II SA/Ol 231/14

Dnia 1 lipca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2014 roku sprawy ze skargi A. J. na decyzję Wojewody z dnia "[...], Nr "[...]" w przedmiocie zameldowania oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie administracyjnych akt sprawy wynika, że decyzją z 15 maja 2013r. Burmistrz A orzekł o uchyleniu czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu skarżącego. Organ II instancji z powodu uchybień proceduralnych uchylił zaskarżoną decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. Rozpoznając sprawę po raz drugi Burmistrz A ponownie orzekł o uchyleniu czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu na pobyt stały w budynku mieszkalnym położonym w miejscowości A, A. J. W uzasadnieniu wskazano, że 27 listopada 2012 r. A. J. został zameldowany w miejscowości A. Organ wskazał, że na podstawie oględzin domu i przesłuchania świadków ustalił, iż czynność materialno – techniczna zameldowania, była w rzeczywistości fikcją meldunkową, gdyż skarżący w tym czasie oraz w okresie późniejszym nie zamieszkiwał w A lecz B. "Odwiedzanie" nieruchomości raz na jakiś czas nie może przesądzać o faktycznym zamieszkiwaniu i zamiarze stałego pobytu, zatem dokonana przez organ czynność zameldowania nie była prawidłowa. A. J. odwołał się wskazując, że nie zgadza się z decyzją wydaną przez organ I instancji. Dom w A jest jego jedynym domem i w nim skarżący realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe. Charakter wykonywanej przez skarżącego pracy nie pozwala mu na codzienne przebywanie w domu, zawsze jednak tam wraca i koncentruje swoje interesy życiowe. Decyzją z dnia "[...]" Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano, że czynność materialno - techniczna jaką jest zameldowanie nie nosi cech ostateczności, co oznacza iż zawsze możliwe jest skorygowanie błędnego wpisu ewidencyjnego. Ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym zeznań skarżącego nie wynika aby w czasie zameldowania, tj. w listopadzie 2012 r., zamieszkiwał on w A. Podobnie rzecz się ma z czasem późniejszym, natomiast skarżący nie wskazał na żadną zmianę jego sytuacji życiowej, która uwiarygodniłaby twierdzenie o przeprowadzce z A do B. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniósł A. J., podnosząc, że decyzja wojewody jest dla niego niezrozumiała. Dom w A jest dla nie go jedynym miejscem, w którym może mieszkać. Jako współwłaściciel ma prawo mieszkać w tym domu i zameldować się w nim. Sprzeciw skarżącego budzi wyliczanie jak często i ile czasu przebywa w domu. Wskazał on też, że nie jest domatorem i nie ma manii gromadzenia dóbr i ruchomości, ale to nie zmienia faktu, że w A ma prawo się zameldować. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Anulowanie przez organ dokonanej czynności materialno-technicznej zameldowania następuje na podstawie przepisu art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym wówczas gdy zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Tak więc z formalnego punktu widzenia zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe, gdyż Wojewoda utrzymał w mocy orzeczenie w formie decyzji Burmistrza A, który uchylił wcześniejszą czynność materialno – techniczną zameldowania. W ocenie Sądu orzekającego w sprawie również z merytorycznego punktu widzenia zaskarżona decyzja była słuszna. Z przepisu art. 4 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wynika, że obowiązek meldunkowy polega na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego. Przy czym pobytem stałym, zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 powołanej ustawy, jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Dlatego też miejscem pobytu stałego osoby jest miejsce (lokal), w którym znajduje się jej centrum życiowe. Zamieszkiwanie w danym lokalu polega zaś na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Analizując przesłankę nie przebywania danej osoby w miejscu, które wskazała ona jako miejsce stałego pobytu, warunkującą uchylenie czynności zameldowania w trybie decyzyjnym danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania, należy wskazać, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd (odnoszący się do opuszczenia miejsca pobytu, ale mający zastosowanie w rozpoznawanej sprawie ), że przesłanka ta jest spełniona wówczas, gdy dana osoba fizyczne nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym powinna mieć zorganizowane centrum życiowe, a nie przebywanie to jest wynikiem woli tej osoby, koncentracji spraw życiowych w innym miejscu. Zamiar i wola osoby mają więc także istotne znaczenie przy ocenie, czy do fikcji meldunkowej rzeczywiście doszło. Przez zamiar nie przebywania w miejscu pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dlatego też przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, tj. przebywanie w nim w sensie fizycznym, posiadanie rzeczy w lokalu lub związanych z danym lokalem, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por.: wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969; wyrok WSA z dnia 18 grudnia 2001r. sygn. akt II SA/Ka 613/00, niepublik.). W niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły, że skarżący, ani w dniu zameldowania, ani w czasie zbliżonym stale nie przebywał w miejscowości A pod nr "[...]". Ustaleń tych dokonano w wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego. Oceniając postępowanie organów należy wskazać, że naczelną zasadą postępowania jest zasada prawdy obiektywnej, określona w art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z powyższą zasadą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego). Powyższe wymogi w niniejszej sprawie zostały zachowane. Realizując zasadę prawdy obiektywnej organ I instancji zgromadził obszerny materiał dowodowy w postaci zeznań świadków, dokumentów i oględzin, a ocena tych dowodów nie wykracza, co do zasady, poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przy dokonywanej ocenie użyto stwierdzenia "co do zasady", gdyż przebywanie w zimie w górach i wypoczynek lub uczestniczenie w kurach narciarskich nie może przekonywać o tym, że skarżący dokonał fikcji meldunkowej. Przecież jeżeli przebywa się na wczasach lub kursach, których miejsce jest oddalone o kilkaset kilometrów od miejsca zameldowania danej osoby to trudno od niej oczekiwać, aby w tym czasie osoba ta powracała do miejsca swojego zameldowania. Okoliczność ta (pobyt w górach) została jednak przez organy odnotowana jako element ustalenia stanu faktycznego, a nie argument decydujący o przyjęciu tezy, że skarżący w miejscu stałego zameldowania nigdy nie koncentrował swoich najistotniejszych spraw życiowych. Tylko na pozór podobnie przedstawia się kwestia dotycząca wykonywania pracy przez skarżącego polegającej na budowie stadionów i to nie tylko dlatego, że skarżący nie wykazał kiedy i jakie prace wykonywał z dala od A. Do pewnego stopnia można byłoby zrozumieć, że prowadzenie działalności gospodarczej w Warszawie może uniemożliwiać skarżącemu bardzo częsty pobyt w miejscu gdzie był zameldowany. Jednak przy całościowej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji, stwierdzić należy, że skarżący w A przebywał tak rzadko, bo taka była jego wola i nie chciał on przebywać w tej miejscowości częściej. Córka skarżącego mieszkająca z nim od jesieni 2012 r. w A przy A i potwierdziła to, że ojciec zamieszkiwał razem z nią i że właśnie tam koncentrował swoje najistotniejsze sprawy życiowe. Zeznania te potwierdzone zostały do pewnego stopnia zeznaniami właściciela nieruchomości przy ul. B i M. J.. Natomiast zeznania świadków C. nie potwierdzają tego w jakim miejscu skarżący przebywał i koncentrował swoje najistotniejsze sprawy życiowe, zeznania te dowodzą jednak bezsprzecznie, iż miejscowością tą nie był A, bo trudno jest uznać, że skarżący przebywa stale w A, jeżeli w świetle zeznań świadków przyjeżdża tam raz na kilka miesięcy. Nie zamieszkiwał tam również w listopadzie 2012 r. Z zeznaniami tych świadków koresponduje protokół oględzin domu, w czasie których stwierdzono minimalną wręcz liczbę rzeczy należących do skarżącego. Powyższego tłumaczyć nie może stwierdzenie A. J. zawarte w skardze, że nie jest domatorem i nie ma manii gromadzenia dóbr. W świetle dokonanych rozważań i przy podzieleniu argumentacji organów administracji wydaje się nie budzić wątpliwości fakt, że skarżący ani w dniu 27 listopada 2012 r., ani w czasie zbliżonym do tej daty nie przebywał stale w A i nie koncentrował w tej miejscowości swoich spraw życiowych, dlatego też nie mógł być tam zameldowany. Z uwagi na to, że czynności zameldowania dokonano w sposób błędny, należało ją uchylić, tak jak to uczyniły organy administracji w rozpoznawanej sprawie. Poza zakresem rozpoznawanej sprawy i tym samym zakresem dociekań Sądu pozostaje to, dlaczego skarżący dokonał fikcji meldunkowej, jednak nie może budzić żadnych wątpliwości to, że miejscem stałego pobytu skarżącego i koncentracji jego interesów życiowych była B. Zwrócić należy uwagę na to, że skarżący w 2010r. podarował swojej córce ½ udziału przypadającego mu w domu w A, (w następnym roku podjął kroki prawne do odwołania darowizny). W wyroku rozwodowym skarżącego z dnia 10 lutego 2012 r. sąd orzekł o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania małżonków znajdującego się w B. W tym czasie lub późniejszym skarżący wynajmował lokal przy ul. A w B, gdzie faktycznie stale przebywał (str. 39, 41, 42, 47, 150, 301 akt administracyjnych). Fakt darowizny i stały pobyt skarżącego w B przekonują, że nie miał on zamiaru koncentracji swoich interesów życiowych w A, a co najwyżej chciał przyjeżdżać do tej miejscowości raz na jakiś czas. Na podstawie zebranego materiału dowodowego uprawnione jest stanowisko przyjęte przez organy administracji orzekające w przedmiotowej sprawie, że postępowanie skarżącego wskazuje na dokonanie w dniu 27 listopada 2012 r. fikcji meldunkowej. Należy mieć na uwadze także to, że zameldowanie w miejscu stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy – nie ma ono zatem nic wspólnego z prawem rzeczowym bądź obligacyjnym, jakie danej osobie przysługuje do danego domu. Celem decyzji o uchyleniu czynności zameldowania nie jest pozbawienie prawa do korzystania z lokalu, lecz doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji. Kwestia zameldowania nie ma żadnego związku z prawem do lokalu i nie oznacza jego utraty, w żadnym też stopniu nie przesądza o rozstrzygnięciu sporów prowadzonych w ramach postępowania cywilnego, jak wskazano wyżej jest to wyłącznie potwierdzenie stanu faktycznego. W związku z powyższym organy były uprawnione do oceny, że skarżący w dniu 27 listopada 2012 r. dokonał fikcji meldunkowej. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.