II SA/Ol 1277/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.K. na decyzję "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy zatwierdzenia "[...]" postanawia odmówić zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia 200 zł tytułem wpisu od skargi M.K. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Podała, iż znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji finansowej, ponieważ od trzech lat nie prowadzi "[...]" i pozostała ze zobowiązaniami względem "[...]" i banków. Dochody, jakie przynosi jej "[...]" są niskie. Na utrzymaniu ma dwóch synów. "[...]"-letni uczęszcza do gimnazjum, a "[...]"-letni uczy się w "[...]" i mieszka na stancji. Jak wynika z oświadczenia, we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącą pozostają wskazani synowie. Dochód miesięczny brutto M.K. ze "[...]" wynosi ok. "[...]" zł, a R.K., który "pracuje w"[...]"" ok. "[...]" zł. Majątek stanowią: dom ("[...]" m2), mieszkanie ("[...]" m2) oraz nieruchomość rolna i zakład "[...]", zajęte przez komorników. Skarżąca została zobowiązana do przedłożenia: (1) wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez nią, jej męża i synów - z ostatnich dwóch miesięcy (wskazano, iż przypadek nieposiadania rachunku bankowego należy potwierdzić oświadczeniem wskazującym osobę, której to dotyczy); (2) kopii dokumentów, z których wynika wysokość przychodu i kosztów uzyskania przychodu oraz dochodu/straty w działalności gospodarczej - w trzech ostatnich miesiącach; (3) kopii dowodu odbioru przez jej męża wynagrodzenia za pracę w listopadzie br.; (4) kopii dowodów uiszczenia w listopadzie br. wydatków mieszkaniowych wszystkich osób wymienionych w przedmiotowym wniosku; (5) pisemnego oświadczenia podającego: uśrednioną miesięczną wysokość pozostałych wydatków tychże osób, w tym spłat długów, aktualną wysokość zadłużenia, przeznaczenie zaciągniętych kredytów, sposób wykorzystania niezamieszkałych nieruchomości (mieszkania bądź domu, a także gruntów rolnych); (6) kopii dokumentów określających prowadzone postępowania egzekucyjne. W odpowiedzi skarżąca przedstawiła (ad 1) wyciągi ze swojego rachunku bankowego z września i października 2012 r. (k. 21-22 akt) oraz (ad 2) kopie deklaracji VAT-7 za wrzesień październik i listopad 2012 r. (k. 23-25). Poinformowała (k. 20) (ad 3), iż jej mąż R.K. przebywa "[...]" i nie utrzymuje z nim kontaktu. Odnosząc się do punktu 4 i 5 punktu wezwania, stwierdziła: "wysokość miesięcznych wydatków wynosi "[...]" zł"; "aktualna wysokość zadłużenia około "[...]" zł"; "kredyt hipoteczny na zakup mieszkania - przesyłam xero - wypowiedz umowy"; " "[...]" zł pozostało do spłaty kredytu w Urzędzie pracy - zakupywałam sprzed do "[...]""; " "[...]" zł kredytu na remont "[...]"". Reszta dostarczonych dokumentów (w porządku chronologicznym) to: zawiadomienie o wszczęciu egzekucji (k. 26 akt), nakaz zapłaty (k. 27), postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego (k. 28), nakaz zapłaty (k. 29), zawiadomienie o wszczęciu egzekucji (k. 30), zawiadomienie o stanie zadłużenia wobec KRUS (k. 31), żądanie udzielenia wyjaśnień (k. 32), wezwanie do zapłaty (k. 33), zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego (k. 34), wezwanie do zapłaty (k. 35), zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego (k. 36), wezwanie do stawiennictwa (k. 37), wezwanie do zapłaty (k. 38), upomnienie (k. 39), zawiadomienie o wszczęciu egzekucji (k. 40), zawiadomienie o wszczęciu egzekucji (k. 41), upomnienie (k. 42), nakaz zapłaty (k. 43), zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego (k. 44), kopia pisma z banku (k. 45), zawiadomienie o wszczęciu egzekucji (k. 46), postanowienie o przyznaniu kosztów zastępstwa adwokackiego (k. 47), wezwanie do zapłaty (k. 48) Mając na uwadze powyższe stwierdzono, co następuje: Zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych w całości lub w części, stanowiąc przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny [art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., w skrócie: p.p.s.a.)]. W świetle powołanego wyżej przepisu należy przyjąć, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Jest on zatem zobligowany przedstawić w sposób czytelny swój stan finansowy, prezentując w niebudzący wątpliwości sposób źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki. Podkreślenia przy tym wymaga, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (z postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego z 14 grudnia 2012 r., sygn. akt I OZ 911/12, publ. w Internecie - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Według poglądu utrwalonego w orzecznictwie, niekompletne wywiązanie się z obowiązku dostarczenia żądanych przez sąd danych odnosi ten skutek, że w sytuacji braku pełnego wyjaśnienia okoliczności sprawy należy odmówić przyznania prawa pomocy. Tego rodzaju sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Po pierwsze - według informacji przedstawionych na urzędowym formularzu, w skład dochodu gospodarstwa domowego wchodzi "[...]" zł, pochodzących od R.K., który "pracuje w "[...]"". Skarżąca, poproszona o wyciąg z rachunku bankowego męża, udokumentowanie jego dochodu i wydatków mieszkaniowych oraz podanie uśrednionej wysokości pozostałych wydatków, ograniczyła się do stwierdzenia, iż nie utrzymuje z nim kontaktu. Choć tym samym nie zostały nawet wyjaśnione finansowe relacje wewnątrzrodzinne, to jednak bez względu na nie, w czasie trwania małżeństwa małżonkowie są ustawowo zobowiązani do wzajemnej pomocy na podstawie art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Dlatego też dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani z pomocą męża skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, pozwalałoby rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (por. np. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z 4 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1053/11, publ. w Internecie - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Po wtóre - skarżąca, mimo uprzedzenia o negatywnych skutkach niezastosowania się do wezwania, nie odniosła się do kwestii posiadania rachunków bankowych przez jej synów, nie udokumentowała wysokości przychodu, kosztów jego uzyskania oraz dochodu/straty w ciągu ostatnich trzech miesięcy swej działalności gospodarczej (deklaracje VAT-7 są w tym względzie niewystarczające), nie przedstawiła (wbrew stwierdzeniu zawartemu w piśmie z 27 grudnia 2012 r. - k. 20) kopii dowodów uiszczenia wydatków mieszkaniowych i nie wskazała sposobu wykorzystania niezamieszkałych nieruchomości. Z kolei stwierdzenie, iż "wysokość miesięczna wydatków wynosi "[...]" zł", bez ich wyszczególnienia, byłoby niezdatne przy przeprowadzaniu zamierzonej weryfikacji. Mając na uwadze powyższe stwierdzono, iż skarżąca nie uczyniła zadość ciążącemu na niej obowiązkowi prawnemu wykazania zasadności swego wniosku. Z tej przyczyny orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.