II SA/Ol 228/25

WyrokWSA w Olsztynie2025-06-10

Skład orzekający: Piotr Chybicki, Beata Jezielska, Grzegorz Klimek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (art. 124 ust. 1a u.g.n.) może zostać wydana, gdy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 1 u.g.n.) została uchylona decyzją organu odwoławczego i odmówiono jej wydania, mimo że decyzja organu odwoławczego została zaskarżona do sądu administracyjnego?
Ratio decidendi
Decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (art. 124 ust. 1a u.g.n.) ma charakter subsydiarny i może być wydana tylko wtedy, gdy w obrocie prawnym istnieje poprzedzająca ją decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 1 u.g.n.). Uchylenie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości przez organ odwoławczy, nawet jeśli ta decyzja została zaskarżona, skutkuje wyeliminowaniem podstawy prawnej do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. W analizowanej sprawie, decyzja Wojewody uchylająca decyzję Starosty i odmawiająca ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości była ostateczna w administracyjnym toku instancji, co uniemożliwiło wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu.
Stan faktyczny
Spółka E. S.A. uzyskała od Starosty zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu budowy linii elektroenergetycznej. Decyzja ta została nadana rygorem natychmiastowej wykonalności. Właściciel nieruchomości wniósł odwołanie, a Wojewoda uchylił decyzję Starosty i odmówił zezwolenia na zajęcie nieruchomości, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 124 ust. 1a u.g.n. Spółka zaskarżyła decyzję Wojewody, argumentując, że uchylenie decyzji Starosty nie oznacza wyeliminowania jej z obrotu prawnego, ponieważ została ona zaskarżona do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi E. S.A. zs. w G. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę. Decyzją z 16 sierpnia 2024 r. Starosta O. (dalej jako: Starosta lub organ pierwszej instancji), na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm., dalej jako: u.g.n.) oraz art. 108 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku E. S.A. z siedzibą w G. (dalej jako: inwestor, Spółka lub strona skarżąca), zezwolił Spółce na niezwłoczne zajęcie nieruchomości gruntowej, położonej w obrębie T., gmina S., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 3,9863 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], w celu wykonania prac polegających na budowie podziemnej elektroenergetycznej linii kablowej SN 15 kV, w ramach realizacji inwestycji: "[...]" zgodnie z decyzją Starosty O. z 14 sierpnia 2024 r. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że Starosta O. decyzją z 14 sierpnia 2024 r. ograniczył sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości gruntowej. Wskazano, że projektowana inwestycja stanowi realizację celu publicznego, o którym mowa w art. 6 pkt. 2 u.g.n., służącą zlikwidowaniu większości problemów związanych z zasilaniem w energię elektryczną dużej części regionu i Państwa oraz zapewnieniu trwałego i zrównoważonego rozwoju gospodarczego. Ponadto, wnioskodawca zaznaczył, że analiza stanu technicznego istniejącej linii wskazuje na potrzebę budowy przedmiotowej linii w celu pokrycia zapotrzebowania na energię elektryczną i jej bezprzerwową dostawę, zaś od niezawodności działania urządzeń infrastruktury technicznej, takich jak linie elektroenergetyczne, zależy prawidłowe funkcjonowanie wszystkich podmiotów działających w obszarze zasilania linii, tj. gospodarstw domowych, przedsiębiorstw, placówek publicznych takich jak szpitale i inne placówki medyczne. Podano, że przedmiotowa inwestycja wpisuje się w realizację ważnego interesu gospodarczego i społecznego, mającego znaczenie ponadlokalne z racji wzajemnego powiązania wszystkich elementów sieci infrastruktury energetycznej. Wydanie decyzji jest zatem uzasadnione inwestycją celu publicznego, służącą zlikwidowaniu większości problemów związanych z zasilaniem w energię elektryczną dużej części regionu i państwa, czy też służących zapewnieniu lepszego potencjału energetycznego, co stanowi interes społeczny w rozumieniu art. 108 § 1 k.p.a. W ocenie organu pierwszej instancji interes gospodarczy w przedmiotowej sprawie również jest oczywisty, bowiem publicznoprawne zobowiązanie inwestora do zapewnienia stałego dopływu energii do licznych gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw na znacznym obszarze powoduje konieczność, po stronie inwestora oraz w interesie społecznym, zajęcia nieruchomości w trybie przewidzianym w art. 124 ust. 1a u.g.n. W ocenie organu zapewnienie dostaw energii ma nie tylko podstawowe znaczenie dla poszczególnych jednostek, ale jest również istotne z punktu widzenia ogółu społeczeństwa, gdyż ma bezpośredni wpływ na poziom życia obywateli. Jest również elementem zaspokojenia zbiorowych potrzeb mieszkańców w zakresie lokalnej infrastruktury, a realizacja inwestycji stanowi wypełnianie przez Spółkę nałożonych na nią powinności, wynikających z ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2024 r. poz. 266). Zatem realizacja celu publicznego, w szczególności związana z zapewnieniem i utrzymaniem odpowiedniej ilości dostaw energii oraz zwiększeniem bezpieczeństwa energetycznego regionu wskazuje na istnienie zarówno interesu społecznego, jak i ważnego interesu gospodarczego, co wypełnia przesłanki określone w art. 124 ust. 1a u.g.n. oraz art. 108 k.p.a., Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. P., współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości. Podkreślił, że nie jest przeciwny inwestycji, lecz zakwestionował sposób zadośćuczynienia za ingerencję w nieruchomość oraz prowadzone negocjacje, które polegały jedynie na przedstawieniu jednostronnej propozycji ze strony inwestora. Wniósł o nakazanie wydzielenia geodezyjnego gruntu zajętego pod inwestycję i założenie osobnych ksiąg wieczystych tak, aby służebność obciążała wyłącznie zajęty grunt. Decyzją z 19 lutego 2025 r. Wojewoda Warmińsko-Mazurski (dalej jako: Wojewoda lub organ odwoławczy) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Organ odwoławczy uznał, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 124 ust. 1a u.g.n., warunkujące wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Wskazano, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości w trybie powołanego przepisu ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa, unormowanej w art. 124 ust. 1 u.g.n. Zatem decyzja taka traci podstawę swego bytu prawnego w następstwie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji podjętej w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. Podano, że decyzją z 7 lutego 2025 r. Wojewoda uchylił decyzję organu pierwszej instancji z 14 sierpnia 2024 r. i odmówił ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości na rzecz Spółki. W związku z tym decyzja z 16 sierpnia 2024 r. nie może funkcjonować w obrocie prawnym i musi zostać wyeliminowana. W skardze na powyższą decyzję Spółka podniosła zarzut naruszenia: - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także nieuczynienie zadość obowiązkowi rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, co polegało w szczególności na błędnej ocenie, że uchylenie przez Wojewodę decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości i wydanie decyzji odmownej w tym zakresie powoduje, że brak jest podstaw do wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, bowiem wydanie decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. jest uwarunkowane istnieniem w obrocie prawnym decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., a wydanie w drugiej instancji decyzji o ww. treści skutkowało w ocenie organu wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości z art. 124 u.g.n. podczas, gdy decyzja wydana z art. 124 ust. 1 u.g.n. nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, gdyż Spółka wniosła skargę do sadu administracyjnego, a dopóki decyzja nie stała się prawomocna, istnieje w obrocie prawnym, zaś inwestor ma prawo jej dalszego zaskarżenia do wyższych instancji, co może skutkować zmianą wydanej przez Wojewodę decyzji, co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało bezzasadnym przyjęciem przez Wojewodę, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nie może funkcjonować w obrocie prawnym i musi zostać wyeliminowana; - art. 7 w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n. poprzez nierozważenie interesów stron postępowania, nadanie prymatu interesom prywatnym właścicieli nieruchomości, niewzięcie pod uwagę obowiązków spoczywających na przedsiębiorstwie energetycznym, wynikających z Prawa energetycznego, w tym w szczególności konieczności wykonania na nieruchomości prac, podczas gdy decyzja w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. o niezwłocznym zajęciu nieruchomości winna uwzględnić interes obu stron postępowania przy uwzględnieniu celu, który inwestor chce osiągnąć przy pomocy rzeczonej decyzji, tj. m.in. przejście do kolejnego etapu inwestycji i pozyskanie stosownych decyzji organów architektoniczno-budowlanych, co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało wydaniem rozstrzygnięcia, które nie uwzględniało interesu inwestora i uniemożliwiło inwestorowi przejście do kolejnych etapów procesu inwestycyjnego w ramach inwestycji pod nazwą: "[...]"; - art. 16 k.p.a. w zw. z art. 124 ust. 1 oraz ust. 1a u.g.n. poprzez bezzasadne uznanie, że uchylenie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości i wydanie decyzji odmownej w drugiej instancji powoduje wyeliminowanie przedmiotowej decyzji z obrotu prawnego, podczas gdy rzeczona decyzja nie jest prawomocna, a inwestor zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem spełniona zostaje przesłanka wydanej decyzji z art. 124 u.g.n. do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości; - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uchylenie w całości decyzji Starosty i orzeczenie o odmowie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu wykonania prac polegających na budowie podziemnej elektroenergetycznej linii kablowej SN 15kV w ramach realizacji inwestycji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doszło do wydania decyzji rażąco naruszającej przepisy postępowania i prawa materialnego; - art. 124 ust. 1a w zw. z art. 124 u.g.n. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że inwestor nie spełnił ustawowej przesłanki uprzedniego wydania decyzji z art. 124 u.g.n. do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, bowiem skoro decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości została uchylona i Wojewoda wydał w tym zakresie odmowę ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, a zatem w ocenie organu, brak było podstaw do wydania rzeczonej decyzji, to brak było również podstaw do wydania decyzji subsydiarnej w stosunku do rzeczonej decyzji, tj. decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, bowiem wydanie decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. jest uwarunkowane istnieniem w obrocie prawnym decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., a wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji podjętej w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. skutkuje tym, że decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości traci podstawę swojego bytu prawnego, podczas gdy na skutek złożonego odwołania, Wojewoda (powołując się na argumenty inne niż te, które wskazał właściciel w odwołaniu), uchylił decyzję Starosty z 14 sierpnia 2024 r. i odmówił ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, lecz decyzja ta została zaskarżona przez inwestora do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a zatem stosownie do obowiązujących przepisów, decyzja ta nie stanowi decyzji prawomocnej, a wobec pozostawania stron w procesie odwoławczym i argumentacji inwestora w złożonej skardze, istnieje wysokie prawdopodobieństwo do tego, że rzeczona decyzja zostanie uchylona, co skutkowało bezzasadnym uznaniem, że brak było podstaw do wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało uznaniem przez Wojewodę, że nie została spełniona przesłanka do wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. W świetle powyższych zarzutów Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie decyzji organów pierwszej i drugiej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W uzasadnieniu wniesionej skargi strona skarżąca podniosła, że celem art. 124 ust. 1a u.g.n. jest zapewnienie inwestorowi możliwości sprawnego i szybkiego zrealizowania planowanej inwestycji, bez potrzeby oczekiwania na wynik kontroli instancyjnej lub sądowej decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Podkreślono, że organ przestaje być związany decyzją, gdy zostanie stwierdzona nieważność tej decyzji, jeżeli zostanie ona uchylona, zmieniona lub gdy wygaśnie. Zatem wyeliminowanie decyzji o obrotu prawnego następuje w przypadku, gdy: nie zostanie w zakreślonym terminie wniesiona skarga do sądu, nastąpi odrzucenie skargi do sądu administracyjnego, nastąpi umorzenie postępowania sądowo administracyjnego, nastąpi oddalenie skargi do sądu administracyjnego ze względu na brak legitymacji do zaskarżenia decyzji, zakończy się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazano, że żadna z powyższych okoliczności nie zaistniała w sprawie. Zdaniem strony skarżącej, w związku z wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, do czasu rozstrzygnięcia WSA, a następnie - ewentualnie, w przypadku dalszego zaskarżenia decyzji - do czasu rozstrzygnięcia przez NSA, wydana pierwotnie decyzja przez Starostę pozostaje w obrocie prawnym, czyli nadal wywołuje skutki prawne. W ocenie Spółki stanowisko przeciwne stanowiłoby zaprzeczenie jakiejkolwiek zasadzie logiki, bowiem de facto inwestor zostałby już ukarany, zanim wyrok w przedmiocie art. 124 ust. 1 u.g.n. i prawidłowości wydanej decyzji przez Wojewodę zostałby jeszcze wydany. Dodatkowo rozstrzygnięcie organu przeczyłoby samemu celowi wprowadzonej regulacji, która miała stanowić przyspieszenie dla długiego i wieloetapowego postępowania w przedmiocie art. 124 ust. 1 u.g.n. Zarzucono, że Wojewoda nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zebranego w sprawie. Podkreślono przy tym, że organ drugiej instancji ma obowiązek uwzględniać aktualny stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydawania decyzji drugiej instancji. Podniesiono, że organ odwoławczy dopuścił się również naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 124 ust. 1 i ust. 1a u.g.n. poprzez brak wyważenia interesu społecznego oraz interesów uczestników postępowania. Podano, że w przypadku kolizji interesu indywidualnego i społecznego, prymat powinien mieć interes społeczny. Wskazano, że w niniejszej sprawie wykonanie prac wskazanych we wniosku ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego państwa oraz zapewnienie ciągłości dostaw energii, a więc interes społeczny jest na tyle ważny i znaczący, że konieczne jest ograniczenie uprawnień uczestnika postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został złożony przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, a żadna ze stron w zakreślonym terminie nie złożyła wniosku o przeprowadzenie rozprawy. Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 124 ust. 1a u.g.n., zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. W myśl natomiast art. 108 § 1 k.p.a. decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że decyzja wydawana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny względem decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., tj. decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Subsydiarność ta polega na tym, że może ona istnieć tylko wtedy, kiedy występuje w obrocie prawnym poprzedzająca ją decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Taki charakter decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. skutkuje tym, że traci ona podstawę swego bytu prawnego w następstwie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji podjętej w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. (por. postanowienie NSA z 3 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 8/15, postanowienie WSA w Białymstoku z 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 526/14, wyrok WSA w Olsztynie z 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 247/14, wyrok WSA w Szczecinie z 8 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1489/13, dostępne w CBOSA). Zgodnie też przyjmuje się, że nie ma wymogu, aby ostatnia z tych decyzji posiadała walor prawomocności lub ostateczności. Jednakże wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oznacza automatycznie konieczność uchylenia późniejszej decyzji o niezwłocznym zajęciu (zob. wyroki NSA: z 18 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 64/19 i z 15 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 482/17). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z 14 sierpnia 2024 r. Starosta orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej, położonej w obrębie T., gmina S., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 3,9863 ha, poprzez zezwolenie Spółce na budowę podziemnej elektroenergetycznej linii kablowej SN 15 kV. Jednakże, na skutek odwołania wniesionego przez współwłaściciela nieruchomości, decyzją z 7 lutego 2025 r. Wojewoda uchylił decyzję Starosty z 14 sierpnia 2024 r. i odmówił ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości na rzecz Spółki. Eliminacja z obrotu prawnego decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości musiała być uwzględniona przy rozpatrywaniu odwołania od decyzji z 16 sierpnia 2024 r. o udzieleniu zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości wraz z nadaniem tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, wydanej na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. Skutkowało to koniecznością uchylenia decyzji o niezwłocznym zajęciu tej nieruchomości, zgodnie z opisaną wyżej regułą subsydiarności. W tych okolicznościach stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z zachowaniem wszelkich wymogów określonych w art. 124 ust. 1a u.g.n. Obowiązkiem organu administracji publicznej orzekającego w sprawie było bowiem ustalenie, czy na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. została wydana decyzja, czy wniosek złożył podmiot, który będzie realizował cel publiczny oraz czy zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 108 k.p.a. lub wniosek jest uzasadniony ważnym interesem gospodarczym. Przy czym brak spełnienia którejkolwiek z tych przesłanek uniemożliwiał wydanie decyzji w oparciu o powołany przepis. Nie ulega wątpliwości, że w dacie orzekania przez Wojewodę nie została spełniona przesłanka dotycząca istnienia w obrocie prawnym decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, wydanej w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n., gdyż decyzją z 7 lutego 2025 r. Wojewoda uchylił decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania i odmówił wydania takiego orzeczenia na rzecz Spółki. Zatem wbrew twierdzeniom Spółki na dzień orzekania przez Wojewodę w obrocie prawnym nie tylko nie było już decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, ale była ostateczna decyzja odmawiająca takiego ograniczenia. Całkowicie chybiona jest przy tym argumentacja Spółki, że skoro decyzja Wojewody został zaskarżona do sądu administracyjnego, to w dalszym ciągu w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja Starosty z 14 sierpnia 2024 r. Należy bowiem podkreślić, że w niniejszej sprawie, w administracyjnym toku instancji, zapadła ostateczna decyzja odmawiająca ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości i to decyzja Wojewody z 7 lutego 2025 r., a nie decyzja Starosty z 14 sierpnia 2024 r., pozostaje w obrocie prawnym. Subsydiarność decyzji wydawanej na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. przejawia się zaś w tym, że organ ma obowiązek ją wydać w przypadku spełnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, ale również, że ma obowiązek odmówić jej wydania, jeżeli decyzja ograniczająca prawa właścicieli zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego (por. wyrok NSA z 22 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 244/22). Należy ponadto zauważyć, że przywołane w skardze orzeczenia sądów administracyjnych zapadły w odmiennych stanach faktycznych i prawnych. Wyjaśnić także należy, że słusznie podnosi strona skarżąca, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości może być wydana także w sytuacji, gdy decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości nie jest jeszcze ostateczna lub prawomocna. Jednakże nie ulega wątpliwości, że decyzja taka musi pozostawać w obrocie prawnym. W przedmiotowej sprawie warunek ten nie został spełniony. Dodatkowo należy wskazać, że wniesiona przez Spółkę skarga na decyzję Wojewody z 7 lutego 2025 r. w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości została oddalona wyrokiem WSA w Olsztynie z 5 czerwca 2025 r. (sygn. akt II SA/Ol 218/25). Natomiast odnosząc się do zarzutów Spółki odnośnie do nieuwzględnienia przez organ odwoławczy kwestii jej interesu jako inwestora w kontekście spełnienia przesłanek do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości stwierdzić należy, że są one niezasadne. Skoro bowiem nie został spełniony jeden z obligatoryjnych warunków wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n., to nawet spełnienie pozostałych wymogów uniemożliwiało wydanie decyzji pozytywnej dla strony skarżącej. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W związku z tym, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło