I SAB/Ol 6/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wójta Gminy na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpatrzenia odwołania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego postanawia: odrzucić skargę. Wójt Gminy K. wniósł skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. w przedmiocie rozpatrzenia odwołania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego. W uzasadnieniu podniósł, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w niniejszej sprawie trwa od roku. W dniu 30.12.2008r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego przesłane zostało bowiem odwołanie M. S. od decyzji Nr "[...]" z dnia 27.11.2008r. w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego na 2004 rok pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego - wydanej w wyniku stwierdzenia nieważności przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji Wójta Gminy K. z 25.02.2004 roku w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2004 rok. Pomimo tego, do dnia złożenia skargi Kolegium nie załatwiło sprawy, ani nie wyznaczyło nowego terminu załatwienia sprawy. Zobowiązane jest zaś rozstrzygać sprawy w ustawowym terminie dwóch miesięcy, a o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie powinno zawiadomić stronę podając przyczynę niezałatwienia sprawy w terminie, oraz wskazać nowy termin załatwienia sprawy. Nie załatwiając sprawy w terminie i nie wyznaczając nowego terminu rozpatrzenia sprawy, SKO pozostaje w bezczynności. Pismem z dnia 17 grudnia 2009r. skarżący cofnął skargę informując, iż 4 grudnia br. otrzymał decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w wyżej wymienionym przedmiocie. W związku z powyższym strona podniosła, iż skarga jest bezprzedmiotowa. Przesyłając przedmiotową skargę wraz z odpowiedzią i pismem skarżącego o jej cofnięciu Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę na brak legitymacji skarżącego do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. SKO podniosło, iż kluczowym zagadnieniem pozostaje w sprawie kwestia, czy gmina której organ orzekał w sprawie w pierwszej instancji może wnieść skargę na bezczynność organu wyższej instancji. Organ zauważył, iż zgodnie z dominującą linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego gmina, bez względu na przedmiot sprawy i jego faktyczny związek z interesem prawnym gminy, nie jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej, dotyczącej osoby trzeciej. Tym samym gmina ani żaden organ gminy nie posiada uprawnienia do zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji organu odwoławczego (m.in. postanowienie NSA z 15.10.1990 r. SA/Wr 990/90 ONSA 1990/4/7, uchwała NSA z 09.10.2000 r. OPK 14/00 ONSA2001/1/17). Argumentem przesądzającym o niedopuszczalności traktowania gminy jako strony postępowania administracyjnego jest założenie na gruncie przepisów ustrojowych samorządu terytorialnego, że właśnie do gminy należy wykonywanie zadań publicznych, obejmujące przede wszystkim sprawowanie administracji publicznej zarówno w zakresie zadań własnych, jak i zleconych zadań administracji rządowej (art. 2 ust. 1, art. 6 i art. 8 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym /Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 z poźn. zm./). W takim ujęciu podmiotem administrującym jest zawsze gmina, natomiast jej wójt (burmistrz czy prezydent miasta) pozostaje jedynie bezpośrednim nosicielem imperium, uprawnionym z mocy przepisu szczególnego (art. 39 w zw. z art. 1a ust. 3 powyższej ustawy samorządowej) do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach indywidualnych. Przyznanie organowi orzekającemu statusu strony w postępowaniu administracyjnym godziłoby w elementarne zasady i wartości obowiązujące w tym postępowaniu. Po dokonaniu analizy akt sprawy w związku z wniesioną przez Wójta Gminy skargą na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż wniesienie tej skargi było niedopuszczalne. Powinna ona zatem podlegać odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270), zwanej dalej p.p.s.a.. Jak podkreślano już w dotychczasowym orzecznictwie (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003r., o sygn. OPS 1/03, ONSA 2003/4/115), rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa materialnego. Może być ona - jako osoba prawna - stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy w zakresie postępowania administracyjnego przyznają stronom tego postępowania. Jeżeli jednak ustawa wyznacza organowi jednostki samorządu terytorialnego rolę organu administracji podatkowej (art.13 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej), to wówczas reprezentuje on interes jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Gwarantowana przepisami ustrojowymi samodzielność gminy i należna jej ochrona sądowa (art. 2 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, art. 45 ust.1, art. 77 ust. 2 i art. 165 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 11 Europejskiej Kary Samorządu Terytorialnego) dotyczy pozycji gminy jako osoby prawnej z racji posiadanych praw i obowiązków właścicielskich, a nie pozycji gminy z racji sprawowanego władztwa administracyjnego (p. wyrok NSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2006r. o sygn. akt II FSK 253/05). Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej, w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza tym samym możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego bądź sądowoadministracyjnego. Włączenie organów samorządowych do systemu organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie znacznie ogranicza zakres uprawnień procesowych tych jednostek jako osób prawnych. W zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej, nie jest on bowiem uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Podzielając w pełni wyrażone w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądy stwierdzić należy, iż skoro Wójt Gminy K., jako organ realizujący władztwo administracyjne prowadził postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia M. S. wysokości zobowiązania podatkowego na 2004 rok pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego, zakończone decyzją z dnia 27.11.2008r. o Nr "[...]", to nie może jednocześnie reprezentować Gminy w postępowaniu administracyjnym, bądź sądowoadministracyjnym, a tym samym wnieść w jej imieniu, na podstawie art. 50 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu wyższej instancji, w związku z rozpoznaniem odwołania od wymienionej decyzji. Jeżeli więc wniesienie przedmiotowej skargi było niedopuszczalne i podlegała ona odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a, to nie powodowało skutków prawnych cofnięcie tego pisma przez wymieniony wyżej organ, w dniu 17 grudnia 2009r.. Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w sentencji postanowienia.