II SA/Ol 125/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk (Spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Asesor WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego: I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. W. C. w dniu 31 lipca 2004 r. złożył wniosek o ustalenie emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego. W dniu "[...]" Starosta orzekł decyzją o odmowie przyznania W. C. prawa do świadczenia przedemerytalnego. W odwołaniu od tej decyzji W. C. utrzymywał, że spełnił warunki do nabycia prawa do tego świadczenia. Wskazał między innymi, iż spółkę reprezentować może każdy członek zarządu i nie musi on być związany ze spółką umową o pracę. Za niezasadne uznał też przyjęcie przez organ rozwiązania umowy o pracę za niewiarygodne. Wojewoda, po rozpoznaniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Starosty uznając, że W. C. nie spełnił podstawowych warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, a mianowicie nie spełnił wymogu uznania za osobę bezrobotną. Bowiem zgodnie z art. 37 K ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. A w myśl art. 37 L ust. l tej ustawy prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełnia warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. l pkt 2 lit. f ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu status bezrobotnego może posiadać wyłącznie osoba nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy, jeżeli nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności albo nie podlegała na podstawie odrębnych przepisów -obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników lub zaopatrzenia emerytalnego. Na podstawie zebranych dowodów Wojewoda ustalił, iż W. C. od grudnia 1991 r. pełni funkcję jednoosobowego zarządu spółki z o.o. "A". W okresie od l stycznia 2002 r. do dnia 30 lipca 2004 r. obowiązki te wykonywał w ramach stosunku pracy, natomiast po ustaniu stosunku pracy wykonuje je nieodpłatnie. Zatem w ocenie organu odwoławczego W. C. jako jednoosobowy zarząd - organ Sp. z o.o. prowadzi działalność gospodarczą, nie jest zatem zdolny i gotowy do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy (pełnienie tej funkcji wymagało świadczenia pracy w wymiarze % etatu). Organ ten powołał się też na podobne stanowisko wyrażane przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 5 lutego 2002 r. II SA 2902/01. Zatem W. C. nie spełnia warunków do uzyskania statusu bezrobotnego, nie spełnia tym samym wymogów do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego. Na decyzję Wojewody W. C. wniósł skargę żądając jej uchylenia. Zarzucił, że została ona oparta na " błędnych przesłankach prawnych ". Uważa, że spełnia warunki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej, spełniając tym samym warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego a mianowicie: -jest zatrudniony; - nie świadczy pracy na podstawie umowy o pracę; -jest gotowy podjąć zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy; - nie podlega na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Skarżący wskazał również, iż skoro organ odwoławczy uznał, że pełnomocnik został prawidłowo ustanowiony, w wyniku czego zawarto z Nim umowę o pracę, to w oparciu o przepisy kodeksu spółek handlowych i kodeksu handlowego czynności te były prawnie skuteczne. Przyjęta przez organ jako pewnik zasada, że jednoosobowy zarząd prowadzi działalność gospodarczą, w przypadku istnienia pełnomocnika, który prowadzi sprawy spółki jest błędna. Pełnienie społecznej funkcji członka zarządu nie może być podstawą do stwierdzenia braku pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia, a wykreślenie spółki z Rejestru Handlowego nie może być warunkiem uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów ze skargi dodatkowo podał, że nigdy nie wypowiadał się w kwestii właściwego ustanowienia pełnomocnictwa, bowiem nie było to przedmiotem sprawy. Zgodził się natomiast z tym, że reprezentacja spółki nie musi oznaczać nawiązania stosunku pracy. Nie rozwinął jednak dalej tej kwestii, stwierdzając iż nie jest to istotą tej sprawy. Zdaniem Wojewody przepisy prawa handlowego, na podstawie których działa spółka z o.o., są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt l ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 201 Kodeksu spółek handlowych organem właściwym do prowadzenia spraw spółki i reprezentowania spółki w sądzie i poza sądem jest zarząd. Spółka z o.o. nie traci osobowości prawnej do chwili uprawomocnienia się postanowienia o wykreśleniu jej z rejestru handlowego. Do momentu wykreślenia z rejestru spółka jest podmiotem gospodarczym. To, że skarżący nie świadczy pracy w ramach umowy o pracę, nie oznacza, że w ogóle jej nie świadczy. Jak sam przyznaje w oświadczeniu z dnia 12 sierpnia 2004 r. pracuje lecz bezpłatnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W świetle okoliczności sprawy zasadnicza treść zagadnienia prawnego sprowadza się do kwestii czy skarżący pełniąc nieodpłatnie funkcję w zarządzie spółki z o.o., spełnia warunki do nabycia statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a tym samym nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego. Organ administracji II instancji odmawiając przyznania świadczenia przedemerytalnego przyjął, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą nie jest zatem zdolny i gotowy do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Swoje stanowisko poparł oceną prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 lutego 2002 r. II SA 2902/01. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie podziela poglądu wyrażanego w tymże wyroku co do tego, że osoba będąca jednoosobowym zarządem nawet będąc większościowym wspólnikiem tej spółki prowadzi działalność gospodarczą. Wbrew takiemu stanowisku nie sposób uznać, że taka osoba prowadzi działalność gospodarczą o jaką chodzi w przepisach art. 8 ust. 6 pkt l ustawy z 13 września 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. nr 137, póz. 887 ze zm.), mającym zastosowanie w mniejszej sprawie. Działalność gospodarczą w takiej sytuacji prowadzi osoba prawna jaka jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (prowadzi ją na własne ryzyko), a nie osoba fizyczna jaką jest członek zarządu. Zgodnie z art. 201 §1 Kodeksu Spółek Handlowych zarząd jedynie prowadzi sprawy spółki i reprezentuje ją. Członek zarządu nie działa na własną rzecz i własne ryzyko, lecz na rzecz osoby prawnej i jej ryzyko a to są nieodłączne elementy uznania działalności za gospodarczą zatem skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej na podstawie przepisów kodeksu spółek handlowych na które powołuje się Wojewoda. Nie ma tu też znaczenia, że skarżący jest jednym ze wspólników spółki, bowiem tylko wtedy gdyby był jedynym wspólnikiem tej spółki mógłby zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, być uznany za prowadzącego pozarolniczą działalność gospodarczą. Powyższe nie oznacza, że skarżący spełnia drugą z przesłanek, której brak był podstawą oddalenia wniosku o świadczenie przedemerytalne, a mianowicie czy jest zdolny i gotowy do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Kwestia ta pozostaje otwarta, bowiem organ w tym zakresie nie poczynił dostatecznych ustaleń - zgodnie z art. 7 i 77 kpa - pozwalających na prawidłowe rozstrzygnięcie tego problemu, a co za tym idzie i całej sprawy. Organ przyjął jedynie, że skoro wcześniej skarżący świadczył pracę w wymiarze % etatu, to i na dzień złożenia wniosku, pełnienie funkcji członka zarządu zajmie mu tyle czasu. Organ nie wziął jednak pod rozwagę tego, czy rzeczywiście jak twierdzi skarżący, spółka nie prowadziła już działalności produkcyjnej a tylko wysprzedawała zapasy i majątek trwały. Jeżeli tak, to być może pełnienie tej funkcji z uwagi na znikomy zakres obowiązków z tym związanych, pozwalałaby na podjecie zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy w innym zakładzie pracy. Tę okoliczność należy jednak dokładnie wyjaśnić opierając się na dokumentacji spółki z o.o. "A" , ewentualnie zeznaniach świadków, wreszcie na dowodzie z przesłuchania strony. Ocena tego czy skarżący spełnił przesłanki do nabycia statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych winna być jednak dokonana po rozważeniu przez organ orzekający, czy rozwiązanie stosunku pracy spółki z o.o. "A" ze skarżącym było ważną czynnością prawną w kontekście wątpliwości co do tego czy nie była to czynność pozorna (art. 83 § l kodeksu cywilnego w związku z art. 300 kodeksu pracy) lub czy nie miała na celu obejście ustawy aby uzyskać świadczenie przedemerytalne (art. 58 § l kc w zw. z art. 300 kp). Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że nie wyjaśnienie powyższych okoliczności przez organy administracji stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wobec czego na podstawie art. 145 § l pkt c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało uchylić, a na podstawie art. 152 tej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.