II SA/Ol 1220/12

Dnia 22 stycznia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2013 roku sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania 1/ oddala skargę; 2/ przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokata K. U. kwotę 240 złotych (słownie: dwieście czterdzieści) powiększoną o należny podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Decyzją z dnia "[...]" Burmistrz N. - po rozpatrzeniu wniosku A. K. i M. K. z dnia "[...]" - orzekł o wymeldowaniu A. K. z pobytu stałego z lokalu położonego w N. przy ulicy C. 14. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wnioskodawcy nabyli przedmiotową nieruchomość na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia 4 listopada 2003r. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że lokal położony przy ulicy C. 14 w N. nie stanowi od paru lat miejsca koncentracji spraw życiowych A. K., bowiem od dawna odbywa on karę pozbawienia wolności, a w związku z tym nie zamieszkuje we wskazanym lokalu, a jego centrum życiowe znajduje się w zakładzie karnym. Tym samym utrzymywany jest fikcyjny meldunek. Zaznaczono, że A. K. zamieszkiwał tam w okresie lat dziecięcych i jako nastolatek, jednakże nie posiada on żadnych praw do przedmiotowego lokalu, ani też nie łoży środków na jego utrzymanie. W związku z tym, że nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku meldunkowego, obowiązkiem organu było dokonanie czynności wymeldowania. Organ podkreślił, iż ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego. Zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu stałego pobytu w danym lokalu. Zaznaczono przy tym, że rejestracja miejsca pobytu stałego nie rodzi żadnych uprawnień do lokalu. Jednocześnie wskazano, iż pobyt stały oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości, pod oznaczonym adresem, z zamiarem stałego i długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenie ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Zatem wyłączną przesłanka zameldowania osoby w oznaczonym lokalu jest zamiar i fakt przebywania w nim. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, w tym oświadczenie strony, zeznania świadków oraz oględziny lokalu, wskazuje, że A. K. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od osiemnastego roku życia, a powrócił do niego tylko na 2-3 miesiące, po czym ponownie był osadzony w zakładzie karnym. Została zatem spełniona przesłanka określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tj. opuszczenie lokalu ma charakter trwały. Jednocześnie trudno jest określić, czy pozostawione w lokalu rzeczy należą do A. K., czy do jego ojca lub babci, które to osoby również tam zamieszkiwały. Organ podniósł, iż w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że A. K. opuścił miejsce pobytu stałego i to opuszczenie ma charakter trwały, gdyż - jak wskazuje się w orzecznictwie - zakłady karne są miejscami, w których koncentruje się centrum życiowe osadzonych tam osób, niezależnie jak długie odbywają wyroki. Fakt, że nie przebywają tam dobrowolnie nie ma przy tym znaczenia, skoro ich pobyt jest zgodny z prawem i wynika z zastąpienia aktu ich woli wyrokiem sądu. Natomiast postępowanie o wymeldowanie ma na celu jedynie doprowadzenie do zgodności między stanem faktycznym, a zapisami w ewidencji ludności. A. K. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Podniósł, iż po wyjściu z zakładu karnego chciałby ułożyć sobie życie, podjąć pracę i potrzebuje mieszkania, a gdy zostanie wymeldowany z przedmiotowego lokalu nie będzie miał "gdzie się podziać". Podkreślił, iż jest mieszkańcem N. od wielu lat. Jednocześnie poprosił o pomoc w uzyskaniu mieszkania z zasobów miasta N., w którym mógłby zamieszkać po opuszczeniu zakładu karnego. Decyzją z dnia "[...]" wydaną przez Wojewodę utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w pełni potwierdza, iż odwołujący opuścił miejsce stałego zameldowania i skoncentrował swoje życie prywatne poza nim, a mianowicie w zakładzie karnym, przy czym fakt, że nie przebywa tam dobrowolnie nie ma znaczenia, skoro jego pobyt jest zgodny z prawem i wynika z wyroku sądu. Podkreślono, iż w toku postępowania odwoławczego poszerzono materiał dowodowy o informacje z Krajowego Rejestru Karnego oraz Komendy Powiatowej Policji w N. W wyniku podjętych czynności ustalono, że odwołujący odbywa karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w K., gdzie będzie przebywał do dnia 26 listopada 2014r., zaś zatrzymanie A. K. pod zarzutem popełnienia przestępstwa określonego w art. 280 § 1 Kodeksu karnego nastąpiło w dniu 9 marca 2009 r. w miejscu zameldowania na pobyt stały, tj. w N. przy ulicy C. 14. Zatem odwołujący nie przebywa w spornym lokalu od ponad 3 lat. Jednocześnie wskazano, iż ewidencja ludności polega wyłącznie na rejestracji danych o miejscu pobytu, zaś zameldowanie stanowi jedynie czynność rejestracyjną i służy potwierdzeniu faktu pobytu w danym lokalu. W ocenie organu osoba skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności nie może spełnić przesłanki, wskazanej w art. 6 ust. 1 cytowanej ustawy, tj. zamieszkiwania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Sam zamiar powrotu do poprzedniego lokalu należy w takiej sytuacji uznać za hipotetyczny. Tym samym, utrzymywanie zameldowania na pobyt stały w tym przypadku przeczy funkcji, jaką winna pełnić ewidencja ludności. Zaznaczono przy tym, iż sam odwołujący przyznał, że jego meldunek jest fikcją i wnosi o pomoc w uzyskaniu przydziału lokalu mieszkalnego z gminnych zasobów komunalnych, by móc po zakończeniu kary pozbawienia wolności "ułożyć sobie życie i podjąć pracę". Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez odwołującego kwestii braku dobrowolności opuszczenia spornego lokalu, organ odwoławczy wskazał, iż co prawda zatrzymanie odwołującego nastąpiło w spornym lokalu i w takich okolicznościach sprawy opuszczenie nie miało charakteru dobrowolnego, to wieloletni okres odbywania kary pozbawienia wolności jest tożsamy z trwałym opuszczeniem. Jednocześnie - powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych - podniesiono, iż przesłanka dobrowolności jest uznana za spełnioną nie tylko w wyniku dobrowolnego zachowania, ale też sytuacji niedobrowolnych, lecz zgodnych z prawem. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A.K. Skarżący, powołując się na przepisy art. 7 oraz art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, podniósł, iż organy są zobowiązane pomóc swoim mieszkańcom w ich interesie, dotyczącym meldunku i mieszkania, a także udzielić pomocy prawnej poprzez niezbędne wyjaśnienia i wskazówki. Ponadto wskazał na treść art. 13 kpa co do możliwości zawarcia porozumienia i ugody. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 993 ze zm.) osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego na czas powyżej 3 miesięcy, jest zobowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W przypadku, gdy nie dopełni ona tego obowiązku, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie jej wymeldowania (art. 15 ust. 2 powołanej ustawy). Zatem wymeldowaniu w drodze decyzji administracyjnej podlega osoba, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Jedyną przesłanką wydania decyzji o wymeldowaniu jest ustalenie przez organ faktu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Posiadanie (lub brak) prawa do lokalu pozostaje bez wpływu na ocenę istnienia przesłanek do wymeldowania z pobytu stałego. Należy przy tym wskazać, iż wprawdzie w dotychczasowym orzecznictwie sądowodaministracyjnym przyjmowano, iż o opuszczeniu stałego miejsca zamieszkania można mówić wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały, to jednak w orzeczeniach wydawanych w ostatnich latach stopniowo od tego poglądu się odstępuje, uznając iż z brzmienia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie wynika, by w każdym przypadku koniecznym było ustalenie dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2398/10, LEX nr 1123128). Mogą zatem zaistnieć sytuacje, w których nie będzie wymagane ustalenie woli osoby, wobec której prowadzone jest postępowanie o wymeldowanie. To, czy opuszczenie lokalu było dobrowolne ma znaczenie, kiedy dana osoba jest zmuszona opuścić lokal na skutek bezprawnych działań innych osób, ale nie w sytuacji, gdy opuszczenie przez nią lokalu było następstwem zawinionych przez nią działań (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2007r., sygn. akt II OSK 1251/06, dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Orzeczona wieloletnia kara pozbawienia wolności powoduje, że należy uznać, iż opuszczenie lokalu przez zameldowanego miało charakter trwały (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2012r., sygn. akt II OSK 1554/11, dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Ponadto wskazać należy, iż zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 stycznia 2007 r. (sygn. akt II OSK 133/06, LEX nr 327831) opuszczenie lokalu jest to nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar ten można określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Zatem dla oceny charakteru opuszczenia lokalu mniejsze znaczenie mają twierdzenia osoby zainteresowanej, zaś istotniejsze są dające się obiektywnie stwierdzić okoliczności. Jak wynika z akt niniejszej sprawy skarżący był zameldowany i zamieszkiwał w lokalu położonym w N. przy ulicy C. 14 do 18-go roku życia, nie ponosząc żadnych kosztów związanych z jego utrzymaniem. Do przedmiotowego lokalu nie posiada żadnego tytułu prawnego. W dniu 9 marca 2009r. skarżący został zatrzymany w przedmiotowym lokalu przez funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji w N. pod zarzutem popełnienia przestępstwa określonego w art. 280 § 1 Kodeksu karnego i osadzony w PDOZ KPP w D., a następnie w Areszcie Śledczym w D. Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w N. z dnia 25 czerwca 2009r. A. K. został skazany na karę 4 lat pozbawienia wolności, którą odbywa w Zakładzie Karnym w K. W świetle powyższych okoliczności, należy zatem stwierdzić, iż w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniające wymeldowanie skarżącego z przedmiotowego lokalu. Ze zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że A. K. opuścił miejsce stałego pobytu stałego pobytu, tj. lokal położony w N. przy ulicy C. 14 na dłużej niż 3 miesiące i jednocześnie nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Mimo, iż opuszczenie przedmiotowego lokalu nastąpiło wbrew woli skarżącego, przymus ten wynikał ze zgodnego z prawem, władczego działania organów państwa, związanego z faktem aresztowania i późniejszego skazania skarżącego prawomocnym wyrokiem sądu na karę 4 lat pozbawienia wolności. Słusznie zatem organy uznały, że skarżący opuścił lokal w sposób trwały, bowiem centrum jego spraw życiowych skoncentrowane jest w innym miejscu. Tym samym utrzymanie zameldowania wymienionego w przedmiotowym lokalu stanowiłoby de facto utrzymywanie fikcji, bowiem wskazany lokal nie stanowi jego centrum życiowego, które obecnie znajduje się w zakładzie karnym. Nie bez znaczenia jest również fakt, że w okresie poprzedzającym aresztowanie, tj. przed dniem 9 marca 2009r. skarżący także nie przebywał w miejscu zameldowania, co wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym zeznań świadków. Można zatem uznać, iż sporny lokal od wielu lat nie stanowi centrum spraw życiowych skarżącego, nie interesuje się on również stanem budynku, ani pozostawionymi tam rzeczami. Ponadto w złożonym odwołaniu skarżący sam przyznał, iż jego meldunek w tym lokalu jest fikcją, jednakże zależy mu na utrzymaniu zameldowania, aby mieć zagwarantowaną możliwość powrotu do przedmiotowego lokalu po opuszczeniu zakładu karnego. Jednakże skarżący, popełniając świadomie przestępne czyny, w sposób dorozumiany wyraził wolę opuszczenia miejsca pobytu stałego w lokalu, w którym zamieszkiwał. Inaczej mówiąc, rezygnacja z przebywania w przedmiotowym lokalu nastąpiła w sposób domniemany, poprzez zachowanie skarżącego (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 19 maja 2010r., sygn. akt II SA/Bd 515/09, dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy przy tym wyraźnie zaznaczyć, że w myśl art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i jedynie potwierdza fakt pobytu danej osoby w przedmiotowym lokalu. Tym samym decyzja o wymeldowaniu ma wyłącznie ewidencyjny charakter i oznacza, że strona opuściła dany lokal i w nim nie przebywa przez określony czas, a swoje centrum życiowe koncentruje w innym miejscu. Jest to jedynie stwierdzenie pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności, czy tez innych praw do lokalu. Skarżącemu należy także wyjaśnić, iż niezasadny jest podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 13 Kodeksu postępowania administracyjnego. Obowiązek ugodowego załatwiania spraw przez organ dotyczy jedynie przypadków, gdy przepisy prawa przewidują taką formę załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie organy mogły orzekać wyłącznie w drodze decyzji, bo tylko taką formę załatwienia przedmiotowej sprawy przewiduje powołany wyże art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Natomiast kwestia pomocy mieszkaniowej gminy dla jej mieszkańców w ogóle pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy. Reasumując należy stwierdzić, iż dokonana w niniejszej sprawie przez organy ocena zaistnienia przesłanek uzasadniających wydanie orzeczenia o wymeldowaniu skarżącego z przedmiotowego lokalu nie budzi zastrzeżeń. Organy obu instancji wydały decyzje w oparciu o obowiązujące przepisy i w oparciu o kompletny materiał dowodowy, dokładnie wyjaśniając wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 r., poz. 270) skargę oddalił. O wynagrodzeniu adwokata wyznaczonego w ramach prawa pomocy orzeczono w oparciu o art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ----------------------- 7