I SO/Ol 4/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. W. o wymierzenie Wójtowi Gminy grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. postanawia 1. odrzucić wniosek 2. zwrócić wnioskodawcy wpis w wysokości 100 (słownie: sto) złotych Pismem z 19 lutego 2024 r. F. W. (dalej: wnioskodawca) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosek o wymierzenie Wójtowi Gminy (dalej Wójt Gminy, organ) grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej : "p.p.s.a."). We wniosku wnioskodawca na podstawie art. 55 p.p.s.a. zwrócił się o ukaranie przedstawicieli Gminy tj. inspektora podatkowego oraz Wójta Gminy karą porządkową za nienaliczenie właściwych podatków za lata 2021, 2022, 2023 i niewydanie decyzji upoważniającej do dokonania opłat lub wnioskowania o umorzenie postepowań. Na podstawie art. 32 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej K.p.a.) oraz art. 141 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, wnioskodawca wniósł o stwierdzenie przez Sąd rażącego naruszenia prawa, którego naruszenie pozbawiło stronę terminowych opłat podatku. Natomiast na podstawie, art, 146 § 1b wnioskodawca wniósł o orzeczenie nieistnienia obowiązku uiszczenia opłat podatkowych za lata: 2021, 2022, 2023, gdyż zaległości podatkowe nie powstały z winy strony, lecz z winy przedstawicieli Gminy. Wnioskodawca powołując się na art. 154 §6 K.p.a. wniósł o zasądzenie od organu na jego rzecz określonej sumy pieniężnej tytułem zwrotu kosztów pism procesowych i ich opłat na przestrzeni trzech lat, upomnień organu, ponagleń itd. W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że przedstawiciele organu Gminy nie wykonując należycie obowiązków służbowych podlegają odpowiedzialności porządkowej, dyscyplinarnej lub innej odpowiedzialności przewidzianej w przepisach prawa. Jakkolwiek Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 28 lutego 2022 r. uchyliło decyzję podatkową za 2021 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia to jednakże organ pierwszej instancji w osobach inspektora podatkowego oraz Wójta Gminy nie wykonali ustawowego obowiązku - wydając szereg niezasadnych postanowień, wykazując niemożliwość załatwienia sprawy w terminie ze względu na jej skomplikowany charakter, unikając w ten sposób, ponoszenia odpowiedzialności dyscyplinarnej. Odwlekając załatwienie sprawy i jej rozstrzygnięcie w terminie tj. przez okres trzech lat przedstawiciele organu z zamierzonym skutkiem działali na szkodę wnioskodawcy, rażąco naruszając przy tym przepisy postępowania administracyjnego oraz prawa właściciela gruntów i budynków. Wnioskodawca zwrócił uwagę, że sprawa naliczenia właściwych podatków za 2022 r. i 2023 r. nie została w ogóle podjęta, co uzasadnia wniosek o wymierzenie kary porządkowej i stwierdzenie rażącego naruszenia prawa i przyznanie należnych środków pieniężnych. Za powyższy stan faktyczny i prawny odpowiadają Wójt Gminy i jej podwładny pracownik - inspektor podatkowy. Wnioskodawca zarzucił ww. osobom, że od ośmiu lat posługiwały się podrobioną deklaracją podatkową z okresu 2004 r. i podrobioną parafką podpisu skarżącego na deklaracji podatkowej- naliczając zawyżony podatek od nieistniejących obiektów szklarniowych, przekwalifikowanych z rażącym naruszeniem prawa w tereny mieszkaniowe typ B. o łącznej powierzchni 2000 m2. Wnioskodawca zarządzeniem przewodniczącego Wydziału I z dnia 22 lutego 2024 r. został wezwany do usunięcia braków formalnych wniosku, pod rygorem jego odrzucenia poprzez wskazanie zaskarżonych decyzji za lata 2021, 2022, 2023 lub innego aktu, na które wnioskodawca złożył skargę. W odpowiedzi na zarządzenie, przesłał 10 szt. załączników, które uwidaczniają zasadność skargi oraz wskazał, że znaczna część dokumentów znajduje się w aktach spraw o sygn. I SAB/Ol 13/23 i I SAB/Ol 9/23. Postanowieniem z 19 marca 2024 r., sygn. akt I SO/Ol 2/24 Sąd odrzucił wniosek wnioskodawcy o wymierzenie Wójtowi Gminy grzywny uznając, że wnioskodawca nie uiścił wpisu w terminie, zaś Sąd nie ma podstaw prawnych do "przeksięgowania" wpisu z jednej sprawy do drugiej. Natomiast postanowieniem z 8 maja 2024 r. o sygn. akt III FZ 177/24 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. W związku z uchyleniem postanowienia z 19 marca 2024 r., wnioskodawca został wezwany do uiszczenia wpisu zgodnie z prawomocnym zarządzeniem o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 22 lutego 2024 r. W zakreślonym przez Sąd terminie, wnioskodawca uiścił wpis w wysokości 100 zł. W odpowiedzi na wniosek, Wójt Gminy wyjaśnił, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją nr [...] z dnia [...] organ wymierzył wnioskodawcy i jego małżonce zobowiązanie podatkowe za 2021 r. pobierane w formie łącznego zobowiązania podatkowego. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28 lutego 2022 r. uchyliło decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Opisując przebieg postępowania i składane wnioski przez wnioskodawcę organ wyjaśnił, że w dniu 22.03.2023 r. wpłynęła skarga wnioskodawcy na rażące naruszenie prawa przez Wójta Gminy w postępowaniu sprawy oznaczonej znakiem [...] polegającej na niezałatwieniu sprawy w terminie. Uchylaniu się od załatwienia sprawy zgodnie z prawem, uchylanie się Wójta od wydania postanowienia lub decyzji, na które służy zażalenie. Ze względu na dużą ilość pism otrzymanych od wnioskodawcy skarga omyłkowo podpięta została do innych akt sprawy. Pracownik odpowiedzialny za merytoryczne załatwienie sprawy nie przekazał skargi wnioskodawcy w terminie. Skarga została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie dniu 22.05.2023 r. (data odbioru 25.05.2023 r.). Wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SAB/Ol 9/23, skarga została oddalona i zwrócone zostały kopie akt administracyjnych sprawy. Organ wyjaśnił dodatkowo, że postępowanie w sprawie wymiaru podatku rolnego, od nieruchomości na 2021 rok pobieranego w formie łącznego zobowiązania podatkowego znak [...], ze względu na liczne wątpliwości wymaga zebrania dodatkowego materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Merytoryczne rozpoznanie zasadności wniosku poprzedzone jest badaniem dopuszczalności jego wniesienia. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. na organie administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, spoczywa obowiązek przekazania sądowi skargi wraz z uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Niezastosowanie się do tego obowiązku obwarowane zostało sankcją w postaci wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Ratio legis tej regulacji polega na zabezpieczeniu sfery praw i interesów skarżącego przed dezorganizowaniem postępowania sądowoadministracyjnego przez organ administracji publicznej. Przekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę jest bowiem bezwzględnym obowiązkiem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono. Wyłącznymi przesłankami uprawniającymi sąd do wymierzenia grzywny organowi jest: 1) wniosek o wymierzenie grzywny oraz 2) stwierdzenie niezastosowania się do obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a., bez względu na przyczyny nieprzekazania skargi sądowi w ustawowym terminie. Przyczyny nieprzekazania skargi w terminie mogą mieć ewentualnie wpływ na wysokość wymierzonej grzywny. Wniosek o wymierzenie organowi grzywny, wymieniony w tym przepisie, jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 p.p.s.a., od którego na podstawie art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. pobiera się wpis sądowy (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 7 kwietnia 2008 r., II FPS 1/08). W przypadku złożenia wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. należy odróżnić etap orzekania przez sąd, co do dopuszczalności samej skargi od orzekania w przedmiocie wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Sąd, oceniając wniosek o wymierzenie grzywny uwzględnia okoliczności, które zobowiązany jest wziąć pod uwagę rozstrzygając w tym przedmiocie, a zatem wykonanie przez organ obowiązku przekazania sądowi skargi wraz z uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca wniósł wniosek o ukaranie ww. przedstawicieli Gminy, gdyż dopuścili się oni rażącego naruszenia prawa i nienależycie wykonywali obowiązki służbowe. Z uwagi na brak wskazania przez skarżącego jaka konkretnie skarga, którą złożył nie została przekazana Sądowi, Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 22 lutego 2024 r. dotyczącego wskazania zaskarżonych decyzji za lata 2021, 2022, 2023 na które wnioskodawca złożył skargę należy wskazać, że wnioskodawca przesłał m.in. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 lipca 2021 r. w sprawie wymiaru podatku rolnego, od nieruchomości na 2021 r. pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego, w której organ odwoławczy uchylił decyzję Wójta Gminy z dnia [...] znak: [...] i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Na powyższą decyzję wnioskodawca nie wniósł jednak skargi do Sądu. Z wyjaśnień organu wynika natomiast, że w dniu 22 marca 2023 roku wpłynęła skarga wnioskodawcy na rażące naruszenie prawa przez Wójta Gminy w postępowaniu oznaczonej znakiem [...] polegającej na niezałatwieniu sprawy w terminie. Ze względu na dużą ilość pism otrzymanych od wnioskodawcy skarga omyłkowo podpięta została do innych akt sprawy. Pracownik odpowiedzialny za merytoryczne załatwienie sprawy nie przekazał skargi wnioskodawcy w terminie. Sądowi znane jest również z urzędu, że prawomocnym wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SAB/Ol 9/23 Sąd oddalił skargę wnioskodawcy na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 r. oraz odrzucił skargę na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie załatwienia sprawy łącznego zobowiązania pieniężnego na 2022 r. i 2023 r. (nie były prowadzone postepowania podatkowe za ww. okresy). Natomiast postanowieniem z dnia 24 stycznia 2024 r. o sygn. akt I SAB/Ol 13/23 Sąd odrzucił skargę o wznowienie postepowania sądowego zakończonego ww. wyrokiem. W ocenie Sądu, przedmiot wniesionego wniosku - nałożenie kar porządkowych na Wójta Gminy i inspektora podatkowego w sytuacji przedstawionej we wniosku przez skarżącego, nie podlega jurysdykcji sądów administracyjnych. Uznać bowiem należy, że w zakresie objętym treścią wniosku, wnioskodawca nie może skutecznie domagać się ukarania karą porządkową ww. osób, gdyż brak jest przepisów p.p.s.a., jak również przepisów szczególnych dopuszczających kontrolę sądów administracyjnych w sprawach objętych przedmiotem wniosku. Pociągniecie ww. osoby do odpowiedzialności finansowej, karnej czy też innej odpowiedzialności może nastąpić w ściśle określonych przypadkach i w odrębnych postępowaniach przewidzianych w przepisach prawa. Należy podkreślić, że do właściwości Sądu nie należy wymierzanie kary porządkowej na Wójta Gminy i inspektora podatkowego za niedopełnienie obowiązku służbowego i przekroczenie uprawnień w sprawowaniu swojego urzędu. Sąd jest właściwy na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. orzec jedynie o wymierzeniu organowi grzywny w przypadku niezastosowania się przez organ do obowiązku przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. Kognicja sądu administracyjnego w tym zakresie została określona przez ustawodawcę w sposób precyzyjny. Z wszechstronnej analizy akt sprawy nie wynika aby w niniejszej sprawie doszło do sytuacji nieprzekazania skargi przez organ w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania przez organ. W tym miejscu Sąd pragnie zwrócić uwagę na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego składu siedmiu sędziów z dnia 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OPS 1/23, która dotyczy przesłanek wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. W przywołanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie podkreślił, że regulacja przewidziana w art. 55 § 1 p.p.s.a. jest swoistym antidotum na uchybianie przez organy obowiązkom przewidzianym w art. 54 § 2 p.p.s.a. Ratio legis tej regulacji polega zatem na zabezpieczeniu sfery praw i interesów skarżącego przed dezorganizowaniem, czy opóźnianiem postępowania sądowoadministracyjnego przez organ administracji publicznej (zob. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2013, s. 328). Przedmiotowa regulacja, jak przyjmuje się powszechnie w orzecznictwie, ma charakter represyjno-dyscyplinujący. Z jednej strony stanowi sankcję za niewykonanie obowiązków przekazania skargi wraz z kompletem akt sądowi, w ściśle określonym terminie, z drugiej zaś dyscyplinuje organ na przyszłość. Przepis art. 54 § 2 p.p.s.a. statuuje bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Organ ten musi więc przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na tę skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia, przy czym przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy. Obowiązek ten spoczywa na organie w rozumieniu art. 32 p.p.s.a., niezależnie od tego, czy uznaje on skargę za dopuszczalną oraz czy w jego ocenie przedmiotem zaskarżenia jest podlegający kognicji sądu administracyjnego akt, czynność, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania (zob. postanowienie NSA z 11 września 2020 r., II GSK 633/20; zob. także postanowienie WSA w Gdańsku z 19 listopada 2007 r., II SO/Gd 5/07 wraz z glosą W. Sawczyna, OSP 2009, z. 7-8, poz. 79). Z akt sprawy nie wynika aby doszło do nienależytego wykonywania obowiązków służbowych w świetle przywołanej uchwały NSA z dnia 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OPS 1/23 przez osoby wskazywane przez skarżącego we wniosku o wymierzenie Wójtowi Gminy grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 22 lutego 2024 r. dotyczącego wskazania zaskarżonych decyzji na które wnioskodawca złożył skargę, wnioskodawca przedłożył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 lipca 2021 r. Jednak wyżej wymieniona decyzja nie została zaskarżona do Sądu w związku z tym, wniosek wnioskodawcy, jako niedopuszczalny, należało odrzucić. Skarżący pomimo wezwania nie wskazał jaka konkretnie skarga nie została przez organ przekazana do Sądu. Należy przy tym podkreślić, że przedmiotowy wniosek o wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. nie ma charakteru samodzielnego środka ochrony prawnej. Jest on ściśle związany ze skargą wnoszoną do sądu administracyjnego a nie z każdą skargą wnoszoną w jakiejkolwiek sprawie. W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. z tytułu nieprzekazania skargi należało uznać za niedopuszczalny. W związku z tym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt. 1 sentencji postanowienia. Zgodnie z art. 232 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego. Wobec powyższego w oparciu o art. 232 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., sąd orzekł jak w pkt. 2 postanowienia.