I SA/Ol 841/13
WyrokWSA w Olsztynie2014-01-29
Skład orzekający: Wojciech Czajkowski, Tadeusz Piskozub, Ryszard Maliszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli zostało zawieszone na żądanie wierzyciela (organu egzekucyjnego) z powodu wstrzymania wykonania decyzji przez sąd administracyjny, a następnie nie zostało podjęte w ciągu 12 miesięcy od zgłoszenia tego żądania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postępowanie egzekucyjne nie podlega umorzeniu na podstawie art. 59 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeśli zawieszenie nastąpiło z mocy prawa (wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd na podstawie art. 152 PPSA), a nie na żądanie wierzyciela. W takim przypadku nie stosuje się 12-miesięcznego terminu do podjęcia postępowania, po którego upływie postępowanie ulega umorzeniu. Skoro zawieszenie nie nastąpiło na żądanie wierzyciela, organ egzekucyjny zasadnie odmówił umorzenia postępowania.Stan faktyczny
Skarżący D. K. domagał się umorzenia postępowania egzekucyjnego, twierdząc, że zostało ono zawieszone na żądanie wierzyciela (Naczelnika Urzędu Skarbowego) i nie zostało podjęte w ciągu 12 miesięcy. Organ egzekucyjny odmówił umorzenia, wskazując, że zawieszenie nastąpiło z mocy prawa w związku z postanowieniem WSA w Olsztynie wstrzymującym wykonanie decyzji stanowiącej podstawę tytułów wykonawczych. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Skarżący wniósł skargę do WSA, podtrzymując swoje stanowisko.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Piskozub, sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego Oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" nr "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku Zobowiązanego D. K. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. w dniu 14.07.2011r., o nr "[...]", "[...]" i "[...]", obejmujących należności pieniężne z tytułu podatku od towarów i usług za okres od października do grudnia 2005r. oraz od stycznia do czerwca 2006r., a także koszty postępowania egzekucyjnego. W treści przedmiotowych tytułów wykonawczych jako podstawę prawną dochodzonych należności wskazano decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia "[...]" 2010r., nr "[...]" , w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności D. K., jako Prezesa Zarządu A. Sp. z o.o., za zaległości tej spółki z tytułu podatku od towarów i usług za ww. poszczególne miesiące 2005r. i 2006r., odsetki za zwłokę od tych zaległości w kwocie 151.422,00 zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 17.154,70 zł. Powyższa decyzja została następnie utrzymana w mocy, ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" 2011r., nr "[...]" , doręczoną D. K. w dniu 12.07.2011r.
Wszczęcie egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułów wykonawczych nastąpiło w dniu 09.08.2011r., w wyniku doręczenia ich odpisów Zobowiązanemu (wszczęcie na podstawie art. 26 § 5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; zwanej dalej: u.p.e.a). Pismem z dnia 17.07.2013r. (wpływ do Urzędu Skarbowego w dniu 22.07.2013) zobowiązany zwrócił się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr "[...]", "[...]" i "[...]", w oparciu o przepis art. 59 § 1 pkt 8 i § 4 u.p.e.a. Uzasadniając swoją prośbę zobowiązany zaznaczył, iż jako podstawę prawną zawieszenia postępowania egzekucyjnego powołano przepis art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a., a z normy tej wynika, że przyczyną zawieszenia postępowania egzekucyjnego był wniosek wierzyciela, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Pismem z dnia 19.04.2013r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. zwrócił się z prośbą do organu egzekucyjnego o "odwieszenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego".
Zobowiązany stwierdził, iż zgodnie z treścią przepisu art. 59 § 1 pkt 8 i § 4 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania. W związku z tym bezspornym jest to, iż zaistniały przesłanki do umorzenia prowadzonego wobec jego majątku postępowania egzekucyjnego, gdyż postępowanie wznowiono po upływie 12 miesięcy, licząc od dnia złożenia wniosku przez wierzyciela o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
Pismem z dnia 25.07.2013r., Naczelnik Urzędu Skarbowego wystąpił do wierzyciela z prośbą o informację, czy w przedmiotowej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające zaistnienie przesłanek wynikających z art. 59 § 1 u.p.e.a., do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel pismem z dnia 07.08.2013r., poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wynikające z treści art. 59 § 1 u.p.e.a.
Postanowieniem z dnia 07.08.2013r., Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie przepisu art. 59 § 1 i 4 u.p.e.a., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec majątku D. K.. Uzasadniając swoje stanowisko organ egzekucyjny podkreślił, iż w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek, określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a., a w szczególności wskazana w pkt 8 ww. przepisu. Dlatego też, uwzględniając fakt, iż przesłanki uprawniające do umorzenia postępowania egzekucyjnego stanowią katalog zamknięty organ egzekucyjny zaznaczył, iż był zobligowany do negatywnego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Powyższe postanowienie zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 21.08.2013r.
Pismem z dnia 28.08.2013r. zobowiązany D. K. wniósł zażalenie na ww. postanowienie organu egzekucyjnego z dnia "[...]", zarzucając naruszenie przepisu art. 29 § 1 u.p.e.a. oraz przepisów art. 59 § 1 pkt 8 i § 4 u.p.e.a. w związku z art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Przytaczając okoliczności faktyczne zaistniałe w przedmiotowej sprawie skarżący podtrzymał swoje twierdzenie, iż zawieszenie prowadzonego wobec jego majątku postępowania egzekucyjnego nastąpiło na żądanie wierzyciela, a w związku z faktem braku jego podjęcia przed upływem 12 miesięcy, winno podlegać umorzeniu. W jego ocenie, zawieszenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło na wniosek wierzyciela, a nie w wyniku nałożonego przez sąd zakazu wykonywania uchylonej decyzji orzekającej o przeniesieniu na niego odpowiedzialności za zobowiązania spółki.
Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Uznał, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii oceny dopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o ww. tytuły wykonawcze, w szczególności w zakresie istnienia przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a., a w szczególności w odniesieniu do przesłanki z art. 59 § 1 pkt 8 w związku z art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a., co stanowiło niewątpliwie istotę treści żądania zobowiązanego zawartego w piśmie z dnia 17.07.2013r.
W kontekście stosowania instytucji umorzenia postępowania egzekucyjnego Organ zwrócił uwagę na to, iż ocena zaistnienia w sprawie przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, wynikających z § 1 lub § 2 ww. przepisu, należy wyłącznie do organu egzekucyjnego, prowadzącego postępowanie egzekucyjne. Ocena ta nie zależy od stanowiska wierzyciela wyrażonego w tym zakresie, gdyż ocena wierzyciela w tym zakresie nie ma dla organu egzekucyjnego charakteru wiążącego, tak jak ma to miejsce przy instytucji zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Niemniej jednak organ egzekucyjny występując o takie stanowisko do wierzyciela, może je potem wykorzystać do dokonania właściwej oceny przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, w odniesieniu do istniejących okoliczności faktycznych w sprawie.
Organ odwoławczy wskazał, że zaistniały w przedmiotowej sprawie spór dotyczy interpretacji treści pisma wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 03.01.2012r., informującego o konieczności zawieszenia prowadzonego wobec majątku zobowiązanego D. K. postępowania egzekucyjnego, z uwagi na orzeczony przez sąd administracyjny nakaz niewykonywania uchylonej decyzji wymiarowej, stanowiącej podstawę prawną prowadzonej egzekucji administracyjnej. Organ podał, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy, istotne znaczenie dla oceny żądania Skarżącego ma przepis art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., który stanowi, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu, w razie wstrzymania wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 30.11.2011r., sygn. akt I SA/Ol 584/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie dokonał uzupełnienia swojego wyroku z dnia 09.11.2011r., sygn. akt I SA/Ol 584/11, którym uchylił ostateczną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" 2011r., nr "[...]" , utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia "[...]" 2010r., nr "[...]" , w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności D. K. za zaległości podatkowe A. sp. z o.o. (decyzja ta była podstawą prawną wystawionych tytułów wykonawczych o nr "[...]", "[...]" i "[...]"). Postanowieniem z dnia 30.11.2011r. WSA w Olsztynie uzupełnił ww. wyrok z dnia 09.11.2011r. o stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, co miało swoje oparcie w przepisie art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 157 ze zm.). Z treści powyższego przepisu, wynika, że w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony wyrok lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Istotą powyższego przepisu jest powstrzymanie wykonywania zaskarżonej ostatecznej decyzji, która w wyniku kontroli sądowej została uchylona. Z dniem wydania tego rozstrzygnięcia nastąpił wskazany w przepisie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. skutek w postaci wstrzymania wykonania uchylonej decyzji wymiarowej organu odwoławczego. Na podstawie postanowienia z dnia 30.11.2011r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. pismem z dnia 03.01.2012r. sformułował prośbę o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr "[...]", "[...]" i "[...]", która w istocie stanowiła informację o zakazie wykonywania uchylonej przez sąd ostatecznej decyzji, utrzymującej w mocy decyzję organu ustalającą finansowy zakres odpowiedzialności Zobowiązanego za zobowiązania podatkowe zarządzanej przez niego spółki. W uzasadnieniu pisma wierzyciel wskazał na powyższe okoliczności.
W oparciu o tę informację wierzyciela, Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 03.01.2012r., zawiesił postępowanie egzekucyjne błędnie kwalifikując ww. pismo wierzyciela jako żądanie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Nie ulega w ocenie organu II instancji wątpliwości, iż wstrzymanie przez sąd administracyjny wykonania zaskarżonych decyzji skutkowało jednocześnie wstrzymaniem wykonania obowiązku określonego w decyzjach, stanowiących podstawę prawną ww. tytułów wykonawczych i w rezultacie prowadziło do zawieszenia postępowania. Zgodnie z art. 56 § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, które ma jedynie charakter deklaratoryjny, potwierdzający zaistnienie przeszkody w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego, a faktyczną przeszkodą w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego był orzeczony przez sąd na podstawie art. 152 p.p.s.a. nakaz niewykonywania uchylonej decyzji. Co prawda w niniejszej sprawie, postanowienie o zawieszeniu postępowania z dnia 03.01.2012r., zostało wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie art. 56 § 3 w zw. z art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a., na żądanie wierzyciela zawarte w piśmie z dnia 03.01.2012r., jednakże podstawa prawna wydanego postanowienia nie odzwierciedla w sposób prawidłowy faktycznej podstawy zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego, która ma swoje źródło w fakcie wydania w dniu 30.11.2011r. przez WSA w Olsztynie, postanowienia w przedmiocie uzupełnienia wyroku z dnia 09.11.2011r. o zapis wynikający z art. 152 p.p.s.a. Według organu odwoławczego, zważywszy na deklaratoryjny charakter postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, właściwa podstawa prawna przedmiotowego postanowienia powinna odzwierciedlać zgodną ze stanem faktycznym podstawę tego zawieszenia, tj. powinna zawierać powołanie przepisów art. 56 § 3 w zw. z art. 56 § 1 pkt. 1 u.p.e.a., czyli wskazywać na przesłankę zawieszenia w postaci wstrzymania wykonania decyzji, tj. zgodnie z treścią wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 03.01.2012r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21.12.2012r., sygn. akt I FSK 263/12, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 09.11.2011r., sygn. akt I SA/Ol 584/11, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie, w związku z czym odpadła przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego, co uzasadniało żądanie wierzyciela podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Ponownie rozpatrując sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 10.04.2013r., sygn. akt. I SA/Ol 128/13, oddalił skargę a D. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" 2011r. Mając na uwadze treść powyższego wyroku Naczelnik Urzędu Skarbowego w O., pismem z dnia 19.04.2013r., zwrócił się z prośbą do organu egzekucyjnego o wznowienie postępowania egzekucyjnego, które było zawieszone przez 15 miesięcy.
Analiza powyżej przytoczonych okoliczności sprawy i przepisów prawa wskazuje, zdaniem Organu odwoławczego, nieuzasadnione pozostaje stanowisko Skarżącego, iż zawieszenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło na wniosek wierzyciela i wobec tego, że nie zostało podjęte w terminie przewidzianym w przepisie art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a., winno zostać umorzone. W ocenie Organu, w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie przesłanki wynikającej z art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Skoro zawieszenie postępowania egzekucyjnego wobec Skarżącego w zaistniałym stanie faktycznym sprawy nastąpiło z mocy prawa, za nietrafny należy uznać zarzut zażalenia, iż zawieszenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło na wniosek wierzyciela. Organ wskazał, iż w przypadku, gdy zawieszenie postępowania nie nastąpiło na żądanie wierzyciela, nie może mieć zastosowania wnioskowany przez Skarżącego skutek procesowy, wynikający z art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a., w myśl którego postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli postępowanie egzekucyjne na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia żądania. Z treści tego przepisu wynika, iż ma on zastosowanie jedynie w przypadku zawieszenia postępowania na żądanie wierzyciela, co faktycznie nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie.
Zatem w sytuacji, gdy zawieszenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło z mocy prawa, a nie na żądanie wierzyciela, słusznie organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego wywodząc, iż nie występuje przesłanka wymieniona w art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Ponadto przepis art. 60 § 1 ustawy egzekucyjnej wskazuje, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa, m.in. w art. 59 § 1 pkt 8 ww. ustawy, powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Nie ulega wątpliwości, iż egzekwowane obowiązki podatkowe wynikają z ostatecznej decyzji i nie zostały wykonane w wyznaczonym terminie przez zobowiązanego, czym doprowadził do uruchomienia postępowania zmierzającego do ich wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego, które trwa do dnia dzisiejszego. Organ podkreślił, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem szczególnym, z założenia represyjnym, w którym ze względu na interes wierzyciela powinna być realizowana zasada szybkości, aby zapobiec, m.in. sytuacji usunięcia przez zobowiązanego majątku spod egzekucji oraz przedawnieniu dochodzonych należności pieniężnych.
Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż w niniejszym stanie faktycznym sprawy nie wystąpiły także pozostałe przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Stosownie do brzmienia przepisu art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu, jeżeli obowiązek podlegający egzekucji został wykonany przed wszczęciem postępowania. W przedmiotowej sprawie, podlegający wykonaniu w drodze egzekucji obowiązek zapłaty należności podatkowych nadal istnieje i nie został wykonany przez Skarżącego, zarówno przed wszczęciem egzekucji, jak i po jej wszczęciu, bowiem zastosowane przez organ egzekucyjny środki egzekucyjne okazały się nieskuteczne. Z kolei zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu, jeżeli egzekwowany obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Wskazał, iż obowiązek nałożony na zobowiązanego jest wymagalny, nie został umorzony, a egzekwowane zobowiązanie nie przedawniło się.
W myśl art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu, jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa, a zatem wystąpił błąd co do przedmiotu obowiązku.
W skardze wniesionej do Sądu Skarżący zarzucił naruszenie zasad wyrażonych w art. 7, art. 8 i art. 80 kpa poprzez naruszenie granic uznania administracyjnego, oraz naruszenie przepisów art. 59 § 1 pkt 1 w związku z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i art. 59 § 1 pkt 8 w związku z art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w związku z art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Wniósł o uchylenie w całości ww. postanowień obu instancji oraz zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.
Przytaczając okoliczności faktyczne zaistniałe w przedmiotowej sprawie Skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, iż zawieszenie prowadzonego wobec jego majątku postępowania egzekucyjnego nastąpiło na żądanie wierzyciela, a w związku z faktem braku jego podjęcia przed upływem 12 miesięcy, winno podlegać obligatoryjnemu umorzeniu zgodnie z art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Powołał się na art. 239f § 1 Ordynacji podatkowej w zestawieniu z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wskazując na różnice między stwierdzeniem niewykonalności decyzji ostatecznej, a wstrzymaniem jej wykonania. W jego ocenie zawieszenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło na wniosek wierzyciela, a nie w wyniku nałożonego przez sąd zakazu wykonywania uchylonej decyzji orzekającej o przeniesieniu na niego odpowiedzialności za zobowiązania Spółki. Przy czym nie ma znaczenia powód zgłoszenia przez Wierzyciela żądania zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Ponadto organ egzekucyjny nie posiadając uprawnienia do badania dopuszczalności egzekucji nie mógł powiązać treści art. 59 § 1 pkt. 8 u.p.e.a. tj. treści wniosku wierzyciela, ze stanowiskiem WSA w Olsztynie wyrażonym w wyroku z dnia 30.11.2011r. Odmawiając umorzenia postępowania egzekucyjnego organ pominął okres, w jakim podjęcie postępowania egzekucyjnego było dopuszczalne, tj. nie uwzględnił okresu 12 miesięcy liczonych od daty zgłoszenia żądania zawieszenia postępowania przez wierzyciela.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Na wstępie zaznaczyć należy, iż kontrola działalności administracji publicznej jest sprawowana przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd rozpoznając skargę na daną decyzję administracyjną dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia prawa materialnego, bądź procesowego i nie ma uprawnienia do wykraczania poza te ramy. Sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy, nie wydaje więc orzeczenia reformatoryjnego. Stwierdzając w zaskarżonym akcie naruszenie prawa sąd uchyla go, bądź stwierdza jego nieważność. Stanowi o tym art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm., zwana dalej w skrócie p.p.s.a.).
Zgodnie z przepisem art. 170 p.p.s.a., jedynie prawomocne orzeczenie wiąże strony, sąd, który je wydał jak też inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis art. 152 tejże ustawy stanowi zaś, że w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Z treści ww. przepisów należy wyprowadzić wniosek, że uchylenie decyzji objętej skargą i orzeczenie o wstrzymaniu jej wykonania nieprawomocnym wyrokiem sądu I instancji oznacza, że decyzja taka istnieje nadal w obrocie prawnym jednakże nie wywołuje już skutków prawnych, tak procesowych jak i materialnych. Stan taki trwa do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu I instancji. Wynika to wprost z treści przywołanych przepisów, inna wykładnia byłaby nie do pogodzenia z literalnym ich brzmieniem jak też zasadami logiki - po co bowiem orzekać o wstrzymaniu aktu administracyjnego, który został wyeliminowany z obrotu prawnego. Powyższy pogląd, jakkolwiek wynika wprost z treści przywołanych przepisów, znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sadów administracyjnych, przykładowo przywołać można wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2004r., sygn. akt OSK 591/04 (ONSAiWSA 2004/2/32) oraz z dnia 22 czerwca 2010r. sygn. akt II OSK 1319/09 (LEX 597194). Podobne tezy wyrażane są w literaturze przedmiotu: "Sam wyrok uwzględniający skargę jest w określonym przedziale czasowym nieprawomocny, nie wywołuje zatem jeszcze skutku w odniesieniu do zaskarżonego aktu lub czynności (vide: R. Hauser, Dodatkowe elementy wyroku, artykuł Rzeczpospolita 2004/3/22/LEX nr 42667/1). Sformułowanie użyte w art. 152 cyt. ustawy, należy traktować jako synonim określenia "czy i w jakim zakresie zawieszona jest moc (skutek prawny) aktu lub czynności" (vide: Z. Kmieciak, glosa do wyroku NSA z dnia 29 lipca 2004r., OSP 2005/4/207). Nieprawomocny wyrok sądu administracyjnego nie wywiera jeszcze skutku w postaci wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności (Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Wyd. Lexis Nexis, Wyd. 1, str. 487).
Zasadnie zatem Dyrektor Izby Skarbowej przyjął, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" 2011r., nr "[...]" , utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia "[...]" 2010r., nr "[...]" , w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności D. K. za zaległości podatkowe A. Sp. z o.o., nadal istniała w obrocie prawnym. Jednak wynikający z niej skutek prawny (wykonalność), został zawieszony do czasu uprawomocnienia się wyroku WSA w Olsztynie z dnia 09.11.2011r., sygn. akt I SA/Ol 584/11, z mocy rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 152 cyt. ustawy. Dopiero uprawomocnienie się wyroku sądu I instancji doprowadzi do skutku w postaci wyeliminowania aktu administracji z obrotu prawnego (chyba, że taki wyrok zostanie uchylony przez sąd II instancji w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej, wówczas upadną wszelkie wynikające z niego skutki).
Tym samym utrata waloru ważności decyzji może zaś nastąpić jedynie w razie jej prawomocnego wyeliminowania z obrotu prawnego. Konsekwencją jego wydania jest bowiem zawieszenie w czasie skutku prawnego wynikającego z objętej nimi decyzji. W tym przedziale czasowym nie jest zatem możliwe prowadzenie postępowania egzekucyjnego, które winno zostać zawieszone. Z dniem wydania tego rozstrzygnięcia nastąpił wskazany w przepisie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. skutek w postaci wstrzymania wykonania uchylonej decyzji wymiarowej organu odwoławczego. Pismo wierzyciela z dnia 03.01.2012r. było w istocie informacją o zakazie wykonywania uchylonej przez sąd ostatecznej decyzji, utrzymującej w mocy decyzję organu ustalającą finansowy zakres odpowiedzialności. W oparciu o tę informację wierzyciela, Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 03.01.2012r., zawiesił postępowanie egzekucyjne, gdyż zaistniały obligatoryjne przesłanki określone w art. art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W związku z tym art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a nie mógł stanowić podstawy prawnej zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Zasadnie Organ przyjął, że postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone z przyczyny określonej w art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., a nie w art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a.. Jak wykazano decyzja wymierzająca należności objęte tym postępowaniem nadal istniała w obrocie prawnym, czasowo jedynie wstrzymane zostały skutki jej wydania, a to powodowało konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego (art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21.12.2012r., sygn. akt I FSK 263/12, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 09.11.2011r., sygn. akt I SA/Ol 584/11, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Ponownie rozpatrując sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 10.04.2013r., sygn. akt. I SA/Ol 128/13, oddalił skargę D. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" 2011r.
Zasadnie zatem w świetle przeprowadzonych rozważań organy egzekucyjne odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego, słusznie wskazując na brak ku temu ustawowych przesłanek wynikających z art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a.
W świetle przedstawionych faktów za nieuzasadniony uznać należy zarzut naruszenia przepisów art. 7 i art. 8 i art. 80 k.p.a. bowiem postępowanie organów egzekucyjnych ma oparcie w przepisach prawa. Wykazywane uchybienie, odnośnie wskazywanej podstawy prawnej, zawieszenia postępowania egzekucyjnego, które miało charakter techniczny, z przyczyn wskazanych wyżej, nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Z przyczyn szczegółowo podanych wyżej Organ egzekucyjny nie mógł podjąć postępowania egzekucyjnego w terminie 12 miesięcy liczonych od daty zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
W tym stanie rzeczy skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić, co znajduje podstawę w treści art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło