I SA/Ol 782/15

WyrokWSA w Olsztynie2016-01-14

Skład orzekający: Wiesława Pierechod, Andrzej Błesiński, Wojciech Czajkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, uznając, że nie zaszły przesłanki określone w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w rozporządzeniu w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, że opłacenie należności pozbawiłoby jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, ani że zaszły inne przesłanki umorzenia określone w przepisach. Sąd podkreślił, że umorzenie składek jest fakultatywne i wymaga wykazania wyjątkowych okoliczności, a zgromadzony materiał dowodowy nie uzasadniał zastosowania tej ulgi.
Stan faktyczny
Skarżący D.K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek ZUS w związku z trudną sytuacją materialną i stratami poniesionymi w prowadzonej działalności gospodarczej. Organ odmówił umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności ani inne przesłanki umorzenia określone w przepisach, wskazując m.in. na posiadanie przez skarżącego nieruchomości i prowadzenie działalności gospodarczej. Skarżący wniósł skargę do sądu, zarzucając organowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Błesiński,, sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca), Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2016r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę Wnioskiem z dnia 10 czerwca 2015r. D.K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek ZUS w ramach pomocy de minimis. W uzasadnieniu podał, że w roku 2014 poniósł stratę z prowadzonej działalności gospodarczej, w wysokości 162.000,00 zł, zaś jego sytuacja materialna uniemożliwia spłatę zadłużenia. W toku postępowania w sprawie wyjaśniał również, że od chwili rozpoczęcia tej działalności w 1993r., na bieżąco opłacał składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Zaległości w opłacaniu składek powstały w 2013r. w związku z pogorszeniem się płynności finansowej firmy. W 2011r. zmuszony był zamknąć salon "[...]" oraz jeden ze sklepów z branżą AGD, RTV. W związku ze spadkiem sprzedaży obroty firmy spadły o 70%. Dlatego ograniczył koszty prowadzenia działalności, m.in. poprzez zmniejszenie rachunków za telefon, energię, internet, a także zmniejszenie zatrudnienia do jednego pracownika. Sprzedał także lokal i nie ponosi już z tego tytułu kosztów w wysokości około 10.000,00 zł miesięcznie. Jak podał wnioskodawca, działania powyższe przyniosą efekty w przyszłości. Jednak w obecnej sytuacji nie jest on w stanie spłacić zaległości. Decyzją z dnia "[...]’ Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy w łącznej kwocie 28.332,55 zł, w tym odsetek i kosztów upomnienia. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem i wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy D.K. podniósł m.in., że Zakład przy wydawaniu decyzji nie uwzględnił jego trudnej sytuacji materialnej, pomimo stwierdzenia, iż strona nie jest w stanie spłacić zadłużenia jednorazowo. Wskazał, że opłacenie składek uniemożliwia zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych jego rodziny. Nie jest w stanie spłacić zaległości również w ratach. Wyjaśnił, iż córka od trzech lat studiuje w W. i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Z uwagi na rozdzielność majątkową z małżonką, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a wydatki związane z eksploatacją mieszkania ponosi tylko w 50%. Wskazał również, że nie posiada samochodu ciężarowego marki "[...]", który sprzedał w październiku 2014r. z uwagi na trudności finansowe. Wymieniona wyżej decyzja została utrzymana w mocy decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]". W jej motywach, powołując treść art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015r., poz. 121 ze zm., dalej jako u.s.u.s.), organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust.1 – 3 u.s.u.s., gdyż skarżący posiada nieruchomości oraz prowadzi działalność gospodarczą. Organy ustaliły na podstawie wykazu czynności majątkowych za ostatnie trzy lata, iż zobowiązany w dniu 07 listopada 2013r. sprzedał lokal użytkowy o pow. 330,50 m2 za 590.400,00 zł, w dniu 07 lutego 2014r. ustanowił rozdzielność majątkowa z żoną, a 19 lutego 2014r. przekazał darowizną na rzecz syna M.K. i córki A.K. po 1/2 części zabudowanej budynkiem mieszkalnym nieruchomości (wartość czynności 264.000,00 zł), w zamian za ustanowienie nieodpłatnej służebności na rzecz zobowiązanego, jego żony i małoletniego syna. Ponadto według ustaleń organów, wnioskodawca wspólnie z żoną posiada cztery nieruchomości: lokal niemieszkalny o pow. 278,7000m2 (...), grunty o pow. 0,2258ha (...), lokal niemieszkalny o pow. 109,400 m2 (...) oraz lokal niemieszkalny o pow. 266,9000 m2 (...). Zgodnie z informacją z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej zobowiązany korzysta z pomocy w formie świadczeń rodzinnych. Od listopada 2014r. do sierpnia 2015r. miał przyznane zasiłki rodzinne na dwoje dzieci w wysokości 221,00 zł, zaś od września 2015r. do października 2015r. zasiłek w kwocie 106,00 zł przyznany tylko na jedno dziecko. Otrzymał także dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 100,00 zł wypłacony jednorazowo we wrześniu 2015r. Z informacji uzyskanych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika, iż wnioskodawca nie figuruje w systemie ewidencji producentów. Zakład ustalił, że zobowiązany zalega z zapłatą zobowiązania w podatku VAT za lata 2013-2015 w łącznej kwocie 142.998,41 zł, plus odsetki. W zeznaniu PIT-36 za 2014r. wykazał stratę z pozarolniczej działalności gospodarczej. Ostatnią deklarację VAT-7 złożył za grudzień 2013 oraz PCC-3 za 2013r. Nie deklarował dochodu z zagranicy. Dokonując oceny wniosku pod kątem zasadności umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy, Zakład podniósł, że należności z tytułu składek mogą być umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na zasadach określonych w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli osoba zobowiązana wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest ona w stanie spłacić ciążących na niej należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. W takim przypadku, to na zobowiązanym ciąży jednak obowiązek przedstawienia dowodów świadczących o aktualnej, trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej, uniemożliwiającej uregulowanie zadłużenia. Analizując sytuację pod kątem przesłanek umorzenia, o których mowa w § 3 ust.1 pkt 1 – 3 cyt. rozporządzenia, organ wskazał, iż zobowiązany prowadzi działalność gospodarczą, z której w latach 2012-2014 poniósł stratę. Zgodnie z wnioskiem z dnia 30 czerwca 2015r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwoma synami. Dochód rodziny wynosi łącznie 1.039,00 zł (zasiłki rodzinne na synów 212,00 zł oraz świadczenie rentowe żony w wysokości 818,00 zł), zaś ponoszone wydatki to 1.390,00 zł miesięcznie (stałe wydatki z tytułu miesięcznych opłat - 860,00 zł, koszty związane z leczeniem - 200,00 zł, wydatki na szkołę 330,00 zł). We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podał natomiast, iż od dnia 07 lutego 2014r. jest w rozdzielności majątkowej z małżonką, w związku z czym prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe i partycypując w 50% całkowitych kosztów utrzymania domu, tj. około 380,00 zł miesięcznie. Nie ponosi wydatków na szkołę dzieci. Żona utrzymuje się ze swoich dochodów i pokrywa z nich wydatki na leki. Zobowiązany nie posiada żadnych oszczędności, ma na utrzymaniu dwoje uczących się dzieci i tylko dzięki pomocy rodziców jest w stanie zapewnić utrzymanie swoim dzieciom. Na podstawie przedstawionej dokumentacji Zakład ustalił liczne, dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym i windykacyjnym zobowiązania wnioskodawcy wobec kontrahentów na kwotę 85.832,66 zł, Urzędu Skarbowego - około 150.000,00 zł oraz banku A - około 585.000,00 zł. Organ zwrócił uwagę, że zobowiązany nie przedstawił wszystkich dowodów potwierdzających wysokość osiąganych dochodów (np. dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanej pomocy od rodziców oraz informacji o osiąganych przychodach i ponoszonych kosztach za 2015r. z prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej). Wobec powyższego nie było możliwe przeprowadzenie analizy finansowej jednoznacznie potwierdzającej zasadność umorzenia zaległości z uwagi na ubóstwo i zagrożenie egzystencji. Jak podniesiono w uzasadnieniu decyzji, zobowiązany nadal prowadzi działalność gospodarczą. Nie udowodnił on trudnej sytuacji majątkowej, a w szczególności nie wykazał, iż trudności mają charakter stały i pogłębiający się. Tym samym nie wystąpiła przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Odnosząc się do przesłanki umorzenia składek określonej w punkcie 2 ust. 1 tego paragrafu, Zakład podniósł, że zobowiązany nie wykazał, iż poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić wnioskodawcę możliwości dalszego prowadzenia działalności. Podobne stanowisko zajął organ badając istnienie przesłanki wynikającej z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Wskazał, że zobowiązany nie udowodnił aby przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem pozbawiła go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Nie został też uznany za osobę niepełnosprawną, bądź niezdolną do pracy przez organy uprawnione do wydawania takich rozstrzygnięć, w stopniu uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia. Nie udokumentował również konieczności sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Wnioskodawca do poprzedniego wniosku przedstawił jedynie kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności żony, która ma przyznaną rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy i otrzymuje z tego tytułu świadczenie w wysokości 818,00 zł. Mając na uwadze powyższe Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, iż w przypadku wnioskodawcy nie zaistniały przesłanki określone w art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. Organ zauważył, że decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek rozpatrywane są indywidualnie, w oparciu o zgromadzony materiał w sprawie, dołączone przez stronę dokumenty i wyjaśnienia, które obrazują aktualną sytuację płatnika. Dopiero tak zgromadzony materiał w sprawie oraz zaistnienie przesłanek warunkujących podjęcie decyzji o umorzeniu zadłużenia, daje możliwość umorzenia składek. Jednak nie ma dla organu przymusu zastosowania takiej ulgi. Zakład wskazał ponadto na możliwość spłaty zadłużenia w układzie ratalnym. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze D.K. zarzucił decyzji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia oraz przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa. Na tej podstawie wniósł o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu zarzucił organowi nieuwzględnienie tego, że opłacenie składek pozbawia jego i rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. To, że sytuacja rodzinna i materialna skarżącego nie pozwala na spłacenie zaległości w sposób jednoznaczny wynika zaś z ustaleń dokonanych przez ZUS. Jak podniesiono w skardze, dochód czteroosobowej rodziny wynosi 1.039,00 zł. Na stronie ciążą liczne zobowiązania wobec kontrahentów, Urzędu Skarbowego oraz banku A. Jej zdaniem, posiadanie zobowiązań winno stanowić przesłankę przemawiającą za umorzeniem należności wobec ZUS. Natomiast wysokość zobowiązań świadczy o tym, że skarżący nie jest w stanie spłacić zobowiązań wobec ZUS. Odnosząc się do propozycji Zakładu spłaty zadłużenia na raty strona podniosła, że nie jest w stanie spłacić należności w żaden sposób, także w ratach. Podejmowanie zobowiązań, z których nie mogłaby się wywiązać jest zaś bezzasadne. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Zakładu, iż nie można jednoznacznie stwierdzić, że spłata zadłużenia mogłaby pozbawić wnioskodawcę i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W jego ocenie, taka sytuacja będzie miała miejsce w przypadku spłaty zaległych składek. Organowi przedłożono dokumenty dotyczące dochodów oraz zobowiązań, a trudna sytuacja finansowa strony jest Zakładowi znana i uzasadnia umorzenie składek. W odpowiedzi, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny przeprowadza kontrolę aktów wydawanych przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. umorzenia należności z tytułu składek. Tym samym, nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Leży to bowiem w granicach wyłącznej kompetencji organu administracji. Rozpoznawana przez Sąd w niniejszym postępowaniu sprawa dotyczy oceny zgodności prawnej decyzji odmawiającej umorzenia na wniosek strony, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Taka forma działania organów administracji publicznej sprowadza się zaś do możliwości wyboru konsekwencji prawnych stwierdzonego stanu faktycznego. Przyjęcie pewnego rodzaju elastyczności w stosowaniu prawa wynika głównie z konieczności ustalenia relacji pomiędzy wartościami respektowanymi przez społeczeństwo indywidualnie na potrzeby konkretnej sytuacji. Bogate w tym zakresie orzecznictwo sądowe kształtuje trwałą i jednolitą linię, zgodnie z którą kontrola sądowa decyzji o charakterze uznaniowym polega na zbadaniu, czy organ administracji publicznej podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz wszechstronnego i wnikliwego jego rozważenia. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości, czy słuszności (p. wyrok NSA z 24 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA/Ka 498/00; wyrok NSA z 13 października 2000 r., sygn. akt III SA 3416/99; wyrok NSA z 14 maja 1997 r., sygn. akt I SA/Łd 344/96; wyrok NSA z 13 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 272/97). W tym miejscu konieczne jest przypomnienie treści regulacji stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji, tj. art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 cyt. wyżej rozporządzenia M. G. P. P. i S. z dnia 31 lipca 2003r.. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Przepis art. 28 ust. 3 u.s.u.s. doprecyzowuje w tym względzie ust. 2 tego artykułu, zawiera bowiem zamknięty katalog sytuacji, w których zachodzi całkowita nieściągalność: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa, 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Podejmując decyzję w zakresie umorzenia należności, organ w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy, pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. W związku z analizą akt niniejszej sprawy Sąd podzielił stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych co do braku wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji braku prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Z akt tych wynika, że skarżący posiada mienie podlegające egzekucji. Jest, jak ustalił organ, współwłaścicielem opisanych wyżej nieruchomości w postaci lokali niemieszkalnych i gruntów, wykazanych w księgach wieczystych o numerach "[...]", "[...]", "[...]", oraz "[...]". Zadłużenie zobowiązanego dochodzone jest w trybie postępowania egzekucyjnego przez Dyrektora Oddziału ZUS i nie ma możliwości stwierdzenia braku majątku, z którego można by dochodzić należności. Nie jest również kwestionowane, że skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą. Powyższe powoduje, iż w okolicznościach niniejszej sprawy organ miał podstawy do uznania, iż stan całkowitej nieściągalności zobowiązania z majątku zobowiązanego nie zaistniał, a tym samym przesłanka umorzenia należności z tytułu składek o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., nie wystąpiła. W okolicznościach sprawy prawidłowo organ stwierdził również, że nie zaistniały przesłanki umorzenia, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.. Podkreślić należy, iż zgodnie z treścią tego uregulowania, Zakład może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z przedstawionych do kontroli Sądu akt wynika, że skarżący pomimo zapewnienia czynnego udziału we wszczętym na jego wniosek postępowaniu, przekonywująco nie wykazał, iż opłacenie należności z tytułu składek pozbawia jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (przesłanka przewidziana w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). W toku postępowania Zakład ustalił m.in., że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której w latach 2012-2014 poniósł stratę. W świetle materiałów sprawy, nadal prowadzi tę działalność, a nawet podjął czynności mające na celu poprawę kondycji prowadzonej firmy, m.in. poprzez zmniejszenie zatrudnienia, czy sprzedaż lokalu w celu zmniejszenia kosztów. Nie przedstawił jednak, pomimo wezwania (k. 79 akt adm.), dowodów potwierdzających osiągane z tego tytułu przychody, czy ponoszone koszty w roku 2015 i nie wykazał w jaki sposób kształtowała sytuacja firmy chociażby za pierwsze dziewięć miesięcy tego roku. Podobnie, nie uprawdopodobnił okoliczności związanych z powoływaną pomocą od rodziców (rodzaj, wysokość, częstotliwość), bez której jak podał, nie byłby w stanie zapewnić dzieciom utrzymania. W świetle akt sprawy, dochód rodziny z tytułu renty żony oraz zasiłków rodzinnych wynosi wprawdzie 1.039 zł, niemniej powołane wyżej okoliczności, jak też posiadany majątek nieruchomy, czynią zdaniem Sądu, uprawnionym wniosek, że brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, iż sytuacja skarżącego jest na tyle trudna, aby zagrożona była sfera elementarnych potrzeb jego rodziny. Nie budzi wątpliwości, że prawidłowo organ ocenił również stan faktyczny w świetle pozostałych przesłanek przewidzianych w § 3 ust. 1 rozporządzenia. W okolicznościach sprawy nie wystąpiły straty materialne w wyniku nadzwyczajnego zdarzenia (§ 3 ust. 1 pkt 2). Do takich, nie sposób zaliczyć powoływanej we wniosku o umorzenie należności, trudnej sytuacji gospodarczej w kraju i spadku sprzedaży w firmie skarżącego. Nie zachodzi też przesłanka przewidziana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Z akt wynika wprawdzie, iż małżonka skarżącego otrzymuje świadczenie rentowe, a do poprzedniego wniosku z dnia 4 listopada 2014r. skarżący przedstawił kopię orzeczenia o jej niepełnosprawności, jednak okoliczności te nie wyeliminowały go z rynku pracy, skoro nadal prowadzi działalność gospodarczą. Pozostają zatem bez wpływu na prowadzenie przez skarżącego działalności gospodarczej, a w konsekwencji możliwość uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W ocenie Sądu, dokonując powyższej analizy, organ prawidłowo uznał, że sytuacja majątkowa i życiowa D.K. jest wprawdzie trudna, jednak nie na tyle, aby zasadnym było umorzenia zaległych należności. O spełnieniu przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. można mówić w przypadku istnienia konkretnych, jednoznacznych dowodów wskazujących na krytyczną sytuację materialną lub zdrowotną wnioskodawcy bądź członka rodziny, a takie w niniejszej sprawie nie zachodzą. Reasumując podkreślić należy, że umorzenie należności z tytułu składek zawsze powinno wynikać z zaistnienia rzeczywiście wyjątkowych i nadzwyczajnych okoliczności wyłączających możliwość ich uregulowania. W ustalonym stanie faktycznym, uprawniony jest wniosek, iż do takich, biorąc pod uwagę obecną sytuację materialno-bytową, sytuacja zobowiązanego nie należy. W świetle treści powołanych wyżej przepisów, dokonana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych ocena sytuacji majątkowej strony, nie nosi cech dowolności. Argumentacja uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jest zdaniem Sądu logiczna i przekonywująca. Świadczy o tym również fakt, że dostrzegając trudności w jednorazowej spłacie zadłużenia wobec ZUS, organ wskazał na treść art. 29 u.s.u.s. przewidującego możliwość rozłożenia należności na dogodne raty, z uwzględnieniem możliwości płatniczych wnioskodawcy. W toku postępowania, stosownie do treści art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., organ podjął wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, po czym dokonał prawidłowej oceny prawnej poczynionych ustaleń faktycznych. Zapewnił też stronie, przewidziane w art. 10 § 1 k.p.a., prawo do czynnego udziału w postępowaniu. Prawidłowo, wywiązał się również z obowiązku poszanowania zasady przekonywania, wyjaśniając zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji. Swoje stanowisko uzasadnił zaś stosownie do wymogów zawartych w art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie stwierdzając zatem, aby w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji doszło do skutkującego koniecznością jej uchylenia, naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło