II SA/Ol 223/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego oddala skargę. Decyzją z dnia 10 lipca 2017 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego "[...]" (dalej jako: "organ pierwszej instancji" lub "PINB"), na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290, z późn. zm.) nakazał "[...]" (dalej jako: "skarżąca"), właścicielce lokalu mieszkalnego "[...]", zamontowanie drzwi wejściowych do opisanego mieszkania w taki sposób, aby otwierały się do wewnątrz lokalu, w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego. PINB ustalił, że poprzedni właściciel przedmiotowego lokalu wymienił drzwi otwierane do wewnątrz przedmiotowego lokalu na drzwi otwierane na zewnątrz, w wyniku czego drzwi otwierają się na spocznik schodów. Szerokość spocznika, mierzona bez otwartego skrzydła drzwiowego, w najwęższym miejscu wynosi 1,32, m przy wymaganych 1,5 m. Po pełnym otwarciu drzwi zawężają drogę ewakuacyjną do szerokości 1,16 m. Szerokość spocznika została więc dodatkowo zawężona, co stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia osób zamieszkujących i przebywających w budynku. Organ pierwszej instancji stwierdził, że stan ten narusza § 68 ust 1 i 4 i § 236 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422, z późn. zm.), dalej jako "rozporządzenie". Stwierdził, że w przypadku samowolnie wykonanych robót budowlanych, których nie można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem, art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nakazuje doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. PINB ocenił ponadto, że przedłożona przez skarżącą opinia nie dotyczy dopuszczalności ograniczenia spocznika schodów w trakcie otwierania skrzydła drzwiowego, a tym samym nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu skarżąca zauważyła, że przepisy Prawa budowlanego dopuszczają montaż drzwi otwierających się na zewnątrz mieszkania. Nie jest dozwolony montaż drzwi otwierających się na zewnątrz tylko, w przypadku gdy drzwi te po całkowitym otwarciu przesłonią drzwi (tj. wyjście ewakuacyjne) innego pomieszczenia mieszkalnego, zwężając szerokość tego wyjścia poniżej szerokości podanej w § 239 ust. 1 rozporządzenia lub też, jeżeli po całkowitym otwarciu, zmniejszą szerokość klatki schodowej (poziomej drogi ewakuacyjnej) opisaną w § 242 ust. 1 rozporządzenia. Z protokołu oględzin przedmiotowych drzwi wynika natomiast, że odległość balustrady od otwartego skrzydła drzwi wynosi 120 cm. W ocenie skarżącej, nie można więc podzielić stanowiska PINB, że po pełnym otwarciu drzwi zawężają one drogę ewakuacyjną do szerokości 1,16 m. Zauważyła, że droga ewakuacyjna w przedmiotowym budynku przeznaczona jest do ewakuacji mniejszej ilości osób, iż wskazane w § 242 ust. 1, a zatem szerokość tej drogi może zostać zmniejszona do 1,20 m. Taka zaś odległość występuje między balustradą a otwartym skrzydłem drzwi. Podała, że szerokość spocznika, mierzona bez otwartego skrzydła drzwiowego, w najwęższym miejscu wynosi 1,32 m przy wymaganych 1,50 m. Na ustaloną szerokość spocznika nie mają wpływu drzwi zamontowane w lokalu skarżącej. Zaznaczyła, że szerokość użytkowa schodów w przedmiotowym budynku jest ograniczona jedynie w trackie otwierania skrzydła drzwiowego, a nie można go uznać za zainstalowane urządzenie bądź element budynku. "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB" lub "organ odwoławczy") decyzją z dnia 22 stycznia 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowanego dotyczy robót budowlanych, których nie można zalegalizować i wówczas organ wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części albo o doprowadzeniu go do stanu poprzedniego. Przed wydaniem decyzji o rozbiórce konieczne jest zbadanie czy możliwe jest doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem, przez nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót (art. 51 ust. 1 pkt 2). WINB stwierdził, że drzwi do przedmiotowego lokalu mieszkalnego, otwierane na klatkę schodową, naruszają przepisy rozporządzenia. Wskazał, że zgodnie z § 236 ust. 1 rozporządzenia z pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi powinna być zapewniona możliwość ewakuacji w bezpieczne miejsce na zewnątrz budynku lub do sąsiedniej strefy pożarowej, bezpośrednio albo drogami komunikacji ogólnej. Natomiast stosownie do § 236 ust. 3 wyjścia z pomieszczeń na drogi ewakuacyjne powinny być zamykane drzwiami. Stwierdził, że drzwi mieszkania w budynku wielomieszkaniowym prowadzące na klatkę schodową, stanowią wyjście ewakuacyjne na drogę ewakuacyjną w rozumieniu powołanego przepisu. Podał, że zgodnie z § 242 ust. 1 i 2 rozporządzenia szerokość poziomych dróg ewakuacyjnych należy obliczać proporcjonalnie do liczby osób mogących przebywać jednocześnie na danej kondygnacji budynku, przyjmując co najmniej 0,6 m na 100 osób, lecz nie mniej niż 1,4 m. Dopuszcza się zmniejszenie szerokości poziomej drogi ewakuacyjnej do 1,2 m, jeżeli jest ona przeznaczona do ewakuacji nie więcej niż 20 osób. Skrzydła drzwi stanowiących wyjście na drogę ewakuacyjną nie mogą, po ich całkowitym otwarciu, zmniejszać wymaganej szerokości tej drogi. Wymagania nie stosuje się do drzwi wyposażonych w urządzenia samoczynnie je zamykające (§ 242 ust. 4 rozporządzenia). Biorąc pod uwagę, że w poszczególnych mieszkaniach w obrębie I klatki schodowej budynku przy "[...]" mieszka 19 osób, WINB stwierdził, że w sprawie ma zastosowanie § 242 ust. 2 rozporządzenia, dopuszczający zmniejszenie szerokości poziomej drogi ewakuacyjnej do 1,2 m. Podał, że z ustaleń PINB wynikało, że przy całkowitym otwarciu skrzydła drzwiowego przedmiotowego lokalu odległość do stopnia schodów wynosi (licząc od wejścia do tego lokalu do końca drzwi): 102 cm, 123 cm i 139 cm, przy całkowitym otwarciu skrzydła drzwiowego lokalu - odległość do poręczy schodów wynosi (licząc od wejścia do tego lokalu do końca drzwi): 87 cm, 110 cm, 126 cm (od klamki skrzydła drzwiowego całkowicie otwartego do poręczy schodów) oraz 133 cm (od skrzydła drzwiowego całkowicie otwartego do poręczy schodów). Zatem, po całkowitym otwarciu skrzydła drzwiowego przedmiotowego lokalu droga ewakuacyjna zostaje zwężona do 102 cm. Zmniejszenie szerokości poziomej drogi ewakuacyjnej narusza przepisy rozporządzenia i stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia mieszkańców opisanego budynku mieszkalnego. WINB dodał, że drzwi do przedmiotowego lokalu otwierają się na podest, spocznik schodów na I piętrze będący zarazem ciągiem ewakuacyjnym dla osób przebywających w budynku. Przy otwartych drzwiach do przedmiotowego lokalu istnieje zatem wysokie ryzyko zawężenia do minimum drogi ewakuacyjnej dla mieszkańców budynku. Zasadnie więc organ pierwszej instancji nakazał skarżącej, w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego, zamontowanie drzwi wejściowych do jej mieszkania w taki sposób, aby otwierały się do wewnątrz lokalu. Organ odwoławczy zaznaczył ponadto, że ewentualne wyposażenie drzwi do przedmiotowego lokalu w urządzenie samoczynnie je zamykające (§ 242 ust. 4 rozporządzenia) nie usunie naruszenia prawa, gdyż zmniejszenie szerokości poziomej drogi ewakuacyjnej i co za tym idzie zagrożenie dla życia i zdrowia mieszkańców budynku mieszkalnego "[...]" również w tym przypadku będzie miało miejsce. W złożonej skardze skarżąca zarzuciła decyzji WINB z dnia 22 stycznia 2018 r. naruszenie § 242 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia przez błędne przyjęcie, że całkowicie otwarte skrzydło drzwiowe przedmiotowego lokalu zmniejsza szerokość poziomej drogi ewakuacyjnej wskazanej tym przepisie, podczas gdy szerokość poziomej drogi ewakuacyjnej winna być ustalana jako odległość pomiędzy balustradą schodów a całkowicie otwartym skrzydłem drzwiowym tego lokalu, a szerokość ta wynosi 133 cm, a zatem odpowiada wartościom wskazanym w powołanym przepisie. Skarżąca podniosła też zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.) dalej jako: K.p.a., przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, iż drzwi przedmiotowego lokalu zawężają poziomą drogę ewakuacyjną. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zwrot kosztów postępowania, a w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych i o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 223/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja WINB z dnia 22 stycznia 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 10 lipca 2017 r. nakazującą skarżącej doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem przez montaż drzwi wejściowych, otwieranych na zewnątrz na podest klatki schodowej, w taki sposób, aby były otwierane do wewnątrz przedmiotowego lokalu. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, zgodnie z którym właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Obowiązek ten nakładany jest m.in., gdy roboty budowlane zostały wykonane w warunkach określonych w art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy to jest, gdy zostały wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska. Dodać należy, że zgodnie z art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego pod pojęciem robót budowlanych rozumieć należy budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego, a zatem montaż drzwi zaliczony do bieżącej konserwacji nie stanowi roboty budowlanej. Jednakże w orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż przeprowadzenie robót budowlanych polegających na montażu drzwi wejściowych do lokalu w sposób naruszający obowiązujące przepisy prawa materialnego może być weryfikowane przez organy nadzoru budowlanego w oparciu o przepis art. 51 ustawy Prawo budowlane który odnosi się bezpośrednio do procesu inwestycyjnego (tak np. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 1196/09, dostępny [w:] Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Zasadnie skarżąca podniosła, ze przepisy rozporządzenia, co do zasady, nie zawierają zakazu montażu drzwi otwierających się na zewnątrz mieszkania, czyli na klatkę schodową, o ile nie stoi to w kolizji z wymogami bezpieczeństwa ludzi, określonymi przepisami dotyczącymi zagrożeń przeciwpożarowych, w szczególności, jeżeli sposób umieszczania i otwierania nie zwęża drogi ewakuacyjnej. Stosownie bowiem do § 236 ust. 1 rozporządzenia z pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi powinna być zapewniona możliwość ewakuacji w bezpieczne miejsce na zewnątrz budynku lub do sąsiedniej strefy pożarowej, bezpośrednio albo drogami komunikacji ogólnej (drogami ewakuacyjnymi). Zgodnie zaś z § 242 ust. 1 rozporządzenia szerokość poziomych dróg ewakuacyjnych należy obliczać proporcjonalnie do liczby osób mogących przebywać jednocześnie na danej kondygnacji budynku, przyjmując co najmniej 0,6 m na 100 osób, lecz nie mniej niż 1,4 m. W ust. 2 § 242 rozporządzenia dopuszczono zmniejszenie szerokości poziomej drogi ewakuacyjnej do 1,2 m, jeżeli jest ona przeznaczona do ewakuacji nie więcej niż 20 osób. Skrzydła drzwi, stanowiących wyjście na drogę ewakuacyjną, nie mogą, po ich całkowitym otwarciu, zmniejszać wymaganej szerokości tej drogi. Zaznaczyć ponadto należy, że drzwi mieszkania w budynku wielomieszkaniowym prowadzące na klatkę schodową stanowią wyjście ewakuacyjne na drogę ewakuacyjną. Organy nadzoru budowlanego ustaliły, że przy całkowicie otwartym skrzydle drzwiowym do lokalu skarżącej odległość od drzwi do stopnia schodów wynosi (licząc od wejścia do tego lokalu do końca drzwi) odpowiednio: 102 cm, 123 cm i 139 cm, natomiast – odległość od drzwi do linii wyznaczonej przez poręcz schodów wynosi: 87 cm, 110 cm, 126 cm (od klamki skrzydła drzwiowego całkowicie otwartego do poręczy schodów) oraz 133 cm (od skrzydła drzwiowego całkowicie otwartego do poręczy schodów). Po całkowitym otwarciu skrzydła drzwiowego do przedmiotowego lokalu droga ewakuacyjna zostaje zwężona – na wysokości wejścia do tego lokalu - do 102 cm. W świetle cytowanych wyżej przepisów prawa, określających wymagania co do szerokości drogi ewakuacyjnej, należy przyjąć, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy - w przypadku otwierania drzwi na klatkę schodową, która jest jednocześnie drogą ewakuacyjną dla mieszkańców wyższych kondygnacji budynku wielorodzinnego – zmniejsza wymaganą cytowanymi wyżej przepisami szerokość przejścia ewakuacyjnego, co niewątpliwie zagraża bezpieczeństwu życia i zdrowia ludzi. W ocenie Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy nadzoru budowlanego zasadnie uznały, że montaż drzwi otwieranych na zewnątrz stwarza niebezpieczeństwo życia i zdrowia ludzi, a w konsekwencji nakazały demontaż drzwi i zamontowanie drzwi otwieranych do wnętrza lokalu mieszkalnego. Odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących nieprecyzyjnych pomiarów dokonywanych przez pracowników PINB należy wskazać, że wprawdzie z treści protokołu z przeprowadzonych w dniu 26 czerwca 2017 r. oględzin wynika, że odległość od otwartego skrzydła drzwiowego do balustrady wynosi 120 cm, lecz z załączonego do tego protokołu szkicu nie wynika czy odległość ta była mierzona od klamki czy też od skrzydła drzwiowego, a ponadto zaznaczono na tym szkicu, że odległość ta mierzona od otwartego skrzydła drzwiowego do stopnia schodów wynosi 100 cm. Zauważyć należy ponadto, że w przedłożonej przez skarżącą opinii z dnia 21 października 2013 r. jej autor podał, że otwarte drzwi lokalu skarżącej powodują zawężenie drogi ewakuacyjnej na spoczniku do szerokości 1,16 m, mierzonej pomiędzy klamką drzwi lokalu a poręcza barierki schodowej. Podkreślenia zatem wymaga, że wskazywana przez stronę szerokość podestu potwierdza konieczność zapewnienia drożności drogi ewakuacyjnej w sytuacji zagrożenia. Nie są zatem trafne zarzuty naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., gdyż stan faktyczny został wyjaśniony w sposób dostateczny i umożliwiający podjęcie rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.