II SA/Ol 214/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Irena Szczepkowska Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2010 r. sprawy ze skargi A.S. i W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 740 zł (siedemset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia "[...]" Burmistrz Miasta K. odmówił cofnięcia A. S. i W.S. spółce cywilnej Sklep Monopolowy "[...]", prowadzącym działalność gospodarczą z siedzibą przy ul. S. 5 w K. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % zawartości alkoholu oraz na piwo przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży. W uzasadnieniu podano, iż postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte na skutek wniosku złożonego przez Prokuratora Rejonowego w K., z którego wynikało, iż w lutym 2008r. we wskazanym sklepie został sprzedany alkohol nieletniemu – K. Wu. Przy czym sprawa była przedmiotem ponownego rozpoznania przez organ I instancji w związku z uchyleniem poprzedniej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. Podano, iż po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego oraz rozprawy administracyjnej istotne w sprawie okoliczności nie znalazły bezspornego potwierdzenia. Co prawda K. W. potwierdził, że rozpoznaje w jednej z osób – stron postępowania - sprzedawcę alkoholu, który spożył przed dokonaniem kradzieży w sklepie "R.", jednak co do pozostałych okoliczności sprawy stwierdził, że ich nie pamięta. W toku postępowania ustalono, że poza właścicielami w sklepie "[...]" nie byli, ani nie są obecnie zatrudnieni inni sprzedawcy. W ocenie organu w materiale dowodowym są niekonsekwencje. Przyczyną złożenia wniosku przez prokuratora o wszczęcie niniejszego postępowania było zdarzenie w sklepie R. w K., do którego doszło w związku ze spożyciem alkoholu przez nieletniego. Zdarzenie to miało miejsce w dniu 21 stycznia 2008r., zaś z wniosku prokuratora skierowanego do organu administracji wynika, że dotyczy on sprzedaży alkoholu temu nieletniemu w lutym 2008r. Ponadto analiza zeznań złożonych przez nieletniego w prokuraturze i w toku rozprawy administracyjnej prowadzi do wniosku, że ma ona luki w pamięci co do zapamiętanych zdarzeń. Nieletni nie był w stanie odtworzyć przebiegu zdarzeń do momentu spożycia alkoholu, zaś innych świadków i dowodów dotyczących tej sprawy nie udało się ujawnić w toku postępowania administracyjnego. Z kolei zeznania stron nie mogą stanowić jedynego i obiektywnego dowodu w sprawie. Jednocześnie na brak dowodów nie budzących wątpliwości nałożyła się niekonsekwencja w pisemnym materiale dowodowym dotyczącym sprzeczności co do dat opisujących fakty mające znaczenie w sprawie. Powołując się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 czerwca 2007r. organ podniósł, że wynik postępowania karnego w oparciu o ten sam stan faktyczny ma znaczenie dla prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie o cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w oparciu o art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W tej sytuacji za okoliczność przesądzającą o braku dostatecznych podstaw do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych należało uznać wynik postępowania karnego w sprawie o sygn. akt "[...]", dotyczącej rozpijania poprzez podanie alkoholu małoletniemu K. W. w dniu 21 stycznia 2008r. i zakończonej postanowieniem z dnia "[...]" o odmowie wszczęcia dochodzenia w przedmiotowej sprawie z uwagi na brak danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu zabronionego. Biorąc pod uwagę przede wszystkim obiektywny charakter tego postępowania, organ doszedł do wniosku, iż nie można uznać, aby w sposób niewątpliwy zostały spełnione przesłanki określone w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi skutkujące cofnięciem A.S. i W.S. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Odwołanie od powyższej decyzji złożył Prokurator Rejonowy w K., zarzucając rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, co stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i przyjęcie, że zebrany materiał dowodowy nie jest wystarczający dla podjęcia decyzji w sprawie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu dla punktu sprzedaży detalicznej "[...]" przy ul. S. 5 w K. Jednocześnie wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, iż wbrew twierdzeniom organu materiał dowodowy jest jednoznaczny. Podano, iż nieletni konsekwentnie twierdził, iż alkohol zakupił w przedmiotowym sklepie, a w trakcie konfrontacji rozpoznał w jednym z właścicieli osobę, która sprzedała mu alkohol. Brak jest także rozbieżności co do dat zdarzenia. Wprawdzie we wniosku prokuratora wskazano datę luty 2008r. z uwagi na fakt, iż taką orientacyjną datę podał nieletni w trakcie przesłuchania. Jednakże nie stoi to w sprzeczności z ustaleniem, iż do kradzieży w sklepie R. i zarazem do sprzedaży alkoholu nieletniemu doszło w dniu 21 stycznia 2008r. Podniesiono, iż brak jest podstaw do odmówienia wiarygodności zeznaniom K. W. tym bardziej, iż wymieniony nie miał żadnego interesu w tym, aby bezpodstawnie oskarżać właścicieli sklepu "[...]. Zeznania świadka są logiczne i znajdują potwierdzenie w pozostałych ustaleniach – zarówno co do daty zdarzenia, jak i faktu, iż w tym czasie w sklepie "[...]" sprzedaż prowadzili mężczyźni. Oceniając powyższe dowody zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego należy stwierdzić, iż pozwalają one na jednoznaczne stwierdzenie, że w sklepie "[...]" doszło do jednorazowej sprzedaży alkoholu osobie nieletniej. Przesłanka taka, zgodnie z orzecznictwem sądownictwa administracyjnego, jest wystarczająca dla cofnięcia placówce handlowej zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i orzekło o cofnięciu A. S. i W. S. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz na piwo przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w punkcie handlowym położonym w K. przy ul. S. 5. W uzasadnieniu wskazano, iż przepis art. 18 ust. 10 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ma charakter obligatoryjny i w przypadku stwierdzenia zaistnienia określonych w tym przepisie okoliczności, organ zobowiązany jest do cofnięcia przedmiotowego zezwolenia. W ocenie organu z akt rozpatrywanej sprawy bezspornie wynika, iż w punkcie handlowym "[...]" położonym w K. przy ul. S. 5 - należącym do A. S. i W. S. - dokonano sprzedaży napojów alkoholowych nieletniemu. Wynika to z protokołu wysłuchania nieletniego sporządzonego w Wydziale III Rodzinnym i Nieletnich Sądu Rejonowego w K., protokołu przesłuchania świadka sporządzonym przez asesora Prokuratury Rejonowej w K. oraz protokołu przesłuchania świadka sporządzonym w Urzędzie Miasta w K. oraz z protokołu rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 10 czerwca 2009r. Wskazano, iż nieletni K. W. konsekwentnie twierdzi, iż alkohol zakupił w sklepie "[...]" należącym do A. S. i W. S., zaś na rozprawie administracyjnej rozpoznał w jednym z właścicieli tej placówki handlowej osobę, która sprzedała mu alkohol. Ustalono również, iż sprzedaż alkoholu nieletniemu miała miejsce w dniu 21 stycznia 2008r. W ocenie organu odwoławczego stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy pozwala na stwierdzenie, iż niewątpliwie zaistniała przesłanka określona w cytowanym art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Skargę na powyższą decyzję wnieśli A.S. i W.S., prowadzący Sklep Monopolowy "[...]" s.c., reprezentowani przez adwokata – A. B. Zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem organ wydał zaskarżoną decyzję w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, tj. poprzez przyjęcie, że doszło do naruszenia zasad sprzedaży napojów alkoholowych (sprzedaż nieletniemu) na podstawie niespójnych, często sprzecznych ze sobą zeznań nieletniego K. W. w sytuacji, gdy treść dokumentu urzędowego, tj. prawomocnego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z dnia "[...]". Prokuratury Rejonowej w K. wskazuje, iż nie doszło do popełnienia czynu stanowiącego podstawę cofnięcia zezwolenia. Jednocześnie wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu wskazano, iż podstawą zaskarżonej decyzji był zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, opierający się głównie na zeznaniach nieletniego K. W. Zeznania te są niespójne, sprzeczne ze sobą i w dużej części niejasne oraz nielogiczne. Początkowo wymieniony stwierdził, że powodem popełnionej kradzieży był spożyty przez niego alkohol. Następnie podał, że nie pamięta sklepu, w którym kupił alkohol, powołując się na kłopoty z pamięcią, by chwilę później stwierdzić, iż był to sklep należący do skarżących, gdzie nie legitymowano go podczas zakupu. Podczas zeznań złożonych w dniu 24 kwietnia 2008r. nie potrafił już jednak określić nawet miesiąca, w którym odbył się zakup alkoholu. Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, iż z zeznań K. W. może cokolwiek bezspornie wynikać. Należy również zauważyć, iż nieletni skonfrontowany ze skarżącymi wskazał jednego z nich jako osobę, która sprzedała mu alkohol, jednakże osoba ta w dniu kradzieży nie pełniła dyżuru w sklepie, co wynika z organizacji pracy w sklepie. Co do pozostałych kwestii podczas konfrontacji nieletni z reguły stwierdzał, że nic nie pamięta. Ponadto sprzedaż nieletniemu alkoholu była przedmiotem postępowania wyjaśniającego pod kątem popełnienia m.in. przestępstwa z art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Prawomocnym postanowieniem odmówiono wszczęcia postępowania z uwagi na brak danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu zabronionego. W ocenie pełnomocnika skarżących decyzja cofająca zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych została wydana w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uprawniał organu do takiej oceny. Podniesiono, iż brak możliwości sprzedaży alkoholu w istotny sposób wpłynie na dochody skarżących uzyskiwane z prowadzonej działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podkreślono, iż wbrew twierdzeniu pełnomocnika strony skarżącej z akt rozpatrywanej sprawy wynika jednoznacznie, iż w punkcie handlowym należącym do skarżących dokonano sprzedaży napojów alkoholowych nieletniemu. Zeznania K. W. dotyczące miejsca zakupu alkoholu są jasne i spójne, bowiem w toku całego postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ pierwszej instancji wymieniony konsekwentnie wskazywał ten sam punkt handlowy, w którym dokonał zakupu napojów alkoholowych. Okoliczności zakupu napojów alkoholowych nie mają w sprawie żadnego znaczenia. Celem postępowania dotyczącego cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest bowiem wyłącznie ustalenie czy doszło do nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Bezzasadny należy zatem uznać zarzut naruszenia przez organ przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Podnieść należy, iż Kodeks postępowania administracyjnego ściśle reguluje zasady prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl zaś art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji administracyjnej, które zgodnie z art. 107 § 3 winno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. Zaskarżoną decyzją orzeczono o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych z powodu naruszenia przepisów ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2007r. Nr 70 poz. 473 ze zm.), poprzez sprzedaż napojów alkoholowych nieletniemu. Zgodnie bowiem z art. 18 ust. 10 pkt 1 li. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych organ zezwalający cofa w przypadku sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Przy czym z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika jednoznacznie, iż przepisy tej ustawy traktowane są bardzo rygorystycznie, co znalazło wyraz w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazujących, iż nawet jednorazowe nieprzestrzeganie zakazu sprzedaży napojów alkoholowych osobom do lat 18 stanowi przesłankę cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych (tak w wyroku NSA z dnia 25 października 2006r. Sygn. akt II GSK 175/06 LEX 276721, w wyroku z 29 sierpnia 2007r. Sygn. akt II GSKA 111/07, LEX 360217). Jednocześnie jednak należy zwrócić uwagę na fakt, iż cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych powoduje dotkliwe skutki dla przedsiębiorcy, gdyż uniemożliwia ubieganie się o takie zezwolenie przez okres 3 lat od dnia wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia. W związku z tym wydanie decyzji w tym przedmiocie winno być poprzedzone wnikliwym postępowaniem wyjaśniającym, a stan faktyczny ustalony w trakcie tego postępowania nie może budzić wątpliwości. W niniejszej sprawie Kolegium uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i orzekło o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych uznając, iż w świetle zebranego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości fakt, iż w sklepie należącym do skarżących doszło do sprzedaży napojów alkoholowych nieletniemu. Powołano się przy tym na zeznania nieletniego złożone w Sądzie Rejonowym w K., w Prokuraturze Rejonowej w K. oraz w trakcie przesłuchania i podczas rozprawy administracyjnej w organie I instancji. Jak słusznie jednak podnosi pełnomocnik skarżących zeznania te są rozbieżne, a fakty przytaczane przez nieletniego są za każdym razem inne. Wprawdzie konsekwentnie podaje on, iż zakupu alkoholu dokonał w sklepie należącym do skarżących (chociaż także co do tego faktu początkowo podał, że go nie pamięta), ale inne okoliczności zakupu alkoholu podawane przez niego nie pokrywają się. Nie można przy tym zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, iż nie ma to znaczenia dla ustalenia, iż sprzedaż alkoholu miała miejsce. Podawanie tak różnych okoliczności tego samego zdarzenia budzi bowiem wątpliwości co do wiarygodności zeznań nieletniego. Wskazać przy tym należy, iż nie do końca zrozumiałe są ustalenia poczynione podczas rozprawy administracyjnej przed organem I instancji. Z protokołu tej rozprawy wynika bowiem, iż nieletni rozpoznał jednego ze skarżących jako tego, który sprzedał mu alkohol, jednak nie jest wiadome, czy była to ta osoba, która w dacie zdarzenia pracowała w sklepie. Zapis protokołu w tym względzie jest niejasny, a ze skargi wynika, iż nieletni rozpoznał inną osobę, niż ta która w dniu zdarzenia pracowała w sklepie. Poza tym podnieść należy, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium ograniczyło się wyłącznie do oceny zeznań nieletniego, uznając je za w pełni wiarygodne, zupełnie pomijając zeznania skarżących składane w toku postępowania i nie wskazując przyczyn, dla których odmówiło tym zeznaniom wiarygodności. Ponadto w ogóle nie dokonano oceny faktu, iż prokuratura odmówiła wszczęcia postępowania karnego w oparciu o przedłożony organowi materiał dowodowy. Przy czym z odwołania prokuratora z dnia 23 października 2008r. wynika, iż nie można było ustalić kto dokonał sprzedaży alkoholu nieletniemu. Wprawdzie do wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych wystarczające jest ustalenie, iż doszło do sprzedaży alkoholu w danej placówce handlowej, lecz ustalenie osoby, która tego dokonała ma też istotne znaczenie dla oceny, czy do takiej sprzedaży w ogóle doszło. Należy przy tym wskazać, iż w trakcie rozprawy administracyjnej nieletni miał rozpoznać osobę, która sprzedała mu alkohol. W tej sytuacji wnikliwej ocenie organu winna być poddana okoliczność, iż prokurator pomimo to nie znalazł podstaw do przypisania odpowiedzialności karnej konkretnej osobie. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym Kolegium winno ponownie rozpoznać sprawę mając na uwadze powyższe uwagi. Wobec powyższego, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 tejże ustawy.