II SA/Ol 1355/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2015r. sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie kosztów za przeprowadzone badanie automatu o niskich wygranych oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Celnego prowadzi postępowanie w sprawie cofnięcia poświadczenia rejestracji nr "[...]" z dnia "[...]" dopuszczającej do eksploatacji automat o niskich wygranych A, nr fabryczny "[...]". W związku z faktem, że organ I instancji powziął w jego ocenie uzasadnione podejrzenie, iż automat ten nie spełnia warunków określonych w ustawie z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540 z późno zm.), zleceniem z dnia 12.08.2014r. skierował rzeczony automat do badania sprawdzającego w trybie art. 23b ust. u.g.h. W dniu 04.09.2014r. została sporządzona przez jednostkę badającą upoważnioną przez Ministra Finansów do badań technicznych automatów i urządzeń do gier - Izbę Celną, Wydział Laboratorium Celne, "Opinia z badania sprawdzającego" nr "[...]", potwierdzająca negatywny wynik badania sprawdzającego. Z opinii tej wynika m.in., że badany automat nie spełnia warunków: zabezpieczenia liczników elektronicznych przed próbą zmiany wskazań, wyposażenia automatu w widoczne dla grających informacje, umieszczone w sposób uniemożliwiający ich usunięcie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu oraz zapewnienia ochrony przed możliwością modyfikacji oprogramowania Przedmiotowa opinia upoważnionej jednostki badającej wpłynęła do Naczelnika Urzędu Celnego w dniu 08.09.2014r. W związku z powyższym, mając na względzie dyspozycje art. 23b ust. 5 u.g.h., Naczelnik Urzędu Celnego, postanowieniem z dnia "[...]", ustalił wysokość kosztów postępowania za przeprowadzenie przez jednostkę upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier badania sprawdzającego automatu A, nr fabryczny "[...]" w kwocie 900 zł i powyższymi kosztami obciążył spółkę A. Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie zarzucając naruszenie: 1/ art. 264 O.p., poprzez zignorowanie obowiązku ponoszenia kosztów postępowania przez Skarb Państwa zwłaszcza, że postępowanie wszczęte zostało z inicjatywy organu i bez uzasadnienia merytorycznego, 2/ art. 267 §1 O.p., poprzez przerzucenie na stronę ciężaru ponoszenia obowiązku pokrycia kosztów postępowania przy braku podstawy określonej w ww. przepisie prawa, 3/ art. 23b ust. 5 u.g.h. poprzez jego przedwczesne zastosowanie, tj. w sytuacji, w której organ nie dokonał jeszcze merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie zasad funkcjonowania urządzenia do gier o niskich wygranych A, z dnia "[...]" i nie wydał decyzji, o której mowa w art. 23a ust. 7 u.g.h. Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia "[...]" utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie upoważnienia z dnia "[...]" Minister Finansów umocował Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że ani organy prowadzące postępowanie w sprawie cofnięcia poświadczenia rejestracji rzeczonego automatu do gier, jak również strona postępowania, nie posiadają kompetencji do weryfikacji, a w konsekwencji podważania mocy upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, udzielonego jednostce badającej przez Ministra Finansów w trybie art. 23f u.g.h. W ocenie Dyrektora Izby Celnej brak jest podstaw by poddawać w wątpliwość, że upoważniona przez Ministra Finansów jednostka badająca nie spełnia katalogu wymogów zdefiniowanych art. 23f u.g.h. Dlatego też w świetle powyższego, opinia z badania sprawdzającego nr "[...]" z dnia "[...]", stanowi pełnoprawny, wymierny dowód, o którym mowa w art. 180 § 1 O.p., zrealizowany w oparciu o delegację unormowaną art. 23b ust. 3 u.g.h. Dyrektor Izby Celnej podzielił stanowisko organu niższej instancji, wskazując przy tym, że postępowanie w przedmiocie kosztów postępowania ma charakter postępowania wpadkowego w stosunku do postępowania głównego, którego istotą jest kwestia poświadczenia rejestracji z dnia "[...]" automatu A Nie może również umknąć uwadze, że treść regulacji zastosowanych na gruncie niniejszej sprawy przez Naczelnika Urzędu Celnego, wskazuje na obligatoryjne ponoszenie ciężaru kosztów badania przez podmiot eksploatujący automat na podstawie negatywnego wyniku tegoż badania. Tym samym w ocenie organu nie budzi wątpliwości, że podmiotem eksploatującym przedmiotowy automat była spółka A, natomiast wynik przeprowadzonego przez upoważnioną jednostkę badającą badania był negatywny. Skargę na ww. postanowienie wywiodła spółka A, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o umorzenie postępowania w sprawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: - rażące naruszenie art. 264 Ordynacji podatkowej poprzez zignorowanie obowiązku ponoszenia kosztów postępowania przez Skarb Państwa, zwłaszcza, że postępowanie wszczęte zostało z inicjatywy organu i bez uzasadnienia merytorycznego, - rażące naruszenie art. 267 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przerzucenie na stronę ciężaru ponoszenia obowiązku pokrycia kosztów postępowania przy braku podstawy określonej w ww. przepisie prawa, - rażące naruszenie art. 23b ust. 5 ustawy z 19 listopada 2009r. o grach hazardowych poprzez jego przedwczesne zastosowanie, tj. w sytuacji, w której organ nie dokonał jeszcze merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie zasad funkcjonowania urządzenia do gier o niskich wygranych A nr fabryczny "[...]" i nie wydał decyzji, o której mowa w art. 23a ust. 7 ustawy z 19 listopada 2009r. o grach hazardowych, a z doświadczenia powszechnie znanego jest wiadomo, że celnikom brak jakiejkolwiek wiedzy w przedmiotowym zakresie, natomiast Izba Celna Wydział Laboratorium Celne, jest podmiotem ściśle wykonującym zadania zlecone przez organy celne, wobec czego brak jest jakiegokolwiek obiektywizmu w wydawanych quasi opiniach, a ponadto organ nie zechciał nawet doręczyć przedmiotowej opinii stronie, celem merytorycznego ustosunkowania się do niej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentacje zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2014r. poz. 1647). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie organu I instancji nie zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia zasadności obciążenia skarżącej spółki kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych w sytuacji, gdy organ pisemnie zażądał takiego badania uznając, że istnieje uzasadnione podejrzenie, co do tego, że zarejestrowany automat nie spełnia warunków określonych w ustawie. W sprawie ma zastosowanie ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej: u.g.h.) a w szczególności jej przepis art. 23b ust. 5, zgodnie z którym w przypadku potwierdzenia w wyniku badania sprawdzającego, że automat lub urządzenie nie spełnia warunków określonych w ustawie, koszty badania sprawdzającego obciążają podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie. Należy stwierdzić, że interpretacja zacytowanego przepisu nie może budzić żadnych wątpliwości. Koszty badania obciążają tego, kto eksploatuje urządzenie, w przypadku, gdy wynik badania wskazuje, że badane urządzenie nie spełnia warunków ustawowych. To oznacza, że kosztami badania można obciążyć podmiot jedynie w sytuacji stwierdzenia w wyniku badań sprawdzających, że automat nie spełnia wymagań. Organ może obciążyć stronę kosztami postępowania w trakcie postępowania, jak również po jego zakończeniu. W tym miejscu należy dodać, że art. 269 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. dalej: O.p.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania rozstrzygnięcia dał organom swobodę w podejmowaniu decyzji co do kosztów, bez ograniczenia czasowego. Za nieuzasadniony zatem należy uznać pogląd, że organ winien najpierw wydać decyzję merytoryczną i jednocześnie orzec o kosztach. Podkreślenia wymaga, że zastosowany w sprawie ustawowy przepis art. 23b jest przepisem szczególnym, który ma pierwszeństwo przed przepisem ogólnym. Badanie automatu, jak wynika z zacytowanego przepisu, przeprowadzone zostało na pisemne żądanie organu, który uznał, że istnieje uzasadnione podejrzenie, iż zarejestrowany automat nie spełnia warunków określonych w ustawie. Wówczas jak wynika z treści ww. przepisu, podmiot eksploatujący automat lub urządzenie jest zobowiązany poddać automat badaniu sprawdzającemu. Badanie to przeprowadza się w celu uzyskania dowodu w postaci opinii jednostki badającej. Za wykonanie badania, w przypadku wyniku negatywnego jednostce przeprowadzającej badanie przysługuje opłata (art. 23b pkt 5cyt. ustawy). W rzeczonej sprawie w wyniku zlecenia badania należącego do Spółki automatu przez organ I instancji jednostce badającej - Izba Celna Wydział Laboratorium Celne, została sporządzona opinia nr "[...]" z dnia "[...]" potwierdzająca jednoznacznie negatywny wynik wykonanego badania. Jak wynika z treści skargi, strona kwestionuje przede wszystkim kompetencje rzeczonej jednostki badającej do przeprowadzenia przedmiotowego badania. Należy powtórzyć za WSA we Wrocławiu, który w wyroku z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 584/11 stwierdził że: "zarówno dopuszczenie automatu lub urządzenia do eksploatacji i użytkowania (zarejestrowanie), jak i cofnięcie rejestracji wymaga przeprowadzenia przez jednostkę badającą odpowiednio badania poprzedzającego rejestrację i badania kontrolnego. W obu tych przypadkach, podstawą rozstrzygnięcia organu o zarejestrowaniu lub cofnięciu rejestracji automatu lub urządzenia do gier może być wyłącznie dowód w postaci opinii jednostki badającej" (podobnie NSA z dnia 29 listopada 2011 r. sygn. akt II OSK 1031/11). Trzeba podkreślić, że przedmiotowe badanie wykonała jednostka uprawniona, gdyż Izba Celna, Wydział Laboratorium Celne na dzień zlecenia oraz wykonania badania dysponowała upoważnieniem Ministra Finansów. Zasadnym jest również wskazać, że w ocenie Sądu - w postępowaniu wpadkowym w przedmiocie obciążenia kosztami postępowania - nie mogły być rozpatrywane merytorycznie zarzuty skargi odnośnie do uprawnień wskazanej jednostki badającej. Należy ponownie podkreślić, że postanowienie w przedmiocie spornych kosztów ma charakter incydentalny, a postępowanie w jego głównym nurcie dotyczy cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Kontrolując legalność postanowienia wydanego w kwestii wpadkowej, sąd nie jest zatem upoważniony do oceny, czy podmiot, któremu organ zlecił przeprowadzenie badania sprawdzającego, posiada wymagane kwalifikacje. Kontrolując legalność postanowienia wpadkowego w przedmiocie kosztów Sąd nie ocenia legalności przeprowadzonego postępowania dowodowego, ale ocenia wyłącznie czy zostały spełnione formalne warunki do obciążenia tymi kosztami zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 23b ust. 5 u.g.h. Ocena prawidłowości dopuszczenia dowodu ze spornego badania sprawdzającego, będzie należała do organu wydającego decyzję kończącą postępowanie w jego głównym nurcie - w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu. Wówczas bowiem organ będzie zobowiązany do sprawdzenia wystąpienia przesłanek tego cofnięcia, a więc przede wszystkim będzie zobowiązany do oceny dowodów na tę okoliczność. Wówczas także zweryfikuje wartość dowodową sporządzonego badania sprawdzającego. Merytoryczna ocena prawidłowości sporządzenia tego dowodu nie jest możliwa w postępowaniu w przedmiocie obciążenia kosztami za sporządzenie badania sprawdzającego (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 czerwca 2013 r., II SA/Bk 106/13, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Poza sporem pozostaje zatem decyzja merytoryczna, a co za tym idzie ocenie Sądu podlega wyłącznie sprawa obciążenia strony kosztami badania automatu. Należy w tym miejscu przywołać tezę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, jaki zapadł w dniu 13 września 2007 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 362/06: "Wydanie postanowienia o kosztach nie zamyka drogi do wydania decyzji związanej z istotą sprawy. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że zgodnie z art. 269 O. p. postanowienie w sprawie kosztów postępowania jest odrębnym aktem administracyjnym (ma odrębny byt) dotyczącym kwestii incydentalnej, nie związanej z istotą sprawy, lecz z czynnościami postępowania." Z powyższym poglądem skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni się zgadza. Warto przy tym wskazać, że badania przeprowadzonego przez upoważnioną jednostkę badającą nie można utożsamiać z innym dowodem, np. w postaci opinii biegłego (por. wyroki NSA z dnia 29 listopada 2011 r., II GSK 1031/11 i II GSK 1262/11, dostępne w CBOSA). Dlatego też wynik badania sprawdzającego, o którym mowa w art. 23b u.g.h. nie stanowi opinii biegłego w rozumieniu art. 197 o.p. W tej sytuacji przeprowadzając dowód w postaci badania sprawdzającego, organ nie był zobowiązany, na podstawie art. 190 o.p., do umożliwienia stronie wzięcia udziału w przeprowadzeniu tego dowodu. Odnośnie do wysokości nałożonej opłaty za wykonane badanie sprawdzające, należy zauważyć, że kwota 900 zł jest zgodna z pkt 136 załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie ryczałtowych stawek opłat za badania lub analizy przeprowadzane przez laboratoria celne. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 92 ust. 4 ustawy - Prawo celne. Prawidłowo zatem organy orzekające w tej sprawie, ustalając wysokość kosztów postępowania, powołały się na przepisy wskazanego rozporządzenia. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.