II SA/Ol 171/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi B.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca – B.K. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W jego uzasadnieniu wskazała, iż: jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tychże kosztów; środki pieniężne na utrzymanie jej rodziny są bardzo małe; od kilku lat mąż jest na rencie inwalidzkiej, ona zaś od 12 miesięcy przebywała najpierw na zasiłku chorobowym, a teraz na zasiłku rehabilitacyjnym; koszty leczenia jej i jej męża są bardzo duże; z renty męża i jej zasiłku utrzymują się również dwie uczące się córki (w szkole średniej i na studiach); działalność gospodarcza, którą prowadzi córka jest niedochodowa. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała nadto, iż posiada majątek w postaci nieruchomości rolnej o powierzchni 0,9 ha oraz budynek gospodarczy (adres skarżącej), jej mąż posiada zaś ½ domu, który dostanie po śmierci rodziców. Miesięczny dochód rodziny pochodzi z zasiłku chorobowego skarżącej (495,54 zł brutto), renty jej męża (811,44 zł brutto) oraz działalności gospodarczej ich starszej córki (300 zł brutto). Skarżąca została wezwana do złożenia wyciągów z rachunków bankowych, dokumentacji podanych dochodów oraz oświadczenia podającego przeciętną miesięczną wysokość poszczególnych wydatków. W odpowiedzi oświadczyła, iż: przeciętne koszty poszczególnych wydatków wynoszą w miesiącu około 2000 zł (opłaty stałe: 550 zł, leki: 300 zł, żywność: 1000 zł, wyjazdy i koszty wizyt lekarskich: 150 zł); posiada rachunek bankowy "[...]", na który co miesiąc wpływa wyłącznie kwota 130 zł z tytułu zasiłku rodzinnego; "nie posiada(-) przebiegu dokonanych operacji z tego rachunku, gdyż w siedzibie "[...]" nie wydają takiego potwierdzenia, gdyż jest to konto internetowe"; lokat terminowych i innych rachunków bankowych nie posiada. Przedłożone zostały również: oświadczenie męża skarżącej o nieposiadaniu rachunków bankowych; wyciągi z rachunku bankowego jej starszej córki, zawierające zestawienia operacji z okresu od 30 stycznia do 30 marca 2009 r.; kopie odcinków przekazów pocztowych z ZUS. Rozpatrując zgłoszony wniosek zważono, co następuje: Jak stanowi art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zwanej w skrócie: "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z użycia w przytoczonym unormowaniu określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w którejś z przewidzianych w nim sytuacji. Służy temu środek dowodowy w postaci oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez nią na urzędowym formularzu, które winno obejmować dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym (art. 252 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie stwierdzono potrzebę przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego (art. 255 p.p.s.a.) w zakresie wzajemnej relacji pomiędzy dochodami rodziny i jej niezbędnymi wydatkami. Najistotniejsze znaczenie miała tu kwestia "bardzo dużych" kosztów leczenia oraz weryfikacja dochodów (brutto), szczególnie tych, które przynosi działalność gospodarcza. W dniu 9 kwietnia 2009 r. (we wniosku) skarżąca podała, iż świadczenia pobierane przez nią i jej męża wynoszą razem 1306,98 zł, przy czym jest to suma wartości brutto (bez potrąceń). Z przedłożonych w odpowiedzi na wezwanie kopii odcinków przekazów pocztowych wynika natomiast, iż suma wartości tychże świadczeń wyniosła netto (po potrąceniach) 1325,80 zł w lutym 2009 r. i 1400,84 zł w marcu 2009 r. Ponadto na rachunek bankowy skarżącej co miesiąc wpływa 130 zł zasiłku rodzinnego, a na rachunek bankowy jej córki "socjalne" z "[...]" w wysokości 286,06 zł. Nawet jeśliby pominąć wykazane rozbieżności, to i tak bez odpowiedzi pozostawałoby pytanie, w jaki sposób wydatki rodziny mogą przekraczać jej dochody. Skarżąca nie przedłożyła wyciągów z posiadanego przez siebie rachunku bankowego oraz nie udokumentowała dochodów z tytułu działalności gospodarczej. Nie można uwzględnić tłumaczenia, że uzyskanie wyciągów z "konta internetowego" nie jest możliwe. Przeczą temu informacje zamieszczone na stronie internetowej banku pod adresem: "[...]". Z kolei w kwestii nieudokumentowania dochodu córki skarżącej nie można snuć przypuszczeń, iż kwota 300 zł nie pochodzi, wbrew wyraźnemu stwierdzeniu w rubryce 10 formularza PPF, z tytułu działalności gospodarczej, lecz jest stypendium socjalnym - tylko dlatego, że ma ono zbliżoną wysokość, a sama działalność została określona w uzasadnieniu wniosku jako "niedochodowa". W kontekście wcześniejszych uwag, dotyczących stosunku dochodów rodziny do ponoszonych przez nią wydatków, nie sposób nie odnotować tu faktu, iż w całym dokumentowanym okresie konto córki skarżącej wykazywało saldo dodatnie. Zastanawia okoliczność braku jakichkolwiek wpływów z działalności gospodarczej przy równoczesnym pokryciu wysokiego rachunku telefonicznego (170,90 zł) oraz opłaty za użytkowanie konta Allegro (86,22 zł). Sąd nie jest jednak zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. To sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, ponieważ to na nim spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę przedstawione (tak Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z dnia 27 lutego 2008 r., sygn. akt I OZ 95/08 - dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa. gov.pl). Brak wyjaśnienia wątpliwości powstałych przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy uniemożliwia jego pozytywne rozpoznanie. Niedopełnienie obowiązku przesłania pełnej dokumentacji dotyczącej stanu majątkowego skarżącego uniemożliwiło dokonanie właściwej oceny jego sytuacji majątkowej i w konsekwencji przesądziło o odmowie uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Z punktu widzenia art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nieuzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy o dodatkowe informacje dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego należy potraktować jako niewykazanie, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (z uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2007 r., sygn. akt I OZ 830/07 - - dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa. gov.pl). Mając na względzie powyższe, orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.