I SA/Ol 844/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod,, sędzia WSA Tadeusz Piskozub (spr.), Protokolant Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 20 maja 2010r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa – ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 292,80 zł, (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt grosze) na rzecz pełnomocnika - E. S. tytułem nieopłaconej pomocy prawej udzielonej z urzędu wraz z podatkiem VAT według stawki 22%. I SA/Ol 844/09 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu odwołania B. G. reprezentowanej przez pełnomocnika M. L, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]" odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]". Z akt sprawy wynika, że w dniu 25 czerwca 2009r. do Dyrektora Izby Skarbowej wpłynął wniosek Skarżącej o wszczęcie z urzędu postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności wszystkich decyzji Dyrektora, które zostały wydane po dniu 1 maja 2004r. w zakresie podatku od towarów i usług. Strona, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 kwietnia 2009r. o sygn. akt I SA/Wr 12/09, uznała, że decyzje te podlegają stwierdzeniu nieważności z uwagi na ich niezgodność z VI Dyrektywą. Skarżąca powołała się na wyrażone w tym orzeczeniu stanowisko, w myśl którego art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 ze zm.), jest sprzeczny z prawem Wspólnot Europejskich i jako taki od dnia 1 maja 2004r. nie powinien być stosowany. W ocenie Skarżącej, decyzje wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej po dniu 1 maja 2005r. w zakresie podatku od towarów i usług zostały wydane w oparciu o wskazany przepis, zatem powinny zostać wyeliminowane w trybie stwierdzenia nieważności jako rażąco naruszające prawo. Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 249 § 1 pkt 2 i art. 248 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia "[...]". Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy ww. decyzję. Wskazał, iż zgodnie z art. 249 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4, tj. gdy decyzja ostateczna dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Odnosząc się do powyższej przesłanki Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, prawomocnym wyrokiem z dnia 7 czerwca 2006r. o sygn. akt I SA/Ol 113/06 oddalił skargę na decyzję z dnia "[...]", a w związku z tym, zasadnie odmówiono Skarżącej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Odnosząc się natomiast do materiałów i wyjaśnień Strony, załączonych do protokołów z dnia 28.09.2009r. i 02.10.2009r. , Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż nie mają one wpływu na treść rozstrzygnięcia. Dotyczą one bowiem wniosku Skarżącej o wznowienie postępowań podatkowych w zakresie podatku od towarów i usług za okres 1999-2003. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie pełnomocnik Skarżącej podniosła, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i powołany w niej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2006r. o sygn. akt I SA/Ol 113/06 , zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, a w szczególności: art. 120, 121 § 1 i 2, art. 122, art. 123 § 1, art. 124, art. 125 §1, art.135 § 1, art. 136, art. 137 § 1, art. 144, art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej. Strona skarżąca w uzasadnieniu skargi zarzuciła zarówno Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu i organowi podatkowemu bezpodstawność niedopuszczenia M. L. w roli pełnomocnika w sprawach dotyczących Skarżącej. W ocenie pełnomocnika, Skarżąca zakończyła działalność gospodarczą z dniem 1 czerwca 2004r. poprzez zawieszenie i tym samym nie była podatnikiem prowadzącym działalność gospodarczą. Na potwierdzenie swojego stanowiska Strona dołączyła do skargi wyrok Sądu Okręgowego z dnia 10 listopada 2004r. sygn. akt "[...]" i Sądu Apelacyjnego z dnia 26 października 2006r. sygn. akt "[...]". Zatem pełnomocnictwo M. L. należało uznać w postępowaniu zakończonym decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" oraz w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym o sygn. akt I SA/Ol 113/06. Ponieważ jednak odmówiono M. L. prawa do reprezentowania w tych postępowaniach Skarżącej, to należało stwierdzić że w sprawach tych wystąpiła przesłanka rażącego naruszenia prawa. Strona podtrzymała także swoje stanowisko wyrażone we wniosku z dnia 25 czerwca 2009r o wszczęcie postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności i w odwołaniach, iż po wejściu Polski Unii Europejskiej było niedopuszczalne stosowanie przepisów krajowych sprzecznych z Dyrektyw Unii Europejskiej. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji oraz o wznowienie z urzędu postępowań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zakończonych wyrokami z dnia 2 czerwca 2005r. sygn. akt SA/Ol 19/05 i z dnia 7 czerwca 2006r. sygn. akt. I SA/Ol 113/06, a także o łączne rozpoznanie skarg i wniosków o wznowienie. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu decyzji odwoławczej. Jednocześnie organ wyjaśnił, iż postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 30 października 2003r. o sygn. akt "[...]", podtrzymanym postanowieniem z dnia 17 września 2004r. o sygn. akt "[...]", M. L. otrzymał zakaz pełnienia funkcji reprezentanta lub pełnomocnika przedsiębiorcy na okres 5 lat. Natomiast jak wynika z przesłanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego odpisu zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z 11 września 2009r, Skarżąca od 15 lutego 1999r. kontynuuje prowadzenie działalności. Tym samym respektowanie przez Dyrektora Izby Skarbowej oraz przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wynikającego z postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 30 października 2003r. o sygn. akt "[...]", zakazu pełnienia przez M. L. funkcji reprezentanta lub pełnomocnika przedsiębiorcy, było uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja będąca przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy w pierwszej kolejności wskazać, że jedną z naczelnych zasad postępowania podatkowego jest zasada trwałości decyzji podatkowych, wyrażona w art. 128 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej oraz w ustawach podatkowych. Wskazana zasada pełni ważną funkcję w zakresie ochrony praw nabytych przez stronę, jak również urzeczywistnia potrzebę stabilizacji porządku prawnego, nadając decyzjom ostatecznym walor trwałości i domniemania prawidłowości. W konsekwencji wzruszenie takich decyzji nie jest poddane pełnej swobodzie, lecz ogranicza się do ściśle określonych przypadków. Wyłomem w powyższej zasadzie są między innymi tzw. tryby nadzwyczajne wzruszania decyzji ostatecznych. Stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją procesową umożliwiającą usuniecie z obrotu prawnego decyzji ostatecznych, dotkniętych najpoważniejszymi wadami, których katalog został ściśle określony przez ustawodawcę. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego celem nie jest ponowne rozpoznanie sprawy podatkowej, lecz ustalenie czy decyzja ostateczna jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 247 Ordynacji podatkowej. Z tego też względu szereg sformułowanych w skardze przez skarżącego zarzutów pozostaje bezprzedmiotowych, ponieważ przedmiotem oceny Sądu jest wyłącznie legalność decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", utrzymującą w mocy decyzję organu podatkowego z dnia "[...]", odmawiającą wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]". W przedmiotowej sprawie Sąd nie jest zatem uprawniony do oceny prawidłowości decyzji organu podatkowego o charakterze wymiarowym. Brak wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności oznacza ponadto, że w sprawie nie doszło i nie mogło dojść ani do wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności, ani też decyzji stwierdzającej nieważność ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]". Dlatego też zarzuty strony skarżącej skierowane przeciwko decyzji wymiarowej kwestionujące między innymi wysokość podatku pozostają bezzasadne. Jednocześnie organy podatkowe nie badały zaistnienia przesłanek stwierdzenia nieważności, określonych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej i nie może tego uczynić także tutejszy Sąd. Odmowa wszczęcia postępowania stanowi odmowę przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów w sprawie i rozstrzygania merytorycznego o zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności, a więc jest rozstrzygnięciem o charakterze formalnym. Dokonywana przez Sąd ocena legalności sprowadza się zatem do ustalenia, czy organy miały podstawę do odmowy zbadania zaistnienia wskazywanej przez wnioskodawcę przesłanki nieważności tj. prawo odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności - pomimo, że w skardze w istocie nie zakwestionowano zastosowanej przez organ podstawy prawnej decyzji tj. art. 249 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, albowiem skarżący nie podniósł żadnych zarzutów odnośnie decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powołanej wyżej decyzji. Sąd w pełni podziela stanowisko organów podatkowych co do ich obowiązku wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Zgodnie bowiem z art. 249 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej nie można skutecznie domagać się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4 ustawy (dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną). Odmowa wszczęcia postępowania - jak Sąd wykazał wyżej - stanowi jednocześnie odmowę przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów w sprawie i rozstrzygania merytorycznego o zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności. Odmowa rozpatrzenia żądania na podstawie art. 249 Ordynacji podatkowej jest orzeczeniem formalnym (por: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt V SA 2093/00, niepubl. oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 865/07 - opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 477252). Działania organów pozostawały zgodne z zasadą praworządności i zasadą zaufania wchodzących w skład ogólnych zasad rządzących postępowaniem podatkowym. Okoliczność, że wyrokiem z dnia 07 czerwca 2006 roku, sygn. akt I SA/Ol 113/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę B.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", w przedmiocie wymiaru podatku VAT za miesiąc maj- grudzień 2002 roku, przesądziła o zastosowaniu w sprawie art. 249 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zatem odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powołanej wyżej decyzji ostatecznej była uzasadniona i zgodna z prawem, a motywy rozstrzygnięcia zostały szczegółowo przedstawione zarówno w decyzji organu pierwszej instancji, jak i w decyzji odwoławczej. W konsekwencji powyższego podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 120, 121 § 1 i 2, art. 122, art. 123 § 1, art. 124, art. 125 §1, art.135 § 1, art. 136, art. 137 § 1, art. 144, art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej nie mogły zostać uwzględnione. Dokonując zatem w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1259 z późniejszymi zmianami) kontroli zaskarżonej decyzji z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy podatkowe nie przekroczyły granic swobody interpretacyjnej i nie naruszyły reguł interpretacyjnych ograniczając stosowanie powołanych przepisów do podanego wyżej znaczenia. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku zgodnie z art. 250 powyższej ustawy w zw. z § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).