II SA/Ol 201/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 czerwca 2015 r. sprawy o wyłączenie sędziego WSA Ewy Osipuk w sprawie ze skargi F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego postanawia oddalić wniosek. Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną z up. Wójta Gminy A przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia "[...]" o odmowie przyznania F. K. zasiłku celowego na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia z powodu braku współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący zarzucił organom naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego i art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne przyjęcie, że nie współpracował z pracownikiem socjalnym. Wniósł o dopuszczenie dowodów z nagrań ze spotkań z pracownikami socjalnymi na okoliczność składanych wyjaśnień oraz z przesłuchania podanych świadków na okoliczność przebiegu, sposobu utrzymywania i nawiązywania kontaktów, spotkań pracowników socjalnych ze skarżącym, przebiegu czynności. Wniósł też o zwrócenie się przez Sąd do właścicieli portali internetowych z zapytaniem o datę umieszczenia i opłacania ogłoszeń dotyczących prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Skarżący domagał się rozpoznania jego skargi tylko z jego osobistym udziałem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Zarządzeniem z dnia 1 kwietnia 2015r. wyznaczony został w niniejszej sprawie termin rozprawy na 30 kwietnia 2015r. oraz skład orzekający Sądu: sędzia Ewa Osipuk jako przewodnicząca oraz sędzia Beata Jezielska i sędzia Tadeusz Lipiński (sprawozdawca). Skarżący pokwitował osobiście odbiór zawiadomienia o rozprawie w dniu 3 kwietnia 2015r. W dniu 29 kwietnia 2015r. skarżący złożył osobiście w Biurze Podawczym tutejszego Sądu wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędzi Ewy Osipuk. Zarzucił, że sędzia ta z naruszeniem prawa pozbawiła go prawa uczestnictwa w posiedzeniu Sądu i składania wniosków dowodowych w sprawach o sygn. akt: II SA/Ol 199/15, II SA/Ol 203/15, II SA/Ol 204/15 i II SA/Ol 206/15. Skarżący wyraził wątpliwość co do bezstronności sędzi oraz obiektywnego, sprawiedliwego oraz transparentnego rozpoznania jego sprawy. Sąd postanowił rozprawę odroczyć na termin wyznaczony po rozpatrzeniu wniosku o wyłączenia sędziów. W dniu 7 maja 2015r. sędzia Ewa Osipuk złożyła do akt pisemne wyjaśnienie. Oświadczyła, że nie zachodzi w niniejszej sprawie względem niej żadna z okoliczności wymienionych w art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności. Wskazała, że brak jest też powodów wyłączenia jej z mocy ustawy, wymienionych w art. 18 powołanej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a", sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6); dotyczących skarg na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Zgodnie zaś z § 3 tego przepisu wyłączeniu podlega sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania. Niezależnie od wskazanych przyczyn, zgodnie z art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Orzekając o wyłączeniu lub odmowie wyłączenia sędziego Sąd dokonuje oceny, czy w sprawie zaistniały takie okoliczności obiektywne, które uzasadniają odsunięcie sędziego od rozpoznawania sprawy. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się takich okoliczności. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że w innych sprawach z jego skarg nie uwzględniony został jego wniosek o odroczenie rozprawy, czego skarżący domagał się w związku z nagłą chorobą w celu złożenia istotnych wniosków dowodowych, nie świadczy o braku obiektywizmu wymienionego sędziego. Wbrew przekonaniu skarżącego, decyzję o oddaleniu wniosku o odroczenie rozprawy podejmował trzyosobowy skład Sądu, a nie tylko wymieniona sędzia. Ponadto tylko w dwóch sprawach wymienionych we wniosku sędzia Ewa Osipuk była w składzie orzekającym. Zasadnym jest wskazać, że w dniu 6 lutego 2015r. (data nadania pocztowego) F. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie 11 decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania zasiłków stałych wnioskowanych na różne okresy lub zasiłków celowych na zaspokojenie różnych potrzeb. Jako powód odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej organy podały brak współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym. Poszczególne skargi, zawierające takie same zarzuty i wnioski, zarejestrowane zostały pod kolejnymi sygnaturami – od II SA/Ol 198/15 do II SA/Ol 208/15. Dotychczas rozpoznane skargi wyrokami z dnia 14 i 21 kwietnia 2015r. tutejszy Sąd oddalił. Powołane przez skarżącego we wniosku o wyłączenie sygnatury dotyczą spraw rozstrzygniętych wyrokami, wydanymi po zamknięciu rozpraw przeprowadzonych w dniu 14 kwietnia 2015r. W dniu 14 kwietnia 2015r. o godzinie 8:30 F. K. skontaktował się telefonicznie z tutejszym Sądem, wnosząc o odroczenie rozpraw z jego skarg z uwagi na zły stan zdrowia spowodowany nagłą chorobą. Argumentował, że jego udział w rozprawie jest konieczny ze względu na istotne wnioski dowodowe, które chciałby złożyć. Obecny wówczas na rozprawach pełnomocnik organu wniósł o nieuwzględnienie wniosku skarżącego. Sąd postanowił oddalić wnioski skarżącego o odroczenie rozprawy. Wyjaśnić należy skarżącemu, że rozprawa jest posiedzeniem jawnym, na którym Sąd rozpatruje sprawę w składzie trzyosobowym, a udział stron w tym posiedzeniu nie jest obowiązkowy, o czym pouczono skarżącego w zawiadomieniach o rozprawie. Związane jest to z faktem, że wojewódzki sąd administracyjny, badając legalność zaskarżonej decyzji, ma obowiązek wziąć pod uwagę każde naruszenie prawa, niezależnie od wniosków i zarzutów podniesionych przez stronę. Ma też obowiązek udzielać stosownych pouczeń stronie działającej bez profesjonalnego pełnomocnika. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014r. poz. 1647.) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy. W myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. tylko wyjątkowo sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Na zasadzie tych przepisów Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym, z którym strona powinna zostać zapoznana przed wydaniem decyzji, zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. i co do którego ma prawo wypowiedzieć się, w tym zgłaszać wnioski dowodowe przed wydaniem decyzji. Sąd nie może przeprowadzać dodatkowo żadnych innych dowodów prócz dowodu z dokumentów, które muszą zostać dostarczone przez stronę niezwłocznie. Podkreślić należy, że obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia w tym zakresie całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym. Natomiast do kompetencji sądu administracyjnego należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Powyższe okoliczności uzasadniały w ocenie składów orzekających w tych sprawach odmowę odroczenia rozpraw w powołanych przez skarżącego sprawach rozstrzyganych przed tutejszym Sądem w dniu 14 kwietnia 2015r. Niezależnie od powyższego sędzia Ewa Osipuk złożyła oświadczenie, z którego wynika, że nie zachodzą w stosunku do niej jakiekolwiek okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia jej od rozpoznawania w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje natomiast ugruntowany pogląd, że skoro sędzia, którego dotyczy wniosek złożył oświadczenie, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w niniejszej sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (por. np. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2010 r., I OZ 864/10). Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli żądający wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązany jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie NSA z dnia z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55 oraz postanowienie NSA z dnia 2 września 2014r. sygn. akt II OZ 835/14, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przedstawionych względów, na podstawie art. 22 § 1 i 2 w zw. z art. 18 i 19 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.