II SA/Ol 149/15
WyrokWSA w Olsztynie2015-04-14
Skład orzekający: Marzenna Glabas, Beata Jezielska, Katarzyna Matczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie uchwalenia Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy może zostać uznana za nieważną z powodu nierozpatrzenia przez radę uwag zgłoszonych do projektu studium, nieuwzględnionych uprzednio przez burmistrza?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie uchwalenia Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy podlega stwierdzeniu nieważności, jeżeli rada nie rozpatrzyła uwag zgłoszonych do projektu studium, nieuwzględnionych uprzednio przez burmistrza. Obowiązek rozpatrzenia uwag przez radę gminy, nałożony przez art. 12 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, służy zabezpieczeniu praw osób trzecich przed ewentualnymi naruszeniami ich interesów, a jego zaniechanie stanowi istotne naruszenie trybu sporządzania studium.Stan faktyczny
Skarżący, właściciel działki, zakwestionował uchwałę Rady Miejskiej w sprawie uchwalenia Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy. Zarzucił m.in. bezpodstawne zakreślenie jego działki jako obszaru Natura 2000, brak określenia zasad ochrony przyrody oraz wadliwy tryb rozpatrzenia uwag. Rada Miejska odmówiła uchylenia uchwały, argumentując, że procedura zmiany granic Natura 2000 nie została zakończona, a zasady ochrony przyrody zostały uwzględnione. Skarżący wniósł skargę do WSA, podtrzymując swoje zarzuty.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały i orzekł, że uchwała nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant Referent-Stażysta Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi T. O. na uchwałę Rady Miejskiej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; II. orzeka, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu.
W dniu "[...]" Rada Miejska, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2013r. poz. 594 ze zm.), dalej jako: "u.s.g." oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 647 ze zm.), dalej jako: "u.p.z.p.", podjęła uchwałę Nr LI/396/14 w sprawie uchwalenia Studium Uwarunkowań
i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy.
W dniu 1 grudnia 2014r. T. O. wezwał Radę Miejską do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie powyższej uchwały w związku z naruszeniem jego interesu prawnego, jako właściciela działki nr "[...]" w S., obręb Ś., wobec wprowadzonych na tym terenie zakazów, realnie wpływających na wykonywanie prawa własności, ugruntowanego w art. 64 Konstytucji RP i art. 140 Kodeksu cywilnego. Zarzucił, że teren jego działki bezpodstawnie zakreślony został w studium jako obszar Natura 2000 Ostoja Iławska. Wskazał, że Rada Miejska podjęła uchwały nr "[...]" i nr "[...]" w sprawie wyłączenia jego działki z obszaru Natura 2000 Ostoja Iławska, także Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska pismem znak: "[...]" uwzględnił propozycję zmian granic istniejącego obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty. Skarżący podkreślił, że teren jego działki nigdy nie spełniał kryteriów dyrektywy siedliskowej. Dodatkowo wzywający zarzucił brak określenia w studium zasad obowiązujących na obszarze ochrony przyrody, w myśl art. 10 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p. Podniósł też naruszenie art. 12 ust. 1 u.p.z.p. poprzez wadliwy tryb rozpatrzenia nieuwzględnionych uwag. Stwierdził, że obowiązkiem Rady było poddać pod głosowanie poszczególne uwagi z listy, a nie rozstrzygać zbiorczo wobec całej listy w jednym głosowaniu.
Uchwałą z dnia 30 grudnia 2014r. Rada Miejska odmówiła uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu, odnosząc się po kolei do przedstawionych zarzutów, wyjaśniono, że przed uchwaleniem studium, w czasie rozpatrywania uwag, szczegółowo i wnikliwe zajęto się sprawdzeniem obowiązujących granic Natura 2000, w związku z wnioskiem Pana O. o zmianę przebiegu granic Natura 2000 w celu wyłączenia działki nr "[...]" obręb Ś. z tego obszaru. Organ podał, że w drodze procedury Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wyraził pozytywną opinię dotyczącą zmiany granic, jednakże procedura zmiany granic nie została zakończona, gdyż odnieść się do tego musi Komisja Europejska, zmieniając granice odpowiednią uchwałą. Zauważono, że do tego procesu odnosi się uchwała Rady Miejskiej
nr "[...]" z dnia 30 kwietnia 2012r. w sprawie wyrażenia opinii propozycji zmian granic istniejącego obszaru Natura 2000 "Ostoja Iławska" PLH280053, w której Rada Gminy przychyliła się do proponowanych zmian. Organ stwierdził, że nie oznacza
to natychmiastowej zmiany granic, gdyż musi być to poprzedzone odpowiednią procedurą. Dlatego też Rada Miejska uchwaliła studium z granicami obowiązującymi na dzień przeprowadzania uzgodnień planu, co zostało potwierdzone pozytywnym uzgodnieniem Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Podkreślono, że zmiana granic Natura 2000 możliwa będzie dopiero po zatwierdzeniu tych granic przez Komisję Europejską.
Odnosząc się do drugiego zarzutu organ podał, że w punkcie 5.1. ppkt 2 załącznika nr 1 do uchwały - Kierunki zagospodarowania przestrzennego gminy i miasta -ustalono "Wskazania dla terenów znajdujących się w granicach obszaru Natura 2000" oraz w punkcie 6.1. ppkt 2 dla strefy rekreacyjno-turystycznej - T - ustalono w pkt a) zasady
i możliwości rozwoju zabudowy dla terenów w granicach rezerwatów i w granicach obszaru Natura 2000.
Za niezasadny uznano również zarzut wadliwego rozpatrzenia uwag. Zdaniem organu przepis art. 12 ust. 1 u.p.z.p. nie mówi o sposobie rozpatrywania uwag,
a w szczególności o tym, by każda z uwag zgłoszonych do studium musiała być rozstrzygana w sposób indywidualny przez Radę Miejską. Dlatego też przyjęta procedura rozstrzygania uwag - po wcześniejszym zapoznaniu się ze szczegółowym rozstrzygnięciem zaproponowanym przez Burmistrza na komisjach przed sesją Rady Miejskiej, jest również prawidłowym postępowaniem. Zaznaczono, że do uchwały
w sprawie studium dołączony został załącznik nr 4 ze szczegółowym opisem
i rozstrzygnięciem uwag, który stanowi integralną część uchwały w sprawie uchwalenia studium i był on przedmiotem obrad na komisjach Rady Miejskiej w dniu 26 i 27 maja 2014r. Uchwalając ten akt radni zapoznali się z treścią załączników do uchwały
i je zaakceptowali.
W ustawowym terminie T. O. zaskarżył uchwałę w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zarzucając, że akt ten podjęty został z naruszeniem:
- art. 7 Konstytucji RP poprzez podważenie zasad demokratycznego państwa prawnego oraz zaufania do państwa i jego organów, wyrażające się złamaniem procedury planistycznej kosztem eliminowania z niej czynności, które są realizacją demokracji bezpośredniej i świadczą o transparentności organów władzy publicznej, obligowanych do działania na podstawie i w granicach prawa;
- art.4 dyrektywy Rady 92143/EWG z dnia 21 maja 1992r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, wyrażające się wadliwym zakreśleniem granic obszaru Ostoi Iławskiej poprzez uznanie za specjalny obszar ochrony siedlisk Natura 2000 terenów, które nigdy nie spełniały kryteriów dyrektywy siedliskowej;
- art. 10 ust. 2 pkt. 3 u.p.z.p. wyrażające się brakiem w studium gminy zasad ochrony przyrody obszaru Natura 2000 Ostoja Iławska;
- art.12 ust. 1 u.p.z.p. poprzez wadliwy tryb rozpatrzenia nieuwzględnionych uwag
i wniosków.
W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał argumenty podniesione w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Dodatkowo wskazał, że w poprzednio obowiązującym studium S. miały status miejscowości turystycznej bez ograniczeń rozwojowych. Nowe studium te zasady zmienia diametralnie m.in. poprzez nie do końca jasne zapisy ze str. 11 w dziale 5.1 Kierunki gospodarowania zasobami środowiska, pkt 2 wskazania dla terenów znajdujących się w granicach obszaru Natura 2000 : - całkowity zakaz lokalizacji funkcji konfliktogennych w stosunku do środowiska naturalnego; - turystyka dopuszczona warunkowo przy zachowaniu rygorów niezakłócania systemu przyrodniczego. Stwierdził, że nowe studium wprowadza również dyskryminującą zasadę nadrzędności przepisów wynikających z ochrony przyrody dla miejscowości z terenu Parku Krajobrazowego
i obszaru Natura 2000 (str. 23 studium część II Kierunki rozwoju przestrzennego miasta
i gminy).
Podał, że pismem Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 20 marca 2012r. sporny teren S., w tym działka "[...]", został wyłączony z obszaru Ostoi Iławskiej, jako niespełniający kryteriów dyrektywy siedliskowej. Wbrew powyższemu Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska uzgodnił studium z pominięciem podstawy prawnej ustanowienia obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty - Natura 2000 Ostoja Iławska PLH 280053. Zarzucił, że organ współdziałający nie wskazał zasad ochrony przyrody, jakie mają obowiązywać na obszarze Ostoi Iławskiej, w tym obowiązującego Planu ochrony obszaru czy Planu zadań ochronnych. Nie uczyniła tego również Rada Miejska, uchwalając studium i ustanawiając specjalny obszar ochrony przyrody Natura 2000 Ostoja Iławska w gminie bez klarownych zasad, jakie mają na nim obowiązywać, naruszając tym samym art. 10 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p. Skarżący zanegował stanowisko organu, że zmiana granic Natury 2000 możliwa jest dopiero po zatwierdzeniu tych granic przez Komisję Europejską. Stwierdził, że stanowisko takie jest sprzeczne z art. 4 dyrektywy siedliskowej. Podniósł, że to wyłącznie na państwach członkowskich spoczywa obowiązek określenia obszarów, które powinny zostać włączone do sieci Natura 2000 w celu ochrony typów siedlisk i gatunków wymienionych w załącznikach I i II do dyrektywy oraz sporządzenia wykazów tych obszarów. Wykazy te przygotowuje się w oparciu o kryteria określone w załączniku III do dyrektywy. Komisja Europejska następnie zatwierdza w drodze decyzji wykazy obszarów zaproponowanych przez państwa członkowskie. Komisja nie dokonuje oceny granic poszczególnych obszarów Natura 2000. Zadaniem Komisji w odniesieniu do wyznaczania obszarów Natura 2000 jest zagwarantowanie, iż chronione na mocy dyrektywy siedliskowej gatunki i typy siedlisk są w wystarczającym stopniu reprezentowane w sieci Natura 2000 na poziomie regionów biograficznych. Natomiast wszelkie kwestie dotyczące wyznaczania granic poszczególnych obszarów Natura 2000 należy wyjaśniać z właściwymi organami krajowymi w oparciu
o rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotem zainteresowania wspólnoty, a także kryteriów wyboru obszarów kwalifikujących się do uznania lub wyznaczania jako obszary Natura 2000. Skarżący zaznaczył, że wielokrotnie występował w tym względzie ze stosownymi wnioskami, jednak bezskutecznie. Powyższe, w ocenie strony, narusza art. 7 Konstytucji RP poprzez podważenie zasad demokratycznego państwa prawnego oraz zaufania do państwa i jego organów, wyrażające się złamaniem procedury planistycznej kosztem eliminowania z niej czynności, które są realizacją demokracji bezpośredniej i świadczą o transparentności organów władzy publicznej obligowanej do działania na podstawie i w granicach prawa. Ponadto skarżący wskazał, że z protokołu sesji jednoznacznie wynika, iż rada nie ustaliła w porządku obrad punktu dotyczącego rozpatrzenia uwag zgłoszonych do projektu studium i nieuwzględnionych przez Burmistrza. Nie ma w nim również żadnej adnotacji, w oparciu o którą można byłoby ustalić, że radni, pomimo braku odpowiedniego punktu w porządku obrad, przeprowadzili merytoryczną dyskusję i rzeczywiście rozpatrzyli zgłoszone uwagi.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty powołane w uzasadnieniu uchwały odmawiającej uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Zaznaczono, że skarżący nie wykazał w jaki sposób oraz
w jakim zakresie został naruszony jego interes prawny poprzez uchwalenie zaskarżonego studium. Organ podniósł, powołując się na stanowisko judykatury, że samo sprzeciwienie się rozwiązaniom przyjętym w studium, które nie są zgodne z oczekiwaniami właściciela nieruchomości, nie wystarczy do uznania, że doszło do naruszenia jego interesu prawnego. Stwierdzono, że art. 101 ust. 1 u.s.g. nie przyznaje legitymacji skargowej podmiotom, których interes prawny lub uprawnienia są dopiero zagrożone naruszeniem
w wyniku wejścia w życie postanowień aktu prawa miejscowego. Zauważono też, że naruszenia interesu prawnego, jako warunku dopuszczalności skargi, nie można upatrywać w naruszeniu przepisów dotyczących procedury planistycznej. Ta może być bowiem kontrolowana przez sąd administracyjny dopiero wówczas, gdy wykazane zostanie, że interes prawny strony skarżącej został naruszony.
Pismem z dnia 3 kwietnia 2015r. skarżący wniósł o dołączenie do akt sprawy opracowania pod tytułem "Uzupełnienie do raportu o oddziaływaniu na środowisko Stanicy Żeglarskiej", określającej wpływ inwestycji na gatunki i siedliska z dyrektywy 92/43/EWG na spornym terenie – na okoliczność, że RDOŚ już od 13 lutego 2009r. posiadał wiedzę pozwalającą wykluczyć występowanie na analizowanym terenie jakichkolwiek gatunków oraz siedlisk chronionych.
Na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2015r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Podniósł, że na tym etapie przedwczesne jest wykazywanie naruszenia interesu prawnego, gdyż zarzut ten może być podnoszony przy uchwalaniu planu miejscowego. Podał, że nie było osobnego głosowania co do sposobu rozpatrzenia uwag i nie podjęto
w tym zakresie uchwały, jedyną uchwałą była uchwała w przedmiocie uchwalenia studium.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna z powodu nierozpatrzenia przez Radę Miejską uwag zgłoszonych do projektu studium, nieuwzględnionych uprzednio przez Burmistrza. Pozostałe zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle
§ 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem. Sąd rozpoznaje sprawę na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Ponadto rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako: p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd administracyjny nie załatwia sprawy merytorycznie i nie może zastępować organu właściwego do jej załatwienia, gdyż powołany jest tylko do kontroli zgodności działania administracji z prawem w odniesieniu do konkretnego aktu lub czynności.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie była uchwała Rady Miejskiej w w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Przystępując do oceny legalność tego aktu, Sąd w pierwszej kolejności uwzględnił, że skarżący posiada interes prawny do jego zaskarżenia.
Na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym istnieje możliwość zaskarżenia uchwały rady gminy przez każdego, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą. Z unormowania tego wynika, iż w przeciwieństwie do legitymacji w postępowaniu administracyjnym określonym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, w którym stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie (art. 28 k.p.a.), uprawnionym do wniesienia skargi z art. 101 u.s.g może być jedynie ten podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone (por. wyrok NSA z 18 lipca 2008r., sygn. akt I OSK 107/08, publ.w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Zatem kwestionowanie uchwały organu gminy w tym trybie przysługuje jedynie temu, kto wykaże, że zaskarżonym rozstrzygnięciem został naruszony jego interes prawny lub uprawnienie. W doktrynie prawa administracyjnego i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się zgodnie, że interes prawny strony skarżącej, do którego wprost nawiązuje art. 101 ust. 1 u.s.g., musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. Eksponuje się przy tym bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego strony kształtowanego aktem stosowania prawa materialnego. Inaczej rzecz ujmując, strona skarżąca musi
w omawianym przypadku wykazać, że zaskarżona uchwała naruszając prawo jednocześnie wpływa na sferę materialnoprawną strony, pozbawiając pewnych uprawnień gwarantowanych przepisami prawa materialnego albo uniemożliwiając ich realizację. Mając powyższe na uwadze skład orzekający przyjął, iż skarżący wykazał, że zapisy studium dotyczące jego działki, położonej w granicach obszaru Natura 2000 Ostoja Iławska, naruszają interes prawny skarżącego poprzez realny wpływ na wykonywanie przysługującego mu do działki prawa własności, ugruntowanego w art. 64 Konstytucji RP oraz art. 140 Kodeksu cywilnego. Skarżący zasadnie powołuje się w tym względzie na zapisy studium, które określają sposób zagospodarowania jego działki. Zgodnie
z zaskarżonym studium jest to strefa rekreacyjno-turystyczna, podporządkowana wymogom ochrony przyrody, co oczywiście ogranicza sposób zagospodarowania tego terenu.
Zważyć należy, że poprzez uchwalenie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego organy gminy podejmują podstawowe ustalenia w zakresie kształtowania polityki przestrzennej. W studium określa się w szczególności: kierunki zmian w strukturze przestrzennej gminy oraz w przeznaczeniu terenów (art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), kierunki i wskaźniki dotyczące zagospodarowania oraz użytkowania terenów, w tym tereny wyłączone spod zabudowy (pkt 2). W studium dokonuje się zatem kwalifikacji poszczególnych obszarów gminy i ich przeznaczenia. Chociaż studium nie ma mocy aktu powszechnie obowiązującego, nie jest aktem prawa miejscowego, to jako akt planistyczny określa politykę przestrzenną gminy i wiąże organy gminy przy sporządzeniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 9 ust. 4 u.p.z.p.). Określone obszary gminy mogą być więc przeznaczone w planie miejscowym pod zabudowę danego rodzaju, jeśli wcześniej w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmina wskaże te obszary, jako przewidziane pod taką zabudowę. Ustalenia planu miejscowego są konsekwencją zapisów studium. Tym samym skoro studium jest wiążące dla ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy, który stanowiąc akt prawa miejscowego nie może naruszać ustaleń studium, a więc ustanawiać sprzecznych rozwiązań (co wynika jednoznacznie z treści art. 9 ust. 4, art. 15 ust. 1 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p), to wprowadzenie w studium ograniczeń co do sposobu zagospodarowania danego terenu ma realne przełożenie na uprawnienia właścicielskie skarżącego. Wobec tego, skoro radę gminy wiążą przy uchwalaniu planu ustalenia zaskarżonego studium, to pozbawienie właścicieli możliwości zaskarżenia postanowień studium wykluczałoby ich weryfikację i uniemożliwiało doprowadzenie do korzystnych dla uprawnionych rozwiązań. W takiej sytuacji tylko prawo zaskarżenia ustaleń studium czyni realnym konstytucyjne prawo do sądu poprzez merytoryczne rozpoznanie zarzutów do rozwiązań planistycznych ustalonych w studium (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 2011r. sygn. akt II OSK 1547/11 oraz z dnia 8 stycznia 2015r., sygn. akt II OSK 1222/13 i powołane tam orzeczenia, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powyższe oznacza w świetle przywołanej normy art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, że zaistniały warunki kontroli legalności zaskarżonego studium przez Sąd. Podkreślić trzeba, że uznanie naruszenia interesu prawnego skarżącego daje mu prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego na przedmiotowy akt. Przy czym skarżący może kwestionować studium tylko w ramach własnego interesu prawnego. Zakres interesu prawnego wynika zaś z prawa, jakie przysługuje skarżącemu do nieruchomości objętej zaskarżonym studium. Tym samym skarżący mógł realizować swoje prawo do sądu w tej sprawie w zakresie wyznaczonym postanowieniami art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w granicach przysługujących mu uprawnień, jako właścicielowi działki położonej na obszarze uchwalonego studium. Interpretacja taka potwierdzona została w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 września 2008 r., sygn. akt SK 76/06 orzekającym o zgodności art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 7 oraz art. 77 ust. 2 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W motywach przywołanego orzeczenia Trybunał wyraźnie wskazał, iż skarga w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym nie ma charakteru actio popularis – podstawą jest niezgodność uchwały z prawem i równoczesne naruszenie przez nią konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela, który jest mieszkańcem danej gminy lub jest z tą gminą związany prawnie (np. właściciel nieruchomości położonej na terenie gminy), a naruszenie to musi wynikać z właściwej regulacji materialnoprawnej. W związku z tym wnoszący skargę może działać tylko w swoim interesie i nie może kwestionować ustaleń co do obszarów, które nie oddziałują na jego interes prawny i co do których innym uprawnionym przysługuje prawo do wniesienia skargi.
Przepis art. 28 ust. 1 u.p.z.p. stanowi, że naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Przepis powyższy wprowadza sankcję nieważności uchwały, za określone w nim naruszenia. W doktrynie przyjmuje się, że tryb sporządzania studium lub planu miejscowego odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmują organy w celu doprowadzenia do uchwalenia tych aktów. W przypadku studium są to czynności (kolejne etapy) określone w art. 11 i 12 ust. 1 ustawy. Zaniechanie którejś z czynności może stanowić istotne naruszenie trybu, skutkujące nieważnością uchwały w całości lub części. Natomiast co do zasad sporządzania planu, o których wspomina art. 28 ust. 1 u.z.p., to nie zostały one w ustawie skatalogowane. Do pojęcia zasad odwołuje się art. 1 pkt 1 ustawy, który stanowi, że ustawa określa zasady kształtowania polityki przestrzennej przez jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej. Zasady sporządzania studium, jak podnosi się w orzecznictwie i doktrynie, powinny być interpretowane jako wartości i merytoryczne wymogi kształtowania polityki przestrzennej przez uprawnione organy. Zasady sporządzania aktu planistycznego dotyczą zatem problematyki merytorycznej związanej ze sporządzaniem aktu planistycznego, a więc zawartości aktu planistycznego (część tekstowa i graficzna, inne załączniki). Zauważyć można, że większym rygoryzmem nacechowane jest naruszenie zasad sporządzania planu. O ile bowiem naruszenie trybu sporządzania planu może stanowić podstawę nieważności uchwały tylko wówczas, gdy jest istotne, to przy naruszeniu zasad ich sporządzania, każde naruszenie wywołuje skutek nieważności uchwały, uznawane jest więc za rażące naruszenie prawa. O istotności naruszenia trybu decyduje natomiast wpływ stwierdzonego naruszenia na treść rozstrzygnięcia planistycznego bądź na prawa uczestników procesu planistycznego (zwłaszcza właścicieli nieruchomości) zagwarantowane im przede wszystkim w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (zob.: Z. Niewiadomski (red.): Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, Warszawa 2004, s. 251-253).
W pierwszej kolejności Sąd przeanalizował zgodność z przepisami prawa przeprowadzonej procedury uchwalania zaskarżonego studium. Kontrola ta potwierdziła podniesiony przez skarżącego zarzut nierozpatrzenia przez Radę Miejską uwag wniesionych m.in. przez skarżącego do projektu studium, a nieuwzględnionych przez Burmistrza. Z przedstawionego przez organ protokołu z posiedzenia Rady Miejskiej
z dnia 28 maja 2014r., wynika, że pod głosowanie poddano samą uchwałę
w przedmiocie studium. Nie ma w nim natomiast żadnej wzmianki, aby przed przyjęciem uchwały analizowano nieuwzględnione przez Burmistrza uwagi, zgłaszane przez właścicieli konkretnych działek i poddano pod głosowanie poszczególne uwagi. Zawarcie w § 2 pkt 4 zaskarżonej uchwały zapisu, że integralną część uchwały stanowi załącznik nr 4 – rozstrzygnięcie dotyczące uwag do studium, nie wystarczy do uznania, że organ stanowiący zrealizował obowiązek rozstrzygnięcia o sposobie rozpatrzenia uwag. Stanowiące integralną część tego załącznika "Szczegółowe rozstrzygnięcie uwag..." jest w istocie dokładną kopią rozstrzygnięcia Burmistrza o nieuwzględnieniu uwag, stanowiącego załącznik nr 6 do protokołu z LI zwyczajnej sesji Rady Miejskiej, co też poddaje w wątpliwość, aby Rada Miejska zweryfikowała zasadność nieuwzględnienia uwag przez Burmistrza. Zważywszy, że nałożony art. 12 ust. 1 u.p.z.p. na radę gminy obowiązek rozstrzygnięcia o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu studium służy zabezpieczeniu praw osób trzecich przed ewentualnymi naruszeniami ich interesów, to brak rozstrzygnięcia w tym przedmiocie jest istotnym naruszeniem trybu sporządzania studium.
Przepis art. 12 ust. 1 u.p.z.p. stanowi, że studium uchwala rada gminy, rozstrzygając jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag o których mowa w art. 11 pkt 12. Tekst i rysunek studium oraz rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag stanowią załącznik do uchwały o uchwaleniu studium. Ustawa nie zawiera rozstrzygnięcia co do formy dokonania tej czynności. Z literalnego brzmienia przepisu wynika, że rozstrzygnięcie rady ma charakter merytoryczny i towarzyszy mu ocena zasadności uwagi, w wyniku której uwaga może zostać uwzględniona lub odrzucona. W doktrynie podkreśla się, że rada nie może ograniczyć się do rozpatrzenia "listy uwag" nieuwzględnionych przez organ sporządzający projekt studium, ale musi się zapoznać z ich treścią oraz poddać głosowaniu poszczególne uwagi z listy, a nie rozstrzygać zbiorczo wobec całej listy w jednym głosowaniu. Organ stanowiący gminy może zapoznać się z argumentacją wójta, burmistrza (prezydenta miasta), może też analizować treść poszczególnych uwag we własnym zakresie. W wyniku oceny zasadności uwag, rada gminy może uznać potrzebę ich uwzględnienia w studium, co może skutkować zmianą projektu studium i przekazaniem go organowi wykonawczemu w celu dokonania zmian wynikających z uwzględnienia przez radę uwag. Omawiany przepis mówi o uchwaleniu studium z jednoczesnym rozstrzygnięciem w sprawie uwag. Jednak skoro rada może uwzględnić uwagi i przez to wpłynąć na zmianę treści projektu studium, to niezasadne byłoby uchwalenie studium
z załącznikiem, który uwzględnia uwagi bez odzwierciedlenia tego w treści studium. Rozpatrzenie uwag powinno być zatem czynnością odrębną od uchwalenia studium
i poprzedzającą jego uchwalanie. W ten sposób możliwe byłoby przekazanie organowi wykonawczemu gminy uwag uwzględnionych przez radę do wprowadzenia ich do studium. Dopiero po uprzednim przegłosowaniu stanowiska wobec każdej z przekazanych radzie uwag, możliwe jest podjęcie zbiorczej uchwały w sprawie studium z rozstrzygnięciem
o sposobie rozpatrzenia uwag jako jej załącznika (por. Niewiadomski Z., Jaroszyński K., Szmytt A., Złakowski Ł., Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, C.H.Beck 2011, s.129-130).
Przedstawiony powyżej pogląd podziela również judykatura. Przytoczone poniżej wyroki wprawdzie dotyczą rozpatrzenia przez radę gminy uwag do projektu planu, a nie studium, jednak wobec uregulowania tych kwestii w sposób jednolity można je powołać dla uzasadnienia wagi stwierdzonego uchybienia. I tak w wyroku z dnia 23 marca 2011 r., w sprawie o sygn. akt II OSK 2587/10, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że norma nakazująca wraz z uchwaleniem planu rozstrzygnąć jednocześnie o sposobie uwzględnienia uwag do planu oznacza, że aby rozstrzygnąć o sposobie rozpatrzenia uwag, rada gminy musi uprzednio uwagi te rozpatrzyć, a więc poddać ocenie ich zasadność i ewentualną możliwość uwzględnienia, czy też brak takiej możliwości, nie sugerując się tym, jakie stanowisko w tym względzie zajął organ wykonawczy gminy, gdyż nie ma ono charakteru wiążącego. NSA podkreślił, że nie jest możliwe poddanie pod głosowanie rady gminy, podejmującej uchwałę w kwestii rozstrzygnięcia o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu "listy" uwag nie uwzględnionych przez organ wykonawczy gminy, gdyż nie odpowiada to w żadnej mierze wymogowi rozpatrzenia uwag. Każda ze zgłoszonych uwag musi być bowiem rozpatrzona indywidualnie, a w konsekwencji rozstrzygnięcie w tym zakresie także musi mieć charakter indywidualnej uchwały. Wobec tego, chociaż wykładnia gramatyczna nie daje jednoznacznej odpowiedzi, jak dokładnie miałoby wyglądać rozstrzygnięcie w kwestii uwag do planu, to wykładnia funkcjonalna i systemowa tej normy pozwala uznać, że rozpatrzenie uwag powinno być czynnością odrębną od uchwalenia planu i poprzedzającą jego uchwalenie, aby ewentualnie uwzględnione uwagi zawrzeć w projekcie planu (podobnie wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 589/10, z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 713/10, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
W wyroku z dnia 6 października 2011r. sygn. akt II OSK 1335/11 Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że nierozpatrzenie poszczególnych uwag przez organ stanowiący gminy jest istotnym naruszeniem trybu sporządzania planu miejscowego, o którym mowa w art. 28 ust. 1 ustawy, skutkującym nieważnością uchwały. Sąd ten podkreślił, że ustawowy wymóg rozstrzygnięcia przez radę gminy o sposobie rozpatrzenia uwag stanowi gwarancję udziału czynnika społecznego w procedurze sporządzania planu i stwarza jedną z możliwości wpływania na jego treść. Zaznaczono, że właściciele nieruchomości mają prawo zgłaszania wniosków i uwag do projektu, które powinny być w całości rozpatrzone przez organy gminy. Na organach tych ciąży obowiązek szczegółowego wyjaśnienia, jakie przesłanki przemawiają za ograniczeniem prawa własności nieruchomości przysługującego danej osobie. NSA wyjaśnił, że nie można przyspieszać procedury planistycznej kosztem eliminowania z niej czynności, które są realizacją demokracji bezpośredniej i świadczą o transparentności organów władzy publicznej obligowanej do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP).
W wyroku z dnia 16 stycznia 2015r., sygn. akt II OSK 2635/13 Naczelny Sąd Administracyjny podtrzymał dotychczasowe stanowisko o konieczności indywidualnego przegłosowania przez radę poszczególnych uwag zgłoszonych do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W wyroku tym NSA wyjaśnił, że tryb pracy organów gminy (miasta) powinien następować z poszanowaniem obowiązków ciążących na tych organach mocą przepisów powszechnie obowiązującego prawa. Określona statutem procedura uchwałodawcza nie może zatem i nie wyłącza obowiązku rozpatrzenia uwag do projektu planu przed podjęciem uchwały zatwierdzającej plan miejscowy. Skoro ustawodawca w normie prawnej "rozdzielił" czynność rozpatrzenia uwag od czynności rozstrzygnięcia o ich rozpatrzeniu oraz uchwalenia planu, to nie można przyjąć, że omówienie projektu planu, dyskusja nad nim w toku pierwszego czytania oraz zapewnienie możliwości wnoszenia poprawek do projektu planu (także do jego załączników, w tym listy uwag nieuwzględnionych przez Prezydenta Miasta), a następnie głosowanie nad wniesionymi poprawkami w toku drugiego czytania, jest równoznaczne z tym, że Rada Miasta rozpatrzyła uwagi do projektu planu zgodnie z dyspozycją art. 20 ust. 1 u.p.z.p.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, nie można przyjąć, aby dyskusja nad nieuwzględnionymi przez Burmistrza uwagami na posiedzeniach Komisji, poprzedzających posiedzenie Rady Miejskiej, a także zapoznanie się przez radnych
z treścią załącznika nr 4 do uchwały, wyczerpywało obowiązek rozpatrzenia uwag przez radę, jako organu stanowiącego gminy.
Reasumując, zaniechanie przez Radę Miejską rozpatrzenia uwag skutkuje kwalifikowaną wadliwością uchwalonego studium, co obligowało Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego całego tego aktu, stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a.
Wobec nierozpatrzenia uwag przez Radę Miejską, na obecnym etapie Sąd nie może wypowiadać się szczegółowo co do zasadności przyjętych w studium rozwiązań dla obszaru, na którym znajduje się działka skarżącego. Bezpodstawnie jednak skarżący zarzuca zakreślenie w studium położenia miejscowości S., w tym jego działki w granicach Natura 2000 Ostoja Iławska, oznaczonego kodem PLH 280053. Bezspornym w sprawie jest, że obszar ten został rekomendowany przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej jako: "GDOŚ") Komisji Europejskiej jako obszar o znaczeniu dla Wspólnoty. Z informacji znajdujących się i Internecie, podanych przez GDOŚ w standardowym formularzu danych Natura 2000, wynika, że obszar Ostoja Iławska został zaproponowany jako obszar o znaczeniu dla Wspólnoty w październiku 2009r. Natomiast w marcu 2011r. został zatwierdzony przez Komisję Europejską. W takiej sytuacji, stosownie do art. 4 ust. 4 dyrektywy Rady Unii Europejskiej z dnia 21 maja 1992r. nr 92/43/EWG w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz.U.UE.L z1992 poz. 206, s. 7), Państwo Członkowskie możliwie najszybciej, nie później niż w ciągu sześciu lat, ma obowiązek wyznaczenia tego terenu jako specjalny obszar ochrony. W art. 4 ust. 2 tej dyrektywy przyjęto, że to Komisja, w porozumieniu z każdym Państwem Członkowskim, opracowuje projekt wykazu terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, oparty o wykazy poszczególnych Państw Członkowskich. Zgodnie z akapitem trzecim tego ustępu wykaz terenów zostaje następnie przyjęty przez Komisję. Zatem to Komisja Europejska decyduje ostatecznie o zatwierdzeniu określonego terenu jako mającego znaczenie dla Wspólnoty i podlegającego szczególnej ochronie z uwagi na cele Natura 2000. Samo zatwierdzenie zaproponowanego obszaru jest wiążące dla Państwa Członkowskiego dopóki nie zostanie uzgodniona z Komisją i zatwierdzona przez nią zmiana kwalifikacji tego obszaru. Z unormowaniami art. 4 cytowanej dyrektywy koresponduje m.in. art. 27, art. 27a, art. 28 i art. 38 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (j.t.Dz. U. z 2013r. poz. 627 ze zm.). Stosownie do art. 27a ust. 3 tej ustawy zmiana granic lub likwidacja obszaru specjalnej ochrony ptaków lub specjalnego obszaru ochrony siedlisk następuje po uzyskaniu zgody Komisji Europejskiej. W tym celu GDOŚ występuje z opinią do Komisji Europejskiej, po zasięgnięciu opinii właściwej miejscowo gminy (art. 27 ust. 2 i art. 38 ustawy o ochronie przyrody). W rozpatrywanym przypadku, jak wynika ze stanowisk obu stron, procedura wykluczenia miejscowości Skitławki z obszaru Natura 2000 Ostoja Iławska, została wszczęta, ale dotychczas Komisja Europejska nie wypowiedziała się w tym przedmiocie. Wiążące w związku z tym pozostaje aktualnie zatwierdzenie obszaru Natura 2000 o nazwie Ostoja Iławska w granicach przyjętych przez Komisję Europejską w 2011r. Zgodnie z art. 27a ust. 4 ustawy o ochronie przyrody specjalne obszary ochrony siedlisk minister właściwy do spraw środowiska wyznacza po uzgodnieniu z Komisją Europejską w terminie 6 lat od dnia zatwierdzenia tego obszaru przez Komisję Europejską jako obszar mający znaczenie dla Wspólnoty. Do dnia dzisiejszego Minister Środowiska nie wydał rozporządzenia, wyznaczającego obszar –Ostoja Iławska, jako obszar specjalnej ochrony. Samo jednak zatwierdzenie tego obszaru przez Komisję Europejską nakazuje uwzględniać przyjęty obszar jako podlegający szczególnej ochronie. Takie stanowisko wynika m.in. z treści art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którym, jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. Zgodnie natomiast z art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Polski do Unii Europejskiej (Dz.U z 2004r. nr 90, poz. 864) od dnia przystąpienia nowe Państwa Członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia. "Wejście do Unii powoduje, że jej system prawny staje się systemem własnym przystępującego./.../ W wyniku przystąpienia na terytorium przystępującego Państwa powstaje porządek, obejmujący dotychczasowy system prawa narodowego oraz całe acquis communautaire." (Ewa Łętowska glosa do orzeczenia NSA z 21 października 2004 r., sygn. akt FSK 571/04, OSP 2005/5/71).
Podnieść należy, że europejska sieć Natura 2000 jest systemem ochrony zagrożonych składników różnorodności biologicznej kontynentu europejskiego, wdrażanym od 1992 r. w sposób spójny pod względem metodycznym i organizacyjnym na terytorium wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej. Tworzona jest na podstawie dwóch dyrektyw Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikich ptaków oraz dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory. Przepisy obu aktów zostały transponowane do ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie z art. 25 ust. 1 tej ustawy sieć obszarów Natura 2000 obejmuje: obszary specjalnej ochrony ptaków, specjalne obszary ochrony siedlisk, obszary mające znaczenie dla Wspólnoty.
Zatwierdzenie przez Komisję Europejską obszaru Ostoja Iławska (kod obszaru PLH 280053) jako obszaru Natura 2000 oznacza, że obszar ten w granicach zatwierdzonych podlega ochronie zgodnie z przepisami cytowanej dyrektywy, a także korespondującej z nią ustawy o ochronie przyrody. Tym samym do obszaru tego mają wprost zastosowanie przepisy tych aktów normatywnych i nie ma potrzeby ich powielania w aktach planistycznych, które muszą uwzględniać występujące na terenie danej gminy uwarunkowania faktyczne i prawne. Władztwo planistyczne gminy ogranicza się do kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na terenie gminy, poprzez ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania poszczególnych terenów. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 i 9 u.p.z.p. w studium uwzględnia się uwarunkowania wynikające w szczególności z wymogów ochrony środowiska, przyrody oraz występowania obiektów i terenów chronionych na podstawie przepisów odrębnych. W związku z tym organy gminy oraz RDOŚ zobligowane były uwzględnić zasięg obszaru –Ostoja Iławska w granicach dotychczas zatwierdzonych. Na etapie uchwalania studium nie ma prawnej możliwości domagania się zmiany tych granic, gdyż jak wynika z powyższych rozważań, obowiązuje w tym względzie odrębna i niezależna procedura, która w omawianym przypadku została już wszczęta. Niepotrzebnie tym samy skarżący stara się udowodnić, że na spornym obszarze nie występują gatunki, czy siedliska chronione.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 10 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p.
W myśl tego przepisu w studium określa się w szczególności obszary oraz zasady ochrony środowiska i jego zasobów, ochrony przyrody, krajobrazu kulturowego i uzdrowisk. Wbrew przekonaniu skarżącego unormowanie to adresowane jest wyłącznie do organów gminy, a nie do RDOŚ. Skarżący błędnie domaga się zamieszczenia w studium planu zadań ochronnych, o którym mowa w art. 28 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie z tym przepisem regionalny dyrektor ochrony środowiska ustanawia, w drodze aktu prawa miejscowego w formie zarządzenia, plan zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000, kierując się koniecznością utrzymania i przywracania do właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000. Jak wynika z treści tego przepisu plan zadań ochronnych stanowi odrębny od studium akt, który sporządza RDOŚ. Natomiast zasady ochrony środowiska i jego zasobów, ochrony przyrody, krajobrazu kulturowego, do których odwołuje się też art. 15 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p., nakazujący określenie również takich zasad w planie miejscowym, rozumieć należy zgodnie z § 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2003r. Nr 164, poz.1587). Przepis ten stanowi, że przy zapisywaniu ustaleń projektu tekstu planu miejscowego: ustalenia dotyczące zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego powinny zawierać nakazy, zakazy, dopuszczenia i ograniczenia w zagospodarowaniu terenów wynikające z:
a) potrzeb ochrony środowiska, o których mowa w szczególności w art. 72 i 73 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627, z późn. zm.2)), b) obowiązujących ustaleń planów ochrony ustanowionych dla parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych, a także dla innych form ochrony przyrody występujących na terenach objętych projektem planu miejscowego. Zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy o ochronie środowiska w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego zapewnia się warunki utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalną gospodarkę zasobami środowiska, w szczególności przez:
1) ustalanie programów racjonalnego wykorzystania powierzchni ziemi, w tym na terenach eksploatacji złóż kopalin, i racjonalnego gospodarowania gruntami;
2) uwzględnianie obszarów występowania złóż kopalin oraz obecnych i przyszłych potrzeb eksploatacji tych złóż;
3) zapewnianie kompleksowego rozwiązania problemów zabudowy miast i wsi, ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki wodnej, odprowadzania ścieków, gospodarki odpadami, systemów transportowych i komunikacji publicznej oraz urządzania
i kształtowania terenów zieleni;
4) uwzględnianie konieczności ochrony wód, gleby i ziemi przed zanieczyszczeniem
w związku z prowadzeniem gospodarki rolnej;
5) zapewnianie ochrony walorów krajobrazowych środowiska i warunków klimatycznych;
5a) uwzględnianie potrzeb w zakresie zapobiegania ruchom masowym ziemi i ich skutkom;
6) uwzględnianie innych potrzeb w zakresie ochrony powietrza, wód, gleby, ziemi, ochrony przed hałasem, wibracjami i polami elektromagnetycznymi.
2. W studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, przy przeznaczaniu terenów na poszczególne cele oraz przy określaniu zadań związanych z ich zagospodarowaniem w strukturze wykorzystania terenu, ustala się proporcje pozwalające na zachowanie lub przywrócenie na nich równowagi przyrodniczej i prawidłowych warunków życia.
3. W studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego określa się także sposób zagospodarowania obszarów zdegradowanych w wyniku działalności człowieka, klęsk żywiołowych oraz ruchów masowych ziemi.
4. Wymagania, o których mowa w ust. 1-3, określa się na podstawie opracowań ekofizjograficznych, stosownie do rodzaju sporządzanego dokumentu, cech poszczególnych elementów przyrodniczych i ich wzajemnych powiązań.
5. Przez opracowanie ekofizjograficzne rozumie się dokumentację sporządzaną na potrzeby studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz planu zagospodarowania przestrzennego województwa, charakteryzującą poszczególne elementy przyrodnicze na obszarze objętym studium lub planem i ich wzajemne powiązania.
Z unormowań tych wynika, że określenie w studium zasad ochrony środowiska
i ochrony przyrody nie polega na powielaniu przepisów powszechnie obowiązującego w tym względzie prawa i nie musi zostać wypunktowane w jednym konkretnym fragmencie studium, ale powinno wynikać z przyjętych rozwiązań odnoszących się do poszczególnych obszarów, odpowiednio do panujących tam uwarunkowań, respektujących wymogi ochrony środowiska i przyrody. W ocenie Sądu zapisy studium, zacytowane w skardze, na które powołuje się też w odpowiedzi na skargę organ (pkt 5.1 ppkt 2 –Kierunki gospodarowania zasobami środowiska/ Wskazania dla terenów znajdujących się w granicach obszaru Natura 2000 oraz pkt 6.1 ppkt 1 i 2 określające ustalenia dla strefy T rekreacyjno-turystycznej) zawierają wytyczne podporządkowane rygorom ochrony środowiska i przyrody.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło