II SA/Ol 1031/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. S. i S. S. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi A. G. i P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 28 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia postanawia: na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), odmówić dopuszczenia A. S. i S. S. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. WSA/pos.1- sentencja postanowienia W piśmie z 3 kwietnia 2024 r. A. S. i S. S. (dalej jako: "wnioskodawcy") zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w charakterze strony w postępowaniu o sygn. II SA/Ol 1031/23 w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia oraz uwzględnienie ich stanowiska w sprawie jako strony. We wniosku wskazali m.in., że sprzeciwiają się decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na realizacji inwestycji "Farma fotowoltaiczna [...]" ze względu na naruszenie ich praw w zakresie podstawowych praw człowieka i obywatela oraz dobra otaczającej przyrody. Podnieśli, że w decyzji szczegółowo przeanalizowano sytuację zwierząt, jednak w żaden sposób nie poddano analizie zmiany warunków życia ludzi. Wskazali, że są właścicielami nieruchomości leżącej na działce nr [...], z której to rozpościera się widok na całą wieś ze wszystkich stron od wschodu do zachodu. Od południa obejmuje widok na działkę nr [...], na której obecnie rośnie topola "energetyczne - miejsce planowanej inwestycji". Nie można również zgodzić się z analizą wpływu planowanej inwestycji na środowisko przedstawioną w decyzji, gdyż zaprezentowany tok wnioskowania jest wyłącznie powieleniem twierdzeń inwestora, które sprzeczne są z faktyczną sytuacją w miejscu planowanej inwestycji. Zdumiewa ponadto brak jakiejkolwiek analizy wpływu inwestycji na ludzi, których domy, miejsca pracy będą sąsiadować z inwestycją. Nie ma żadnej podstawy do przyjęcia, że ludzie nie są objęci pojęciem środowiska i ich sytuacja nie podlega badaniu. Strategia Rozwoju Gminy [...] jednoznacznie wskazywała na brak możliwości powstania terenów przemysłowych. Nieprawdopodobne również wydawało się zabudowanie terenów wyjątkowo atrakcyjnych turystycznie i krajobrazowo, gdyż to właśnie brak przemysłu jest najbardziej docenianym elementem Warmii. Mieszkańcy Warmii korzystają z walorów przyrody również w celach zarobkowych. Nie bez znaczenia była obecność pobliskich gospodarstw agroturystycznych. Planowana inwestycja zburzy całkowicie dotychczasowe warunki życia i funkcjonowania w okolicznych miejscowościach. Niedopuszczalne, gdyż sprzeczne z prawami człowieka, jest akceptowanie inwestorskich planów na terenach o ugruntowanym charakterze turystycznym i rekreacyjnym. Wnioskodawcy skonkludowali, że Analiza Raportu jednoznacznie wskazuje, że jest on ukierunkowany na realizację wyłącznie interesów inwestora kosztem mieszkańców okolicznych terenów i przyrody. Z tych powodów wnieśli o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 29 sierpnia 2023 r. zmieniającej decyzję Burmistrza [...] w przedmiocie wydania warunków środowiskowych wobec planowanej inwestycji pod nazwą "Farma fotowoltaiczna [...]" na nieruchomościach obejmujących działki oznaczone w ewidencji gruntów numerami: [...], [...], [...] (obręb [...]), [...], [...], [...] (obręb [...]), [...] (obręb [...]), gmina [...]. Zarządzeniem z 16 kwietnia 2024 r. sędzia WSA w Olsztynie wezwał wnioskodawców do wykazania, że wynik postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia dotyczy ich interesu prawnego, w szczególności poprzez wskazanie nieruchomości (numer geodezyjny działki i obręb), które w ocenie wnioskodawców znajdują się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie pod nazwą "Farma Fotowoltaiczna [...]". Wnioskodawcom zakreślono termin 5 dni – pod rygorem odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, zwanej dalej "p.p.s.a.") w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony (art. 33 § 1 p.p.s.a.). Po myśli art. 33 § 1b p.p.s.a. jeżeli wynik postępowania sądowego nie dotyczy interesu prawnego m.in. osób, o których mowa w § 1 p.p.s.a., a żądają one dopuszczenia do udziału w postępowaniu, sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Stosownie do treści art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. We wniosku wnioskodawca powinien wykazać, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 33 § 2 p.p.s.a., tzn. przedstawić dowody i argumenty, które przemawiają za tym, że wynik postępowania przed sądem administracyjnym będzie dotyczył jego interesu prawnego. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego – taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. W orzecznictwie przyjmuje się, że mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym osoba prawna lub fizyczna wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego (por.: postanowienie NSA z 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OZ 265/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie zaś z art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ustawy środowiskowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1094), dalej jako ustawa środowiskowa, stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Przez obszar ten rozumie się: 1) przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu; 2) działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub 3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Zaznaczyć należy, że pojęcie "działek znajdujących się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem" nie może być interpretowane szeroko, w sposób odbiegający od zakresu przedmiotowego ustawy środowiskowej i pojęć w niej użytych. W szczególności brak jest podstaw do przyjęcia, że określając krąg stron postępowania z uwzględnieniem art. 74 ust. 3a ustawy środowiskowej, właściwy organ powinien uwzględniać takie uwarunkowania jak położenie danej nieruchomości w "obszarze znaczącego oddziaływania architektonicznego inwestycji na gruncie przepisów o planowaniu przestrzennym". Stwierdzić należy, że "zasięg oddziaływania przedsięwzięcia" w rozumieniu art. 74 ust. 3a ustawy środowiskowej musi być interpretowany z uwzględnieniem przepisów tej ustawy. Wynika to z tego, że jest to regulacja wyjątkowa, stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady ustalenia stron postępowania z art. 28 k.p.a. i jako wyjątek musi być interpretowana ściśle. Ponadto, skoro norma z art. 74 ust. 3a ustawy środowiskowej określa krąg stron postępowania w sprawie decyzji środowiskowej, to znaczące oddziaływanie przedsięwzięcia musi być tym samym znaczącym oddziaływaniem, które podlega ocenie w postępowaniu kończącym się wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia. Z kolei z art. 71 ust. 1 ustawy środowiskowej wynika, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Nie dotyczy zatem innych kwestii regulowanych w odrębnych przepisach i będących przedmiotem odrębnych decyzji wydawanych w szeroko rozumianym procesie inwestycyjnym, w tym również nie dotyczy kwestii planowania lub zagospodarowania przestrzennego (poza wyjątkiem z art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej). Norma z art. 74 ust. 3a pkt 3 ustawy środowiskowej zakłada oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko, a nie inne formy oddziaływania danego przedsięwzięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 713/21; orzeczenie dostępne w CBOSA). W niniejszej sprawie wnioskodawcy zostali wezwani do wykazania (5 dni – pod rygorem odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie), że wynik postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia dotyczy ich interesu prawnego, w szczególności poprzez wskazanie nieruchomości (numer geodezyjny działki i obręb), które w ocenie wnioskodawców znajdują się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie pod nazwą "Farma Fotowoltaiczna [...]". Stosowne wezwania zostały doręczone wnioskodawcom 22 kwietnia 2024 r. (potwierdzenie odbioru, akta sądowe k. 205-206). W zakreślonym terminie wnioskodawcy nie nadesłali jakichkolwiek informacji dotyczących przedmiotu wezwania. W swoim wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wskazali tylko, że są właścicielami nieruchomości leżącej na działce nr [...], z której to rozpościera się widok na całą wieś ze wszystkich stron od wschodu do zachodu. Od południa obejmuje widok na działkę nr [...], na której obecnie rośnie topola – miejsce planowanej inwestycji. Dopiero w piśmie nadanym 21 maja 2024 r. (a więc już po upływie zakreślonego terminu) wnioskodawcy sprecyzowali, że chodzi o działkę nr [...] w obrębie [...]. Wskazana przez wnioskodawców działka nr [...] znajduje się jednak poza obszarem, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Jak wynika ze znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy kopii mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obejmującej obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, wskazywana przez wnioskodawców działka o nr [...] znajduje się w znacznej odległości od działki nr [...] na której jest m.in. projektowane przedsięwzięcie (odległość ta zaczyna się od około 450 m co potwierdzają również dane z Geoportalu). Nie wiadomo zatem w jaki sposób planowana inwestycja miałaby oddziaływać na przywołaną nieruchomość bądź inne działki wnioskodawców. Wskazywanie przez wnioskodawców w piśmie z 21 maja 2024 r. na spadek wartości działki, czy obniżenie komfortu zamieszkania nie może przesądzić o dopuszczeniu do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że brak jest podstaw do dopuszczenia wnioskodawców do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze uczestnika, a wobec tego, na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.