II SA/Ol 159/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Hanna Raszkowska Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2012r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami 1/ uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]", 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia"[...]" D. K. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na Pa. K., P. K. i J. K. wraz z dodatkami z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na J. K. oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez Pa. K. i P. K. Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", Kierownik Sekcji Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta, przyznał D. K. zasiłek rodzinny wraz z wnioskowanym dodatkiem na Pa. K. oraz zasiłek rodzinny na J. K. Natomiast decyzją z dnia "[...]",nr "[...]", organ ten odmówił D. K. przyznania zasiłku rodzinnego wraz z wnioskowanym dodatkiem na syna P. K. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej wnioskowanego na J. K. W uzasadnieniu drugiego z wymienionych rozstrzygnięć organ I instancji wskazał, że P. K. przebywa w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w P., w którym ma zapewnione pełne nieodpłatne utrzymanie, co w świetle art. 7 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyklucza przyznanie zasiłku rodzinnego. Organ podał także, że zgodnie z art. 12a ust. 2 tej ustawy, dodatek przysługuje na trzecie i następne dzieci uprawnione do zasiłku. W odwołaniu od powyższej decyzji D. K. podniósł, że Ośrodek w P. nie zapewnia jego synowi pełnego utrzymania, gdyż razem z małżonką muszą zapewnić mu odzież i obuwie stosowne do pory roku. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Dyrektora Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w P. z dnia "[...]", z którego wynika, że placówka zapewnia nieodpłatne pełne utrzymanie dla swojego wychowanka – P. K. W tych okolicznościach organ uznał, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 7 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym, zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Dodał przy tym, że stosownie do art. 3 pkt 7 powołanej ustawy, instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie jest między innymi młodzieżowy ośrodek wychowawczy, jeśli zapewnia nieodpłatnie pełne utrzymanie. Organ wskazał, że nie ma definicji legalnej pojęcia "całodobowe utrzymanie", zaś w potocznym znaczeniu sformułowanie to obejmuje wyżywienie i zakwaterowanie, dostarczenie środków do życia, koszty egzystencji. Przytoczył także brzmienie § 19 ust. 1 i § 66 ust. 9 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 maja 2011r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. Nr 109, poz. 631), z których wynika, że młodzieżowy ośrodek wychowawczy zapewnia wychowankom całodobową opiekę, jak również pokrycie kosztów wyżywienia oraz zaopatrzenia wychowanka w odzież, obuwie, środki czystości i środki higieny osobistej oraz leki, okulary, podręczniki i pomoce szkolne, a także kieszonkowe. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie – D. K. zarzucił organom obu instancji, że nie podjęły żadnych kroków mających na celu ustalenie zakresu świadczeń udzielanych przez Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w P., a tym samym zaniechały ustalenia, czy Ośrodek ten mieści się w definicji szkoły bądź instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie (art. 3 pkt 7 i 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Powołał się przy tym na pismo z Ośrodka z dnia "[...]", nr "[...]", w którym zawarte są informacje, jakie świadczenia zapewnia Ośrodek, a jakie ciążą na rodzicach. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż organy obu instancji z naruszeniem reguł postępowania dowodowego przyjęły, że w niniejszej sprawie wystąpiła negatywna przesłanka do przyznania zasiłku rodzinnego na P. K. (syna skarżącego). Zgodnie bowiem z art. 7 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), zasiłek rodzinny nie przysługuje między innymi, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, za którą - w świetle art. 3 pkt 7 powołanej ustawy, uważa się między innymi młodzieżowy ośrodek wychowawczy, jeżeli zapewnia nieodpłatnie pełne utrzymanie. W ocenie organów obu instancji, Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w P., w którym przebywa syn skarżącego, jest instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie. Na poparcie swojego twierdzenia organy powołały się przede wszystkim na treść zaświadczenia Dyrektora tego Ośrodka z dnia "[...]", z którego wynika, że placówka zapewnia nieodpłatne pełne utrzymanie dla swojego wychowanka – P. K. Organy nie poczyniły jednak żadnych ustaleń mających na celu zweryfikowanie twierdzeń skarżącego, jakoby zobowiązany był on do zapewnienia synowi odzieży i obuwia stosownego do pory roku, mimo że skarżący podnosił tą okoliczność zarówno przy składaniu wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego, jak i w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Za niewystarczające w tym zakresie uznać należy przywołanie przez organ odwoławczy brzmienia § 19 ust. 1 i § 66 ust. 9 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 maja 2011r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. Nr 109, poz. 631), stanowiących podstawę funkcjonowania także Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w P. Zauważyć bowiem należy, że w skardze do tutejszego Sądu skarżący powołał się na pismo z tego Ośrodka z dnia "[...]", nr "[...]", w którym zawarte są informacje, jakie świadczenia zapewnia Ośrodek, a jakie ciążą na rodzicach. Pismo to, jak się okazało w toku postępowania sądowego, zostało przesłane przez skarżącego organowi odwoławczemu, który to organ z niewiadomych przyczyn nie dołączył jednak tego pisma do akt kontrolowanej sprawy i przesłał je tutejszemu Sądowi dopiero na wezwanie. Z pisma tego wynika natomiast, że wyposażenie wychowanka w odzież i obuwie należy do opiekunów prawnych. Do akt administracyjnych sprawy przekazanych Sądowi nie dołączono także "notatki" lub kopii orzeczenia Sądu Rejonowego dotyczącego umieszczenia P. K. w Ośrodku Wychowawczym, na które powoływał się pełnomocnik organu w toku rozprawy przed Sądem. Z orzeczenia zaś Sądu Rejonowego ma wynikać kwestia zwolnienia z odpłatności za utrzymanie P. K. w Ośrodku Wychowawczym. Pominięcie tych kwestii i ich wpływu na sytuację skarżącego narusza dyspozycję art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zgodnie z którą, organy administracji publicznej prowadząc postępowanie, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej obowiązane są tym samym do prowadzenia postępowania w taki sposób, by wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności sprawy i wnikliwego przeanalizowania wpływu ustalonych okoliczności na treść podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia, i ujęcia tego w uzasadnieniu (wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2001r., V SA 1611/00, LEX nr 80635). Naruszenie wskazanych przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, ponieważ w razie potwierdzenia się okoliczności wskazanych przez skarżącego co do rzeczywistego zakresu finansowania przez Ośrodek, w którym przebywa syn skarżącego, kosztów jego utrzymania, wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego okazałby się zasadny. Podnieść bowiem należy, że w orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, do którego przychyla się także skład orzekający w niniejszej sprawie, że pod pojęciem pełnego nieodpłatnego utrzymania, mieści się nieodpłatne zaspokojenie wszystkich uzasadnionych podstawowych potrzeb życiowych osoby uprawnionej, w szczególności w zakresie wyżywienia, mieszkania i opieki przez wszystkie dni w tygodniu, a także innych potrzeb jak: stosownego do pór roku ubrania, obuwia czy środków czystości (por. wyrok WSA w Poznaniu z 13.09.2006r., IV SA/Po 792/05, wyrok WSA w Kielcach z 19.08.2011r., II SA/Ke 373/11 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z 10.06.2010r., II SA/Rz 140/10 – orzeczenia dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien zatem w pierwszej kolejności ustalić rzeczywisty zakres utrzymania, jaki zapewnia nieodpłatnie synowi skarżącego Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w P, a następnie ocenić, czy zakres ten wyczerpuje przesłankę niedpłatnego pełnego utrzymania, o której mowa w art. 3 pkt 7 w zw. z art. 7 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z uwzględnieniem oceny prawnej Sądu wyrażonej w tym przedmiocie. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.