I SAB/Ol 16/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Pierechod po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.L. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H.L. na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2013 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata. H.L. (dalej strona, producent rolny, skarżący lub wnioskodawca) złożył wniosek z dnia 31 marca 2015r. o ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik Biura Powiatowego) w przedmiocie przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2013. Jak wynika z akt sprawy, skarżącego nie reprezentuje już profesjonalny pełnomocnik, który wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 grudnia 2014r. sygn. akt I SAB/Ol 16/14 o odrzuceniu skargi. Postanowieniem z dnia 23 marca 2015r. sygn. akt I SAB/Ol 16/14 WSA w Olsztynie odrzucił skargę kasacyjną wobec nieuiszczenia wpisu od tej skargi. Skarżący wystąpił z wnioskiem z 30 marca 2015r. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, wpłacił kwotę 100 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej, oraz wniósł na formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wyjaśnił, że jest obywatelem Niemiec, zamieszkującym w Polsce, nieznającym języka polskiego, w związku z czym nie może skutecznie dochodzić swoich praw. Znajduje się w bardzo trudnej sytuacji życiowej i materialnej. Poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru wiązałoby się z ciężkimi skutkami dla jego utrzymania. Podkreślił, że uzyskuje emeryturę wojskową, z której spłaca zaciągnięty kredyt w banku. Na codzienne życie wnioskodawcy pozostaje 120 euro. Kwota ta nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Podniósł, że jest zobowiązany do zwrotu pobranych dopłat. Posiada debet w banku w Niemczech na kwotę "[...]" euro. Na urzędowym formularzu wniosku PPF oświadczył, że posiada dom o powierzchni 300 m2 i nieruchomość rolną o powierzchni 9,46 ha. Uzyskuje dochody z tytułu emerytury w wysokości "[...]" euro. Wyjaśnił, że miesięcznie spłaca kredyt bankowy w wysokości "[...]" euro, hipotekę w Niemczech w kwocie "[...]" euro, opłaca ubezpieczenie na życie w Niemczech w kwocie "[...]" euro. Dodatkowo ponosi koszty utrzymania mieszkania i samochodu – "[...]" euro. Do wniosku załączył: zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia 19.03.2015r. i tytuł wykonawczy z dnia 17.03.2015r.. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2015r., sygn. akt I SAB/Ol 16/14 odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata. Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw. Podał, że z otrzymywanej emerytury wojskowej pozostaje mu kwota ponad 100 euro, która nie starcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb, nawet żywieniowych. Wskazał, że nie ma aktualnie możliwości zredukowania zaciągniętych zobowiązań. Próbował sprzedać część gruntów, jednak bez powodzenia. Zastanawia się nad możliwością sprzedaży domu, który metrażowo przekracza jego potrzeby. Nie otrzymuje ponadto dotacji z tytułu płatności obszarowych, nie widzi też możliwości podjęcia pracy nawet dorywczej, pomimo deklarowanych usilnych starań. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. W wyniku wniesienia sprzeciwu przeciwko postanowieniu Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 20 kwietnia 2015r. sygn. akt I SAB/Ol 16/14, straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym - art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a.. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a.., strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Ustanowienie adwokata, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący, jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a.). Odnotować w tym miejscu należy, iż prawo pomocy w pierwszej kolejności winno być przyznawane osobom ubogim, bez stałego źródła dochodu i bez majątku, będących w szczególnej sytuacji życiowej i rodzinnej. W omawianej sprawie okoliczności przedstawione przez skarżącego w formularzu PPF, jak również wynikające z przedłożonych przez nią oświadczeń, wyjaśnień i dokumentów nie przekonały tut. Sądu, że wnioskodawca znajduje się w sytuacji dającej podstawy do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Przede wszystkim stwierdzić należy, że wnioskodawca nie jest osobą ubogą, o czym świadczy ujawniony przez niego majątek: dom o powierzchni 300 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 9,46 ha oraz samochód. Ponoszenie wydatku określonego jako "hipoteka w Niemczech" również sugeruje posiadanie majątku, czego strona jednak już nie wyjaśnia. Dochód wnioskodawcy w kwocie "[...]" euro, uzyskiwany ze świadczenia emerytalnego, w porównaniu ze średnimi dochodami uzyskiwanymi w naszym kraju jest wysoki. Zgodnie bowiem z danymi GUS wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w pierwszym kwartale 2015r. wyniosło 4053,47 zł brutto (dane ze strony internetowej http://stat.gov.pl/). Natomiast średnie wynagrodzenie w sektorze gospodarki narodowej, czy nawet średnia wysokość emerytur wypłacanych w naszym kraju, jest niższa niż ww. dane. Zestawiając zatem wysokość średniego wynagrodzenia uzyskiwanego w Polsce z wysokością dochodu wnioskodawcy można obiektywnie stwierdzić, że sytuacja materialna skarżącego pozwala mu opłacić koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, którego samodzielnie już wcześniej ustanowił w niniejszej sprawie. W zakresie ponoszonych kosztów wnioskodawca podał, że spłaca zaciągnięte zobowiązania cywilnoprawne. Powyższe nie stanowi jednak okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. O trudnej sytuacji materialnej skarżącego, a w konsekwencji o tym, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych, nie może przesądzać sama przez się okoliczność, że spłaca zaciągnięte kredyty w sytuacji, gdy nie wykazał, że ich zaciągnięcie było konieczne do zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych. Ponadto zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, fakt spłacania przez wnioskodawcę rat kredytowych nie stanowi podstawy do zwolnienia od ponoszenia kosztów postępowania sądowego, gdyż przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienia NSA z dnia 10 grudnia 2010r. sygn. akt I FZ 436/10, z 30 listopada 2010r. sygn. akt I OZ 893/10 dostępne w Internecie pod adresem Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Natomiast oświadczenie wnioskodawcy, że po opłaceniu wszystkich stałych opłat z uzyskiwanego dochodu pozostaje mu kwota 120 euro, nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że strona jest osobą pozbawioną środków do życia, oraz że nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, ponieść kosztów ustanowienia adwokata. Odnotować dodatkowo można, że trudności, o których mówi strona, najprawdopodobniej występowały jeszcze przed złożeniem skargi do tut. Sądu. Skarżący nie deklaruje i nie przedstawia dowodów od kiedy spłaca kredyt, składki ubezpieczeniowe na życie, hipotekę w Niemczech, jednak zasady doświadczenia życiowego pozwalają określić, że decyzje o wzięciu ciężaru takich wydatków nie są podejmowane pochopnie i nagle, ale w wyniku analizy wpływu decyzji na dalsze życie, w pełni świadomie i z należną rozwagą. Na tym tle wypada wskazać, że w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym na wcześniejszym jego etapie, skarżący zdecydował się już na poniesienie dodatkowego wydatku związanego z ustanowieniem adwokata z wyboru. Sąd nie kwestionuje dolegliwości jaką stanowi egzekucja administracyjna wszczęta w marcu 2015r. na podstawie załączonej do wniosku dokumentacji. Okoliczność tę należy jednak postrzegać jako związaną z ryzykiem prowadzenia rolniczej działalności gospodarczej, gdyż przymusową egzekucją objęta jest należność w postaci nienależnie pobranych płatności w ramach wsparcia bezpośredniego przez producenta rolnego, którym jest skarżący (Część E. poz. 2 tytułu wykonawczego z dnia 17 marca 2015r. – k. 62 akt sądowych). Mając na względzie przedmiot skargi złożonej w niniejszej sprawie (przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego) należy mieć również na uwadze, że organ, którego bezczynność zaskarżyła strona, uznał, iż skarżący nie jest podmiotem uprawnionym do otrzymania ww. płatności wobec ich użytkowania, za jego zgodą, przez inną osobę (str. 10 decyzji Kierownika Biura Powiatowego z dnia 16 sierpnia 2013r. nr "[...]" – brak numeracji w otrzymanych aktach administracyjnych). Wnioskodawca sam podniósł w sprzeciwie, że jest obecnie zobowiązany do zwrotu dopłat, które wcześniej pobrał, a zatem polepszyły one jego wcześniejszą sytuację majątkową. Ponadto mimo, że skarżący podał we wniosku o ustanowienie adwokata wyłącznie omówione już dochody uzyskiwane z emerytury, jest on jednak producentem rolnym i należy przy rozpatrzeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, doliczyć do jego dochodu przeciętny dochód z pracy rolnika w posiadanym gospodarstwie rolnym. Kierując się wskazaniami art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (tekst jedn. Dz.U. z 2013r., poz. 1381) należy stwierdzić, że przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2013r. wynosił 2869 zł (obwieszczenie Prezesa GUS z 23 września 2014r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2013r.). W niniejszej sprawie skarżący podał, że posiada nieruchomość rolną o pow. 9,64 ha i nie wyszczególnił, ile hektarów przeliczeniowych posiada jego gospodarstwo rolne. Zakładając jednak, że przedstawił wielkość gospodarstwa w hektarach przeliczeniowych, miesięczny dochód skarżącego z posiadanych gruntów rolnych, obliczony na podstawie przywołanych przepisów, wynosi rocznie 27140,74 zł, tj. 2261,72 zł miesięcznie (9,64 ha przel. x 2.869 zł = 27140,74 zł /dochód roczny/ : 12 miesięcy = 2261,72 zł). Powyższa okoliczność pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż wnioskodawca nie wykazał swoich dochodów w sposób całościowy lub nie postrzega w taki sposób swojej sytuacji materialnej. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględnił także, iż wnioskodawca posiada majątek w postaci domu o powierzchni 300 m2, o którym skarżący w sprzeciwie wypowiada się, że metrażowo przekracza jego potrzeby, i rozważa możliwość jego sprzedaży. Posiada też nieokreślony bliżej samochód, którego wartości nie podał. Z kolei deklarowana nieznajomość języka polskiego nie stanowi przesłanki do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Podstawą przyznania prawa pomocy jest wymieniona w art. 246 § 1 p.p.s.a. niemożność poniesienia kosztów postępowania przed sądami administracyjnymi, a nie narodowość wnioskodawcy, znajomość języka polskiego czy charakteru i problematyki sprawy, oraz potrzeby udziału w niej profesjonalnego pełnomocnika. Na tym tle, ujmując całościowo sytuację materialną skarżącego należy stwierdzić, że majątek jakim dysponuje, może stanowić źródło dochodu. W powyższej sprawie tut. Sąd nie znalazł podstaw do przyznania pomocy w żądanym zakresie. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.