II SA/Ol 232/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora (spr.) Sędzia WSA Hanna Raszkowska Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2006r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie obciążenia karą pieniężną - oddala skargę. WSA/wyr.1-sentencja wyroku Po rozpatrzeniu odwołania "A"Sp. z o.o., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich z dnia "[...]" w sprawie obciążenia "A" Sp. z o.o. karą pieniężną w wysokości 38.520,- zł z tytułu przejazdu po drodze wojewódzkiej pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia W uzasadnieniu podniesiono, że w wyniku dokonanych pomiarów ustalono, iż zostały przekroczone dopuszczalne normy nacisku osi pojazdu określone przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2003 r., nr 32, po. 262 ze zm.). W kontrolowanym pojeździe nacisk na oś drugą przekroczył dopuszczalną normę o 50,77 kN, na oś trzecią – o 19,81 kN, na oś czwartą – o 20,79 kN, na oś piątą – o 24,62 kN. Łączna masa zespołu wynosiła 49,39 t i przekroczyła dopuszczalną masę całkowitą zespołu o 9,39 t. Ważenia przedmiotowego pojazdu dokonano przy użyciu wagi posiadającej świadectwo legalizacji, a pomiar został przeprowadzony na zatwierdzonym stanowisku ważenia pojazdów. Fakt przekroczenia dopuszczalnych norm został potwierdzony protokołem, natomiast kierowca pojazdu nie zgłosił uwag do dokonanego ważenia. Na ponadnormatywny przewóz pojazdem kierowca nie posiadał zezwolenia. Na powyższą decyzję "A" Sp. z o.o. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucono niezgodność z art. 2 Konstytucji RP poprzez karanie przewoźnika za niedochowanie wymogów, których nie jest w stanie spełnić. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że kontrolowany zespół przewoził normatywnie dopuszczalną ilość ładunku a jego masa całkowita nie powinna zostać przekroczona. Bowiem masa własna zespołu wynosi niecałe 13 t, a z kopalni pobrano 27 t kruszywa. Zatem łączna masa zespołu z ładunkiem powinna wynosić 40 t, a więc w granicach dopuszczalnej masy całkowitej. Za błąd w pomiarach uznano wynik ważenia określony w protokole kontroli, który wskazuje na przekroczenie tej masy o ponad 9 ton. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie argumentując jak w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wyjaśnił, że miarodajnym dowodem stwierdzającym, czy i w jakim zakresie nastąpiło przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu oraz dopuszczalnych nacisków na osie kontrolowanego pojazdu, nie jest dokument potwierdzający ilość wydanego w miejscu załadunku towaru, lecz wynik pomiarów dokonanych w trakcie kontroli pojazdu przez wyspecjalizowane służby drogowe potwierdzony protokołem. Z załączonego do akt sprawy protokołu wynika, że nastąpiło przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu oraz nacisków na osie kontrolowanego pojazdu. Organ podniósł, że przed rozpoczęciem czynności kontrolnych kierowca został pouczony o zasadach kontroli przy użyciu wag statycznych, a także o przysługujących mu prawach. Umożliwiono mu zapoznanie się ze świadectwami legalizacji i protokołem pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów. Kierujący nie wnosząc o ponowne dokonanie pomiaru i nie zgłaszając żadnych uwag, nie zakwestionował sposobu przeprowadzenia pomiaru, ani też jego wyników. Po rozpatrzeniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 7 lutego 2005 roku, sygn. akt II SA/Ol 938/04 uchylił powyższą decyzję i poprzedzającą ją decyzję nr "[...]" Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich z dnia "[...]". W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w postępowaniu związanym z ustaleniem przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na nawierzchnię drogi oraz masy pojazdu, podstawowe znaczenie ma dokumentacja sporządzona z dokonanego ważenia, gdyż wynik ważenia stanowi jedyny dowód w sprawie. Z załączonej tabeli znajdującej się w Protokole nr "[...]" z zatrzymania i kontroli pojazdu wynika, że pomiaru nacisków osi i masy całkowitej dokonano przy użyciu wag do pomiarów statycznych, które posiadają świadectwa legalizacji, wydane 8 maja 2001 roku przez Prezesa Głównego Urzędu Miar. Jednakże, w ocenie Sądu, pomiar musi ponadto spełniać inne wymagania przewidziane prawem, tj. wymóg zachowania przewidzianej procedury przeprowadzenia pomiaru, określanej mianem wymagań metrologicznych. Wymagania metrologiczne zostały ustalone rozporządzeniem z dnia 10 lutego 2004 roku Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (Dz.U. nr 35, poz. 316). Rozporządzenie to zaczęło obowiązywać z dniem 13 marca 2004 roku. Natomiast Ustawa z dnia 11 maja 2001 roku Prawo o miarach (Dz.U. nr 63, poz. 636 ze zm.) weszła w życie 1 stycznia 2003 roku. Zatem pomiędzy wejściem w życie rozporządzenia, a wejściem w życie ustawy nie istniały żadne prawnie wiążące przepisy metrologiczne, na podstawie, których organy administracji mogłyby dokonywać pomiarów w zakresie niezbędnym do ustalenia opłaty drogowej określonej w art. 13 ust. 2 pkt 3 Ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 ze zm.). Pomimo istnienia podstaw prawnych do samego wymierzenia w drodze decyzji kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym, brak było przepisów regulujących dokonywanie pomiarów nacisku osi pojazdu na podłoże. Bowiem za prawnie obowiązujące przepisy w tym zakresie nie mogą być uznane przepisy zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Miar nr 39 z dnia 22 grudnia 2000 roku w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6/2000, poz. 40), które nie mogą być źródłem powszechnie obowiązującego prawa W tej sytuacji niemożliwe jest ustalenie, czy sposób dokonania pomiarów przebiegał zgodnie z obowiązującym prawem, a zatem nie ma możliwości odniesienia się do zarzutu strony skarżącej co do błędu w pomiarach. Od powyższego wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło skargę kasacyjną domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano naruszenie art. 13g ust. 1 Ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych poprzez błędną jego wykładnię, naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c Ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, że decyzję wydano z innym naruszeniem przepisów postępowania, a także naruszenie art. 141 § 4 zd. 2 oraz art. 153 cyt. ustawy poprzez nie zawarcie w wyroku wskazań co do dalszego postępowania. W uzasadnieniu podniesiono, że błędne jest stanowisko Sądu, zgodnie z którym obowiązujące regulacje prawne w dacie wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, tj. w dniu "[...]", uniemożliwiały organom administracji dokonywanie pomiarów, w zakresie niezbędnym do ustalenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym z uwagi na brak jakichkolwiek przepisów metrologicznych. Organ podniósł, że wagi SAW 10C użyte podczas kontroli na drodze w dniu 17 października 2003 roku posiadały ważne do 31 grudnia 2003 roku świadectwa legalizacji, wydane 8 maja 2001 roku przez Prezesa Głównego Urzędu Miar, w oparciu o zarządzenie nr 40 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 23 grudnia 1994 roku ustanawiające przepisy metrologiczne o wagach klasy dokładności 2, 3 i 4 ogólnego przeznaczenia (Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 10, poz. 26 i z 2000 r., nr 5, poz. 31) w czasie, gdy obowiązywała Ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 roku Prawo o miarach (Dz.U. nr 55, poz. 248 ze zm.). Proces legalizacji, polegający na przeprowadzeniu prawnej kontroli metrologicznej przez upoważniony organ potwierdza, że przyrząd pomiarowy spełnia wymogi techniczne i metrologiczne, co umożliwia zastosowanie tego przyrządu pomiarowego do celu, dla którego jest on przeznaczony. Wyniki pomiaru zostały utrwalone w Protokole z zatrzymania i kontroli pojazdu nr "[...]" z dnia 17 października 2003 roku. W pkt 12 ppkt 1 lit a-d tego protokołu zawarto pouczenia, które w rzeczywistości stanowią zasady użytkowania wag typu SAW 10C oraz jako takie potwierdzają, że pomiar został przeprowadzony zgodnie z instrukcją obsługi, określoną przez producenta. Protokół ten odpowiada warunkom, o których mowa w art. 68 § 1 i § 2 k.p.a. Istniały więc faktyczne możliwości zweryfikowania prawidłowości dokonanych pomiarów, w oparciu o Protokół oraz pozostałą dokumentację w sprawie. Organ zgodził się ze stanowiskiem Sądu, że przepisy zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Miar nr 39 z dnia 22 grudnia 2000 roku nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa, jednakże stwierdził, że akt ten stanowił podstawę działania organów administracji miar, które w toku prawnej kontroli metrologicznej, wydawały świadectwa legalizacji potwierdzające, iż urządzenie pomiarowe spełnia wymogi metrologiczne oraz techniczne. Organ podniósł, że treść przepisu kompetencyjnego, o którym mowa w art. 9 pkt 3 Ustawy z dnia 11 maja 2001 roku Prawo o miarach, nie daje legitymacji ministrowi właściwemu do spraw gospodarki do wydania rozporządzenia w przedmiocie określenia procedur związanych z użytkowaniem legalizowanego przyrządu pomiarowego. Natomiast wydane w oparciu o powyższy przepis rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 roku w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, należy odczytywać jako wskazanie szczegółowego sposobu przeprowadzania prawnej kontroli metrologicznej poprzedzającej wydanie świadectwa legalizacji. Brak w nim natomiast wskazania sposobu, w jakim urządzenia mają być użytkowane po wprowadzeniu do obrotu. Ponadto organ stwierdził, że z samego faktu odmowy podpisania protokołu przez kierowcę nie można wywodzić, iż czynności wskazane w protokole nie miały miejsca. O ich prawidłowym przebiegu świadczą podpisy złożone przez funkcjonariusza policji Komendy Powiatowej Policji oraz pracowników Zarządu Dróg Wojewódzkich. Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 lutego 2006 roku, sygn. akt I OSK 454/05 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 lutego 2005 roku, sygn. akt II SA/Ol 938/04 w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zgodnie z art. 4 pkt 8 Ustawy z dnia 11 maja 2001 roku Prawo o miarach (w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 roku w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu) wymagania metrologiczne to wymagania zasadnicze i szczegółowe, którym musi odpowiadać przyrząd pomiarowy. Natomiast poza materią powyższego rozporządzenia pozostaje zagadnienie, jak posługiwać się wagami samochodowymi spełniającymi wymagania metrologiczne i takiej regulacji rozporządzenie nie zawiera. Istnieją powszechnie obowiązujące wymagania metrologiczne dotyczące wag samochodowych, ale nie ma powszechnie obowiązujących procedur pomiarowych określających sposób ważenia pojazdów, tj. sposobu przeprowadzania dowodu za pomocą wag samochodowych. Nie doszło więc do naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Ponadto przyrządy pomiarowe zalegalizowane lub uwierzytelnione przed dniem wejścia w życie Ustawy z dnia 11 maja 2001 roku Prawo o miarach, niespełniające jej przepisów, mogą być nadal legalizowane, o ile spełniają wymagania dotychczasowych przepisów, lecz nie dłużej niż 10 lat (art. 27 cyt. ustawy). Zatem jeżeli przyrządy pomiarowe mogą być nadal legalizowane, to mogą być nadal użytkowane w sposób wynikający z ich konstrukcji. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje Na wstępie należy wskazać, że wojewódzki sąd administracyjny, któremu została przekazana sprawa, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 190 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z art. 61 ust. 1 i ust. 2 Ustawy z 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruch drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r., nr 58, poz. 515 ze zm.) ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu i powinien być umieszczony w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Jeżeli masa, naciski osi lub wymiary pojazdu wraz z ładunkiem są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi, przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia (art. 61 ust. 11 cyt. ustawy). W przypadku stwierdzenia przejazdu pojazdem przekraczającym ustalone normy, zarządca drogi może pobierać kary pieniężne na podstawie art. 13g ust. 1 Ustawy z 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 ze zm.). W sprawie dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia ważne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Przy ustalaniu, czy doszło do przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na nawierzchnię drogi oraz masy pojazdu, znaczenie ma dokumentacja sporządzona z dokonanego ważenia. Bowiem wynik ważenia stanowi jedyny dowód w sprawie i jest on podstawą do nałożenia kary pieniężnej w przypadku stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych norm. W przedmiotowej sprawie wyniki pomiaru, dokonane za pomocą wag posiadających aktualne świadectwa legalizacji, zostały utrwalone w Protokole z zatrzymania i kontroli pojazdu nr "[...]" z dnia 17 października 2003 roku. Sporządzony protokół odpowiada warunkom zawartym w art. 68 § 1 i 2 k.p.a. Wynika z niego: kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono oraz jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Ponadto w pkt 12 ppkt 1 lit a-d protokołu zawarto pouczenia, które stanowią zasady użytkowania wag typu SAW 10C i potwierdzają, że pomiar odbył się zgodnie z instrukcją obsługi określoną przez producenta. Z protokołu wynika również, że kierowca kontrolowanego pojazdu nie zgłosił żadnych uwag w trakcie ważenia pojazdu i odmówił podpisania sporządzonego protokołu. Należy zgodzić się z organem, że z samego faktu odmowy podpisania protokołu przez kierowcę nie można wywodzić, iż czynności wskazane w protokole nie miały miejsca. Jeżeli zdaniem kierowcy pomiary zostały dokonane nieprawidłowo, mógł zgłosić uwagi co do sposobu ważenia pojazdu i domagać się zweryfikowania wyników pomiaru. W tej sytuacji należy uznać, że pomiar nacisku na osie przedmiotowego pojazdu dokonany w toku kontroli na drodze przy użyciu wag posiadających aktualne świadectwa legalizacji i zgodnie z instrukcją producenta wag był wystarczający do uznania za prawidłowy i zgodny z zasadami określającymi sposób ustalania kar za przejazd pojazdem nienormatywnym. Faktu tego nie uchylał brak przepisów metrologicznych wydanych na podstawie art. 9 pkt 3 Ustawy z dnia 11 maja 2001 roku Prawo o miarach (w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania pomiaru, tj. 17 października 2003 roku). Wymagania metrologiczne zostały ustalone dopiero rozporządzeniem z dnia 10 lutego 2004 roku Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (Dz.U. nr 35, poz. 316). Rozporządzenie to zaczęło obowiązywać z dniem 13 marca 2004 roku. Natomiast Ustawa z dnia 11 maja 2001 roku Prawo o miarach (Dz.U. nr 63, poz. 636 ze zm.) weszła w życie 1 stycznia 2003 roku. Zatem pomiędzy wejściem w życie rozporządzenia, a wejściem w życie ustawy nie istniały prawnie wiążące przepisy metrologiczne w tym zakresie. Za obowiązujące w tym zakresie nie mogło zostać również uznane zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar nr 39 z dnia 22 grudnia 2000 roku w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6/2000, poz. 40), wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w przepisie art. 8 pkt 1 i 2 Ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 roku Prawo o miarach (Dz.U. nr 55, poz. 248 ze zm.). Bowiem przepisy zarządzenia, zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, nie mogą być źródłami powszechnie obowiązującego prawa. Zarządzenie to miało charakter wewnętrzny i mogło jedynie obowiązywać jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu ten akt, natomiast nie mogło stanowić podstawy do wydania decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów, co wynika wprost z art. 93 ust. 2 Konstytucji RP. Jednakże należy zauważyć, że wymagania metrologiczne to wymagania zasadnicze i szczegółowe, którym musi odpowiadać przyrząd pomiarowy (zgodnie z art. 4 pkt 8 Ustawy z dnia 11 maja 2001 roku Prawo o miarach w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 roku w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu). Zatem są to wymagania w zakresie konstrukcji przyrządu pomiarowego oraz charakterystyki metrologicznej. Natomiast poza materią rozporządzenia pozostaje kwestia posługiwania się wagami samochodowymi spełniającymi wymagania metrologiczne. Oznacza to, że istnieją powszechnie obowiązujące wymagania metrologiczne dotyczące wag samochodowych, ale nie ma powszechnie obowiązujących procedur pomiarowych określających sposób ważenia pojazdów. Sposób dokonywania pomiarów wynika z konstrukcji przyrządu pomiarowego i jest przedstawiony przez producenta w instrukcji obsługi. Należy ponadto zauważyć, że na podstawie art. 27 Ustawy z dnia 11 maja 2001 roku Prawo o miarach przyrządy pomiarowe zalegalizowane lub uwierzytelnione przed dniem wejścia w życie cyt. ustawy niespełniające jej przepisów, mogą być nadal legalizowane, o ile spełniają wymagania dotychczasowych przepisów, lecz nie dłużej niż 10 lat. W przedmiotowej sprawie użyte wagi do kontroli pojazdu posiadały ważne świadectwo legalizacji, a zatem spełniały wymagania metrologiczne. W tej sytuacji należy uznać, że jeżeli pomiar pojazdu został dokonany przy użyciu wagi posiadającej aktualne świadectwo legalizacji i zgodnie z instrukcją producenta, to brak przepisów wykonawczych nie wyłączał uprawnienia organu do nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym w oparciu o przepis art. 13 ust. 2a Ustawy o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania pomiaru, tj. 17 października 2003 roku). Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenia legalność decyzji administracyjnej, to znaczy jej zgodność z obowiązującym prawem. W niniejszej sprawie kontrola sądowo- administracyjna wykazała, że organy orzekające podczas wydawania zaskarżonej decyzji nie naruszyły prawa materialnego ani przepisów o postępowaniu. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.