I SA/Ol 767/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu O Sp. z o.o. od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 22 listopada 2017 r., o sygn. akt I SA/Ol 767/17, którym odmówiono przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r., "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2016r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. O Sp. z o. o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"o nr "[...]", w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016r.. Skarżąca na obecnym etapie postępowania została zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 535 zł. We wniosku złożonym na obowiązującym formularzu PPPr, Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. W uzasadnieniu podała, że nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych z uwagi na trudną, wciąż pogarszającą się kondycję finansową. Brak środków jest następstwem zajęcia rachunków bankowych Spółki przez komorników sądowych oraz poniesionej w 2016r. straty w wysokości 12.784.438,71 zł. Z oświadczeń strony wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 551.650 zł, wartość środków trwałych wynosi 6.244,21 zł. Stan na trzech rachunkach bankowych wynosi 0 zł. Stan w kasie podmiotu wynosi 0 zł. Miesięczne dochody Spółki oscylują w granicach ok. 65.000 zł, natomiast wydatki/koszty utrzymania wynoszą 440.000 zł. Do wniosku została załączona kopia zeznania podatkowego CIT-8 za 2016r. z którego wynika, iż przychody Spółki w ubiegłym roku wynosiły 4.700.000 zł, koszty uzyskania przychodów - 17.484.438,71 zł, a strata - 12.784.438,71 zł. Załączono także kopie z dwóch rachunków bankowych na dzień 16 października 2017r. oraz za okres od 01 stycznia do 08 lutego 2016r.. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2017r. Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, odmówiła częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie referendarza, skarżąca realizuje interesy gospodarcze wspólników, którymi są dwie spółki: spółka akcyjna i spółka z o.o., posiadające w skarżącej Spółce udziały o łącznej wartości 551.650 zł. Kwota wymaganego na obecnym etapie wpisu sądowego w wysokości 535 zł nie stanowi zagrożenia dla bytu wnioskodawcy i należy zaliczyć ją do bieżących kosztów funkcjonowania podmiotu gospodarczego. Porównanie wysokości wpisu jaki strona zobowiązana jest uiścić w niniejszej sprawie, z przychodem netto Spółki, ponoszonymi kosztami działalności gospodarczej oraz wartością kapitału zakładowego prowadzi do wniosku, że nie istnieją przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez podmiot postępowania sądowoadministracyjnego. Nie zgadzając się z powyższą oceną, w złożonym sprzeciwie skarżąca wniosła o zmianę postanowienia referendarza sądowego i zwolnienie jej od wpisu sądowego do skargi. Zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ.U. z 2017, poz. 1369 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.", poprzez niewłaściwe zastosowanie, a tym samym dowolne uznanie, iż Spółka nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, podczas gdy przedstawiła szereg dokumentów, potwierdzających Jej trudną sytuację finansową. W treści sprzeciwu podniesiono, że skarżąca nie posiada żadnych środków finansowych na rachunkach bankowych, a ponadto rachunki te są zajęte przez organy egzekucyjne w związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi. W sytuacji zaś, gdy jakiekolwiek środki pojawiają się na rachunkach bankowych, są niezwłocznie zajmowane przez organy egzekucyjne. Dodatkowo skarżąca przedłożyła zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu za rok 2016, według którego poniosła stratę w kwocie 12.784.438,71 zł. Powyższe w pełni uzasadnia jej zdaniem częściowe zwolnienie od kosztów postępowania. Zgodnie ze złożonymi dokumentami nie posiada bowiem jakichkolwiek środków pieniężnych pozwalających na pokrycie wpisu sądowego. Jak podniesiono w sprzeciwie, w chwili obecnej prowadzonych jest z udziałem Spółki wiele postępowań sądowych, które generują różnego rodzaju koszty, co również wpływa na możliwości finansowe. Strona sprzeciwiła się też ocenie, że dopiero w przypadku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, czy też zawieszenia bądź likwidacji prowadzonej działalności zaistnieje podstawa do częściowego zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie Sądu przedłożyła dokumentację finansową firmy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżony akt zmienia albo utrzymuje w mocy. Czyniąc to, w myśl art. 260 § 2 p.p.s.a. działa jako sąd drugiej instancji i stosuje odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na wstępie wskazać należy, że prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a.. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (p. postanowienie NSA z 19 listopada 2004r., sygn. akt FZ 463/04 - powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Jak stanowi art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Zaznaczyć również trzeba, że od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą wymaga się co do zasady podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności aniżeli ma to miejsce w przypadku osób fizycznych, niebędących profesjonalnymi przedsiębiorcami, ani nie posiadających specjalistycznej wiedzy prawniczej. Dotyczy to również przewidywania konsekwencji prowadzonej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich mimo podjęcia wszelkich niezbędnych środków celem zdobycia funduszy na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008r., sygn. akt I GZ 147/08, LEX nr 479137). Dokonując analizy wniosku skarżącej, przedstawionych przez nią dokumentów oraz argumentacji zawartej we wniesionym sprzeciwie Sąd stwierdził, że rozstrzygnięcie wydane przez referendarza sądowego nie narusza prawa. Prawidłowo zwrócono uwagę w zaskarżonym postanowieniu, że koszty sądowe związane z toczonymi sporami sądowymi, należy zaliczyć do zwykłych kosztów funkcjonowania spółki, zatem konieczność ich sfinansowania nie może być rozpatrywana w kategorii obciążenia jej nieuzasadnionymi ciężarami, zwłaszcza, że wysokość wpisu jest wielokrotnie niższa od ponoszonych przez skarżącą kosztów prowadzonej działalności gospodarczej, które za ubiegły rok zadeklarowano w wysokości 17.484.843,11 zł, aktualne, miesięczne wydatki stanowi kwota ok. 440.000 zł, zaś miesięczny dochód - 65.000 zł. Powyższe dane świadczą o prowadzeniu działalności na znaczną skalę. Spółka odnotowuje znaczące obroty (za ubiegły rok blisko 5 mln zł), generując jednocześnie wysokie koszty. Z porównania tych kwot wynika, że posiada nie tylko znaczny potencjał finansowy związany z uzyskiwanymi przychodówami, ale również znaczne zasoby finansowe przejawiające się w kwocie wykazywanych poniesionych kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. Osoba prawna nie może zaś powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych. Musi również wykazać podjęcie wszelkich niezbędnych działań zmierzających do zdobycia funduszy. Zauważenia wymaga, że zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013r., poz. 1030 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Z uwagi na fakt, iż dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (p. postanowienia: NSA z dnia 11 kwietnia 2012r., sygn. akt II GZ 123/12 i z dnia 10 marca 2015r. sygn. akt II FZ 84/15, WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015r. o sygn. akt I SA/Po 1072/14 i WSA w Rzeszowie z dnia 16 grudnia 2014r. o sygn. II SA/Rz 1062/14). Podzielając ten pogląd podnieść należy, że w niniejszej sprawie wspólnicy, którymi są dwie spółki: spółka akcyjna i spółka z o.o., posiadające w skarżącej Spółce udziały o łącznej wartości 551.650 zł, nie powinni pozostawać bierni wobec jej trudności finansowych i oczekiwać udzielenia przez państwo bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych. Skarżąca nie wykazała, że podjęła wszelkie działania zmierzające do pozyskania niezbędnych środków na pokrycie jej własnej aktywności i wniesienie wpisu sądowego w niniejszej sprawie. W pierwszej zaś kolejności powinna zwrócić się o pomoc do swoich udziałowców, z woli których funkcjonuje w obrocie prawnym. Przy czym taka możliwość istnieje nawet jeżeli umowa Spółki nie przewiduje tego typu rozwiązań, poprzez odpowiednie zmiany w jej zapisach. Strona w sprzeciwie w ogóle nie odniosła się do możliwości pozyskania dopłat od wspólników. Jej argumentacja koncentruje się na poniesionej stracie w prowadzonej działalności gospodarczej za rok 2016. Sąd nie kwestionuje trudności wnioskodawcy związanych z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi, zajęciem rachunków bankowych oraz wykazaną stratą za 2016r.. Niemniej, w niniejszej sprawie strona prowadzi działalność w znacznych rozmiarach, a kwoty jakimi operuje są niewspółmiernie wysokie w porównaniu z kwotą należnego wpisu - nie tylko wymaganego w niniejszej sprawie, ale także w pozostałych sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem (przychody Spółki w ubiegłym roku wynosiły 4.700.000 zł). Podkreślenia wymaga, że Spółka konsekwentnie prowadzi działalność gospodarczą, z której odnotowuje wysoki przychód i nie zapowiada jej likwidacji. W tym właśnie kontekście należy postrzegać powołaną argumentację, a nie jak zarzuca się w sprzeciwie, jako wskazywanie możliwości zwolnienia od wpisu sądowego, dopiero w chwili likwidacji działalności. Na tle powyższego, zarzuty sprzeciwu, w tym odnośnie naruszenia przez Referendarza art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., nie zasługują na uwzględnienie. Dlatego też, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak sentencji postanowienia.