749 ze zm., dalej jako Ord. pod.), odmówił zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999r. na zobowiązania podatnika.
Na skutek wniesionego odwołania Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia "[...]" uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
W uzasadnieniu wskazano m.in., że w rozpatrywanej sprawie należało wyjaśnić, czy wolą podatnika przy składaniu wniosku było wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty. Wydanie rozstrzygnięcia w sprawie zaliczenia nadpłaty w pierwszej kolejności wymaga dokonania ustaleń dotyczących istnienia takiej nadpłaty. Przepisy Ordynacji podatkowej przewidują różne tryby postępowania w sprawach stwierdzenia nadpłaty oraz zaliczenia jej na poczet zaległości podatkowych. W pierwszym przypadku organ wydaje decyzję w sprawie stwierdzenia lub określenia nadpłaty, w drugim zaś postanowienie w sprawie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych. Przy czym postanowienie o zaliczeniu nadpłaty na poczet zaległości podatkowej, wydane w trybie art. 76a Ord. pod., jest aktem formalnym, nieprzesądzającym o samym istnieniu nadpłaty, lecz informującym o sposobie jej zaliczenia.
Organ I instancji rozpatrując ponownie sprawę, zgodnie z zaleceniami wezwał stronę celem sprecyzowania wniesionego wezwania, z pouczeniem, że jeżeli strona nie zastosuje się do wezwania, żądanie zostanie potraktowane jako wniosek o określenie nadpłaty.
Z uwagi na brak odpowiedzi na wezwanie organ I instancji uznał, że wniosek dotyczy określenia nadpłaty.
Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]", nr "[...]"odmawiającą podatnikowi określenia nadpłaty w przedmiocie odsetek za zwłokę od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego SK 2/10.
W uzasadnieniu podniesiono, że przedmiotowy wniosek został złożony w dniu 24 listopada 2011r. (data wpływu do US w dniu 26 listopada 2011r.). Zgodnie z art. 79 § 2 Ord. pod. prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Kwestia przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999r. podatnika była rozstrzygnięta postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" utrzymującym w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" w sprawie zaliczenia wpłaty w wysokości 1.000zł na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999r. Postanowienie zostało następnie zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który wyrokiem z dnia 16 maja 2012r., sygn. akt I SA/OI 186/12 oddalił wniesioną skargę. Od tego wyroku podatnik, reprezentowany przez pełnomocnika wniósł w dniu 23 lipca 2012r. skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W ślad za rozstrzygnięciem zawartym w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" organ odwoławczy ponownie wskazał, mając na uwadze treść art. 45 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j.t. Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), że w przedmiotowej sprawie początek biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego przypadał na koniec 2000r. – tj. 31 grudnia 2000r. Termin końcowy przedawnienia zobowiązania podatkowego, zgodnie z art. 70 § 1 Ord. pod., bez uwzględnienia przewidzianych w tym przepisie instytucji mających wpływ na przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia, wyznaczała data 31 grudzień 2005r.
W stanie prawnym obowiązującym do dnia 3 grudnia 2002r. przerwanie biegu terminu przedawnienia następowało wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegł on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne. Kolejne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie przerywało biegu terminu przedawnienia, stosownie do ówczesnego brzmienia przepisów § 3 i 5 art. 70 Ord. pod. Natomiast w okresie od dnia 1 stycznia 2003r. do dnia 31 sierpnia 2005r., zgodnie z obowiązującym w tym czasie brzmieniem § 4 art. 70 Ord. pod., bieg terminu przedawnienia przerywało zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegł on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne. W wyniku kolejnych zmian przedmiotowej normy prawnej, z dniem 1 września 2005r. uchylono § 5 art. 70 Ord. pod., stosownie do treści którego wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie przerywało biegu terminu przedawnienia. Zmodyfikowano również § 4 art. 70 Ord. pod. poprzez zmianę jego treści w zakresie określenia początku biegu terminu przedawnienia po jego przerwaniu. W wyniku tej nowelizacji, przerwany termin przedawnienia biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Tak więc, do końca 2002r., bieg terminu przedawnienia przerywało wyłącznie podjęcie pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony. Na jego bieg nie wpływało natomiast ani wniesienie skargi do sądu administracyjnego, ani ogłoszenie upadłości, ani też wszczęcie postępowania karnego skarbowego. Z kolei od dnia 1 września 2005r. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony, a rozpoczyna się on na nowo od następnego dnia, po którym zastosowano środek egzekucyjny. Tym samym, w obecnie obowiązującym stanie prawnym każde zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony, przerywa bieg przedawnienia zobowiązania podatkowego i powoduje bieg tego terminu od nowa. Stąd też do przerwania biegu terminu przedawnienia z tej przyczyny może dochodzić wielokrotnie.
Tym samym zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999r. nie uległy przedawnieniu.
W niniejszej sprawie bieg terminu przedawnienia przerwany został w dniu 27 lipca 2004r., wskutek zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego. Jako kolejny skuteczny środek egzekucyjny organ dokonał w dniu 30 maja 2007r. zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność u dłużnika zajętej wierzytelności. Ponadto zaległości podatkowe, objęte ww. postępowaniem egzekucyjnym, zostały zabezpieczone przez ustanowienie hipoteki przymusowej zwykłej na nieruchomościach zobowiązanego. Stosownie zaś do art. 70 § 8 Ord. pod., nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, które po upływie terminu przedawnienia mogą być jednak egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu.
Dyrektor podkreślił, że kwestia dotycząca przedawnienia zobowiązania była przedmiotem oceny dokonanej przez WSA w Olsztynie, który wyrokiem z dnia 5 września 2007r., sygn. akt I SA/OI 311/07 oddalił wniesioną skargę.
Organ wskazał, że obecnie prowadzone jest postępowanie egzekucyjne zmierzające do przymusowego wyegzekwowania zaległości podatkowych, w trakcie którego zastosowano szereg środków egzekucyjnych.
Mając na uwadze powyższe organ wskazał, że zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych nie uległo przedawnieniu, a w konsekwencji nie wygasło prawo podatnika do złożenia wniosku o określenie nadpłaty za 1999r.
Zarzut, że organ podatkowy nie podał wszystkich dowodów dotyczących przeprowadzenia egzekucji w podatku dochodowym za 1999r., jest nieuzasadniony. W ocenie organu odwoławczego, Organ I instancji nie był bowiem zobligowany do szczegółowego opisu przebiegu całego postępowania egzekucyjnego, a jedynie do wskazania tych faktów i dowodów, które świadczą o nieprzedawnieniu zobowiązania.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego rozbieżności pomiędzy materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie a stanowiskiem organu podatkowego prezentowanym w zaskarżonej decyzji, w odniesieniu do przerw w naliczaniu odsetek, organ odwoławczy wskazał, że były one już przedmiotem rozstrzygnięć przez tut. organ w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w sprawie zaliczenia wpłaty w wysokości 1.000 zł na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999r. Jak już wskazywano aktualnie postępowanie to jest na etapie rozstrzygnięcia złożonej przez podatnika skargi kasacyjnej .
Jeżeli chodzi o podnoszone sprzeczności co do przerw w naliczaniu odsetek i podnoszoną w tym miejscu wadliwość tytułu wykonawczego organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia "[...]" odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 30 maja 2012r., sygn. akt I SA/OI 194/12 oddalił skargę wniesioną przez podatnika. Od tego wyroku wniesiono skargę kasacyjną, która oczekuje w Naczelnym Sądzie Administracyjnym na rozstrzygnięcie.
Dyrektor podniósł, że wniosek podatnik złożył w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2011r., sygn. akt SK 2/10. Na mocy tego wyroku Trybunał uznał, że art. 31 ust 1 ustawy z dnia 28 września 1991r. o kontroli skarbowej (Dz. U. Nr 41, poz. 214 i Nr 53, poz. 273), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27 czerwca 2003r. o utworzeniu Wojewódzkich kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. Nr 137, poz. 1302), w zakresie, w jakim wyłącza odpowiednie stosowanie art. 54 § 1 pkt 1 i 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), jest niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Tymczasem w ocenie organu wyrok ten nie ma w sprawie zastosowania, ponieważ postępowanie w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999r. prowadzone przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej toczyło się w oparciu o przepisy ustawy o kontroli skarbowej w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września 2003r., które wskazywały na stosowanie w postępowaniu prowadzonym przez organ kontroli skarbowej przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa, w tym unormowań zawartych w art. 54 dotyczący przerw w naliczaniu odsetek, co wynika z postanowień art. 22 i 25 ustawy z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387) oraz art. 31 ustawy z dnia 27 czerwca 2003r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych. Postępowanie kontrolne prowadzone przez organ kontroli skarbowej zostało zakończone przed dniem 1 września 2003r., a zatem niekonstytucyjny przepis art. 31 ust 1 ustawy z dnia 28 września 1991r. o kontroli skarbowej orzeczony ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego nie mógł mieć w sprawie zastosowania.
Ponadto wskazano, że niekonstytucyjność ww. wyrokiem orzeczono do spraw, w których nie zastosowano przepisu art. 54 § 1 Ord. pod. Natomiast w niniejszej sprawie organ podatkowy zastosował ww. przepis, ustalając przerwy w naliczaniu odsetek. Fakt, że podatnik nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu nie oznacza, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, o której mowa w wyroku TK z dnia 18 października 2011r. Jak już wskazywano zasadność naliczania przerw była przedmiotem rozstrzygnięcia przez WSA w Olsztynie, który wyrokiem z dnia 16 maja 2012r., sygn. akt I SA/OI 186/12 oddalił wniesioną przez podatnika skargę.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego kwestii prawidłowości wszczęcia postępowania podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999r. podniesiono, że postępowanie to było przedmiotem weryfikacji sądowoadministracyjnej, zarówno WSA w Olsztynie (wyrok z dnia 5 września 2007r., sygn. akt I SA/OI 311/07) jak i NSA (wyrok z dnia 7 maja 2009r., sygn. akt II FSK 19/08) oddaliły wniesione skargi.
Ustosunkowując się do zarzutu braku zawiadomienia strony o dokonanych przeksięgowaniach wskazano, że nie mogą one być przedmiotem zaskarżenia z uwagi na fakt, że kwestia ta nie jest objęta zakresem rozstrzygnięcia, od którego strona wnosi odwołanie.
Powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej zaskarżył P. P. wnosząc o jej uchylenie.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 120, 180, 181, 191, 122, 210 § 4 Ord. pod.
W uzasadnieniu wskazał, że istnieje sytuacja, w której mamy do czynienia z dwoma stanowiskami organu podatkowego w tej samej sprawie. Dokument w postaci tytułu wykonawczego określający egzekwowane należności z przerwą od 14-09-2004r. do 19-10-2005r. i zaskarżoną decyzję, gdzie organ podatkowy wskazuje jednoznacznie inne okresy przerw w naliczaniu odsetek (od 08-11-2001 do 09-02-2006; od 10-03-2006 do 10-03-2006 i od 11-05-2006 do 25-04-2006).
Tymczasem w jego ocenie organ podatkowy w przypadku wyegzekwowania środków, na podstawie tytułu wykonawczego, nie ma innej możliwości zaliczenia tych środków tylko tak jak wskazano w tytule wykonawczym. W związku z tym kwota odsetek 9.517,14 wskazana przez organ podatkowy jako zaliczona na odsetki z uwzględnieniem przerw wskazanych, nie w tytule wykonawczym a w zaskarżonej decyzji, dowodzi prowadzenia przez organ kreatywnej księgowości. Zgodnie z tytułem wykonawczym kwota ta powinna być zaliczona na odsetki ale za okres od 03-05-2000 do 14-09-2004, a zatem za okres, który według przepisów jest wyłączony od naliczania odsetek i w tym momencie ma zastosowanie wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Jak widać organ podatkowy tylko lakonicznie stwierdził, że kwota ta została zaliczona z uwzględnieniem przerw w naliczaniu odsetek, ale nie wskazał za jaki okres. O wadliwości tytułu wykonawczego strona zawiadomiła organ poprzez złożenie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wskazując wadę tytułu wykonawczego.
W rozpatrywanej sprawie zastosowanie ma art. 54 § 1 Ord. pod., zatem organ podatkowy określa wysokość odsetek z zastosowaniem przerw w naliczaniu ich. Błędne wskazanie przerw powoduje wskazanie błędnej kwoty odsetek w tytule wykonawczym na dzień wystawienia tytułu, zatem jest to błąd wynikający bezpośrednio z przepisu prawa tj. art. 54 § 1 pkt 6 Ord. pod.
Przywoływanie przez organ w 2012r. wyroku WSA w Olsztynie z 5 września 2007r., sygn. akt I SA/OI 311/07 jako dowodu, że nie nastąpiło przedawnienie świadczy jedynie o tym, że organ odwoławczy nie panuje nad swoją wiedzą w zakresie instytucji przedawnienia, gdyż fakt ten organ bada z urzędu i nie może egzekwować zobowiązań przedawnionych.
W ocenie skarżącego organ podatkowy nie podał także podstawy prawnej, na której dowody potraktowano wybiórczo, biorąc tylko pod uwagę te które wskazywały założoną hipotezę organu.
W odniesieniu do faktu powstania nadpłaty skarżący zwrócił uwagę na pismo Działu Rachunkowości Podatkowej z dnia 21 czerwca 2012r., w którym przywołuje się tytuł wykonawczy SM "[...]" z dnia "[...]" wystawiony na kwotę 65.482,80 zł, pomijając fakt przerw w naliczaniu odsetek wskazanych w tytule wykonawczym ale wskazując przerwy w naliczaniu inne niż w tytule. W ocenie skarżącego organ zmieniając sposób zaliczenia otrzymanej kwoty, nie informując o tym strony, pozbawił ją możliwości weryfikacji rozliczenia kwoty.
Obecnie, zdaniem skarżącego, mamy do czynienia z sytuacją, w której wierzyciel nie aktualizując tytułu wykonawczego próbuje egzekwować kwotę wyższą niż jest należna.
Dodatkowo skarżący zwrócił uwagę, że organ podatkowy powołuje się na inne postępowania i na ich rozstrzygnięcia nie zajmując stanowiska w wydanej decyzji, w związku ze stanem faktycznym wynikającym ze zgromadzonego materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko oraz przedstawioną w jego uzasadnieniu argumentację i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. , cyt. dalej jako p.p.s.a. ) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.
Istotę sporu stanowi w sprawie kwestia, czy w konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt SK 2/10, zaistniała nadpłata w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 rok obciążającym skarżącego. Z tego orzeczenia Trybunału skarżący wywodzi bowiem, że egzekwując podatek, organy podatkowe nieprawidłowo określiły okresy naliczania odsetek za zwłokę, czego wyraz znalazł się w nieprawidłowo wystawionym tytule wykonawczym. Według skarżącego te nieprawidłowości skutkowały zawyżonym naliczeniem odsetek i nieprawidłowym rozliczeniem uiszczonej kwoty na należność główną ( zaległość w podatku) i odsetki. W ocenie skarżącego efektem tego stało się naliczenie za wysokich odsetek, co miało doprowadzić do powstania nadpłaty w odsetkach. Taką istotę stanowiska skarżącego można wyprowadzić z treści jego pisma z dnia 24 listopada 2011 r. (k. 7 akt adm.). Wprawdzie w piśmie ( wniosku) tym , skarżący nie sformułował jednoznacznie i konsekwentnie swoich żądań, lecz organ podatkowy zwrócił się do niego o "dokładne określenie czego wniosek dotyczy, a mianowicie, czy złożony wniosek dotyczy wszczęcia postępowania w sprawie określenia nadpłaty, czy też zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych czy też bieżących zobowiązań strony" ( k.19 akt adm.). W wezwaniu organu zawarto jednocześnie pouczenie, że w przypadku niedostosowania się do wezwania ( czyli braku odpowiedzi ), organ potraktuje żądanie strony jako wniosek o określenie nadpłaty. Wezwanie to skarżący odebrał osobiście lecz nie udzielił żadnej odpowiedzi. W efekcie organy podatkowe rozpatrzyły sprawę w przedmiocie określenia nadpłaty w odsetkach. Skarżący, nie udzielając odpowiedzi na wezwanie organu, takie zakwalifikowanie wniosku zaakceptował i faktu tego nie kwestionował. W ocenie sądu, w świetle przedstawionych okoliczności, stanowisko organów podatkowych i przyjęta kwalifikacja wniosku były zatem prawidłowe.
Sąd nie stwierdził naruszenia prawa procesowego i materialnego w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Decyzje te, wbrew zarzutom skargi, wydane zostały w zgodzie z przepisami art. 120 , 122, 180, 187 § 1, 191 i art. 210 § 4 Ord. pod. Zebrany w sprawie materiał dowody, głównie w postaci dokumentów, stanowił wystarczająca podstawę do poczynienia istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych. Ustalenia te poczynione zostały po pełnym i wyczerpującym rozważeniu wszystkich okoliczności , co znalazło wyraz w obszernym, spełniającym wymogi prawa uzasadnieniu. Zauważenia wymaga przy tym, że ustalenia mające znaczenie dla rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości, a spór jest wynikiem błędnej ich oceny przez skarżącego, który niewłaściwie odczytuje i interpretuje cyt. wyrok Trybunału Konstytucyjnego.
W ocenie sądu niewątpliwie trafne są ustalenia, że w sprawie w ogóle nie można mówić o zaistnieniu nadpłaty w rozumieniu art. 72 § 1 i 2 Ord. pod. , co wprost wykazano w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Nie ma bowiem żadnych podstaw do przyjęcia, że doszło do którejkolwiek z sytuacji wymienionych w art. 72 § 1 , a w szczególności do nadpłacenia lub nienależnego zapłacenia podatku ( § 1 pkt 1 ) bądź pobrania podatku przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej ( § 1 pkt 2). Z istoty instytucji nadpłaty wynika, że występuje ona, gdy w wyniku błędu podatnik zapłacił więcej niż powinien, bądź dokonano wpłat kwot , co do których nie istniał obowiązek zapłaty. Odpowiednio dotyczy to także części wpłaty zaliczonej na poczet odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej ( art. 72 § 2 Ord. pod.). Reguły te odnoszą się oczywiście zarówno do kwot uiszczonych dobrowolnie, jak i kwot wyegzekwowanych w postępowaniu egzekucyjnym. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący nie uiścił należnego zobowiązania podatkowego i że powstała zaległość, która jest egzekwowana w drodze egzekucji. Dotychczas ściągnięte kwoty nie zaspokoiły wierzyciela podatkowego i nie występuje nadpłata. Podkreślenia wymaga przy tym, że wysokość zobowiązania za 1999 rok została ostatecznie określona w decyzjach organów podatkowych, które były przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej ( wyroki: WSA w Olsztynie z dnia 5 września 2007r., sygn. akt I SA/OI 311/07 oraz NSA z dnia 7 maja 2009r., sygn. akt II FSK 19/08 ). W okresie późniejszym nie doszło do zmiany wysokości tego zobowiązania , a sam podatnik także nie składał stosownej korekty.
Nadpłata może być także wynikiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Zgodnie z art. 74 pkt 3 Ord. pod. jeżeli nadpłata powstała w wyniku takiego
orzeczenia a podatnik, którego zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1 Ord. pod. : 1/ złożył jedną z deklaracji, o których
mowa wart. 73§2 lub inną deklarację, z której wynika wysokość zobowiązania podatkowego - wysokość nadpłaty określa podatnik we wniosku o jej zwrot, składając jednocześnie skorygowana deklarację;
2/ został rozliczony przez płatnika wysokość nadpłaty określa podatnik we wniosku o jej zwrot, składając równocześnie zeznanie ( deklarację) , o którym mowa wart. 73 § 2 pkt 1;
3/ nie był zobowiązany do składania deklaracji - wysokość nadpłaty określa podatnik we wniosku o jej zwrot.
Jak już wyżej stwierdzono, skarżący w swoim wniosku z 24 listopada 2011 r. , złożonym w terminie 30 dni od ogłoszenia cyt. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, określił nadpłatę w odsetkach i domagał się jej zwrotu lub zaliczenia na zobowiązania podatkowe.
Organy podatkowe zasadnie uznały, że podstaw do określenia nadpłaty jako konsekwencji orzeczenia Trybunału nie ma . Trafnie wskazały przy tym, że cytowany wyrok w ogóle nie dotyczy stanu faktycznego występującego w rozpoznawanej sprawie. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł bowiem o tym, "że art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej ( Dz.U. z 2011 r. , Nr 41, poz. 214 i nr 53, poz. 273) , w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27 czerwca 2003r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych ( Dz.U. Nr 137, poz. 1302), w zakresie, w jakim wyłącza odpowiednie stosowanie art. 54 § 1 pkt 1 i 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa ( Dz.U. z 2005r. , Nr 8 , poz. 50 ze zm.), jest niezgodny z art. 84 w związku z art.54 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3 , art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ". Wyrok odnosił się zatem do odmiennej sytuacji faktycznej i innego stanu prawnego Postępowanie w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 rok w odniesieniu do skarżącego prowadzone było bowiem przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej na podstawie przepisów obowiązujących przed zmianami wprowadzonymi z dniem 1 września 2003r. przez zakwestionowaną przez Trybunał ustawę. Nie wystąpiła zatem sytuacja, że nie stosowano reguł wynikających z art. 54 § 1 Ord. pod. Wręcz przeciwnie, w sprawie skarżącego przepisy te miały zastosowanie i jak wynika z innych aktów organów doszło do uwzględnienia okresów przerw w naliczaniu odsetek za zwłokę . W zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji te inne akty i związane z nimi orzeczenia sądu administracyjnego wskazano i rozważono.
Z kwestią badania nadpłaty w niniejszej sprawie nie należy nadto wiązać bezpośrednio kwestii dotyczących prawidłowości postępowania egzekucyjnego, w tym prawidłowości tytułu wykonawczego i zasadności egzekucji. Odrębne zagadnienie stanowi także kwestia sposobu rozliczenia ściągniętych kwot i zaliczenia ich na poczet należności głównej , odsetek od zaległości i kosztów, a także przyjętych okresów przerw w naliczaniu odsetek. Jak już wspomniano, kwestie te badane są w odrębnych postępowaniach zakończonych odrębnymi rozstrzygnięciami.
Pierwsze z nich, jeszcze przed wydaniem cyt. wyroku Trybunału Konstytucyjnego , dotyczyło określenia okresów nienaliczania odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 rok. Kończąca je decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" poddana była kontroli WSA w Olsztynie, który wyrokiem z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 378/11 stwierdził nieważność tej decyzji. Sąd uznał, że decyzja ta wydana została bez podstawy prawnej, gdyż ordynacja podatkowa nie przewidywała wydawania decyzji w takim przedmiocie, a kwestionowanie prawidłowości określenia odsetek możliwe jest w postępowaniu egzekucyjnym poprzez stosowne zarzuty.
Skarżący wykorzystał wskazówkę sądu w kolejnej sprawie, w której wniósł zarzuty na czynności egzekucyjne (związane m.in. z tytułem wykonawczym SM "[...]", przywołanym we wniosku w niniejszej sprawie ). Wydane w tej sprawie postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym zaskarżone zostało do WSA w Olsztynie. Sąd wyrokiem z dnia 22 grudnia 2011r., sygn. akt I SA/Ol 703/11 oddalił skargę. Wyrok zaskarżony został skarga kasacyjną i nie jest jeszcze prawomocny.
Kolejne postępowanie skarżący wszczął wnioskiem z dnia 24 listopada 2011r. ( jak w niniejszej sprawie), powołując się na cyt. wyrok Trybunału Konstytucyjnego i wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W tej sprawie utrzymywał, że tytuł wykonawczy SM "[...]" został wystawiony nieprawidłowo, gdyż przerwy w naliczaniu odsetek naliczono niezgodnie z art. 54 § 1 Ord. pod .. Odmowna decyzja Dyrektora Izby Skarbowej zaskarżona została do WSA w Olsztynie, który wyrokiem z dnia 30 maja 2012r., sygn. akt I SA/0I 194/12 oddalił skargę. Wyrok, zaskarżony skargą kasacyjną, nie jest jeszcze prawomocny.
Kwestii zaliczenia wpłaty na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999r. dotyczyła też sprawa zakończona postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]". W sprawie tej organy odniosły się m.in. do zarzutów skarżącego odnośnie do obliczenia kwoty odsetek za zwłokę i okresów naliczania tych odsetek. WSA w Olsztynie po rozpoznaniu skargi , wyrokiem z dnia 16 maja 2012r. , sygn. akt I SA/OI 186/12 , oddalił skargę. Wyrok nie jest jeszcze prawomocny, wskutek wniesienia skargi kasacyjnej.
Podnoszone w skardze kwestie dotyczące okresów naliczenia odsetek za zwłokę, wysokości naliczonych odsetek, zmian treści tytułu wykonawczego i innych kwestii związanych wprost z postępowaniem egzekucyjnym są przedmiotem wskazanych odrębnych postępowań. Ich badanie wykraczałoby poza ramy niniejszej sprawy dotyczącej określenia nadpłaty.
Z przedstawionych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło