I SA/Ol 842/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod, sędzia WSA Tadeusz Piskozub (spr.), Protokolant Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 20 maja 2010r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa – ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 292,80 zł, (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt grosze) na rzecz pełnomocnika - E.S. tytułem nieopłaconej pomocy prawej udzielonej z urzędu wraz z podatkiem VAT według stawki 22%. I SA/Ol 842/09 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu odwołania B.G., reprezentowanej przez pełnomocnika M. L., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]" odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]". Z akt sprawy wynika, że w dniu 25 czerwca 2009r. do Dyrektora Izby Skarbowej wpłynął wniosek Skarżącej o wszczęcie z urzędu postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności wszystkich decyzji Dyrektora, które zostały wydane po dniu 1 maja 2004r. w zakresie podatku od towarów i usług. Strona, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 kwietnia 2009r. o sygn. akt I SA/Wr 12/09, uznała, że decyzje te podlegają stwierdzeniu nieważności z uwagi na ich niezgodność z VI Dyrektywą. Skarżąca powołała się na wyrażone w tym orzeczeniu stanowisko, w myśl którego art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 ze zm.), jest sprzeczny z prawem Wspólnot Europejskich i jako taki od dnia 1 maja 2004r. nie powinien być stosowany. W ocenie Skarżącej, decyzje wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej po dniu 1 maja 2005r. w zakresie podatku od towarów i usług zostały wydane w oparciu o wskazany przepis, zatem powinny zostać wyeliminowane w trybie stwierdzenia nieważności jako rażąco naruszające prawo. Decyzją z dnia "[...]" ,Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 249 § 1 pkt 2 i art. 248 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia "[...]" Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy ww. decyzję. Wskazał, iż zgodnie z art. 249 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4, tj. gdy decyzja ostateczna dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Odnosząc się do powyższej przesłanki Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, prawomocnym wyrokiem z dnia 2 czerwca 2005r. o sygn. akt I SA/Ol 19/05 oddalił skargę na decyzję z dnia "[...]", a w związku z tym, zasadnie odmówiono Skarżącej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Odnosząc się natomiast do materiałów i wyjaśnień Strony, załączonych do protokołów z dnia 28.09.2009r. i 02.10.2009r. , Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż nie mają one wpływu na treść rozstrzygnięcia, ponieważ dotyczą one bowiem wniosku Skarżącej o wznowienie postępowań podatkowych w zakresie podatku od towarów i usług za okres 1999-2003. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie pełnomocnik Skarżącej podniósł, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i powołany w niej wyrok Wojewódzkiego Sądu administracyjnego z dnia 2 czerwca 2005r. o sygn. akt I SA/Ol 19/05 , zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, a w szczególności: art. 120, 121 § 1 i 2, art. 122, art. 123 § 1, art. 124, art. 125 §1, art.135 § 1, art. 136, art. 137 § 1, art. 144, art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej. Strona skarżąca w uzasadnieniu skargi zarzuciła zarówno Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu i organowi podatkowemu bezpodstawność niedopuszczenia M. L. w roli pełnomocnika w sprawach dotyczących Skarżącej. W ocenie pełnomocnika, Skarżąca zakończyła działalność gospodarczą z dniem 1 czerwca 2004r. poprzez zawieszenie i tym samym nie była podatnikiem prowadzącym działalność gospodarczą. Na potwierdzenie swojego stanowiska Strona dołączyła do skargi wyrok Sądu Okręgowego z dnia 10 listopada 2004r. sygn. akt "[...]" i Sądu Apelacyjnego z dnia 26 października 2006r. sygn. akt "[...]" (zał. 1, k. 3). Zatem pełnomocnictwo M.L. należało uznać w postępowaniu zakończonym decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" oraz w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym o sygn. akt I SA/Ol 19/05 (wyrok wydano w dniu 2 czerwca 2005r.). Ponieważ jednak odmówiono M. L. prawa do reprezentowania w tych postępowaniach Skarżącej, to należało stwierdzić że w sprawach tych wystąpiła przesłanka rażącego naruszenia prawa. Strona podtrzymała także swoje stanowisko wyrażone we wniosku z dnia 25 czerwca 2009r o wszczęcie postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności i w odwołaniach, iż po wejściu Polski Unii Europejskiej było niedopuszczalne stosowanie przepisów krajowych sprzecznych z Dyrektyw Unii Europejskiej. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji oraz o wznowienie z urzędu postępowań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zakończonych wyrokami z dnia 2 czerwca 2005r. sygn. akt SA/Ol 19/05 i z dnia 7 czerwca 2006r. sygn. akt. I SA/Ol 113/06, a także o łączne rozpoznanie skarg i wniosków o wznowienie. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu decyzji odwoławczej. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, iż postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 30 października 2003r. o sygn. akt "[...]" podtrzymanym postanowieniem z dnia 17 września 2004r. o sygn. akt "[...]", M. L. otrzymał zakaz pełnienia funkcji reprezentanta lub pełnomocnika przedsiębiorcy na okres 5 lat. Natomiast jak wynika z przesłanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego odpisu zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z 11 września 2009r, Skarżąca od 15 lutego 1999r. kontynuuje prowadzenie działalności. Tym samym respektowanie przez Dyrektora Izby Skarbowej oraz przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wynikającego z postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 30 października 2003r. o sygn. akt "[...]", zakazu pełnienia przez M.L. funkcji reprezentanta lub pełnomocnika przedsiębiorcy, było uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja będąca przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy w pierwszej kolejności wskazać, że jedną z naczelnych zasad postępowania podatkowego jest zasada trwałości decyzji podatkowych, wyrażona w art. 128 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej oraz w ustawach podatkowych. Wskazana zasada pełni ważną funkcję w zakresie ochrony praw nabytych przez stronę, jak również urzeczywistnia potrzebę stabilizacji porządku prawnego, nadając decyzjom ostatecznym walor trwałości i domniemania prawidłowości. W konsekwencji wzruszenie takich decyzji nie jest poddane pełnej swobodzie, lecz ogranicza się do ściśle określonych przypadków. Wyłomem w powyższej zasadzie są między innymi tzw. tryby nadzwyczajne wzruszania decyzji ostatecznych. Stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją procesową umożliwiającą usuniecie z obrotu prawnego decyzji ostatecznych, dotkniętych najpoważniejszymi wadami, których katalog został ściśle określony przez ustawodawcę. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego celem nie jest ponowne rozpoznanie sprawy podatkowej, lecz ustalenie czy decyzja ostateczna jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 247 Ordynacji podatkowej. Z tego też względu szereg sformułowanych w skardze przez skarżącego zarzutów pozostaje bezprzedmiotowych, ponieważ przedmiotem oceny Sądu jest wyłącznie legalność decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" utrzymująca w mocy decyzję organu podatkowego z dnia "[...]", nr "[...]" odmawiającą wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" uchylającej w całości decyzję ostateczną Izby Skarbowej z dnia "[...]" w części dotyczącej określenia podatku naliczonego do rozliczenia w maja 1999 roku i poprzedzającą ja decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" i umarzającą postępowanie w tej części. W przedmiotowej sprawie Sąd nie jest zatem uprawniony do oceny prawidłowości decyzji organu podatkowego o charakterze wymiarowym. Brak wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności oznacza ponadto, że w sprawie nie doszło i nie mogło dojść ani do wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności, ani też decyzji stwierdzającej nieważność ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. Dlatego też zarzuty strony skarżącej skierowane przeciwko decyzji wymiarowej kwestionujące między innymi wysokość podatku pozostają bezzasadne. Jednocześnie organy podatkowe nie badały zaistnienia przesłanek stwierdzenia nieważności, określonych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej i nie może tego uczynić także tutejszy Sąd. Odmowa wszczęcia postępowania stanowi odmowę przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów w sprawie i rozstrzygania merytorycznego o zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności, a więc jest rozstrzygnięciem o charakterze formalnym. Dokonywana przez Sąd ocena legalności sprowadza się zatem do ustalenia, czy organy miały podstawę do odmowy zbadania zaistnienia wskazywanej przez wnioskodawcę przesłanki nieważności tj. prawo odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności - pomimo, że w skardze w istocie nie zakwestionowano zastosowanej przez organ podstawy prawnej decyzji tj. art. 249 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, albowiem skarżący nie podniósł żadnych zarzutów odnośnie decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powołanej wyżej decyzji. Sąd w pełni podziela stanowisko organów podatkowych co do ich obowiązku wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Zgodnie bowiem z art. 249 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej nie można skutecznie domagać się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4 ustawy (dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną). Odmowa wszczęcia postępowania - jak Sąd wykazał wyżej - stanowi jednocześnie odmowę przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów w sprawie i rozstrzygania merytorycznego o zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności. Odmowa rozpatrzenia żądania na podstawie art. 249 Ordynacji podatkowej jest orzeczeniem formalnym (por: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt V SA 2093/00, niepubl. oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 865/07 - opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 477252). Działania organów pozostawały zgodne z zasadą praworządności i zasadą zaufania wchodzących w skład ogólnych zasad rządzących postępowaniem podatkowym. Okoliczność, że wyrokiem z dnia 02 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA/Ol 19/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę B. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wymiaru podatku VAT za miesiąc maj 1999 roku, przesądziła o zastosowaniu w sprawie art. 249 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zatem odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powołanej wyżej decyzji ostatecznej była uzasadniona i zgodna z prawem, a motywy rozstrzygnięcia zostały szczegółowo przedstawione zarówno w decyzji organu pierwszej instancji, jak i w decyzji odwoławczej. W konsekwencji powyższego podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 120, 121 § 1 i 2, art. 122, art. 123 § 1, art. 124, art. 125 §1, art.135 § 1, art. 136, art. 137 § 1, art. 144, art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej nie mogły zostać uwzględnione. Dokonując zatem w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1259 z późniejszymi zmianami) kontroli zaskarżonej decyzji z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy podatkowe nie przekroczyły granic swobody interpretacyjnej i nie naruszyły reguł interpretacyjnych ograniczając stosowanie powołanych przepisów do podanego wyżej znaczenia. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku zgodnie z art. 250 powyższej ustawy w zw. z § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).