II SA/Ol 196/19

WyrokWSA w Olsztynie2019-04-11

Skład orzekający: Janina Kosowska, Tadeusz Lipiński, Piotr Chybicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o warunkach zabudowy dla samowolnie wybudowanego urządzenia wodnego (pomostu rekreacyjnego) może zostać umorzona jako bezprzedmiotowa, jeśli nie zostało wszczęte postępowanie legalizacyjne, a jeśli tak, to jakie są relacje między postępowaniem o ustalenie warunków zabudowy a postępowaniem legalizacyjnym w przypadku urządzeń wodnych?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy naruszyły zasady postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1 k.p.a.) poprzez niewyjaśnienie daty wybudowania pomostu, co uniemożliwia ustalenie właściwych przepisów prawa budowlanego do jego legalizacji. Ponadto, Kolegium błędnie zinterpretowało art. 64a Prawa wodnego z 2001 r., umarzając postępowanie jako bezprzedmiotowe. W przypadku urządzeń wodnych, postępowanie o ustalenie warunków zabudowy wyprzedza postępowanie legalizacyjne, a nie odwrotnie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla budowy pomostu rekreacyjnego na jeziorze, który został już wybudowany. Organ I instancji odmówił ustalenia warunków zabudowy z powodu braku tzw. dobrego sąsiedztwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ pomost już istniał, a nie toczyło się dla niego postępowanie legalizacyjne. Strony wniosły skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A. P., M. L., J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie warunków zabudowy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących A. P., M. L., J. P. solidarnie kwotę 997 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze (Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej jako: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania A. P., M. L. i J. P. od decyzji nr "[...]" z dnia "[...]" wydanej z upoważnienia Wójta Gminy "[...]" przez Sekretarza Gminy odmawiającej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie pomostu rekreacyjnego na jeziorze "[...]", na działce nr "[...]" w obrębie "[...]", gmina "[...]" na wysokości działki o nr ew. "[...]" w obrębie "[...]", gmina "[...]" – uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie przed organem I instancji. Zakwestionowana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia "[...]" organ I instancji odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie pomostu rekreacyjnego na jeziorze ‘[...]", na działce nr "[...]" w obrębie "[...]". Przyczynę wydania decyzji odmownej stanowiło niespełnienie przesłanki określonej w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tj. brak tzw. dobrego sąsiedztwa dla przedmiotowej inwestycji. W odwołaniu od powyższej decyzji A. P., M. L. i J. P. zarzucili jej naruszenie art. 8 § 1, art. 15, art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. oraz art. 64 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 3 pkt 2 i art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym W uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" Kolegium, przytaczając treść art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1945, dalej: u.g.n.) podniosło, że decyzja o warunkach zabudowy wydawana jest na etapie poprzedzającym wystąpienie inwestora o pozwolenie na budowę, a tym samym dotyczyć może wyłącznie planowanego przedsięwzięcia budowalnego, a nie inwestycji realizowanej, a tym bardziej już zrealizowanej. Gdy obiekt już istnieje, możliwość ubiegania się przez inwestora o wydanie decyzji o warunkach zabudowy musi pozostać w ścisłym związku z postępowaniem legalizacyjnym, w ramach którego wydawane jest postanowienie w tym przedmiocie. Dlatego też w sytuacji realizowanej już inwestycji i dysponowania przez inwestora postanowieniem wydanym przez organ nadzoru w trybie art. 48 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, z wniosku, jak i z decyzji powinno wyraźnie wynikać, że warunki zabudowy dotyczą trybu legalizacyjnego. Kolegium podniosło, że z akt rozpatrywanej sprawy w sposób bezsporny wynika, że pomost, którego dotyczy postępowanie już istnieje. Zarówno organ I instancji, jak i odwołujący podkreślają, że chodzi o legalizację istniejącego pomostu. W aktach sprawy znajduje się decyzja Naczelnika Gminy "[...]" z dnia "[...]" w sprawie udzielenia pozwolenia wodno-prawnego dla R. O. na budowę pomostu o wymiarach 8 m x 2 m na północnym brzegu jeziora "[...]". W aktach sprawy znajduje się również kserokopia decyzji z dnia "[...]" umarzającej postępowanie w sprawie nielegalnego wykonania pomostu na jeziorze "[...]", przy działce nr "[...]", obręb "[....]". Kolegium wskazało, że w związku z tym, że w aktach sprawy brak było potwierdzenia, czy w istocie dla przedmiotowego pomostu prowadzone jest postępowanie legalizacyjne, pismem z dnia 24 października 2018 r. wystąpiono do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego o wyjaśnienie, czy dla pomostu zlokalizowanego na jeziorze "[...]", na wysokości działki nr "[...]", obręb "[...]", gmina "[...]" prowadzone jest postępowanie legalizacyjne. Z akt sprawy wynika bowiem, że decyzją z dnia z "[...]" Naczelnik Gminy "[...]" udzielił pozwolenia wodno-prawnego na budowę pomostu o wymiarach 8 m x 2 m przy północnym brzegu jeziora "[...]’. Na wymienionym jeziorze, na wysokości działki nr "[...]", gmina "[..]" istnieje pomost o zupełnie innych wymiarach i w niniejszym postępowaniu inwestor ubiega się o ustalenie dla niego warunków zabudowy. W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia 16 listopada 2018 r. PINB podał, że w prowadzonych rejestrach i ewidencjach nie odnaleziono informacji o postępowaniu legalizacyjnym pomostu rekreacyjnego wybudowanego na jeziorze "[....]" (dz. nr "[...]") gm. ‘[...]", na wysokości działki nr "[...]", obręb ‘[...]", gmina "[...]". Skoro zatem pomost, którego dotyczy postępowanie, już istnieje, a jednocześnie nie jest prowadzone dla niego postępowanie legalizacyjne, organ gminy nie może ustalić warunków zabudowy dla tej inwestycji, dlatego też dalsze procedowanie w tym zakresie uznać należy za bezprzedmiotowe. W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na decyzję Kolegium z dnia "[...]", reprezentowani przez pełnomocnika, A. P., M. L., J. P., zarzucili jej naruszenie: 1. Art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 §1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez poczynienie nieznajdujących oparcia w dowodach zgromadzonych w sprawie ustaleń faktycznych jakoby "w aktach sprawy brak było potwierdzenia, czy w istocie dla przedmiotowego pomostu prowadzone jest postępowanie legalizacyjne", podczas gdy w materiale sprawy znalazły się dokumenty świadczące o prowadzeniu legalizacji inwestycji na gruncie przepisów prawa wodnego. 2. Art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania ustaleń w przedmiocie prowadzenia postępowania legalizacyjnego dla inwestycji przez organy wodnoprawne. Jeżeli organ nie posiadałby stosownej wiedzy w tym zakresie, powinien był, w myśl zasady wyrażonej wart. 7 k.p.a., samodzielnie podjąć inicjatywę dowodową w celu ustalenia, czy tego typu procedura legalizacyjna nie jest prowadzona. Naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło organ do błędnych ustaleń faktycznych skutkujących umorzeniem postępowania. 3. Art. 64a ust. 1 i art. 131 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne w związku z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy zgodnie z tymi przepisami decyzja o warunkach zabudowy jest obligatoryjnym załącznikiem do wniosku o legalizację wodnego. 4. Art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. 5. Art. 37 ust. 1 pkt 1 i art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy – ze względu na datę dokonania inwestycji – wymienione przepisy znajdowałyby zastosowanie do legalizacji inwestycji. 6. Naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. i art. 28 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na umorzeniu postępowania administracyjnego w sytuacji, w której nie było ono przedwczesne ani bezprzedmiotowe. 7. Naruszenie art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. Wskazując na powyższe wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Pkt 1 lit. "c" wskazanego przepisu stanowi, że Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, z powodu naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 64a ust. 1 i 2 obowiązującej w dniu wszczęcia postępowania w sprawie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121.), co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że postępowanie administracyjne oparte jest na zasadzie prawdy materialnej (obiektywnej), co oznacza, że jego celem jest ustalenie tej prawdy w oparciu o fakty i okoliczności udowodnione. Dotarcie do prawdy materialnej następuje dzięki zgromadzeniu odpowiedniego materiału dowodowego, a następnie jego ocenie. Organ administracji powinien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.). Jest przy tym obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Właściwa realizacja zasady prawdy obiektywnej zawsze zależy od przestrzegania gwarancji zawartych w przepisach procedury administracyjnej, regulujących postępowanie dowodowe. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest ponadto niezbędnym elementem zastosowania właściwej normy prawa materialnego. Wskazane reguły postępowania administracyjnego odnoszą się przy tym zarówno do postępowania przed organem I instancji, jak i do postępowania odwoławczego. Jego istotą jest bowiem nie tylko kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w pierwszej instancji, lecz ponowne, merytoryczne rozpatrzenie tej samej sprawy, którą już raz rozpoznał organ I instancji. Wynika to z istoty ustawowo kształtowego modelu postępowania administracyjnego i rządzącej nim zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 15 w zw. z art. 136 k.p.a. Materialnoprawną podstawę skarżonej decyzji był art. 105 § 1 k.p.a. stanowiący, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przy czym, według orzecznictwa sądów administracyjnych, bezprzedmiotowość postępowania rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Decyzja o umorzeniu postępowania zapada zatem w sytuacji, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub organ administracji stwierdził oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Podkreślić należy, że badając tego rodzaju decyzję rolą sądu jest dokonanie oceny, czy faktycznie wystąpiła w tej sprawie przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, a zatem czy umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. było zgodne z prawem. Ocenę skarżonej decyzji należy poprzedzić analizą relacji między ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 j.t., dalej prawo budowlane, p.b.), a ustawą z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r., poz. 2268 j.t., dalej prawo wodne, p.w. z 2017 r.). Mianowicie, zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 2 p.b., przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów prawa wodnego - w odniesieniu do urządzeń wodnych. Z kolei w myśl art. 62 ust. 2 p.w. przepisy art. 63-66 tej ustawy nie naruszają przepisów ustawy - Prawo budowlane. Wzajemne relacje między tymi ustawami wskazują, że w stosunku do urządzeń wodnych, zdefiniowanych w art. 9 ust. 1 pkt 19 p.w., a do tego rodzaju urządzeń niewątpliwe należy zakwalifikować pomost rekreacyjny na jeziorze "[...]", na działce nr "[...]" w obrębie "[...]", gmina "[...]" na wysokości działki o nr ew. ‘[...]" w obrębie "[...]", gmina "[...]", stosuje się łącznie przepisy obu wskazanych wyżej ustaw. Oznacza to, że, przy braku szczególnych zwolnień, wykonanie urządzenia wodnego będzie wymagało zarówno pozwolenia na budowę (albo zgłoszenia), jak i pozwolenia wodnoprawnego (zob. Z. Niewiadomski, (w:) Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2011, s. 30, M. Kałużny, Prawo wodne. Komentarz, 2012, s. 254, W. Piątek (w:) Prawo budowlane. Komentarz pod red. A Glinieckiego, Warszawa 2014, s. 27, wyroki NSA: z dnia 23 sierpnia 2013 r., II OSK 800/12, z dnia 7 lutego 2012 r., II OSK 2227/10, z dnia 22 października 2010 r., II OSK 1654/09, z 16 stycznia 2009 r., II OSK 1874/07, z dnia 30 listopada 2005 r., OSK 1604/04, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyroku z dnia 23 sierpnia 2013 r. II OSK 800/12 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przepisów art. 2 ust. 2 pkt 2 prawa budowlanego i art. 62 ust. 2 Prawa wodnego wyznaczających wzajemne relacje między tymi ustawami, nie można tak rozumieć, że powstają pewne obszary w zakresie regulacji Prawa budowlanego, które przestają podlegać organom nadzoru budowlanego i nie należą też do organów właściwych do wydania pozwolenia wodnoprawnego z racji ograniczeń wynikających z prawa wodnego. Pogląd ten obecny skład Sądu w pełni podziela. Przyjęte przez ustawodawcę rozwiązanie skutkuje tym, że w stosunku do urządzeń wodnych stosuje się łącznie przepisy prawa wodnego i prawa budowlanego, gdyż uregulowania prawa wodnego nie mają charakteru lex specialis w stosunku do przepisów ustawy prawo budowlanego, nie zawierają bowiem super norm, które wyłączałyby w tego rodzaju sprawach przepisy prawa budowlanego. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że rozstrzygniecie Kolegium opiera się na założeniu, że postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla obiektu budowlanego, wzniesionego bez pozwolenia na budowę (zgłoszenia), może się toczyć tylko i wyłącznie równolegle z postępowaniem legalizacyjnym odnoście rzeczonego obiektu, a nadto, skuteczność jego wszczęcia (art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – Dz. U. z 2018 r., poz. 1945 j.t., dalej u.p.z.p.) jest uzależniona od uprzedniego zainicjowania postępowania legalizacyjnego odnośnie tegoż obiektu. Innymi słowy postpowanie w przedmiocie warunków zabudowy dla samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego jest uprzednio bezprzedmiotowe, ze skutkiem procesowym uregulowanym w art. 105 § 1 k.p.a., jeżeli wniosek o jego wszczęcie nie jest złożony w wykonaniu obowiązku procesowego wynikającego z postanowienia organu nadzoru budowlanego wydanego na podstawie art. 48 ust. 3 pkt 1 p.b. w przedmiocie legalizacji rzeczonego obiektu. Jako, że postępowanie legalizacyjne dotyczące pomostu na jeziorze ‘[...]", na działce nr "[...]" w obrębie "[...]", gmina ‘[...]" na wysokości o nr ew. "[...]" w obrębie "[...]", gmina "[...]" nie toczyło się, to – w ocenie Kolegium – uzasadniało umorzenie postępowania w przedmiocie ustalenia rzeczonych warunków zabudowy, gdyż ab initio było ono bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Prezentowany pogląd, acz bez szczegółowej argumentacji, co do zasady - pod pewnym zastrzeżeniem, o którym poniżej - znajduje potwierdzenie w literaturze przedmiotu oraz judykaturze. Zgodnie bowiem z treścią art. 59 ust. 1 u.p.z.p. zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Przepis art. 50 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Przy czym, w orzecznictwie ustalono, że powołany art. 59 ust. 1 ma zastosowanie również w sytuacji, gdy decyzja o warunkach zabudowy jest niezbędna dla legalizacji samowoli budowlanej na podstawie art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b oraz ust. 3 pkt 1 p.b. Słuszne co do zasady stanowisko, że nie można ustalić stosowną decyzją warunków zabudowy dla inwestycji już faktycznie zrealizowanej, nie może znaleźć zastosowania w sytuacji, gdy decyzja ta jest niezbędna dla legalizacji samowoli budowlanej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2008 r., sygn. akt II OSK 299/08, LEX nr 516798). Powyższe upoważnia do tezy, że decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., w stosunku do postępowania legalizacyjnego prowadzonego w trybie przepisu art. 48 p.b., dla obiektu budowlanego nie będącego urządzeniem wodnym w rozumieniu prawa wodnego. Przy ocenie skarżonej decyzji nie sposób nie przesądzić kategorii obiektu budowlanego, tj. pomostu rekreacyjnego na jeziorze "[...]", na działce nr ‘[...]" w obrębie "[...]", gmina ‘[...]" na wysokości o nr ew. "[...]" w obrębie ‘[...]", gmina "[...]". Otóż, który - bez wątpienia - jest urządzeniem wodnym w rozumieniu art. 16 pkt 65 p.w., a wcześniej art. 9 pkt 19 lit. h ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawa wodnego (Dz.U.2017, poz. 1121 j.t., dalej prawo wodne z 2001r.), co wynika wprost z jego definicji legalnej, która przy konstytuowaniu tejże instytucji posługuje się metodologią kazuistyczną (nie syntetyczną). Zatem skuteczne wszczęcie postpowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego, nie będącego urządzeniem wodnym w powyższym rozumieniu, istotnie wymagało uprzedniego zainicjowania postepowania legalizacyjnego, w toku którego organ nadzoru budowanego, postanowieniem wydanym w trybie art. 48 ust. 3 pkt 1 p.b., nakładał na wnioskodawcę obowiązek przedstawienia m. in. decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jako jednego z elementów niezbędnych w procesie legalizacji. Dopiero złożenie wniosku o ustalenie warunków zabudowy, w wykonaniu powyższej powinności, umożliwiało skuteczne zainicjowanie postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, nie czyniąc go uprzednio bezprzedmiotowym. Zatem pomiędzy postępowaniem w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, a tymże w przedmiocie jego legalizacji zachodzi sprzężenie zwrotne, warunkujące przedmiotowość pierwszego postępowania od uprzedniego zainicjowania postępowania legalizacyjnego, w toku którego wnioskodawca zostaje zobowiązany do przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Tego rodzaju koincydentalność postępowań nie zachodzi jednak w przypadku wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla samowolnie wzniesionego urządzenia wodnego. W tej mierze art. 64a ust. 1 i 2 prawa wodnego z 2001 r. wyraźnie stanowi, że jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza dokumenty wskazane w art. 131 ust. 2. Organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może wydać decyzję o legalizacji urządzenia wodnego, jeżeli lokalizacja tego urządzenia nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisów art. 63, ustalając jednocześnie, w drodze postanowienia, wysokość opłaty legalizacyjnej, wynoszącą 10-krotność opłaty skarbowej za wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Jednocześnie w myśl przywołanego art. 131 ust. 2 prawa wodnego z 2001 r. do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego dołącza się decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego lub decyzję o warunkach zabudowy, jeżeli jest ona wymagana - w przypadku wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego (pkt 2). Powyższe oznacza, że oba postępowania nie dość, że nie muszą się toczyć równolegle, to nadto postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy wyprzedza postępowaniem legalizacyjne, skoro warunkiem formalnym wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia wodnoprawnego jest przedłożenie decyzji o warunkach zabudowy, jako innego wymagania w rozumieniu art. 63 § 3 k.p.a. Zatem rzeczone postępowania pozostają względnym siebie w relacji wertykalnej, a nie horyzontalnej właściwej dla postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i legalizacji obiektu budowalnego, niebędącego urządzaniem wodnym. W rezultacie powyższego umorzenie postępowania przez Kolegium, jako bezprzedmiotowego, będącego konsekwencją braku uprzednio zainicjowanego postępowania legalizacyjnego dla samowolnie wzniesionego pomostu rekreacyjnego na jeziorze "[...]", na działce nr ‘[...]" w obrębie "[...]", gmina "[...]" na wysokości działki o nr ew. "[...]" w obrębie "[...]", gmina "[...]", było skutkiem niedostrzeżenia, że postępowanie dotyczy szczególnej kategorii obiektu budowlanego, jakim jest urządzenie wodne w rozumieniu art. 16 pkt 65 p.w. ( wcześniej art. 9 pkt 19 lit. h prawa wodnego z 2001r.), a w tym przypadku należy honorować przywołany już art. 2 ust. 2 pkt 2 Pb. stanowiący, że przepisy ustawy nie naruszają przepisów odrębnych, a w szczególności prawa wodnego - w odniesieniu do urządzeń wodnych. Z powyższego względu procesowe rozstrzygnięcie Kolegium jest oczywiście błędne. Na marginesie Sąd poddaje w wątpliwość celowość wystąpienia Kolegium do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego o wyjaśnienie, czy dla pomostu zlokalizowanego na jeziorze "[...]", na wysokości działki nr "[...]", obręb "[...]" gmina "[..]" prowadzone jest postępowanie legalizacyjne, skoro w aktach sprawy znajduje się decyzja Starosty z dnia "[...]" umarzająca postępowanie w sprawie nielegalnego wykonania pomostu na jeziorze "[...]", przy działce nr "[...]", obręb "[...]", który to fakt – jak można wnioskować z poprzednich rozstrzygnięć Kolegium (ich uzasadnień) - nie była okolicznością relewantną prawnie w kontekście kierunku rozstrzygnięcia. Natomiast merytoryczne rozstrzygnięcie organu I instancji także może okazać się błędne, w każdym każdej razie aktualnie pozostaje co najmniej przedwczesne. Otóż z akt sprawy, w tym z oświadczenie pełnomocnika skarżących złożonego na rozprawie, wynika, że przedmiotowy pomost na jeziorze powstał w latach ok. 90-tych, a zatem – co istotne – niewykluczone (najprawdopodobniej) w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229, dalej prawo budowlane z 1974 r.), której uregulowania – jak słusznie wskazuje się w zarzutach skargi – nie przewidywały odpowiednika art. 48 ust. 2 p.b., tj. postanowienia wstrzymującego prowadzenie robót budowalnych i ustalenia wymagań dotyczących niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz przedłożenia wspomnianej już decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowana terenu (ust. 3 pkt 1). Zawarta w art. 37 prawa budowanego z 1974 r. instytucja legalizacji samowoli budowlanej normuje tylko i wyłącznie materialnoprawne przestanki legalizacji obiektu budowlanego, z pominięciem przepisów regulujących tryb owej legalizacji, jak to czyni przywołany art. 48 p.b. To zaś oznacza, że legalizacja obiektu budowlanego w reżimie prawa budowlanego z 1974 r. nie przewiduje wydania przez organ nadzoru budowlanego postanowienia nakładającego na wnioskodawcę obowiązek przedstawienia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania dla samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego, co wszakże nie oznacza, że takowa decyzja (art. 64a prawa wodnego z 2001 r.) nie jest wymagana. Reasumując, art. 64a prawa wodnego z 2001 r. nie wymaga dla skuteczności zainicjowania w trybie art. 61 k.p.a. w zw.z art. 52 u.p.z.p. postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla samowolnie wzniesionego urządzenia wodnego w rozumieniu art. 16 pkt 65 p.w., (wcześniej art. 9 pkt 19 lit. h prawa wodnego z 2001 r.) uprzedniego wszczęcia postepowania w przedmiocie legalizacji rzeczonego obiektu budowlanego, wręcz przeciwnie, wzajemna chronologia obu postępowań jest wręcz odwrotna, tj. warunkiem wszczęcia postępowania legalizacyjnego jest uprzednie zakończenie postępowania o ustalenie warunków zabudowy. W realiach przedmiotowej sprawy ma to o tyle istotne znaczenie, że postępowanie dowodowe nie było dotychczas ukierunkowane na zweryfikowanie daty wybudowania pomostu rekreacyjnego na jeziorze ‘[...]", na działce nr "[...]" w obrębie "[...]" gmina "[...]" na wysokości działki o nr ew. "[...]" w obrębie "[...]", gmina ‘[...]", tj. czy powstał on w okresie obowiązywania prawa budowlanego z 1974 r., czy aktualnie obowiązującej ustawy z 1994 r., co ma istotne znaczenie w nie tylko kontekście trybu legalizacji, ale przede wszystkim jego materialnoprawnych przesłanek. Z powyższych względów Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego naruszyły w tym postępowaniu standardy procedury administracyjnej określone w art. 7 i 77 § 1 k.p.a., gdyż nie wyjaśniły daty wybudowania, bez pozwolenia na budowę (zgłoszenia), pomostu rekreacyjnego na jeziorze ‘[...]", na działce nr "[...]", gmina "[..]" na wysokości o nr ew. ‘[..]" w obrębie ‘[...]", gmina "[..]", co uniemożliwia przesądzenie, uregulowania którego prawa budowlanego znajdą zastosowanie w przedmiocie legalizacji przedmiotowego urządzenia wodnego. Z kolei Kolegium naruszyło art. 64a prawa wodnego z 2001 r. poprzez jego błędną wykładnię, właściwie niedostrzeżenie. Kontynuując postępowanie organy pozostaną związane wykładnią art. 64a prawa wodnego z 2001 r. w zw. z art. 2 pkt 2 p.b. i art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 52 ust. 1 u.p.z.p. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a. i 205 § 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło