II SA/Ol 1136/15
WyrokWSA w Olsztynie2015-12-01
Skład orzekający: Janina Kosowska, Katarzyna Matczak, Piotr Chybicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na budowę sieci wodociągowej z przyłączami może zostać wydana bez uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków, jeśli budynki, do których mają prowadzić przyłącza, znajdują się w gminnej ewidencji zabytków?Ratio decidendi
Decyzja o pozwoleniu na budowę sieci wodociągowej z przyłączami do budynków znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków wymaga uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Brak takiego uzgodnienia stanowi naruszenie przepisów postępowania, które uzasadnia uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wojewoda prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję Starosty z powodu braku wymaganego uzgodnienia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. K. i M. K. na decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję Starosty o pozwoleniu na budowę sieci wodociągowej z przyłączami. Skarżący zarzucili, że inwestor nie posiada pełnego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz że budynki, do których mają być wykonane przyłącza, są ujęte w rejestrze zabytków. Wojewoda uchylił decyzję Starosty, wskazując na brak uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków, mimo że budynki znajdowały się w gminnej ewidencji zabytków. Skarżący podtrzymali swoje zarzuty dotyczące prawa do dysponowania nieruchomością, kwestionując interpretację postanowienia o służebności przesyłu przez Wojewodę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015r. sprawy ze skargi J. K. i M. K. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie pozwolenia na budowę oddala skargę.
Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 269 ze zm., dalej jako: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania M. i J. K. od decyzji Starosty Nr "[...]" z dnia 26 maja 2015 r., znak "[...]", którą udzielono pozwolenia na budowę sieci wodociągowej z przyłączami na dz. nr "[...]" obr. J. (K.), gm. M., uchylił zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Zakwestionowana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Decyzją Nr "[...]" z dnia 26 maja 2015 r., znak "[...]", Starosta zatwierdził projekt budowlany i udzielił Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. pozwolenia na budowę sieci wodociągowej z przyłączami na dz. nr "[...]" obr. J. (K.), gm. M.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. i J. K. wskazali, że decyzja nie powinna być wydana z powodu braku pełnego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Dodali, że budynki do których mają być wykonane przyłącza wodociągowe są ujęte w rejestrze zabytków.
Wojewoda pismem z dnia 26 czerwca 2015 r. zwrócił się do Burmistrza Miasta oraz do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z prośbą o informację w zakresie ochrony konserwatorskiej budynków zlokalizowanych na dz. nr "[...]" obr. "[...]", gm. M.
W odpowiedzi na powyższe pismo Burmistrz Miasta oraz Wojewódzki Konserwatora Zabytków poinformowali, że na działce nr "[...]", znajdują się budynki mieszkalne nr "[...]", ujęte w gminnej ewidencji zabytków Gminy M.
W uzasadnieniu decyzji z dnia 6 sierpnia 2015 r. Wojewoda wskazał, że stosownie do art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej również jako: Pr. bud.) każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Według art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje właściwy organ w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Podniósł, że organ pierwszej instancji, w przedmiotowym postępowaniu, nie zwrócił uwagi, że na działce znajdują się budynku mieszkalne pod adresem "[...]" do których projektuje się przyłącza wodociągowe, a które wpisane są do gminnej ewidencji zabytków Gminy. Dlatego też, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ pierwszej instancji zobowiązany jest przed wydaniem decyzji uzgodnić ją z właściwym wojewódzkim konserwatorem zabytków. Odnosząc się do zarzutów odwołujących się, w zakresie prawa inwestora do nieruchomości na cele budowlane wyjaśnił, że Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. na mocy postanowienia Sądu Okręgowego "[...]" z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt "[...]", takie prawo posiada.
W skardze wywiedzionej na decyzję Wojewody do tut. Sądu J. i M. K. wskazali, że przesłanką uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej - według zaskarżonej decyzji - był tylko brak uzgodnienia projektu z właściwym, czyli w tym przypadku Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Tymczasem decyzja Starosty obarczona była także dwoma innymi błędami. Przede wszystkim inwestor nie dysponuje prawem do korzystania z nieruchomości, na której miała być realizowana inwestycja do celów budowlanych, ani nie dowiódł, że takie uprawnienie mu przysługuje. Wojewoda odniósł się do tego zarzutu w sposób ogólnikowy, nie zbadał dostatecznie i wszechstronnie istoty tego zarzutu, nie przeanalizował dostatecznie treści wyroku, na jaki powołał się, przez co wysnuł błędny wniosek, że Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. posiada prawo do dysponowania, do celów budowlanych, nieruchomością obejmującą działkę nr "[...]", wywodzące się z postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 11 czerwca 2014 r. wydanego w sprawie "[...]". Podnieśli, że faktem jest, iż inwestor wystąpił na drogę postępowania sądowego z wnioskiem o ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomości obejmującej działkę m "[...]". Prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z 29 dnia stycznia 2014 r. ustanowiono na rzecz inwestora służebność przesyłu polegającą na: znoszeniu istnienia pod powierzchnią gruntu urządzeń przesyłowych w postaci sieci wodociągowej rozdzielczej o oznaczonych dalej parametrach i przebiegu, jak w opinii i mapie autorstwa biegłego K. H.; znoszeniu korzystania przez PWiK z nieruchomości uczestników postępowania, w tym M. i J. małżeństwa K.(z działki m "[...]") na obszarze 1157 m2, czyli w pasie o szerokości 3,11 m i długości 372 m, w zakresie niezbędnym do eksploatacji i zapewnienia prawidłowego i niezakłóconego działania posadowionych urządzeń przesyłowych oraz dokonywania kontroli tych urządzeń, przeglądów, modernizacji, remontów i usuwania awarii. Stwierdzili, że rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 11 czerwca 2014 r. w sprawie "[...]" nie obejmuje uprawnienia inwestora ubiegającego się o pozwolenie budowlane, do prowadzenia inwestycji ani do korzystania z nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania dla celów budowlanych. Dodatkowo podnieśli, że ustanowienie służebności, jak wynika z treści orzeczenia oraz z mapy dołączonej do postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 9 stycznia 2014 r., dotyczy tylko części działki gruntu nr "[...]", a konkretnie pasów gruntu wyznaczonych na mapie z 16 września 2013 r. dołączonej do postanowienia ustalającego służebność. Służebność w żadnym stopniu nie obejmuje zabudowań. Natomiast zgodnie z dokumentacją projektową, przeprowadzenie inwestycji zamierzonej przez inwestora wymaga wejścia do budynków, celem doprowadzenia do nich instalacji wodnej z licznikami, które docelowo stanowić winny rozgraniczenie własności właściciela sieci i właścicieli zabudowań. Konkludując podali, że skoro ustanowienie służebności nie zawiera w sobie uprawnienia do przeprowadzenia inwestycji, a nadto obejmuje tylko pasy gruntu bez prawa wejścia do zabudowań, zachodzi brak zgody wszystkich właścicieli/współwłaścicieli na korzystanie z nieruchomości do celów budowlanych, to pozwolenie na budowę nie powinno być wydane.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Wojewody, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa. W szczególności, w ocenie Sądu, organy odwoławczy w niezbędnym zakresie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonał prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą faktyczną dalszych rozważań.
Należy podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie kluczowe znaczenie miała okoliczność – niewątpliwa i niesporna, iż Starosta nie uzgodnił z właściwym wojewódzkim konserwatorem zabytków decyzji o pozwoleniu na budowę. Wobec tego należy wskazać, że zgodnie z art. 39 ust. 3 Pr. bud. w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje właściwy organ w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Z kolei art. 39 ust. 4 Pr. bud. stanowi, że wojewódzki konserwator zabytków jest zobowiązany zająć stanowisko w sprawie wniosku o pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektów budowlanych, o których mowa w ust. 3, w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia. Niezajęcie stanowiska w tym terminie uznaje się jako brak zastrzeżeń do przedstawionych we wniosku rozwiązań projektowych.
Z cytowanych przepisów expressis verbis wynika, że w stosunku do obiektów budowlanych wpisanych do gminnej ewidencji budynków pozwolenie na budowę wydaje właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej "w uzgodnieniu" z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Forma "uzgodnienia" zakłada współdziałanie organów, z których jeden (tu: organ administracji architektoniczno-budowlanej) prowadzi postępowanie główne, a drugi (tu: wojewódzki konserwator zabytków) postępowanie subsydiarne (wpadkowe, incydentalne), przy czym w celu pozytywnego rozstrzygnięcia postępowania głównego wymagana jest zgodność stanowisk obu organów. Organ administracji architektoniczno-budowlanej rozstrzyga sprawę w drodze decyzji, natomiast poprzedzające ją stanowisko organu współdziałającego wyrażane jest w formie postanowienia. Z art. 106 § 1 i 5 k.p.a. wynika bowiem, że jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od rozstrzygnięcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ (§ 1), co następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (§ 5). Należy przy tym podkreślić, że wskazane w tym przepisie formy współdziałania (opinia, zgoda i in.) cechuje zróżnicowana "moc" wpływu na treść orzeczenia głównego. Co do zasady organ prowadzący postępowanie główne powinien wydać decyzję administracyjną dopiero wówczas, gdy postanowienie zawierające stanowisko wojewódzkiego konserwatora zabytków stanie się ostateczne (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 09.11.1998 r., OPS 8/89, ONSA 1999, nr 1, poz. 7).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż poza sporem pozostawało, że na dz. nr "[...]" obr. J. (K.), gm. M. (działce której dotyczył wniosek o pozwolenie na budowę) znajdują się obiekty, które figurują w gminnej ewidencji zabytków. W tym miejscu należy wyjaśnić, że gminna ewidencja zabytków pozostaje poza katalogiem prawnych form ochrony zabytków wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r. poz. 1446 z późn. zm.). Prowadzi ją organ wykonawczy gminy w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych na terenie z terenu gminy. W gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte: (1) zabytki ruchome wpisane do rejestru, (2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz (3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Do tych dwóch ostatnich kategorii zabytków odnosi się art. 39 ust. 3 Pr. bud., który wprowadza obowiązek wydania pozwolenia na budowę lub rozbiórkę w stosunku do tych obiektów oraz obszarów w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków (zob. A. Ostrowska [w:] Prawo budowlane. Komentarz, pod red. A. Glinieckiego, Warszawa 2014, uw. 26 do art. 39). Zatem wydanie przez Starostę pozwolenia na budowę wymagało uprzedniego uzgodnienia z właściwym wojewódzkim konserwatorem zabytków, do którego w sprawie nie doszło. Stanowisko wojewódzkiego konserwatora zabytków, o którym mowa w art. 39 ust. 3 i 4 Pr. bud., jest wiążące dla organu właściwego w sprawie pozwolenia na budowę. Wynika to już z językowego znaczenia terminu "uzgodnienie" – w świetle definicji słownikowej "uzgodnić", znaczy bowiem tyle co "obopólnie wyrazić na coś zgodę" (zob. Uniwersalny słownik języka polskiego, pod red. S. Dubisza, Warszawa 2006). Skoro w rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji w ogóle nie wystąpił wojewódzkiego konserwatora zabytków, to powyższa okoliczność stanowiła wystarczającą podstawą do uchylenia jego decyzji. Zasadne zatem było zastosowanie przez Wojewodę art. 138 § 2 k.p.a. stanowiącego, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Powyższe wynika z faktu, że wydanie decyzji bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu jest przesłanką do wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a., to zaś oznacza, że skarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 39 ust. 3 Pr. bud., a konieczny do wyjaśnienia w rozumieniu art. 138 § 2 k.p.a. zakres sprawy z założenia ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Odnosząc się do zarzutu skargi podnoszącego, że inwestor nie dysponuje prawem do korzystania z nieruchomości, na której miała być realizowana inwestycja w pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 4 Pr. bud. każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę odbywa się poprzez złożenie przez inwestora wyłącznie oświadczenia - według ustalonego wzoru - o posiadaniu takiego prawa (art. 32 ust. 4 pkt 2 i art. 33 ust. 2 pkt 2 Pr. bud.). Uproszczona forma wykazania prawa inwestora, prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie idzie jednak tak daleko, aby wyłączona była możliwość kwestionowania tego oświadczenia. Nie do zaakceptowania byłaby sytuacja, w której inwestor składa oświadczenie o posiadanym prawie do terenu, a nie dysponuje jakimkolwiek prawem do tejże nieruchomości, natomiast organ mimo, że ma wiedzę o nieprawdziwości takiegoż oświadczenia, nie może podjąć czynności w celu jego weryfikacji (zob. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1735/06). W wyroku NSA z 9 listopada 2005 r. w sprawie II OSK 179/05, stwierdzono także, że zakwestionowanie, przez chociażby jednego ze współwłaścicieli nieruchomości, złożonego przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w sytuacji kiedy jego zgoda na wykonanie robót budowlanych jest wymagana, wyklucza możliwość wydania przez organ budowlany decyzji pozwalającej na budowę. Oznacza to, że organ administracji architektoniczno-budowlanej ma obowiązek odmówić udzielenia pozwolenia na budowę nawet wtedy, gdy inwestor złożył oświadczenie o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ale okaże się, że w rzeczywistości tego prawa nie posiada. Organ administracji publicznej ma więc nie tylko prawo, ale i obowiązek sprawdzenia prawdziwości złożonego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w sytuacji, gdy poweźmie uzasadnioną wątpliwość co do prawdziwości treści oświadczenia (tak też NSA w wyroku z dnia 8 maja 2012r., sygn. akt II OSK 1821/11, WSA w Warszawie w wyrokach z dnia 7 listopada 2012r., sygn. akt VII SA/Wa 1606/12 i z dnia 6 września 2012r., sygn. akt VII SA/Wa 1156/12, oraz WSA w Krakowie w wyroku z dnia 20 kwietnia 2010r., sygn. akt II SA/Kr 1816/09 i z dnia 17 lipca 2013r. sygn. akt IISA/Kr 569/13).
Nie ulega wątpliwości, czego nie zauważa skarżący, że inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynikające z ograniczonego prawa rzeczowego, tj. służebność przesyłu. Powyższe prawo zostało ustanowione postanowieniem Sądu Rejonowego, Wydział I Cywilny z dnia 29 stycznia 2014 r., sygn. akt "[...]". Z postanowienia wynika, że ustanowione prawo przesyłu polega na prawie do korzystania z nieruchomości obciążanej (nieruchomość skarżącego) w zakresie lokalizacji w granicach nieruchomości skarżącego urządzeń w postaci sieci wodociągowej oraz przyłączy wodociągowych, jak też korzystania z nieruchomości w zakresie niezbędnym do eksploatacji i zapewnienia prawidłowego i niczym niezakłóconego działania posadowionych urządzeń przesyłowych, dokonywania kontroli tych urządzeń, przeglądów, modernizacji, remontów i usuwania awarii. Zauważyć należy, że już na etapie uzyskiwania pozwolenia na budowę inwestor posiadał ograniczone prawo rzeczowe, jakim jest służebność przesyłu, do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 11 Pr. bud. Przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Prawo to należy zatem oceniać według prawa cywilnego (por. wyrok NSA z 9 listopada 2005 r., sygn. II OSK 179/2005, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustanowienie służebności przesyłu (ograniczonego prawa rzeczowego) mieści się w tej definicji. Zatem na dzień wydawania decyzji przez organ odwoławczy inwestor posiadał prawo do dysponowania nieruchomością.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu wskazującego na brak możliwości wybudowania przyłączeń wodociągowych należy wskazać, iż przyłącza, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 20 Pr. bud. (w tym wodociągowe) mogą być realizowane w trzech formach. Na podstawie pozwolenia na budowę wówczas, gdy przyłącze jest tylko częścią większej inwestycji budowlanej (np. osiedla mieszkaniowego, domu wielomieszkaniowego), na podstawie zgłoszenia, lub też bez pozwolenia na budowę i zgłoszenia – do czego upoważnia pod określonymi warunkami art. 29a Pr. bud. Inwestor w zależności od swej woli może wybudować określone w art. 29 ust. 1 pkt 20 Pr. bud. przyłącza bez obowiązku ich zgłoszenia, o ile spełni wymogi określone w komentowanym artykule. Przepis ten został dodany do Prawa budowlanego ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1364). Jego celem jest ułatwienie i przyśpieszenie realizacji wszystkich wymienionych w art. 29 ust. 1 pkt 20 Pr. bud przyłączy, niezależnie od tego, czy są one związane z jakimkolwiek obiektem budowlanym, czy prowadzą do niezabudowanych działek, oraz zwolnienie ich z reglamentacji administracyjnoprawnej.
Dalej wskazać należy, iż Pr. bud. nie definiuje pojęcia przyłączy. Dlatego też definicji tej należy poszukać w przepisach odrębnych. Jedynymi przyłączami, które zostały zdefiniowane w aktach prawnych rangi ustawowej są tylko przyłącza kanalizacyjne i wodociągowe. Zostały one bowiem zdefiniowane w ustawie z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (Dz. U. z 2015 r., poz. 139). Stosownie do treści art. 2 pkt 6 powyższej ustawy odcinek przewodu łączącego sieć wodociągową z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości odbiorcy usług wraz z zaworem za wodomierzem głównym jest przyłączem wodociągowym. Wiąże się to ze specyfiką instalacji wodociągowej, a także względami technicznymi i bezpieczeństwa ich realizacji oraz użytkowania. Cechą tej definicji jest to, że przyłącze jest elementem, który spaja bądź – gdy działka jest niezabudowana – ma spajać ze sobą w przyszłości dwie odrębne całości, tj. sieć z instalacją wewnętrzną na nieruchomości inwestora. W takiej sytuacji najlepszym rozwiązaniem wydaje się przyjęcie definicji przyłącza, jaką zaprezentował SN w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 8 marca 2006 r., III CZP 105/05 (OSNC 2006, nr 10, poz. 159). Stwierdził on, że przyłącze spaja dwie odrębne całości prawne – instalację należącą do sieci, czyli instalację zewnętrzną, oraz instalację wewnętrzną. Granica między obiema tymi instalacjami jest zarazem granicą własności urządzeń. Przyłącze jest więc z kolei elementem łączącym te dwie odrębne całości, silnie związanym fizycznie i funkcjonalnie z instalacją zarówno zewnętrzną, jak i wewnętrzną.
Budowa przyłączy bez zgłoszenia, na zasadach określonych w omawianym artykule 29a Pr. bud., jest związana z obowiązkiem sporządzenia planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (ust. 1). W niniejszej sprawie wymóg ten został przez inwestora spełniony, o czym świadczy stanowiąca załącznik do postanowienia Sądu Rejonowego, Wydział I Cywilny z dnia 29 stycznia 2014 r., sygn. akt "[...]", kopia mapy zasadniczej w skali 1:1000, sporządzona przez biegłego. Z powyższego wynika zatem, że inwestor nie musiał ubiegać się o pozwolenie na budowę przyłączy. Takie tez stanowisko prawne przedstawił NSA w wyroku z dnia 18 lutego 2013 r. (sygn. II OSK 896/12, Lex nr 1358525) stwierdzając, że "Przepis art. 33 ust. 1 zdanie pierwsze Prawa budowlanego zawiera zasadę, iż pozwolenie na budowę dotyczy całego zamierzenia budowlanego. Od zasady tej są jednak wyjątki, o czym świadczy dalsza część tego przepisu. Za wyjątki należy też uznać sposób realizacji przyłączy, regulowany przepisem art. 29a Prawa budowlanego. Przyłącza nie muszą być objęte decyzją o pozwoleniu na budowę zasadniczego obiektu".
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło